Jaarstukken 2023 definitief v2 incl SiSa

In 2023 zijn de volgende plannen vastgesteld: Instrumenten - Omgevingsvisie 1.0 - Midden-Delfland®2025 - Landschapsontwikkelingsperspectief - Structuurvisie Midden-Delfland 2025 (5 juli 2011) - Omgevingsbeleidsplan Midden-Delfland (2017) - Bouwverordening Midden-Delfland 2007 - Welstandsnota Midden-Delfland 2018 - Verordening op de commissie Welstand en Erfgoed Midden-Delfland 2011 - Handleiding Beeldkwaliteit Buitengebied 2016/Beeldkwaliteitsplannen - Handboek Erfgoed Midden-Delfland - Verordening kwaliteit vergunningverlening, toezicht en handhaving omgevingsrecht gemeente Midden-Delfland - Grondbeleid inclusief grondexploitaties - Aanwijzing Bijzonder Provinciaal Landschap (inclusief visie en uitvoeringsprogramma Gebiedstafel BPL) - Grondinstrument (onderdeel Duurzaam Boer Blijven) - Omgevingsdienst Haaglanden (ODH) - Stichting Groenfonds Midden-Delfland - Gemeenschappelijke regeling archeologie Midden-Delfland

Wat is de betrokkenheid van de verbonden partijen? Omgevingsdienst Haaglanden (ODH) voert wettelijke milieutaken uit. Hierbij wordt voldaan aan landelijke kwaliteitscriteria, wordt gezorgd voor specialismevorming op inhoud en wordt een bijdrage geleverd aan een constante en eenduidige taakuitvoering in de regio. Deelname aan deze gemeenschappelijke regeling is opgelegd vanuit de Wet milieubeheer. Met de deelname aan de gemeenschappelijke regeling archeologie Midden-Delfland wordt beoogd op een efficiënte en doelmatige wijze invulling te geven aan de gemeentelijke wettelijke verplichtingen op het gebied van archeologisch onderzoek en het scheppen van de mogelijkheid om vondsten uit opgravingen in een eigen depot onder te brengen. Dit is een zogenaamde ‘lichte’ gemeenschappelijke regeling tussen de gemeenten Delft en Midden-Delfland op basis waarvan de stadsarcheoloog Delft tegen vergoeding de wettelijke taken van een archeoloog in Midden-Delfland mag verrichten.

85

Jaarstukken 2023

Wat heeft het gekost? Beschikbare middelen U Ruimtelijke ordening I Ruimtelijke ordening Totaal

Primitieve begroting 2023 € 1.406.948 € 1.406.948

Begroting incl. wijzigingen € 2.035.606 € 2.035.606

Werkelijk 2023

Verschil

€ 1.736.391 € 1.736.391

€ 299.215 € 299.215

- € 543.700 - € 543.700

- € 758.731 - € 758.731

- € 203.756 - € 203.756

- € 554.975 - € 554.975

€ 863.248

€ 1.276.875

€ 1.532.635

- € 255.760

Toelichting financiële afwijking Uitgaven Onderschrijding Ruimtelijke ordening (€ 299.215) Bouwplannen (niet zijnde grexen) particulier initiatief: Er is sprake van een toename van het begeleiden van bouwinitiatieven door particuliere partijen. De gemeente heeft hierbij geen grondpositie en er is dus geen sprake van grondexploitaties. Financieel uitgangspunt hierbij is dat wij kostenverhaal toepassen: de kosten die we maken brengen wij in rekening bij de initiatiefnemer/ontwikkelende partij. Om kostenverhaal inzichtelijk te maken ramen we in deze begroting zowel de te verwachte kosten als ook de te verwachte opbrengsten (zie ook baten). Bouwplannen (niet grexen) initiatief gemeente: De inzet op gemeentelijke initiatieven (die geen grondexploitaties zijn of worden) staat in eerste instantie geen kostenverhaal tegenover. Hiervoor vragen wij de raad om uitvoeringsbudgetten (zoals Hoornbloem en Centrum Schipluiden). Ruimtelijke ordening, bouwplannen initiatief gemeente en particulier tezamen: Op dit taakveld is een overschrijding op inhuur personeel zichtbaar (€ 46.866). Een onderschrijding op BGT (€ -15.689) en adviezen derden (€ -13.718). Hiernaast is er een verschuiving van werkgeverslasten (€ -77.991). Voor de herontwikkeling Hoornbloem is een budget onbenut gebleven, waarvoor bij de jaarrekening een verzoek is dit door te schuiven naar 2024 (€ -19.800).

Inkomsten Onderschrijding Ruimtelijke ordening (€ -554.975) De onderschrijding ontstaat met name op bouwplannen particuliere initiatieven / anterieure overeenkomsten. In de begroting gaan wij ervan uit dat wij kosten voor onze inzet op particuliere initiatieven (bouwplannen niet zijnde grexen, particulier initiatief) kostenverhaal toepassen. Wij gaan er in de begroting van uit dat wij 80% van de te maken kosten daadwerkelijk kunnen verhalen. Echter, werkelijke kostenverhaal is achter gebleven op begroot, omdat het niet altijd lukt om tot ondertekening van een anterieure overeenkomst te komen. Onzekerheid binnen (regelgeving over) de woningmarkt is hierbij een belangrijke oorzaak. Doordat het niet altijd lukt om tot een overeenkomst te komen ontstaat er een onderschrijding op de raming inkomsten.

Beleidsveld volkshuisvesting Beleidsdoel

86

Jaarstukken 2023 Wij streven naar een evenwichtige woningvoorraad, waarbij het accent per dorp verschilt. Dit beleidsveld heeft een sterke relatie met het sociaal domein (onder andere Wet maatschappelijke ondersteuning, statushouders, voorrangsverklaringen, langer zelfstandig wonen, sociale cohesie en veilige woonomgeving), Locatieontwikkeling en Ruimtelijke ordening (randvoorwaarden en planning nieuwe woningbouwlocaties).

Wat willen we bereiken? Gewenst maatschappelijk effect Een gedifferentieerde woningvoorraad en drie vitale dorpen, waarmee we een aantrekkelijke gezinsgemeente vormen. Een belangrijk gewenst maatschappelijk effect daarbij is voldoende aanbod van betaalbare woningen in de drie dorpen.

Wat is de relatie tussen Cittaslow en dit beleidsveld? Vanuit Cittaslow gaat het bij dit beleidsveld om een kwalitatieve inrichting van de woon- en leefomgeving. Het lokale beleid is gericht op de persoonlijke omstandigheden van inwoners en verschillende doelgroepen in de gemeente. Bij de planvorming voor woningbouw zijn duurzaamheid, veiligheid en de bijdrage aan de vitaliteit van de dorpen belangrijke beleidsonderdelen.

Wat gaan we daarvoor doen? Met het woonbeleid beogen we het behoud van vitale dorpen door meer diversiteit te brengen in het woningaanbod en doorstroming te bevorderen. Concrete doelen/acties voor 2023 De raad heeft de huidige Woonagenda verlengd tot eind 2022. Momenteel staat er veel druk op de woningmarkt en is er vanuit zowel de Rijksoverheid als de Provinciale overheid nieuw beleid in voorbereiding. Ook binnen onze gemeente is er volop aandacht voor instrumenten om woningbouw voor de juiste doelgroep te realiseren. Wij blijven in 2023 intensief samenwerken met de woningcorporatie Wonen Midden-Delfland. Jaarlijks maken we prestatieafspraken met Wonen Midden-Delfland en de beide huurdersverenigingen. De huidige Huisvestingsverordening vervalt op 1 juli 2023. In 2023 zal daarom een besluit nodig zijn over een eventuele nieuwe verordening. Ook hierover is afstemming noodzakelijk met de provincie en met de andere gemeenten in de regio. In alle drie de dorpen worden woningen aan de voorraad toegevoegd. In Den Hoorn worden onder andere woningen opgeleverd aan de Woudselaan. Voor centrum Den Hoorn, De Kreek fase IV en Equestrum worden de woningbouwplannen (verder) voorbereid. In Schipluiden zijn er onder andere plannen voor het toevoegen van woningen in het centrum, Keenenburg V. De planvoorbereiding en formele processen zijn opgestart.

In Maasland komen er onder andere woningen bij in het centrum, in de bebouwde kom (Maaslandse Zoom) en op de Maaslandse Dam. Instrumenten • •

Te actualiseren Woonagenda 2023-2027 Raadsbesluit van 28 september 2021, betreft het besluit om het bestaande beleid van 30% sociaal nader uit te splitsen in 15% goedkope koop en 15% sociale huur, en minstens 10% van de nieuw toe te voegen woningen in het middeldure segment. 87

Jaarstukken 2023 • • • • • • • • • • •

Resultaten woonwensenonderzoek jongeren Omgevingsvisie 1.0 Visie Behoud door ontwikkeling (Vitale Dorpen 2025) Huisvestingsverordening Midden-Delfland 2019, te actualiseren in 2023 Vergunningen voor wijzigingen in de woonruimtevoorraad (splitsing, onttrekking, samenvoeging, omzetting, verbouwing tot twee of meer woonruimten). Gemeentelijk bod voor regionale nieuwe woningmarktafspraken Prestatieafspraken met Wonen Midden-Delfland Wet maatschappelijke ondersteuning en de voorzieningen die daarop gebaseerd zijn (wonen, zorg en welzijn) Bestuurlijke Tafel Wonen (de ambtelijke en bestuurlijke samenwerking in de woningmarktregio Haaglanden) Anti-speculatiebeleid 2017 Beleidsnotitie Afkoop Sociale Woningbouw (gekoppeld aan Omgevingsvisie)

Wat hebben we gedaan? Resultaten 2023 Regionale samenwerking In het regionale samenwerkingsverband met de gemeenten binnen de woningmarktregio Haaglanden (Bestuurlijke Tafel Wonen) is in 2023 de Regionale Realisatieagenda (Woondeal Haaglanden) ondertekend. De Regionale Woonzorgvisie is in ontwikkeling. Samenwerking met Wonen Midden-Delfland In 2023 hebben we intensief en constructief samengewerkt met Wonen Midden-Delfland op de volgende vlakken: • •

Statushouders: afstemming en plaatsing statushouders conform taakstelling; Prestatieafspraken met Wonen Midden-Delfland en de beide huurdersverenigingen: monitoring van afspraken 2023 op basis van kpi's. Opstellen nieuwe prestatieafspraken 2024; • Strategische samenwerking nieuwbouwlocaties.: continue onderlinge afstemming.. Huisvestingsverordening Op 1 juli 2023 is de nieuwe Huisvestingsverordening Midden-Delfland 2023 van kracht geworden. Ten opzichte van de Huisvestingsverordening 2019 zijn daar geen grote wijzigingen in aangebracht. Voortgang projecten Maasland • •

Euterpe: 30 woningen opgeleverd in december 2023; Maaslandse Zoom: Vastgesteld bestemmingsplan en programma gewijzigd naar meer sociale huurwoningen; • Maasland: De Houve: Onherroepelijke bouwvergunning, verkoop gestart en voorbereidende bouwactiviteiten gestart. Schipluiden •

88

Keenenburg V fase 2: voorbereiding tender en bodemonderzoeken;

Jaarstukken 2023 • Huisvest de Huisartsen: verkennend onderzoek; • Zuidrand: onderzoek naar mogelijkheden aanpassing programmering. Den Hoorn •

Centrumplan: gemeente en GAMPLUS naderen overeenstemming en bepaling programma: 28 appartementen i.p.v. 13 grondgebonden woningen en 6 startersappartementen; • Equestrum: renovatie gestart 24 woningen + 8 studentenstudio’s; • De Kreek: voorbereiding tender en voorbereiding ontmanteling Sterappel; • Woudselaan: o Locatie VolkerWessels : omgevingsvergunning vastgesteld (nog niet onherroepelijk); o Pilot Tiny Houses verlengd; o Locatie Van Leeuwen omgevingsvergunning in behandeling; o Kaswoningen: vergunning verleend, bouw gestart; o Kleijweg: bouwplan in voorbereiding. Toegepaste instrumenten, wetgeving, beleidsdocumenten en samenwerkingsverbanden • • • • • • • • • • • •

Woonvisie Midden-Delfland 2010-2025 Woonagenda Motie ‘Herijking beleid woningmarkt starters’ (12 november 2019) Motie ‘Regionale afspraken woningbouw’ (26 mei 2020) Motie 'Afspraken Woningbouw' (8 november 2022) Resultaten woonwensenonderzoek jongeren Visie Behoud door Ontwikkeling (Vitale Dorpen, 2025) Huisvestingsverordening Midden-Delfland 2023 Gemeentelijk bod voor regionale nieuwe woningmarktafspraken Prestatieafspraken met Wonen Midden-Delfland Wet maatschappelijke ondersteuning en de voorzieningen die daarop gebaseerd zijn (wonen, zorg en welzijn) Bestuurlijke Tafel Wonen (de ambtelijke en bestuurlijke samenwerking in de woningmarktregio Haaglanden)

Wat heeft het gekost? Beschikbare middelen U Bouw- en woningtoezicht I Bouw- en woningtoezicht Totaal

Primitieve begroting 2023 € 1.408.513 € 1.408.513

Begroting incl. wijzigingen € 1.507.572 € 1.507.572

Werkelijk 2023

Verschil

€ 1.588.306 € 1.588.306

- € 80.734 - € 80.734

- € 1.469.586 - € 1.469.586

- € 1.061.767 - € 1.061.767

- € 750.999 - € 750.999

- € 310.768 - € 310.768

- € 61.073

€ 445.805

€ 837.307

- € 391.502

Toelichting financiële afwijking Uitgaven Overschrijding Bouw- en woningtoezicht (€ 80.734) Betreft enerzijds een onderschrijding op automatiseringskosten (€ -31.580) en verschuiving van werkgeverslasten (€ -29.607). Anderzijds een overschrijding op welstand advieskosten (€ 22.769) als ook inhuur personeel en adviezen derden (€ 111.643).

89

Jaarstukken 2023 Inkomsten Onderschrijding Bouw- en woningtoezicht (€ -310.768) De onderschrijding op dit taakveld wordt veroorzaakt door vertraging van de incidentele bouwleges bij zowel woningbouw als bedrijventerrein.

Beleidsveld grondzaken Beleidsdoel De gemeente wil een regierol vervullen bij ruimtelijke ontwikkelingen. Het grondbeleid is ondersteunend aan de beleidsvelden Midden-Delfland® 2025 en Vitale Dorpen in 2025.

Wat willen we bereiken? Gewenst maatschappelijk effect Het beschikbaar hebben van gronden, tegen (maatschappelijk) acceptabele kosten, voor de doeleinden van andere programma’s.

Wat is de relatie tussen Cittaslow en dit beleidsveld? Het beleidsveld grondzaken heeft een indirecte relatie met Cittaslow. De grondexploitatie is gericht op het realiseren van voorafgaand geformuleerde doelstellingen vanuit andere beleidsvelden. Daarbij zijn de waarden van Cittaslow uitgangspunt, zoals het betrekken van inwoners, een hoogwaardige inrichting van de openbare ruimte, sociale woningbouw en duurzaam bouwen.

Wat gaan we daarvoor doen? Operationeel doel om het beoogde maatschappelijk effect te bereiken Het volgens planning beschikbaar hebben van gronden voor de doeleinden van andere programma’s, zoals onderwijs en welzijn. De planningen zijn onderdeel van de door het college van B&W vastgestelde projectplannen. Concrete doelen/acties voor 2023 Ook is het voornemen om in 2023 de Nota Grondbeleid te actualiseren. Het huidige beleid is uit 2019. Input voor de actualisatie is deels afhankelijk van de actualisatie van de woonagenda. Binnen de looptijd van deze meerjarenbegroting willen wij gemiddeld 75 (tot ongeveer 100) woningen per jaar realiseren. Instrumenten • •

Nota Grondbeleid en jaarlijkse herziening grondexploitaties. Onder deze laatste vallen ook de bijbehorende risicoanalyse en het meerjarenprogramma grondexploitaties (ontwikkeling reserve grondexploitaties). Deelname aan de gemeenschappelijke regeling Bedrijvenschap Harnaschpolder.

Wat hebben we gedaan? Operationeel doel om het beoogde maatschappelijk effect te bereiken Het volgens planning beschikbaar hebben van gronden voor de doeleinden van andere programma’s, zoals onderwijs en welzijn. De planningen zijn onderdeel van de door het college van B&W vastgestelde projectplannen. In 2024 heeft de raad de Woonvisie 2024-2030 vastgesteld. Het

90

Jaarstukken 2023 woningbouwprogramma is vastgesteld in de Woondeal/de Regionale Realisatieagenda. Bij de uitvoering van woningbouwprojecten wordt zo goed mogelijk bij de woonvisie aangesloten. Instrumenten - Nota Grondbeleid en jaarlijkse herziening grondexploitaties. Onder deze laatste vallen ook de bijbehorende risicoanalyse en het meerjarenprogramma grondexploitaties (ontwikkeling Reserve Grondexploitaties). - Deelname aan de gemeenschappelijke regeling Bedrijvenschap Harnaschpolder.

Wat is de betrokkenheid van de verbonden partijen Met de deelname aan Bedrijvenschap Harnaschpolder wordt onder meer beoogd de werkgelegenheid en de lokale en regionale economie een impuls te geven, een kwalitatieve invulling te geven aan het bedrijventerrein en zorg te dragen voor de beleidsmatige afstemming met de woningbouw in de Harnaschpolder. Verder is de gemeente Midden-Delfland een volwaardig partner bij de ontwikkeling, waarmee een sterke externe oriëntatie vanuit de gemeente Midden-Delfland is gewaarborgd.

Wat heeft het gekost? Beschikbare middelen U Grondexploitatie s I Grondexploitatie s Totaal

Primitieve begroting 2023 € 1.822.943 € 1.822.943

Begroting incl. wijzigingen € 2.527.263 € 2.527.263

Werkelijk 2023

Verschil

€ 4.431.503 € 4.431.503

- € 1.904.240 - € 1.904.240

- € 2.991.236 - € 2.991.236

- € 3.725.456 - € 3.725.456

- € 3.798.957 - € 3.798.957

€ 73.501 € 73.501

- € 1.168.293

- € 1.198.193

€ 632.546

- € 1.830.739

Toelichting financiële afwijking Uitgaven en inkomsten Grondexploitaties Bij zowel de uitgaven als de inkomsten is de feitelijke uitvoering van grondexploitaties sterk afhankelijk van procedures die doorlopen moeten worden en de momenten waarop kavels grond (kunnen) worden afgenomen. Inhoudelijke wijzigingen in de plannen worden aan de raad voorgelegd middels de jaarlijkse herzieningen van de grondexploitatieberekeningen (grexen). De hierna genoemde grote verschillen betreffen mede daarom vooral verschuivingen van uitgaven en inkomsten in de tijd. De grootste verschuivingen bij de lasten zijn: •

Keenenburg V Door de gevonden pfas verontreiniging in Keenenburg V fase 2 zijn de kosten voor saneren enorm toegenomen. Daarnaast zijn de sloop- en plankosten, alsook de opbrengsten toegenomen door te kiezen voor het sloop-nieuwbouw, in plaats van renovatie, scenario.

91

Jaarstukken 2023 •

Ruimte voor Ruimte De plankosten van de grondexploitatie Ruimte voor Ruimte zijn toegenomen door het toenemen van de uurtarieven alsook meer inzet voor de afronding van de Maaslandse dam en aanvullende kosten voor het uitvoeren van diverse onderzoeken voor de Zuidrand. • WoudselaanDe plankosten van de grondexploitatie Woudselaan zijn toegenomen door het toevoegen van diverse nog uit te voeren onderzoeken en aanvullende inzet door het verlengen van de tiny houses. • Centrum den HoornDoor de veranderde strategie (niet-onteigenen) zijn de verwervingskosten afgenomen. Hier tegenover staan echter aanvullende plankosten vanwege de complexiteit om te komen tot samenwerking en aanvullende kosten voor saneren, bouw- en woonrijp maken als resultaat van onderhandelingen. De grootste verschuivingen bij de baten zijn: ·Woudselaan

•

opbrengsten zijn opnieuw ingeschat op basis van een globaal ingetekend programma. De opbrengsten zijn op basis van deze nieuwe berekening afgenomen. Tegenover de afname van de opbrengsten staan aanvullende opbrengsten door het verlengen van de looptijd van de tiny houses. ·Centrum den Hoorn Door de veranderende strategie (niet-onteigenen) zijn de opbrengsten voor de gemeente afgenomen. De grondexploitatie Centrum Maasland wordt dit jaar afgesloten vanwege de niet wenselijkheid van het huidige plan en de grondexploitatie Vastgoedzone heropend vanwege onverwacht nog te ontvangen opbrengsten.

Mutaties reserve

Mutaties reserves programma 7 Uitgaven Inkomsten Totaal

Werkelijk 2022 € 936.305 - € 491.975 € 444.330

Primitieve Begroting incl. begroting wijzigingen 2023 € 19.013 € 501.950 - € 787.267 - € 787.267 - € 768.254 - € 285.317

Werkelijk 2023

Verschil

€ 451.809 - € 2.565.501 - € 2.113.692

€ 50.141 € 1.778.234 € 1.828.375

Uitgaven Onderschrijding (€ 50.141). Algemene reserve - De totale onderschrijding op het doorschuiven restant budget Woonvisie bedraagt € 34.014. Het restant verschil wordt veroorzaakt door een bedrag onder de € 25.000. Inkomsten Overschrijding (€ 1.778.234)

92

Jaarstukken 2023 Algemene reserve - De totale onderschrijding op het doorschuifbudget achterstallig werk omgevingswet bedraagt € 35.348. - De totale onderschrijding op de herontwikkeling gebied Euterpe Maasland bedraagt € 144.320. Compensatie dividenden en huuropbrengst - De totale overschrijding door de verliesneming van de grondexploitaties bedraagt € 1.969.640 Het restant verschil wordt veroorzaakt door een bedrag onder de € 25.000.

Investeringen programma 7

Omschrijving investering

Bedrag begroot

Bedrag werkelijk

Bedrag Afsluiten restant ja/nee krediet € 0 Ja

Opmerkingen

Aankoop kavels Harnaschpold er(K) Grondruilban k(K) Sanering verspreid liggend glas(K) Particulier initiatief Scharnier(K) Bouw- en woonrijp maken Euterpe Maasland(K) Grondexploita tie Woudselaan( K) Complex 12 (Harnaschpol der bedrijventerr ein)(K) Complex 13 Hooipolder Complex 14 (Centrumont

€ 9.260.626

€ 9.260.626

- € 6.633.338

- € 442.814

- € 6.190.525 Nee

€ 2.378.826

€ 750.000

€ 1.628.826 Nee

- € 53.344

€0

- € 53.344 Nee

Loopt door in 2024

€ 90.497

- € 120.000

€ 210.497 Nee

Loopt door in 2024

€ 132.803

- € 2.244

€ 135.047 Nee

Loopt door in 2024

€ 144.228

€0

€ 144.228 Nee

Loopt door in 2024

€0

€ 24.449

- € 24.449 Nee

€0

€ 206.228

- € 206.228 Nee

Loopt door in 2024 Loopt door in 2024

Project afgerond

Loopt door in 2024 Loopt door in 2024

93

Jaarstukken 2023 Omschrijving investering wikkeling Den Hoorn) Complex 17 (Keenenburg V)(K) Complex 22 Grondexploita tie Ruimte voor Ruimte(K) Complex Kreek zone Look West(K) Complex Centrum Maasland(K) Grondexploita tie vastgoedzone Den Hoorn(K) Grondwaarde Centrum Maasland Grond in erfpacht(K)

94

Bedrag begroot

Bedrag werkelijk

Bedrag Afsluiten restant ja/nee krediet

Opmerkingen

€ 78.187

€ 246.632

- € 168.445 Nee

Loopt door in 2024

€ 2.358.191

€ 402.707

€ 1.955.484 Nee

Loopt door in 2024

€ 1.408.888

€ 94.813

€ 1.314.075 Nee

Loopt door in 2024

€0

- € 481.289

€ 481.289 Nee

Loopt door in 2024

€0

€ 88.791

- € 88.791 Nee

Loopt door in 2024

€0

€ 174.000

- € 174.000 Nee

Loopt door in 2024

- € 416.404

- € 416.405

€ 1 Nee

Loopt door in 2024

Jaarstukken 2023

Overzicht alg. dekkingsmiddelen Overzicht van algemene dekkingsmiddelen Het overzicht algemene dekkingsmiddelen is geen (beleids)programma en heeft daardoor een aparte plaats. De financiële middelen in al hun verschijningsvormen zijn dienstbaar aan het beleid. Tegelijkertijd zijn de financiële middelen de randvoorwaarden voor het te voeren beleid. Daarbij wordt een evenwicht gezocht tussen ambities en mogelijkheden. De voorschriften en regelgeving met betrekking tot het financiële beleid nemen ieder jaar toe. Hierdoor wordt de financiële ruimte beperkt maar tegelijkertijd wordt voorkomen dat onverantwoorde toepassingen worden gekozen. In algemene termen kan gesteld worden dat het financiële beleid erop gericht is op korte en lange termijn te voorzien in voldoende financiële middelen om mogelijkheden en ambities met elkaar in evenwicht te houden. Omdat de voorgeschreven meerjarencijfers niet verder gaan dan het begrotingsjaar en de drie daaropvolgende jaren is een financieel perspectief opgesteld voor de langere termijn (zie Financieel meerjarenperspectief). Op deze manier wordt bereikt dat het korte termijnbeleid past in en bijdraagt aan de noodzakelijke aanpassingen op langere termijn. In de volgende tabel wordt een overzicht gegeven van de algemene dekkingsmiddelen. Onder de tabel worden de onderdelen toegelicht.

Wat heeft het gekost?

Beschikbare middelen U Algemene baten en lasten OZB woning Treasury I Algemene uitkering OZB niet woning OZB woning Treasury Totaal

Primitieve begroting 2023 € 1.411.875 € 6.000

Begroting incl. wijzigingen € 1.580.441 € 6.000

Werkelijk 2023

Verschil

€ 1.578.742 €0

€ 1.699 € 6.000

€ 454.890 € 950.985 - € 35.562.425 - € 26.148.345

€ 471.672 € 1.102.769 - € 36.284.751 - € 26.931.887

€ 480.834 € 1.097.908 - € 37.500.083 - € 27.912.920

- € 9.162 € 4.861 € 1.215.332 € 981.033

- € 2.181.020 - € 4.033.346 - € 3.199.714 - € 34.150.550

- € 2.331.020 - € 4.033.346 - € 2.988.498 - € 34.704.310

- € 2.372.828 - € 4.012.898 - € 3.201.437 - € 35.921.341

€ 41.808 - € 20.448 € 212.939 € 1.217.031

Toelichting financiële afwijking Baten Overschrijding Treasury (€ 212.939) Overtollige liquide middelen leverde een lang tijd geen rente op. In het jaar 2023 is de rente weer gestegen waardoor er ook rente ontvangsten zijn genoten. Vanwege de onzekerheid en de negatieve rente aan het begin van het jaar, is voorzichtigheidshalve geen rekening gehouden met rente baten. Overschrijding Algemene uitkering (€ 981.033 ) Door het jaar heen wordt de raming van de algemene uitkering aangepast aan de verschillende 95

Jaarstukken 2023 circulaires. De decembercirculaire komt echter te laat om de financiële consequenties daarvan nog te kunnen verwerken in de begroting. Dit keer zat er onder andere een extra bijdrage voor de energietoelage in (€ 451.023) en een bedrag van € 149.852 voor de invoeringskosten van de omgevingswet. Overschrijding OZB niet-woningen (€ 41.808) Voor het begroten van de te verwachten opbrengst wordt rekening gehouden met de te verwachten waardeontwikkeling van de niet-woningen. Ook wordt ingeschat wat er aan areaalontwikkeling en gegronde bezwaren te verwachten is. Voor de niet-woningen is er ook een gebruikersbelasting OZB, daarom wordt een inschatting gemaakt van de leegstand. Wanneer één of meer van deze factoren afwijkt van waar rekening mee is gehouden, zorgt dit voor een meer- of minderopbrengst, in dit geval een meeropbrengst.

Wat is de betrokkenheid van de verbonden partijen? De BNG Bank is de bank van en voor overheden en instellingen voor het maatschappelijk belang. Het dienen van het maatschappelijk belang bindt de bank met de gemeente. Daarom houdt de gemeente een beperkt aantal aandelen in de bank. Met de deelname aan Juva N.V. is een ongestoorde levering van gas en elektriciteit aan burgers en bedrijven binnen de gemeente gegarandeerd. Het doel van Evides is het altijd kunnen leveren van schoon en hoogwaardig drinkwater en het continu beschikbaar hebben van industriewater dat aan strenge normen voldoen. Voor de bovenstaande partijen geldt dat er naast het maatschappelijk belang eveneens sprake is van een financieel belang voor de gemeente. De jaarlijkse winstuitkeringen (dividend) vormt een relevante inkomstenpost.

Mutaties reserve

Mutaties reserves algemene dekkingsmidd elen Uitgaven Inkomsten Totaal

Werkelijk 2022

Primitieve begroting 2023

Begoting incl. wijzigingen

Werkelijk 2023

Verschil

€ 990.915 - € 1.533.893 - € 542.978

€ 149 - € 699.617 - € 699.468

€ 149 - € 879.310 - € 879.161

€ 149 - € 944.494 - € 944.345

€0 € 65.184 € 65.184

Inkomsten Overschrijding (€ 65.184) Reserve Investeringsprogramma - De totale overschrijding op de overboeking naar de voorziening RVU volgens de actuariële waardebepaling bedraagt € 65.184.

96

Jaarstukken 2023

Overzicht van overhead Overzicht van de kosten Overhead In het gewijzigde Besluit Begroting en Verantwoording (BBV) worden baten en lasten van de overhead niet meer onder de afzonderlijke programma’s geregistreerd, maar centraal onder een afzonderlijk taakveld. Hiermee vervalt de noodzaak van een complexe en veelal ondoorzichtige kostentoerekening aan alle gemeentelijke taken en activiteiten. Hiermee wint de begroting en verantwoording aan transparantie. De gemeenteraad kan beter sturen op de bedrijfsvoering. Bovendien kan door het hanteren van een eenduidige systematiek een betere vergelijking worden gemaakt met andere gemeenten. Om te voorkomen dat er verschillen gaan optreden in de wijze van toerekening van overhead is een algemene definitie van overhead voorgeschreven: Alle bedrijfskosten die samenhangen met de sturing en ondersteuning van de medewerkers in het primaire proces. Uitgangspunt van deze definitie is dat kosten zoveel mogelijk direct worden toegerekend aan de betreffende taken/activiteiten. Volgens deze nieuwe methodiek wordt in de begroting en verantwoording niet meer gerekend met de integrale kostprijs. In een aantal gevallen speelt het hanteren van een integrale kostprijs nog wel een rol. Dit om te voorkomen dat dit voor deze gevallen leidt tot een tekort in de begroting.

Als voorbeelden kunnen worden genoemd: de grondexploitaties, investering en andere (subsidie)trajecten, die gepaard gaan met activering en afschrijving, waar vaak specifieke dekkingsposten voor bestaan. Voor deze gevallen is het toerekenen van overhead en (eventueel) rente wel toegestaan. Ten aanzien van taken/activiteiten en daarmee samenhangende diensten waarvoor kostendekkende tarieven berekend mogen worden (bijvoorbeeld afval en riolering), geldt dat het niet meenemen van overhead betekent dat voor die producten een positief resultaat kan ontstaan. Dit komt doordat gemeenten overhead wel mogen meenemen in de berekening van de tarieven. Om die reden is in het gewijzigde BBV de verplichting opgenomen om in de paragraaf lokale heffingen toe te lichten hoe de algemene overhead zich verhoudt tot taken/activiteiten/heffingen volgens een nader omschreven systematiek. Hieronder volgt in lijn met het format van onze begroting het overzicht van de overhead:

Wat heeft het gekost?

Beschikbare middelen U Overhead ambtelijke organisatie Overhead bestuursorgaan

Primitieve begroting 2023 € 9.242.120 € 6.088.131

Begroting incl. wijzigingen € 11.813.126 € 8.093.950

Werkelijk 2023

Verschil

€ 10.724.867 € 7.484.480

€ 1.088.259 € 609.470

€ 816.272

€ 943.272

€ 867.705

€ 75.567

97

Jaarstukken 2023 Beschikbare middelen Overhead D,C en I Overhead openbare werken I Overhead ambtelijke organisatie Overhead bestuursorgaan Overhead D,C en I Overhead openbare werken Totaal

Primitieve begroting 2023 € 2.196.295

Begroting incl. wijzigingen € 2.641.961

Werkelijk 2023

Verschil

€ 2.274.345

€ 367.616

€ 141.422

€ 133.943

€ 98.337

€ 35.606

- € 156.869 - € 154.619

- € 260.795 - € 245.727

- € 339.358 - € 294.055

€ 78.563 € 48.328

- € 2.250

- € 2.250

- € 2.250

€0

€0

- € 2.844

- € 16.836

€ 13.992

€0

- € 9.974

- € 26.217

€ 16.243

€ 9.085.251

€ 11.552.331

€ 10.385.509

€ 1.166.822

Toelichting financiële afwijking Uitgaven Onderschrijding ambtelijke organisatie (€ 609.470) De onderschrijding heeft meerdere oorzaken. - Er is een overschrijding op enkele budgetten, waaronder opleidingen (€ -66.483) en inhuur personeel (€ -238.670). - De onderschrijding bestaat voornamelijk lagere werkgeverslasten (€ 1.035.627) en in mindere mate op het budget automatiseringskosten (€ 63.159) en enkele kleinere posten. Onderschrijding Overhead bestuursorgaan (€ 75.567) De onderschrijding in verband met het restant budget Toekomstvisie. Bij deze jaarrekening is een verzoek gevoegd om dit restant door te schuiven naar 2024. Onderschrijding D, C en I (€ 367.616) De onderschrijding heeft meerdere oorzaken. Voornamelijk het onbenut gebleven budget voor Office 365 (€ 265.000) Bij deze jaarrekening is een verzoek gevoegd om dit budget door te schuiven naar 2024. De kapitaallasten zijn lager uitgevallen (€ 14.983). Hiernaast is de besteding van enkele budgetten uit dit taakveld lager dan begroot (€ 98.662). Onderschrijding Overhead openbare werken (€ 35.606) Betreft hoofdzakelijk een verschuiving van werkgeverslasten. Inkomsten Overschrijding Overhead ambtelijke organisatie (€ 48.328) Betreft hoofdzakelijk een overschrijding vanwege hogere inkomsten WAO / AAW (€ 49.665).

Wat is de betrokkenheid van de verbonden partijen? Met de deelname aan de gemeenschappelijke regeling archiefbeheer Midden-Delfland wordt beoogd op een efficiënte en doelmatige wijze invulling te geven aan de gemeentelijke verplichtingen als bedoeld in de Archiefwet 1995.

98

Jaarstukken 2023

Mutaties reserves

Mutaties reserves overhead Uitgaven Inkomsten Totaal

Werkelijk 2022 € 326.153 - € 425.871 - € 99.718

Primitieve Begroting incl. begroting wijzigingen 2023 €0 €0 - € 249.093 - € 249.093 - € 249.093 - € 249.093

Werkelijk 2023

Verschil

€0 - € 240.958 - € 240.958

€0 - € 8.135 - € 8.135

Geen toelichting opgenomen bedrag is namelijk kleiner dan € 25.000.

Investeringen programma Overhead

Omschrijving investering

Bedrag begroot

Bedrag werkelijk

Bedrag Afsluiten restant ja/nee krediet € 0 Ja

Opmerkingen

Koppeling CorsaGWS4all(Cent ric & BCT) (2018)(K) Koppeling CorsaKey2burgerz. (Centric & BCT)(2018)(K) Informatiebel eidsplan/GT connect 2020(K) Implementati e digitalisering inwonerszake n (2018)(K) Verbetering luchtvochtigh eid gemeentehuis (2018)(K) Vervanging installaties gemeentehuis 2021(K)

€0

€0

€ 2.218

€ 2.218

€ 0 Ja

Project afgerond

€ 30.912

€ 30.913

- € 1 Ja

Project afgerond

€ 22.780

€ 2.162

€ 20.618 Nee

Loopt door in 2024

€ 7.204

€0

€ 7.204 Ja

Project afgerond

€ 30.161

€ 30.063

€ 98 Ja

Project afgerond

Project afgerond

99

Jaarstukken 2023 Omschrijving investering

Bedrag begroot

Bedrag werkelijk

Vervanging installaties gemeentehuis 2022(K) Vervanging installaties gemeentehuis 2023(K) Deelverv. vloeren TL naar LED gemeentewer f 2022(K) Informatiebel eidsplan 2023(K) Verv. gevelbekledin g Brandweer Den Hoorn (2021)(K) Basisregistrati e grootschalige topografie (2014)(K) Aanschafkost en CMS (2014)(K) Vervangen Hardware WIFI (2021)(K) GIS/GEO viewer (2021)(K) Basisregistrati es BAG, BGT, WOZ en BRT(K) Implementati e DigiNetwerk 2022(K) Cloudmigratie EnableU 2022(K) Vervanging Centric applicaties

€0

€0

€ 56.132

€ 56.546

€0

€0

€ 0 Nee

Krediet al doorgeschove n naar 2024

€0

€0

€ 0 Nee

€0

€0

€ 0 Nee

Krediet al doorgeschove n naar 2024 Krediet al doorgeschove n naar 2024

€0

€0

€ 0 Ja

Project afgerond

€0

€0

€ 0 Ja

Project afgerond

€ 38.774

€ 11.298

€ 27.476 Nee

Loopt door in 2024

€ 12.327

€ 11.235

€ 1.092 Ja

Project afgerond

€0

€0

€ 0 Nee

Krediet al doorgeschove n naar 2024

€0

€0

€ 0 Ja

Project afgerond

€ 12.144

€ 12.054

€ 90 Ja

Project afgerond

€ 92.190

€ 35.291

€ 56.899 Nee

100

Bedrag Afsluiten restant ja/nee krediet € 0 Ja

Opmerkingen

- € 414 Ja

Project afgerond

Project afgerond

Loopt door in 2024