B 22113 Nota van beantwoording.pdf

Reactie algemeen bestuur De huidige prijsstijgingen zullen geen effect hebben op de inwonerbijdrage die de gemeente in 2023 betaalt voor de versterking van het economisch vestigingsklimaat. De reguliere indexering is reeds meegenomen in de voorliggende ontwerpbegroting. De werkelijke prijsstijgingen kennen mogelijk een na-ijl effect. Die mogelijke stijgingen zullen voor het eerst bij het opstellen van de begroting 2024 zichtbaar worden. Ook op die begroting zal opnieuw een zienswijzeprocedure van toepassing zijn. De begroting houdt rekening met een gelijkblijvende structurele inzet van middelen voor de exploitatie van het openbaar vervoer, waarbij rekening wordt gehouden met indexatie. In die zin wordt dus rekening gehouden met stijging van het kostenniveau. De gestegen grondstofprijzen zijn ook van invloed op de kosten voor het vervangingsonderhoud van het openbaar vervoer. Samen met de vervoerders monitoren we deze ontwikkeling en de effecten daarvan. Voor wat betreft de stijgende kosten van infrastructurele projecten wordt momenteel bij subsidieaanvragen geïnventariseerd of er een bovengemiddelde stijging is van onder andere de materiaalkosten voor aanleg van infrastructuur. In het najaar bezien we of dit consequenties heeft voor de begroting van het programma Infrastructuur verkeer en openbaar vervoer.

Maatschappelijk verantwoord inkopen Maatschappelijk Verantwoord Inkopen (MVI) is een effectieve wijze van inkopen om CO2- uitstoot, milieu-impact en grondstoffengebruik te helpen reduceren, om een inclusieve arbeidsmarkt te realiseren en om misstanden voor mens, dier en milieu aan te pakken in internationale ketens. Dit is door de rijksoverheid vastgelegd in de inkoopstrategie “Inkoop met impact”. Wij vragen u dan ook om jaarlijks in uw jaarverslag te verantwoorden over de maatschappelijke impact van uw inkoopbeleid. Reactie algemeen bestuur Pagina 47 van 73

Het inkoopbeleid van de MRDH is gericht op samenwerking met gemeenten en vervoerders. Het inkoopbeleid kent daarvoor onder meer de volgende uitgangspunten: 1. MRDH neemt bij de bedrijfsvoering milieuaspecten in acht. 2. MRDH zal waar mogelijk bij opdrachten de betrokken ondernemer in contact brengen met arbeidsmarktregio van MRDH-gemeenten om die gemeenten en de ondernemer social return toe te laten voegen aan de opdracht. 3. MRDH zal waar mogelijk bij de selectie- en/of gunningcriteria voor een opdracht duurzaamheidscriteria opnemen.

De twee kerntaken van de MRDH, vervoer (OV en Verkeer) en economisch vestigingsklimaat, richten zich op een regionale duurzame ontwikkeling. De voornaamste werkzaamheid van MRDH is daarbij echter niet zelf in te kopen maar om gemeenten en vervoerders te stimuleren bij hun inkoop duurzaamheid mee te nemen. MRDH verleent voor die meer duurzame producten en diensten financiële middelen (subsidieverordening Vervoersautoriteit of Bijdrageregeling) aan vervoerders en gemeenten. De maatschappelijke impact van MRDH zelf op inkoopgebied is dan ook beperkt, maar de indirecte invloed duidelijk merkbaar. In concessies gebeurt dat door als eis op te nemen dat de busvloot van een ondernemer uit elektrische voertuigen moet gaan bestaan. In het verkeer stimuleert MRDH de gemeenten met een verhoogde subsidie de aanleg van fietsroutes mogelijk te maken waardoor meer mensen de auto kunnen laten staan en de fiets als alternatief kunnen gaan gebruiken. De gemeenten ‘’kopen’’ echter zelf de aannemer en de door hem gebruikte spullen in. In de bedrijfsvoering van MRDH zelf wordt relatief weinig ingekocht, waarbij het grootste deel van die inkoop dan ook nog bestaat uit de inhuur van personeel. Hoewel MRDH duurzame inkoop natuurlijk beleidsmatig volledig onderschrijft, zijn het toch voornamelijk de partners van MRDH die voor de uitvoering moeten zorgdagen: gemeenten en vervoerders.

Het zou aanvullende tijd en mankracht vergen om de maatschappelijke impact van het inkoopbeleid van MRDH in het jaarverslag op te nemen. MRDH zou dat immers moeten gaan meten bij voornamelijk gemeenten en vervoerders. Het kost wat ons betreft onevenredig veel tijd en energie van de diverse partners om een dergelijk jaarverslag te maken. Tot slot Wij gaan er vanuit u hiermee voldoende inzicht te hebben gegeven in onze visie op de ontwerpbegroting MRDH 2023 en zijn benieuwd naar uw reactie en verwerking van onze opmerkingen. Reactie algemeen bestuur Het algemeen bestuur dankt de gemeente Pijnacker-Nootdorp voor het delen van haar visie op de ontwerpbegroting. Wij hopen dat u zich kunt vinden in onze reacties. Ridderkerk Strategische agenda De begroting 2023 loopt logischerwijs nog niet vooruit op de actualisatie van de Strategische Agenda. De actualisatie van de Strategische Agenda zal waarschijnlijk tot gevolg hebben dat ambities en integrale opgaven moeten worden geprioriteerd of bijgesteld. Ook hierover zullen wij door u worden geraadpleegd. De uitkomsten van dit traject zullen impact hebben op de begroting 2023. Deze kanttekening moet wat ons betreft bij deze begroting worden gemaakt. Wij zien graag dat er bij een volgende begroting meer focus wordt aangebracht op de ambities uit de nog vast te stellen Strategische Agenda.

Daarbij staat de inzet op de twee kerntaken van de MRDH voor ons niet ter discussie. Pagina 48 van 73

Reactie algemeen bestuur Het algemeen bestuur onderschrijft deze zienswijze. Vaststelling van de strategische agenda vindt in het voorjaar van 2023 plaats, nadat gemeenten hun zienswijzen hebben kunnen inbrengen. Dat moment komt later dan het moment waarop het algemeen bestuur de begroting 2023 dient vast te stellen. Dat moet namelijk vóór 15 september van dit jaar gebeuren, de uiterste datum voor het aanleveren van de MRDH begroting aan de toezichthouder, de provincie ZuidHolland. De begroting 2023 zal later, en zoveel als mogelijk parallel aan de vaststelling van de nieuwe strategische agenda worden gewijzigd zodat de begroting voor het komend jaar gelijke pas houdt met de geactualiseerde strategische agenda. Dat betekent ook dat de focus die in de geactualiseerde strategische agenda wordt aangebracht, doorwerkt in de te wijzigen begroting 2023. Steeds meer inzicht in meerjarenbeeld, inzet op bereikbaarheid hele regio Wij vinden het prettig dat elke nieuwe begroting steeds meer inzicht geeft in wat ons betreft hét bestuurlijke financiële vraagstuk voor de MRDH: de ambities en de financiële krapte op de (middel)lange termijn en de noodzaak op keuzes te maken. Vooral de figuren op blz.10 in combinatie met blz. 66/67 geven dit inzicht. Deze informatie is wat ons betreft een goede basis voor het bestuurlijke gesprek in AB, Bestuurscommissies en gemeenteraden.

De krapte lijkt vooral te ontstaan in de periode 2029 - 2039, door projecten die zich nu nog in de (pre-)verkenningsfase bevinden. Reactie algemeen bestuur Wij zijn blij dat de begroting u steeds meer inzicht geeft en dat u de informatie een goede basis acht voor het bestuurlijk gesprek in het algemeen bestuur, bestuurscommissies en gemeenteraden. Voorkomen vervoersarmoede Wij constateren dat momenteel de bereikbaarheid met fiets en OV achterblijft van gebieden buiten de grote steden en aan de buitengrenzen van de Metropoolregio. Terwijl deze bereikbaarheid essentieel is voor het leefmilieu en de duurzaamheid van de hele regio. Daarom roepen wij de MRDH op om ook in deze gebieden te blijven investeren in fiets, OV en verkeersveiligheid. Door de verschraling van het regulier OV in de gebieden buiten de grote steden, wordt het belang van maatwerk vervoer steeds groter. Door deze keuze zijn de effecten daarvan wat ons betreft ook een verantwoordelijkheid van de MRDH. En de MRDH is daarmee dus ook mede verantwoordelijke voor de organisatie van het maatwerkvervoer. Wij roepen de MRDH nogmaals op om sterker op te treden als verantwoordelijke voor maatwerkvervoer: zowel voor de bekostiging als voor het opdrachtgeverschap. Gemeenten zijn minder toegerust voor een rol als OV-opdrachtgever. Versnipperd opdrachtgeverschap is, ook voor RET, niet efficiënt.

Wij verzoeken u MRDH-breed het gesprek te voeren over de rollen en verantwoordelijkheden inzake maatwerkvervoer en dit punt op de agenda te zetten de komende periode. Reactie algemeen bestuur De MRDH biedt binnen diverse programma’s subsidies aan waardoor gemeenten ieder jaar weer fietsprojecten kunnen realiseren, zoals de Metropolitane Fietsroutes, de actualisatie van het Regionaal Basisnetwerk Fiets, de Regionale Fietsagenda MRDH, knooppunten openbaar vervoer en het programma Kleine Projecten van het IPVa. Ten aanzien van het aspect Verkeersveiligheid kunnen alle gemeenten aanspraak maken op een bijdrage uit het IPVa voor efficiënte (gedrags)maatregelen om de veiligheid te vergroten, wat ook een positief effect heeft op de bereikbaarheid.Vanuit de MRDH stimuleren en ondersteunen we daarnaast gemeenten bij het aanvragen van subsidie in het kader van de Investeringsimpuls Verkeersveiligheid Tranche 2 van het Rijk en verstrekken we een extra subsidie op goedgekeurde aanvragen.

Pagina 49 van 73

Komende jaren is er in Ridderkerk sprake van een grote investering in het openbaar vervoer. Dat betreft de infrastructurele ontwikkeling en daarna de exploitatie van een R-netlijn tussen Rotterdam Zuidplein en de gemeente Ridderkerk MRDH is verantwoordelijk voor het reguliere OV via de lopende concessies. Als gemeenten aanvullend vervoer wensen of regulier OV wegvalt, wordt gewerkt conform de in februari 2020 door de bestuurscommissie Vervoersautoriteit vastgestelde beleidslijn Mmmove! 2020-2025 met daarin beleid over opdrachtgeverschap (bij de gemeente) en bekostiging van maatwerkvervoer (door gemeente en MRDH). Het vinden van een andere, beter passende vervoersoplossing is een gezamenlijke verantwoordelijkheid van alle betrokken partijen. Gemeenten zijn in de beste positie om binnen hun lokale context op zoek te gaan naar andere, beter passende vervoeroplossingen voor de reizigers. Mét actieve steun van de MRDH, bijvoorbeeld door het begeleiden van de gemeente met expertise. Vaak wordt met de zittende vervoerder een maatwerkvervoervoorziening uitgedacht maar dit hoeft niet. MRDH faciliteert een wens van de gemeente inzake maatwerk en nodigt de gemeenten uit het gesprek aan te gaan om de mogelijkheden en onmogelijkheden te bespreken. Focus op Dutch Fresh Port Dutch Fresh Port is een ontwikkeling die meerwaarde heeft voor de regio.

Dutch Fresh Port is een samenwerkingsverband van de gemeenten Barendrecht, Ridderkerk en Rotterdam, de Provincie Zuid- Holland en het betrokken bedrijfsleven. Ruim honderd bedrijven op de bedrijventerreinen BT-Oost, Verenambacht en Nieuw Reijerwaard werken in dit samenwerkingsverband aan een (internationaal) toonaangevend, duurzaam en innovatief cluster in de AgroVersFood logistiek. De gemeente Ridderkerk is een belangrijke partner in deze ontwikkeling. Dutch Fresh Port is een wereldspeler in groente en fruit én wereldwijd koploper in verslogistiek. Dutch Fresh Port draait op dit moment een omzet van 6 miljard euro per jaar en biedt werkgelegenheid aan ruim vierduizend medewerkers. De aanwas van (gerenommeerde) nieuwkomers zorgt voor een stijgende lijn in deze cijfers. Tot 2030 groeit de omzet naar 8 miljard euro en de werkgelegenheid naar zevenduizend medewerkers. Dutch Fresh Port is dus volop in beweging. We staan voor een lange termijn benadering waarin we ons focussen op het versterken van het AGF-cluster. Om dit te bereiken ondernemen we volop actie, bijvoorbeeld door aan te haken bij regionale en landelijke subsidies. Daarnaast verbinden we Dutch Fresh Port aan diverse (maatschappelijke) opgaven, zoals leefbaarheid, bereikbaarheid en de energietransitie. Wij zijn al met de MRDH in gesprek over de ontwikkeling van Dutch Fresh Port.

Wij ervaren het contact hierover overwegend als positief en kijken uit naar het verder uitbouwen hiervan. Wij nodigen u uit om met open vizier mee te denken hoe u vanuit uw twee kerntaken kunt bijdragen aan het versterken van deze ontwikkeling. Mogelijk past Dutch Fresh Port niet één op één op lopende programma’s van de MRDH, maar wij zijn ervan overtuigd dat de ontwikkeling aansluit bij de hogere beleidsdoelen: een toekomstbestendig en vernieuwend cluster dat werkgelegenheid biedt en door innovatie in de logistiek bijdraagt aan groeivermogen, duurzame mobiliteit en bereikbaarheid. Wij nodigen u uit om de ondersteuning te concretiseren die u aanbiedt bij de paragrafen 'samen voortvarend werken aan de bereikbaarheid van woon/werklocaties’. U heeft het over de locatie Barendrecht; wij zien het als één samenhangende ontwikkeling van werken en wonen in Ridderkerk en Barendrecht. Daarnaast zien wij aanknopingspunten bij het programma Mobiliteit en Verstedelijking (MoVe). Hierin is logistiek een programmalijn, met focus op “logistieke relaties tussen Mainport en Greenport”. Reactie algemeen bestuur Wij werken graag met u verder aan de integrale planvorming voor Dutch Fresh Port.

Vanuit het MBO en HBO campusprogramma zal ook actief worden meegedacht over de aansluiting onderwijs en bedrijfsleven en wat daarvoor nodig is op het gebied van governance, campusinvulling, innovatie en bereikbaarheid. Pagina 50 van 73

Vanuit ons programma ketenmobiliteit zetten wij het gesprek over het knooppunt station Barendrecht graag voort. Op logistiek gebied zien wij ook de relatie met de programmalijn logistiek van MoVe, via de studie naar een ontwikkelprogramma voor verslogistiek en via de totstandkoming van een zogenaamde reeferhub in het DFP-gebied. In het proces van de actualisatie van de Strategische Agenda concretiseren wij ons aanbod ten aanzien van OV-gerelateerde verstedelijking. Onzekerheid over herstel reizigersaantallen: de pijn eerlijk verdelen Door Corona is het gebruik van het OV sterk afgenomen. Dit heeft geen directe gevolgen voor de financiën van de MRDH, maar leidt voor de vervoerbedrijven tot substantieel lagere opbrengsten uit kaartverkoop. Onzeker zijn in welke mate en in welk tempo reizigersaantallen zich herstellen en in welke mate het Rijk steunpakketten beschikbaar blijft stellen. Dankzij de steunpakketten vallen de gevolgen voor het vervoersaanbod en de bereikbaarheid tot nu toe mee. We moeten echter rekening houden met versoberingen en met pijnlijke keuzes in het vervoersaanbod. Wij roepen u op om de pijn eerlijk te verdelen tussen de gebieden en gemeenten in de Metropoolregio. Het ‘overeind houden’ van vervoerbedrijven is geen doel op zich, maar een randvoorwaarde om zoveel mogelijk plekken bereikbaar te houden.

Met als nuance dat we ook geen lege bussen moeten laten rondrijden. Reactie algemeen bestuur Het kabinet wil vooralsnog vanaf 2023 geen financieel vangnet bieden voor het OV. Blijft het kabinet bij dit standpunt dan zullen de vervoerders niet om ingrijpende maatregelen heen kunnen. Afschalen van het OV met 20-30% zou een zeer onwenselijk maar reëel vooruitzicht zijn met grote gevolgen voor alle OVreizigers. De reizigersaantallen stijgen inmiddels weer maar de reizigersopbrengsten komen naar verwachting pas richting 2025 weer op het oude niveau. Als het kabinet niet met een financieel vangnet tot 2025 over de brug komt dan kunnen we niet het OV leveren waar de samenleving om vraagt. Hierdoor wordt een vitale sector geen herstel geboden, terwijl extra inzet op duurzame mobiliteit urgenter is dan ooit. We hebben immers grote opgaven rond wonen, energie en bereikbaarheid en de regionale economie. Meer gebruik van trein, tram, metro en bus is daarvoor onmisbaar. Door nu geen transitiemiddelen uit te trekken worden op korte termijn misschien beperkte besparingen bereikt maar voor komende kabinetten ontstaat daarmee een kostbare en onontkoombare opgave. Het Transitieprogramma OV en corona wordt in september/oktober 2022 herijkt.

Is er dan nog geen zicht op extra ondersteuning van het Rijk dan zullen ingrijpende maatregelen genomen moeten worden om de opbrengstverantwoordelijke vervoerbedrijven het komend jaar uit de rode cijfers te houden. En dat is uiterst onwenselijk. De vervoerkundige maatregelen, die nodig zijn om de financiële gevolgen van corona op te vangen zijn tijdelijk van aard, zo is door de bestuurscommissie Vervoersautoriteit op 24 maart 2021 bij het vaststellen van het regionale Transitieprogramma OV en corona besloten, maar zullen dus mogelijk gecontinueerd moeten worden in 2023 en 2024. De bestuurscommissie Vervoersautoriteit zal hier een besluit over moeten nemen. In het proces van herijken van het transitieprogramma zullen opnieuw ook de gemeenteraden actief (via informatiebrieven, informatiesessies en via formele advisering in de adviescommissie Vervoersautoriteit) worden betrokken. Zienswijze begrotingsjaarschijf 2022 v.w.b. infrastructurele doorstromingsmaatregelen uit het transitieprogramma OV en corona U vraagt onze zienswijze over het overhevelen van € 21 miljoen van het programma Exploitatie naar het programma Infrastructuur. Wij kunnen ons op zich vinden in de argumentatie om te investeren en daarmee tegen lagere exploitatiekosten te blijven voorzien in bereikbaarheid.

Wij constateren echter dat de voorgenomen investeringen zich concentreren in de grote steden (9 van de € 11 miljoen voor doorstroming is geconcentreerd in Rotterdam). Zoals wij hierboven aangeven is ook de bereikbaarheid van overige gemeenten een grote zorg en roepen u op hier aandacht aan te geven. Ook als gemeenten voor deze maatregelen geen cofinanciering kunnen opbrengen. Reactie algemeen bestuur Doorstroming van het OV is een onderwerp dat regiobreed speelt, onze inspanningen zijn dan ook gericht op reistijdwinst/ voorkomen reistijdverlies van het OV in de hele regio. De nu lopende OV-doorstromingsprojecten bevinden zich grotendeels in de grote steden, waar relatief veel uitdagingen op het gebied van doorstroming zijn. Aandacht in de hele regio blijft echter onze focus voor dit onderwerp, te meer omdat de reizigers zich door de hele regio bewegen. Pagina 51 van 73

Focus op HOV Ridderkerk Het investeren in het HOV in Ridderkerk is een belangrijke en grote investering voor de gemeente. Wij zijn positief over de constructieve samenwerking die we voor dit dossier met de MRDH hebben en over de bestuurlijke afspraken die we hebben kunnen maken. Wij kijken uit naar voortzetting van deze samenwerking. Reactie algemeen bestuur Dank voor uw positieve reactie en net als u kijken wij uit naar de voortzetting van deze constructieve samenwerking. Rijswijk Programma Exploitatie & Infrastructuur verkeer en openbaar vervoer In december 2021 is in Rijswijk een nieuw mobiliteitsbeleid bestuurlijk vastgesteld, het Mobiliteitsprogramma Rijswijk 2040. We merken op dat er op inhoud veel raakvlakken zijn met de voorliggende begrotingsprogramma's en het meerjarenbeeld van de lange termijn bestedingen. Daar zien we de komende jaren enerzijds kansen voor synergie, anderzijds zien we ook een steeds grotere afhankelijkheid van specifieke uitkeringen van het Rijk (los van de Brede doeluitkering), waarover wij als regio (en indirect als stad) moeten concurreren met andere landsdelen. Tot 2030 lijkt er een grote claim te zijn op de bestedingsruimte en er zit nog veel in de planning tot 2040. We hebben begrepen dat de nieuwe strategische agenda die in ontwikkeling is, vertaald zal worden in tussentijdse wijziging van de begroting.

Wij vragen u om een transparante set aan keuzes zodra dat aan de orde is. En vragen als gemeenteraad daarbij om naast rendementscriteria, nadrukkelijk ook criteria als ‘leefbaarheid’ mee te laten wegen. Reactie algemeen bestuur We onderschrijven de relatie tussen de maatschappelijke opgave die worden geschetst en de kerntaken van de MRDH. De genoemde maatschappelijke opgaven komen terug in de actualisatie van de Strategische Agenda en we zullen in de geactualiseerde Strategische Agenda aangeven hoe wij vanuit de kerntaken bijdragen aan die opgaven. In december 2022 wordt de Strategische Agenda opgeleverd aan het algemeen bestuur ter besluitvorming en daarmee voor zienswijzen vrijgegeven. In de maanden daarvoor zullen diverse momenten zijn waar bestuurders en raadsleden een bijdrage kunnen leveren voor de totstandkoming op inhoud. In het voorjaar van 2023 wordt de Strategische Agenda definitief vastgesteld. De begroting 2023 zal later, en zoveel als mogelijk parallel aan de vaststelling van de nieuwe strategische agenda worden gewijzigd zodat de begroting voor het komend jaar gelijke pas houdt met de geactualiseerde strategische agenda.

Inzet Rijswijk Ondanks deze onzekerheid over de bestedingsruimte blijft Rijswijk onverminderd inzetten op een aantal bekende en geplande investeringen zoals het “bovengronds ontwerp Beatrixlaan”, verkeersveilige schoolzones, iVRI's en het fietsnetwerk. Daarnaast zijn in Rijswijk nieuwe stevige gebiedsontwikkelingen in beeld waar mobiliteit en verstedelijking nauw samenhangen, die om investeringen zullen vragen. In dat kader vragen wij uw bijzondere aandacht en inzet in de vervolgstappen op de co-productie “Handelingsperspectief OV knoop Rijswijk”, waaruit blijkt hoe een goed functionerend station en OV knoop op het Eisenhowerplein randvoorwaardelijk is voor de gebiedsontwikkelingen. Uit de teksten van het programma maken we op dat er in de exploitatie rekening gehouden wordt met inzet en advies vanuit de MRDH organisatie, om samen te werken aan (pre-)verkenningen en planuitwerkingen. Daarbij benadrukken we het belang van de gezamenlijke Verkenning Beatrixlaan fase 2, waarbij Rijswijk blijft inzetten op de realisatie van een tunnel. Daarnaast betrekken we de MRDH graag ook bij de Preverkenning OV knooppunt/Station Rijswijk, Rijswijks aandeel in Nationaal Toekomstbeeld Fiets en nieuwe deelmobiliteit & hub ontwikkelingen. Reactie algemeen bestuur Pagina 52 van 73

MRDH is blij dat de gezamenlijk geleverde inzet bijdraagt aan de ontwikkelingen in Rijswijk. MRDH blijft graag inhoudelijk en procesmatig betrokken bij de genoemde projecten, die conform de vigerende regelingen in aanmerking kunnen komen voor de financiële bijdrage. Herstel na coronacrisis en keuzes voor investeringen We begrijpen dat 2023 waarschijnlijk grotendeels in het teken zal staan van het herstel na de coronacrisis en dat ambities en activiteiten in dat perspectief moeten worden gezien. Er is nog veel onzekerheid over de financiële consequenties van de coronacrisis voor de ambities van de MRDH. De verwachting is dat deze consequenties komend jaar duidelijker zullen worden en dat daarmee ook kan worden gesproken of, en zo ja in welke mate, dit effect gaat hebben op de voorgenomen investeringen van de MRDH. Vooralsnog gaat u ervan uit dat de investeringen zoals die voorgenomen zijn ook daadwerkelijk worden gedaan.

Het viel ons op dat u deze “waarschuwing” in deze vorm plaatst bij het onderwerp “Verbeteren bereikbaarheid toplocaties en banen”? Is dat bewust ? Daarnaast vragen wij u om een toelichting wanneer en hoe we in de GR dan tot keuzes moeten komen voor de investeringen ? Inmiddels is bekend dat het kabinet niet bereid is na 2022 de beschikbaarheidsvergoeding door te zetten, noch bereid is om bij te dragen aan het herstel van het openbaar vervoer naar het niveau dat we voor de pandemie kenden, noch zal investeren in een groeiscenario. Wij zijn ongerust over de consequenties voor de regio en in onze eigen stad, met name als dit zou leiden tot het opheffen van meer haltes of verdere verschraling van het OV-aanbod. Wij steunen de onverminderde inzet om het Rijk in een andere beweging te krijgen. Tegelijkertijd verwachten we dat de MRDH de vervoerbedrijven stimuleert om proactief en creatief te zijn in het laten terugkeren van reizigers in het openbaar vervoer. Indien nieuwe keuzes onvermijdelijk zijn, vinden we het uitermate belangrijk dat deze democratisch tot stand komen en transparant onderbouwd zijn. We hechten sterk aan een goede uitleg aan reizigers die door veranderingen gedupeerd worden en verwachten dat er door MRDH en de vervoerders zeer actief en persoonlijk gecommuniceerd wordt over alternatieve openbaar vervoer voorzieningen.

Wij kunnen ons voorstellen dat u bewust een (groter) deel van de begroting apart zet voor communicatie over het OV na corona. Reactie algemeen bestuur Het is inderdaad een bewuste keuze om de effecten van de coronacrisis op te nemen bij deze doelstelling. De tekorten als gevolg van corona zijn substantieel. Dat kan in de praktijk betekenen dat investeringen, die zeker nodig zullen zijn gezien de voortgaande verstedelijking in onze regio, niet op het eerder geplande moment plaats kunnen vinden maar bijvoorbeeld op een later moment. Zoals aangegeven is dat afhankelijk van de ontwikkeling van het aantal reizigers en daarmee een adaptieve strategie. Zoals u aangeeft wil het kabinet vooralsnog vanaf 2023 geen financieel vangnet bieden voor het OV. Blijft het kabinet bij dit standpunt dan zullen de vervoerders niet om ingrijpende maatregelen heen kunnen. Afschalen van het OV met 20-30% zou een zeer onwenselijk maar reëel vooruitzicht zijn met grote gevolgen voor alle OV-reizigers. De reizigersaantallen stijgen inmiddels weer maar de reizigersopbrengsten komen naar verwachting, zoals u ook aangeeft, pas richting 2025 weer op het oude niveau. Als het kabinet niet met een financieel vangnet tot 2025 over de brug komt dan kunnen we niet het OV leveren waar de samenleving om vraagt.

Hierdoor wordt een vitale sector geen herstel geboden, terwijl extra inzet op duurzame mobiliteit urgenter is dan ooit. We hebben immers grote opgaven rond wonen, energie en bereikbaarheid en de regionale economie. Meer gebruik van trein, tram, metro en bus is daarvoor onmisbaar. Door nu geen transitiemiddelen uit te trekken worden op korte termijn misschien beperkte besparingen bereikt maar voor komende kabinetten ontstaat daarmee een kostbare en onontkoombare opgave. Het Transitieprogramma OV en corona wordt in september/oktober 2022 herijkt. Is er dan nog geen zicht op extra ondersteuning van het Rijk dan zullen ingrijpende maatregelen genomen moeten worden om de opbrengstverantwoordelijke vervoerbedrijven het komend jaar uit de rode cijfers te houden. En dat is uiterst onwenselijk. Pagina 53 van 73

In dit proces van herijken zullen opnieuw ook de gemeenteraden actief (via informatiebrieven, informatiesessies en via formele advisering in de adviescommissie Vervoersautoriteit) worden betrokken. Communicatie van de maatregelen en het effect hiervan op de reiziger naar aanleiding van het herijkingsproces is daarbij zoals u aangeeft van groot belang. Binnen de Strategische Agenda wordt de koers bepaald voor de komende 4 jaar en ook vooruit gekeken naar de (middel)lange termijn. Op dit moment laat het meerjarenbeeld zien dat er veel opgaven zijn om de bereikbaarheid te verbeteren en de ruimte inderdaad beperkt is. Wat betref de BDU, deze is de afgelopen jaren ook niet altijd meegegroeid met de inflatie en de opgave in deze regio. Daarom is de eerste prioriteit een goede lobby te hebben richting het Rijk voor meer BDU. Ten tweede, niet alle verkenningen worden een project, daarom zijn het nu nog verkenningen en kunnen er nog projecten ‘afvallen’. Tegelijkertijd zullen ook de komende jaren nog opgaven op ons afkomen waardoor het meerjarenbeeld, zonder extra BDU, onder druk staat. In de Strategische agenda wordt op deze thema’s ingegaan. Het actualiseren van de Strategische Agenda en dus ook de prioritering, wordt samen gedaan met de 23 gemeenten en wordt eind 2022 opgeleverd in concept.

Infrastructurele doorstroommaatregelen Transitieprogramma (jaarschijf 2022) De overheveling van maatregelen “doorstroming en ketenmobiliteit” uit het Transitieprogramma, vinden wij een begrijpelijke keuze, en daar hebben wij financieel technisch geen opmerkingen op. Wel geven wij u mee dat we daar ruimte zien voor investeringen in het optimaliseren van het OV knooppunt Station Rijswijk. Reactie algemeen bestuur We zijn hierover met u in gesprek over de mogelijkheden. Programma Economisch Vestigingsklimaat De MRDH zet zich in om de economische vernieuwing samen met partners zoals onderwijs- en kennisinstellingen te versnellen. De begroting voor het programma Economisch Vestigingsklimaat is opgezet langs de doelstellingen voor het vernieuwen van de economie uit de Strategische Agenda MRDH. Rijswijk ziet in de Strategische Agenda een goede aansluiting met de eigen speerpunten, bijvoorbeeld in het stimuleren van innovatie; het verbeteren van de aansluiting onderwijs-arbeidsmarkt en samenwerking bij en energietransitie. Dit vindt zijn beslag in onder ander de campusontwikkeling Kesslerpark rondom het Rijswijk Centre for Sustainable Energy en andere transformaties van de werkgebieden Plaspoelpolder en Havengebied. Tegelijkertijd zien wij ook nieuwe economische uitdagingen voor ondernemers ontstaan na de coronacrisis en t.a.v.

bijvoorbeeld new economy ruimtevragers zoals ‘flitsbezorgers’. Aandacht en coördinatie vanuit MRDH, zodat gemeenten met elkaar in gesprek blijven en zijn voor het delen van kennis en over harmonisatie van maatregelen, is ook hier noodzakelijk. De aanpak van deze doelstellingen ontwikkelt zich jaarlijks. MRDH volgt de belangrijkste economische en maatschappelijke trends en luistert naar de wensen van de regiogemeenten. MRDH levert een goede bijdrage aan het economisch vestigingsklimaat van de regio en vanuit Rijswijk sluiten we in 2022/2023 daar graag ook weer bij aan. Vanuit het programma Economisch Vestigingsklimaat hebben we geen verdere opmerkingen. Reactie algemeen bestuur Het algemeen bestuur is de gemeente erkentelijk voor deze zienswijze. Het is goed om te zien dat de gemeentelijke speerpunten veel aanknopingspunten hebben voor samenwerking binnen MRDH verband.

Pagina 54 van 73

De focus van regionaal beleid is gericht op het realiseren en behouden van vitale centrumgebieden en in lijn met provinciaal detailhandelbeleid. Regelgeving is niet altijd van toepassing op nieuwe ontwikkelingen en er ontstaat in sommige gevallen zelfs geheel nieuwe jurisprudentie, zoals in het geval van flitsbezorging. Hierdoor zal naast regionale afstemming ook regelmatig kennisdeling worden georganiseerd ten behoeve van het handelingsperspectief van een gemeente. De MRDH is al geruime tijd betrokken bij de ontwikkelingen op Kesslerpark. In het verleden bij het coördineren van de regionale werkgroep en op dit moment bij de campusontwikkeling en de vorming van de Energy Cave en bijbehorend informatie en educatiecentrum. Ook de komende periode blijven wij hier graag bij betrokken en verkennen we gezamenlijk waar de MRDH een bijdrage kan leveren aan de ontwikkeling hiervan. Ontwerpbegroting houdt rekening met uitgangspunten uit de kaderbrief Aangezien er in de Ontwerpbegroting 2023 rekening is gehouden met de uitgangspunten uit de kaderbrief, die is verzonden vanuit de deelnemende gemeenten aan de gemeenschappelijke regelingen, hebben wij op de financiële paragrafen geen verdere op- of aanmerkingen. Dat geldt ook voor het ontwerp Beleidsnota reserves, voorzieningen en fondsen MRDH 2023. Reactie algemeen bestuur Het algemeen bestuur dankt de gemeente voor deze positieve reactie.

Financiële risico’s huidige international situatie De GR loopt financiële risico’s die verband houden met de huidige internationale situatie. Hier zijn met name twee zaken van belang, namelijk de sterk gestegen energieprijzen sinds vorig jaar augustus en de hogere kosten voor investeringen als gevolg van gestegen grondstofprijzen. Deze stijgingen zijn hoger dan de gebruikte indexatie. Wij willen graag dat de extra financiële risico’s en resultaten goed gemonitord worden en dat u eerst terugkomt bij de gemeenten als er keuzes gemaakt moeten worden en/of extra bijdrages aan de gemeenten gevraagd moeten worden. Reactie algemeen bestuur De begroting houdt rekening met een gelijkblijvende structurele inzet van middelen voor de exploitatie van het openbaar vervoer, waarbij rekening wordt gehouden met indexatie. In die zin wordt dus rekening gehouden met stijging van het kostenniveau. De gestegen grondstofprijzen zijn ook van invloed op de kosten voor het vervangingsonderhoud van het openbaar vervoer. Samen met de vervoerders monitoren we deze ontwikkeling en de effecten daarvan. Voor wat betreft de stijgende kosten van infrastructurele projecten wordt momenteel bij subsidieaanvragen geïnventariseerd of er een bovengemiddelde stijging is van onder andere de materiaalkosten voor aanleg van infrastructuur.

In het najaar bezien we of dit consequenties heeft voor de begroting van het programma Infrastructuur verkeer en openbaar vervoer. De huidige prijsstijgingen zullen geen effect hebben op de inwonerbijdrage die de gemeente in 2023 betaalt voor de versterking van het economisch vestigingsklimaat. De reguliere indexering is reeds meegenomen in de voorliggende ontwerpbegroting. De werkelijke prijsstijgingen kennen mogelijk een na-ijl effect. Die mogelijke stijgingen zullen voor het eerst bij het opstellen van de begroting 2024 zichtbaar worden. Ook op die begroting zal opnieuw een zienswijzeprocedure van toepassing zijn. Tot slot Wij vertrouwen op een goede samenwerking bij het realiseren van onze ambities op het gebied van economie, verstedelijking en bereikbaarheid voor Rijswijk en de regio. Reactie algemeen bestuur Het algemeen bestuur dankt de gemeente voor haar zienswijze. Wij werken graag met u en de overige MRDH-gemeenten verder samen aan het verbeteren van de bereikbaarheid en het vernieuwen van de economie van de regio. Pagina 55 van 73

Rotterdam Algemeen De ontwerpbegroting geeft een helder overzicht van ambities en activiteiten van de MRDH en geeft geen aanleiding voor het maken van opmerkingen over structuur of leesbaarheid. Voor wat betreft de inhoudelijke basis voor de begroting geldt dat nu nog wordt uitgegaan van de Strategische Agenda 2022. Deze agenda zal dit jaar – met nauwe betrokkenheid van de gemeenteraden van de 23 aangesloten gemeenten – worden geactualiseerd. Deze actualisatie is voor ons het moment om meer inhoudelijk van gedachten te wisselen over koers en prioriteiten van de MRDH. Reactie algemeen bestuur Het algemeen bestuur bedankt de gemeente Rotterdam voor de positieve reactie op de ontwerpbegroting. In december 2022 wordt de Strategische Agenda opgeleverd aan het algemeen bestuur ter besluitvorming en daarmee voor zienswijzen vrijgegeven. In de maanden daarvoor zullen diverse momenten zijn waar bestuurders en raadsleden een bijdrage kunnen leveren voor de totstandkoming op inhoud. In het voorjaar van 2023 wordt de Strategische Agenda definitief vastgesteld. Investeringsruimte onder druk De ontwerpbegroting gaat uit van een goeddeels gelijkblijvende structurele inzet van middelen voor de exploitatie van het openbaar vervoer ten opzichte van de MRDH begroting 2022 – en daarmee van een investeringsruimte van ca. €100 miljoen per jaar.

Met dat uitgangspunt gaan wij binnen de MRDH graag in gesprek over de verdere invulling van de programma’s en de te behalen doelen. De investeringsruimte stond al onder druk en biedt alleen ruimte aan de nu al bij de MRDH bekende investeringen. De schade aan de OV-exploitatie als gevolg van de Covidcrisis maakt het toekomstbeeld niet gunstiger. Dit verhoudt zich slecht tot de investeringen in openbaar vervoer en knooppuntontwikkeling die noodzakelijk zijn om verstedelijking mogelijk te maken. Rotterdam wil zich daarom samen met de MRDH blijven inspannen voor verhoging van de BDU-uitkering door het Rijk. Reactie algemeen bestuur Dank voor de zienswijze en we onderschrijven de opmerkingen. We herkennen de financiële opgave en uitdagingen. Het kabinet wil vooralsnog vanaf 2023 geen financieel vangnet bieden voor het OV. Blijft het kabinet bij dit standpunt dan zullen de vervoerders niet om ingrijpende maatregelen heen kunnen. Afschalen van het OV met 20-30% zou een zeer onwenselijk maar reëel vooruitzicht zijn met grote gevolgen voor alle OVreizigers. De reizigersaantallen stijgen inmiddels weer maar de reizigersopbrengsten komen naar verwachting pas richting 2025 weer op het oude niveau. Als het kabinet niet met een financieel vangnet tot 2025 over de brug komt dan kunnen we niet het OV leveren waar de samenleving om vraagt.

Hierdoor wordt een vitale sector geen herstel geboden, terwijl extra inzet op duurzame mobiliteit urgenter is dan ooit. We hebben immers grote opgaven rond wonen, energie en bereikbaarheid en de regionale economie. Meer gebruik van trein, tram, metro en bus is daarvoor onmisbaar. Door nu geen transitiemiddelen uit te trekken worden op korte termijn misschien beperkte besparingen bereikt maar voor komende kabinetten ontstaat daarmee een kostbare en onontkoombare opgave. Het Transitieprogramma OV en corona wordt in september/oktober 2022 herijkt. Is er dan nog geen zicht op extra ondersteuning van het Rijk dan zullen ingrijpende maatregelen genomen moeten worden om de opbrengstverantwoordelijke vervoerbedrijven het komend jaar uit de rode cijfers te houden. En dat is uiterst onwenselijk. De vervoerkundige maatregelen, die nodig zijn om de financiële gevolgen van corona op te vangen zijn tijdelijk van aard, zo is door de bestuurscommissie Vervoersautoriteit op 24 maart 2021 bij het vaststellen van het regionale Transitieprogramma OV en corona besloten, maar zullen dus mogelijk gecontinueerd moeten worden in 2023 en 2024. De bestuurscommissie Vervoersautoriteit zal hier een besluit over moeten nemen. In de gesprekken met het Rijk brengen we de steeds meer onder druk staande investeringsruimte continu onder de aandacht en we trekken daarbij graag gezamenlijk met elkaar op.

Inwonerbijdrage economisch vestigingsklimaat Pagina 56 van 73

We stellen vast dat de inwonerbijdrage ook dit jaar weer op de gebruikelijke, afgesproken manier wordt geïndexeerd en kunnen daar met de geboden toelichting mee instemmen. Reactie algemeen bestuur Dank voor uw instemming. Begrotingsjaarschijf 2022 voor wat betreft infrastructurele doorstromingsmaatregelen uit het Transitieprogramma OV en corona Het Transitieprogramma OV en corona wordt gebudgetteerd vanuit het programma Exploitatie verkeer en openbaar vervoer. De maatregelen op het gebied van doorstroming en ketenmobiliteit uit het transitieprogramma betreffen infrastructurele maatregelen. Het budget daarvoor bevindt zich thans in het programma Exploitatie verkeer en openbaar vervoer en dient te worden overgeheveld naar het programma Infrastructuur verkeer en openbaar vervoer. De besluitvorming over deze overheveling is voorbehouden aan het algemeen bestuur en zienswijzeplichtig. Omdat dit mede de begrotingsjaarschijf 2022 betreft, wordt voor deze jaarschijf ook een zienswijze uitgevraagd, naast de zienswijze op de ontwerp begroting 2023. Het gaat daarbij voor doorstromingsmaatregelen om een bedrag van € 11 miljoen voor de periode 2022-2024, waarvan € 3.650.000 betrekking heeft op de begrotingsjaarschijf 2022. Het budget voor ketenmobiliteit bedraagt € 10 miljoen en is voor een deel verwerkt in de begrotingsjaarschijven 2023-2026 (€ 6 miljoen).

De overige € 4 miljoen is voorzien voor de begrotingsjaren 2027-2030. Het betreft hier een technische uitwerking van eerder genomen besluiten waarmee we kunnen instemmen. Reactie algemeen bestuur Dank voor uw instemming. Schiedam heeft geen zienswijze ingediend Vlaardingen Instemming op hoofdlijnen In uw aanbiedingsbrief van 23 maart 2022 nodigt u ons uit om onze zienswijzen kenbaar te maken op de ontwerpbegroting 2023 en de meerjarenbegroting 20242026. Wij komen graag aan uw verzoek tegemoet. We hebben gelukkig de Coronacrisis en alle beperkingen die de Pandemie als gevolg had grotendeels achter ons kunnen laten. Het licht van het einde van de tunnel hebben we inmiddels voorzichtig bereikt. De MRDH heeft snel en adequaat gehandeld ten tijde van de Coronacrisis en dat doet ons deugd. Het is goed om te weten dat de gemeente Vlaardingen onderdeel is van een slagvaardigde en adequaat handelende regio. Wij stemmen op hoofdlijnen in met de concept-ontwerp-begroting en het meerjarenbeleid 2024-2026. De begroting vormt sinds 2017 tevens het jaarlijks werkplan. Ten aanzien van de inhoud van de begrotingen geven wij een drietal punten mee:  Benut het volle potentieel van de Metropoolregio  Vervoersautoriteit  Economisch vestigingsklimaat.

Reactie algemeen bestuur Het algemeen bestuur bedankt de gemeente voor deze positieve reactie en instemming met de ontwerpbegroting op hoofdlijnen. Benut het volle potentieel van de metropoolregio

Pagina 57 van 73

Vlaardingen werkt de aankomende jaren aan een leefbare stad en richt zich hierbij op wonen, veiligheid, onderwijs en het sociaal domein. Opgaven die ook in regionaal en zelfs bovenregionaal verband spelen. Dit doen wij op basis van ons Herstelplan, hier staan de focuspunten in, waarmee wij een duurzame gezonde begroting nastreven. Deze opgaven komen samen op het schaalniveau van de regio, waar ze met elkaar concurreren om de schaarse ruimte. Deze concurrentie nemen we ook waar binnen de MRDH-regio. Wij zien hierin een trend dat investeringen veelal landen rondom in de ‘Oude Lijn’. Zo zetten we met de Groeiagenda Zuid-Holland in op investeringen in en direct langs de as van de Oude lijn. Enerzijds snappen wij deze keuze, de Oude Lijn wordt gekenmerkt door hoogstedelijk gebied en door een hoge dichtheid van inwoners en bedrijven. Anderzijds zien we ook dat vooralsnog nog weinig wordt gekeken naar investeringen in de waarden van de gebieden die niet direct bij de Oude Lijn zijn aangesloten. Dit terwijl juist de verbinding via de Hoekse Lijn en het havengebied voor de Waterweggemeenten een belangrijke zijtak en aanvoerlijn van de Oude Lijn is. Een eenzijdige focus op de Oude Lijn leidt op den duur tot een scheve centrum-periferieverhouding. Uiteraard moet het merendeel van investeringen landen waar zij het grootste economische effect hebben.

Dit straalt op een positieve manier af op de hele regio. Wij roepen de MRDH wel op om de kansen van gebieden buiten deze as te verzilveren door de MRDHregio als één grote metropolitane agglomeratie te blijven bezien. De kracht van de MRDH-regio is dat met 23 gemeenten in een grote agglomeratie alles te bieden hebben: hoogstedelijke centra met sterke economische dragers en kennisinstellingen als “ruggengraat” en suburbane en landelijke gebieden met unieke woonkwaliteiten en voldoende ruimte voor natuur en recreatie- wat elders in de regio schaars is. Reactie algemeen bestuur De hernieuwde oproep om het volle potentieel van de metropoolregio te benutten, deelt het bestuur van de MRDH nog steeds met de gemeente Vlaardingen. De strategische agenda van de MRDH en Groeiagenda Zuid-Holland, een samenwerking van maar liefst 80 regionale overheden, kennisinstellingen en bedrijven waaronder de MRDH laat zien dat de metropoolregio serieus werk maakt van het vernieuwen van de economie en het verbeteren van de bereikbaarheid. De inzet van de MRDH is gericht op het héle gebied. De ontwikkeling van campussen in Brielle, Vlaardingen, Westland en Zoetermeer zijn hier een goed voorbeeld van. Evenals de aanleg van de Hoekse Lijn en het programma Nieuw Waterland in het kader van de Balkenburgverbinding. Maar ook duurzame mobiliteit en verkeersveiligheid kennen een regiobrede aanpak.

Het is de ambitie van de MRDH om op het totale gebiedsprogramma MoVe en dus ook voor de gebiedsuitwerkingen Voorne-Putten en Westland investeringen vanuit het Nationaal Groeifonds, vanuit BO MIRT of andere middelen te realiseren. De erkenning van de lijn Leiden-Dordrecht door het Groeifonds is een mooie stap. Tegelijkertijd zijn de gebieden buiten de centrale as voor onze metropoolregio zeer belangrijk en die kansen moeten we benutten. De Schaalsprong van het OV (de ruggengraat èn de ribben) is voor onze regio belangrijk. De MRDH heeft daarbij extra aandacht voor de projecten die voor de MRDH van belang zijn. Dit zijn de regionale OV verbindingen en knooppunten. Om die reden vragen wij continu aandacht voor de toevoerlijnen (metro en tram) naar de centrale lijn. O.a. via de Verstedelijkings-alliantie en bij het programma MoVe. Een van die lijnen is de Hoekse Lijn waar we in 2020 met partners gewerkt hebben aan ontwikkelkansen. Vanuit dat perspectief werken 6 overheden nu verder aan ontwikkellocaties. Deze samenwerking zien wij als zeer kansrijk om te komen tot een regionale en integrale gebiedsontwikkeling tussen Schiedam en Hoek van Holland. Vervoersautoriteit De Hoekse Lijn als ruggengraat van het openbaar vervoer in onze stad speelt een belangrijke rol in het bereikbaar houden van onze regio.

We willen onze verstedelijkingsopgave zoveel mogelijk concentreren rond de metrostations, zodat er optimaal gebruik gemaakt van worden van het openbaar vervoer. Vlaardingen hecht er waarde aan, de revitalisering van haar bedrijventerreinen voort te zetten, om door ‘schoon, heel en vooral veilig’ goed gebruik van de terreinen te stimuleren en te ontwikkelen. Wij doen dit in samenwerking met ons goed georganiseerde bedrijfsleven. Wij waarderen de inzet van de MRDH hierop, en hopen dat dit leidt tot een gezamenlijke visie op de kansen en mogelijkheden van de hoekse lijn voor de regio. Wij waarderen de samenwerking die er binnen de MRDH op het gebied van de Vervoersautoriteit is. Het is prettig om terug te kunnen vallen op regiopartners die net als Vlaardingen het doel hebben om de regio zo goed mogelijk bereikbaar te houden. Dat kan via de auto, via het Openbaar Vervoer, via de fiets of met Pagina 58 van 73

personenvervoer over water middels de waterbus. Vooral voor fietsverkeer heeft Vlaardingen de afgelopen periode aandacht gevraagd. Wij blijven hierin graag samenwerken met de MRDH en benutten daarvoor ook graag het Investeringsprogramma Vervoersautoriteit om de fietsbereikbaarheid in Vlaardingen te verbeteren. Daarnaast blijven wij aandacht vragen voor een goede verbinding van personenvervoer over water met aansluiting voor de hele breedte van de regio. Reactie algemeen bestuur Dank voor uw waardering. Wij werken voor de verstedelijkingsopgave graag met u verder, samen met de Hoekse Lijn Partners. We hechten veel waarde aan een goede balans in ruimte voor wonen, werken en voorzieningen. De MRDH biedt binnen diverse programma’s subsidies aan waardoor gemeenten ieder jaar weer fietsprojecten kunnen realiseren, zoals de Metropolitane Fietsroutes, de actualisatie van het Regionaal Basisnetwerk Fiets, de Regionale Fietsagenda MRDH, knooppunten openbaar vervoer en het programma Kleine Projecten van het IPVa.

Er is in de vorige bestuursperiode een zorgvuldige aanbestedingsprocedure van het personenvervoer over water (looptijd 15 jaar) met de gemeente Rotterdam en het Havenbedrijf Rotterdam afgerond met als conclusie dat er vooralsnog uit het oogpunt van parallelliteit met bestaand goed functionerend openbaar vervoer (metro Hoekse Lijn) geen financieel vitaal publiek personenvervoer over water te organiseren is in Vlaardingen. Vervoersautoriteit – OV en corona Ook het Openbaar Vervoer verdient aandacht. Het OV heeft vanwege de Coronacrisis de afgelopen jaar zware financiële klappen moeten incasseren. De financiële opgave die er ligt is groot, net zo als de opgave om reizigers terug te winnen. Wij waarderen de manier waarop de MRDH ten tijde van Corona in dit dossier heeft opgetreden. Ook de wijze waarop de gemeenten hierbij zijn betrokken wordt zeer gewaardeerd. Wij zien er naar uit om gezamenlijk de schouders te zetten onder het herstel van het OV in de MRDH. Reactie algemeen bestuur Wij danken u voor uw uitgesproken waardering. Zoals u aangeeft is de financiële opgave groot. Het kabinet wil vooralsnog vanaf 2023 geen financieel vangnet bieden voor het OV. Blijft het kabinet bij dit standpunt dan zullen de vervoerders niet om ingrijpende maatregelen heen kunnen.

Afschalen van het OV met 20-30% zou een zeer onwenselijk maar reëel vooruitzicht zijn met grote gevolgen voor alle OVreizigers. De reizigersaantallen stijgen inmiddels weer maar de reizigersopbrengsten komen naar verwachting, zoals u ook aangeeft, pas richting 2025 weer op het oude niveau. Als het kabinet niet met een financieel vangnet tot 2025 over de brug komt dan kunnen we niet het OV leveren waar de samenleving om vraagt. Hierdoor wordt een vitale sector geen herstel geboden, terwijl extra inzet op duurzame mobiliteit urgenter is dan ooit. We hebben immers grote opgaven rond wonen, energie en bereikbaarheid en de regionale economie. Meer gebruik van trein, tram, metro en bus is daarvoor onmisbaar. Door nu geen transitiemiddelen uit te trekken worden op korte termijn misschien beperkte besparingen bereikt maar voor komende kabinetten ontstaat daarmee een kostbare en onontkoombare opgave. Het Transitieprogramma OV en corona wordt in september/oktober 2022 herijkt. Is er dan nog geen zicht op extra ondersteuning van het Rijk dan zullen ingrijpende maatregelen genomen moeten worden om de opbrengstverantwoordelijke vervoerbedrijven het komend jaar uit de rode cijfers te houden. En dat is uiterst onwenselijk.

De vervoerkundige maatregelen, die nodig zijn om de financiële gevolgen van corona op te vangen zijn tijdelijk van aard, zo is door de bestuurscommissie Vervoersautoriteit op 24 maart 2021 bij het vaststellen van het regionale Transitieprogramma OV en corona besloten, maar zullen dus mogelijk gecontinueerd moeten worden in 2023 en 2024. De bestuurscommissie Vervoersautoriteit zal hier een besluit over moeten nemen. In dit proces van herijken zullen opnieuw ook de gemeenteraden actief (via informatiebrieven, informatiesessies en via formele advisering in de adviescommissie Vervoersautoriteit) worden betrokken. Economisch vestigingsklimaat Pagina 59 van 73

Op het gebied van Economisch vestigingsklimaat is de gemeente Vlaardingen aangesloten bij de werkgroep werklocaties. Daarnaast zijn we enthousiast en actief deelnemer in de werkgroep campusontwikkeling. Ook zijn we actief aangesloten bij het thema vrijetijdseconomie. Reactie algemeen bestuur Het algemeen bestuur dankt de gemeente voor deze constructieve reactie. De MRDH hecht veel waarde aan de input van de gemeenten om er voor te zorgen dat het voor onze inwoners aantrekkelijk blijft om in de regio te wonen, werken en recreëren. Economisch vestigingsklimaat – aansluiting onderwijs arbeidsmarkt De ambities en doelstellingen in het programma Economisch Vestigingsklimaat rondom aansluiting onderwijsarbeidsmarkt ondersteunen wij van harte. Lokaal en met ondersteuning van de MRDH is de afgelopen jaren vorm gegeven aan de Food Innovatie Academy (FIA). De FIA in onze gemeente groeit gestaag verder. Ambities zijn er in Vlaardingen ook. Verder doorgroeien naar de gewenste leerling-aantallen (120 per jaar), doorontwikkeling van de FIA als ontmoetingsplaats en ontwikkeling van de hoogbouw (FIA Fase 2), met onder meer een grondstoffenplein om jeugd al doende kennis te laten maken met de wereld van voeding. Ook plaats voor startups, spin-offs, nieuwe partners of huisvesting voor bijvoorbeeld studenten behoren tot de mogelijkheden die onderzocht worden.

De MRDH heeft de Food Innovation Academy altijd gesteund en wij rekenen er op dat ze dat blijft doen om de FIA tot haar volle potentie te laten groeien. De Zorg Innovatie Academie (ZIA) is regionaal van betekenis en in de huidige situatie nog relevanter geworden. Niet alleen voor het verbeteren van de aansluiting onderwijs en arbeidsmarkt, maar ook voor stimuleren van (technologische) innovatie in de zorg. Wij willen een aanpak ontwikkelen, die inspeelt op actuele maatschappelijke vraagstukken binnen de regio, zoals vergrijzing, minder intramurale zorg, bieden van betekenisvol onderwijs in echte situaties (leerwerkplaatsen), de inwoner centraal stellen door samenwerking tussen zorgsectoren. Ondertussen is een samenwerkingsverband gerealiseerd met 10 partijen waaronder zorginstellingen, onderwijsinstellingen en gemeenten. Samen met hen is een visie en een plan van aanpak opgesteld. Dit heeft geleid tot toekenning van een subsidie door het Regionaal Investeringsfonds. Deze wordt vooral ingezet om het (zorg-)onderwijs te vernieuwen en beter aan te laten sluiten op de Zorg-arbeidsmarkt. Verder hebben we een aantal activiteiten gekozen, waar de partners het meer met elkaar samenwerken in de praktijk verder vorm kunnen geven. De vele raakvlakken en gemeenschappelijke doelen bieden veel mogelijkheden voor efficiencywinst.

Wij zoeken daarbij samenwerking met Maassluis, Schiedam, Nissewaard en Rotterdam. Zeker met onze buurgemeente Maassluis en Schiedam zien wij het belang in van een intensievere samenwerking op een aantal punten (o.a.. Leven Lang Ontwikkelen). Wij willen de MRDH een bijdrage vragen voor het verder ontwikkelen van het samenwerkingsverband en haar activiteiten. Reactie algemeen bestuur De Food Innovation Academy is een mooi voorbeeld van het type campus dat wij als MRDH ondersteunen. Een plek waar onderwijs en bedrijfsleven samenkomen om op een innovatieve manier studenten en werkend personeel op te leiden voor de banen van de toekomst. Wij ondersteunen deze campus daarom al jaren en denken graag mee over de vervolgstappen qua ontwikkeling en invulling maatschappelijk belang. We zijn nauw betrokken bij de ontwikkeling van de de ZIA). De afgelopen maanden hebben wij actief onze bijdrage geleverd voor het concretiseren van de planvorming van deze nieuwe campus en we blijven meedenken in de ontwikkeling en is er een financiële bijdrage geleverd voor het LLO project va de ZIA dat als bouwsteen dient voor de te ontwikkelen campus. De zorg is een sector waarin goed en voldoende opgeleid personeel cruciaal is, wij zien dan ook het belang van deze campus.

Wij hechten daarbij veel waarde aan regionale samenwerking en afstemming, omdat er meerdere initiatieven binnen deze sector in de regio zijn (zoals de ZIA). Verder verkennen wij graag gezamenlijk de mogelijkheden voor campusfinanciering vanuit de MRDH voor dit initiatief, binnen de bestaande begroting. Ook kan op het gebied van technologische innovatie in de zorg mogelijk een link gelegd worden met het Innovatieprogramma Zorgtechnologie. Economisch vestigingsklimaat – vrijetijdseconomie Pagina 60 van 73

Op het thema vrijetijdseconomie is veel energie, deskundige ondersteuning vanuit de NBTC en wordt dit thema met input van de gemeenten vormgegeven. Een mooi voorbeeld van hoe we vanuit een doelstelling gezamenlijk optrekken in de uitwerking. Toerisme is belangrijk voor de draagkracht van het gebied. Vlaardingen heeft in dat opzicht veel te bieden, o.a. vanuit historisch perspectief met het ontstaan van Holland. Groen en recreatie dragen ook bij aan de leefbaarheid, zoals de Broekpolder en het Krabbepark dat in ontwikkeling is. Deze houden het gebied met al zijn tegenstellingen in balans. Reactie algemeen bestuur Het algemeen bestuur dankt de gemeente voor deze constructieve reactie. De MRDH hecht veel waarde aan de input van de gemeenten om er voor te zorgen dat het voor onze inwoners aantrekkelijk blijft om in de regio te recreëren. In het algemeen bestuur is brede overeenstemming over het belang van groenblauw voor onze regio. De primaire verantwoordelijkheid voor dit beleidsterrein ligt bij de provincie Zuid-Holland. De MRDH zal daarom bij de provincie Zuid-Holland aandringen op het hernieuwd oppakken van haar verantwoordelijkheden op het gebied van groenblauw, waaronder de structurele bekostiging van de groenblauwe leefomgeving.

In de geactualiseerde Strategische Agenda zullen voorstellen worden gedaan voor het verbeteren van de bereikbaarheid van groen en recreatie in de metropoolregio. Tot slot Kortom, wij werken graag mee aan meer welvaart en welzijn voor onze inwoners en zien dat graag verwerkt in het werkplan en in een vertaling in de proposities voor de regio en het MIRT. Tenslotte gaan wij graag verder in gesprek over de regeling voor de ontwikkeling voor campussen. Wij kijken uit naar een verdere continuering van onze samenwerking Reactie algemeen bestuur Het algemeen bestuur dankt de gemeente voor haar zienswijze op de begroting en verwijst naar de overige reacties op uw zienswijzen. Wij werken graag met u en de overige MRDH-gemeenten verder samen aan het verbeteren van de bereikbaarheid en het vernieuwen van de economie van de regio. Wassenaar De Begrotingsjaarschijf 2022

Wassenaar onderschrijft het belang van vervoersbedrijven en de specifieke aandacht die sinds het uitbreken van de coronapandemie in 2020 naar hen uitgaat. Ook al is er inmiddels niet meer sprake van een crisissituatie, het ov is nog niet terug op het oude niveau en heeft daarom extra ondersteuning nodig. Wassenaar vindt dit van groot belang, aangezien we een belangrijke rol weggelegd zien voor het openbaar vervoer in onze gezamenlijke opgaven rondom woningbouw, duurzaamheid en leefbaarheid. Door meer in te zetten op openbaar vervoer en fietsverbindingen neemt het autogebruik af. Daarmee verminderen we de CO2uitstoot, neemt de druk op het wegennet af en houden we meer ruimte over voor woningen en groen. Zo werken we aan duurzame mobiliteit met meer aandacht voor de gezonde leefomgeving. Momenteel wordt het Transitieprogramma ov en corona gebudgetteerd vanuit het programma Exploitatie verkeer en vervoer. Aangezien de maatregelen op het gebied van doorstroming en ketenmobiliteit uit het Transitieprogramma infrastructurele maatregelen betreffen, wordt voorgesteld – voor de juiste verantwoording – om het budget over te hevelen naar het programma Infrastructuur verkeer en vervoer. Het betreft hier een technische wijziging die geen invloed heft op de invulling van de steun. Wassenaar stemt daarom in met dit voorstel.

Reactie algemeen bestuur Het algemeen bestuur dankt de gemeente voor deze instemmende zienswijze. Instemming ontwerpbegroting 2023 Pagina 61 van 73

De MRDH verhoogt de inwonerbijdrage voor het Economisch Vestigingsklimaat volgens de gebruikelijke procedure. Na bijraming past de Ontwerpbegroting MRDH 2023 binnen de gemeentelijke begroting. De gemeente Wassenaar staat achter de keuzes die worden voorgesteld in de Ontwerpbegroting en deze kan daarom op onze instemming rekenen. Reactie algemeen bestuur Het algemeen bestuur dankt de gemeente voor deze instemmende zienswijze. Transitie N44 Een voorbeeld hiervan kan gevonden worden in de opvolging van de verkennende studie die is gedaan naar de toekomst van de N44 in het regionale netwerk. Zoals in de projectomschrijving staat opgeschreven, toonde de studie aan dat de doorstroming op de N44 in de spits niet voldoet aan de normen die de MRDH stelt, zowel in de huidige als in de toekomstige situatie. Bovendien vormt de weg een ecologische barrière in de groenverbinding van de kust bij Wassenaar tot aan het Groene Hart en werkt het een goede bereikbaarheid van het vele groen in Wassenaar tegen. Maatregelen voor verkeersveiligheid, milieuhinder, mobiliteitsmanagement en barrièrewerking worden op basis van de eerste verkenning verder onderzocht en geconcretiseerd. Over de planning en bijdrage hiervoor van de MRDH is nog niks opgenomen in de Begroting. Wassenaar waardeert de inzet van de MRDH, maar hoopt tegelijkertijd ook op een meer proactieve inzet.

Zeker met de doelstellingen die zijn opgenomen in het landelijke coalitieakkoord op het gebied van duurzame mobiliteit en de mobiliteitstransitie, hopen we onze samenwerking in de transitie van de N44 te kunnen intensiveren. De verschoven landelijke focus op het gebied van mobiliteit die terug te lezen is in het regeerakkoord, ziet Wassenaar graag ook meer terug in de strategische agenda en groeiagenda. Reactie algemeen bestuur De verkennende studie naar de toekomst van de N44 in het regionale netwerk is uitgevoerd. Het gezamenlijk vaststellen van de conclusies van de studie is nog niet afgerond. Daar waar de afronding leidt tot concrete projecten met subsidiemogelijkheden van de MRDH volgt opname in het investeringsprogramma verkeer en vervoer (IPVA) en de begroting. Ambities borging leefbaarheid en leefkwaliteit scherper formuleren Wassenaar waardeert de wijze waarop de MRDH vanuit het economisch vestigingsklimaat en de vervoersautoriteit steeds nadrukkelijker de verbinding legt met die leefomgeving en daarmee met leefbaarheid en leefkwaliteit. Door te investeren in de leefbaarheid, investeren we in de regio. Door nieuw groen te ontwikkelen, het bestaande groen in de regio te beschermen en al het groen goed te beheren en op een duurzame wijze in verbinding te brengen, waarborgen we de leefbaarheid en daarmee de aantrekkelijkheid van onze regio.