B 22113 Nota van beantwoording.pdf

We zijn verheugd dat de gebiedsuitwerking Voorne-Putten is verankerd in de begroting 2023. Samen met u zoeken wij graag naar optimalisatie van de voorgenomen investeringen. Reactie algemeen bestuur In het aankomende BO MIRT (najaar 2022) maken we met de regionale partners financierings- en uitvoeringsafspraken met het Rijk over het maatregelpakket van de gebiedsuitwerking Aanpak Bereikbaarheid Voorne-Putten en haven Rotterdam. De MRDH draagt daarin financieel bij aan fiets- (o.a. fietspad Trambaanpad) en OV-maatregelen, maar niet aan Rijks- en provinciale infra. Uiteraard zullen we samen met u goed kijken naar optimalisatie van de voorgenomen investeringen, zodat de financiële middelen zo effectief mogelijk benut worden. Programma Economisch Vestigingsklimaat - Leefbaarheidsagenda Wij zien met name bij de doelstellingen voor het programma Economisch Vestigingsklimaat dat in de begroting 2023 consequent wordt aangegeven hoe de doelstellingen zich verhouden tot de Groeiagenda Zuid-Holland. Natuurlijk zien ook wij het belang van de Groeiagenda Zuid-Holland. Dit is een goede basis om samen met het Rijk te investeren in kennis en innovatie, maakindustrie, energie-infrastructuur, bereikbaarheid en human capital.

Evenals in onze zienswijze bij de begroting 2022 vragen wij echter aandacht voor het gegeven dat de focus op economische transitie, innovatie en groei, en de daarmee samenhangende aandacht voor verstedelijking en verbinding van woon-werklocaties zou kunnen leiden tot een verminderde aandacht voor de eigenstandige waarden van de meer perifere gebieden. De MRDH heeft op succesvolle wijze een voortrekkersrol genomen in de totstandkoming van de Groeiagenda Zuid-Holland. Wij zien graag dat de MRDH op soortgelijke wijze zich hard maakt voor een vorm van Leefbaarheidsagenda voor de regio en de zoektocht naar provinciale, Rijks- of Europese financiering van deze projecten en initiatieven. Reactie algemeen bestuur In het algemeen bestuur is brede overeenstemming over het belang van groenblauw voor onze regio. De primaire verantwoordelijkheid voor dit beleidsterrein ligt bij de provincie Zuid-Holland. De MRDH zal daarom bij de provincie Zuid-Holland aandringen op het hernieuwd oppakken van haar verantwoordelijkheden op het gebied van groenblauw, waaronder de structurele bekostiging van de groenblauwe leefomgeving. In de geactualiseerde Strategische Agenda zullen voorstellen worden gedaan voor het verbeteren van de bereikbaarheid van groen en recreatie in de metropoolregio.

De MRDH zoekt samen met partners (IQ/provincie) naar zoveel mogelijk opties voor mogelijke financiering van (boven)regionale projecten. De MRDH is bijvoorbeeld actief deelnemer van de werkgroep RAEF (Regionale afwegingskader Europese Fondsen). Doel van de werkgroep is om zoveel mogelijk middelen uit de nieuwe EU begrotingsperiode te benutten. De provincie houdt mede hiervoor een call kalender bij, waarin wordt aangegeven voor welke Europese fondsen er wanneer een aanvraag kan worden gegaan. In de werkgroep worden de kansen uit de call kalender besproken en waar mogelijk worden projecten aan een specifieke call gekoppeld. Hierbij wordt de inzet richting verschillende subsidieprogramma’s zo goed mogelijk afgestemd, wat potentieel moet leiden tot meer middelen voor de regio en een hoger aantal gerealiseerde projecten. Programma Economisch Vestigingsklimaat - Arbeidsmigranten In het brede kader van Economisch Vestigingsklimaat vragen wij aandacht voor het thema Arbeidsmigranten. Arbeidsmigranten zijn belangrijk voor onze economie. Adequate huisvesting, scholing en woon-werkvervoer zijn een gezamenlijke verantwoordelijkheid voor ondernemers, gemeenten, regio en provincie. Wij verzoeken u dit thema aandacht te geven binnen de begroting EV, en zeker straks ook in de Strategische Agenda MRDH.

Reactie algemeen bestuur Het onderwerp arbeidsmigranten wordt op provinciaal- (Huisvesting arbeidsmigranten - Provincie Zuid-Holland) en op rijksniveau (Kamerbrief jaarrapportage arbeidsmigranten | Kamerstuk | Rijksoverheid.nl) opgepakt. Een sociaaleconomische visie ontwikkelen op de vestiging in onze regio van bedrijven die zwaar Pagina 17 van 73

leunen op arbeidsmigranten is mogelijk (als dit breed binnen de 23 gemeenten gewenst is), maar met een afbakening qua doelgroep en thematiek.Hierbij kunnen we gebruik maken van bestaande visies op dit thema, die al ontwikkeld zijn in enkele MRDH gemeenten en zal dan meer een soort handreiking zijn. Programma Economisch Vestigingsklimaat – Innovatieprogramma’s Wij zijn blij met uw aandacht voor innovatieprogramma’s, waaronder het programma AgriTech voor verdere innovatie binnen en buiten de tuinbouwsector. De gemeenten Brielle en Westvoorne (straks Voorne aan Zee) zijn ambassadeur van de Greenport Westholland. Graag blijven wij betrokken bij deze ontwikkeling. Wij zien daarbij koppelkansen naar duurzaamheid (waaronder geothermie) en het onderwijs. Reactie algemeen bestuur Het algemeen bestuur is blij met deze positieve reactie over de innovatieprogramma’s en specifiek het programma AgriTech. We betrekken de gemeenten Brielle en Westvoorne (straks met Hellevoetsluis Voorne aan Zee) graag bij de doorontwikkeling ervan en zullen de meest relevante koppelkansen naar duurzaamheid en het onderwijs daarin meenemen. Programma Economisch Vestigingsklimaat – Bereikbaarheid campussen Wij onderschrijven het belang van versterking van het bestaande mbo-hbo campusecosysteem.

De verkenning naar de ontwikkeling van de campus Groene Chemie Voorne-Putten kon worden uitgevoerd mede namens cofinanciering vanuit de MRDH. Versterking van het campusnetwerk zal ook voor “onze” campus blijvende meerwaarde genereren. Wij zetten ons hier de komende periode graag voor in. Wel blijft voor ons de bereikbaarheid van deze campus een aandachtspunt. We vragen aandacht voor de noodzaak van goed openbaar vervoer naar deze campus, voor zowel jongeren vanuit de MRDH die hier initieel mbo-onderwijs ontvangen als studentenuitwisseling tussen campussen en voor volwassenen die in het kader van Leven Lang Ontwikkelen (LLO) hier bij- en herscholing kunnen volgen. Reactie algemeen bestuur Het algemeen bestuur is blij met uw reactie over het belang van versterking van het bestaande mbo-hbo campusecosysteem en specifiek de opvolging van het onderzoek naar de bereikbaarheid van de campussen dat in 2021 is uitgevoerd. We zullen de gemeenten Brielle en Westvoorne (straks met Hellevoetsluis Voorne aan Zee) bij de opvolging van de aanbevelingen van het onderzoek betrekken en de opties om de bereikbaarheid van uw campus te verbeteren nader verkennen. Capelle aan den IJssel Goede digitale connectiviteit Voor een goede digitale connectiviteit vragen wij aandacht voor glasvezel in woongebieden, en niet alleen op bedrijventerreinen en kantoorlocaties.

Door de coronacrisis zijn steeds meer werknemers thuis gaan werken en zijn voornemens dat na de crisis te blijven doen. Daarnaast beginnen steeds meer ondernemers hun bedrijf aan huis. Daarom is het goed om de digitale infrastructuur in woonwijken in kaart te brengen en op orde te krijgen. Hiervoor is goede samenwerking in de regio en met de provincie noodzakelijk. Het bestaande kennisnetwerk Digitalisering kan hiervoor gebruikt worden. Reactie algemeen bestuur De MRDH werkt sinds 2020 samen met gemeente Den Haag en Rotterdam, provincie Zuid Holland en een extern bureau om gemeenten te helpen met vraagstukken op het gebied van 5G en glasvezel. Hier zijn experts voor beschikbaar. Dit samenwerkinitiatief heet de Connectiviteit Brigade. De Connectiviteit Brigade heeft de digitale infrastructuur in beeld gebracht voor alle MRDH gemeenten. Dit wordt ook via het kennisnetwerk Digitale Economie met gemeenten gedeeld. Pagina 18 van 73

Ruimte om te werken Wij vinden het belangrijk dat er binnen de Strategie Werklocaties MRDH ruimte komt voor maatwerk en nieuwe inzichten. Dit voorkomt de spagaat tussen bestaand beleid en de actualiteit die wij nu ervaren. Bestaande regelgeving is niet altijd meer van toepassing op nieuwe ontwikkelingen, zoals blurring (het combineren van diverse bedrijfsfuncties) of de komst van flitsbezorgers. Gemeenten kunnen zelf goed inschatten of een economische activiteit past op een bepaald bedrijventerrein of kantorenlocatie. Regionale afstemming is hierbij noodzakelijk. De manier waarop de regionale afstemming nu gaat werkt goed en is wat ons betreft een goed voorbeeld van regionale samenwerking. Reactie algemeen bestuur Het algemeen bestuur is blij met uw compliment over de regionale afstemming voor werklocaties. De focus van regionaal beleid is gericht op het realiseren en behouden van vitale centrumgebieden en in lijn met provinciaal detailhandelbeleid. Regelgeving is niet altijd van toepassing op nieuwe ontwikkelingen en er ontstaat in sommige gevallen zelfs geheel nieuwe jurisprudentie, zoals in het geval van flitsbezorging. Hierdoor zal naast regionale afstemming ook regelmatig kennisdeling worden georganiseerd ten behoeve van het handelingsperspectief van een gemeente.

Meer regionale samenwerking bij de energietransitie In de Ontwerpbegroting wordt gesproken over het Netwerk Energie als de plek om de uitvoering en opstelling van de Regionale Energie Strategie (RES) af te stemmen. Het Netwerk Energie is echter opgezet als plek waar ervaringen en kennis kunnen worden gedeeld over de energietransitie. Door de omvang van de RES merken wij dat wij daar niet aan toekomen, waardoor de functie van het Netwerk Energie onder druk staat. Ook is de kennis door veel meer taken op het gebied van duurzaamheid verdeelder geraakt in de aangesloten organisaties. Wij vragen ons af of de structuur van het Netwerk Energie nog passend is. Reactie algemeen bestuur Op verzoek van de regiogemeenten wordt bij de actualisatie van de Strategische Agenda meer focus aangebracht in het programma Economisch Vestigingsklimaat. Hierdoor wordt de impact voor de inwoners van de metropoolregio groter. De komende tijd wordt er gekeken welke vorm passend is om de brede kennisdeling over energietransitie te faciliteren. Samenwerking met én binnen de MRDH Wij waarderen de samenwerking met de MRDH en de andere gemeenten. Gezamenlijk werken wij aan verkeersveiligheid, duurzame mobiliteit, het stimuleren van economische groei en digitalisering van onze ondernemers. Daarom willen wij ook positieve aandacht geven aan onze samenwerking met én binnen de MRDH.

Reactie algemeen bestuur Het algemeen bestuur bedankt de gemeente voor deze uitgesproken waardering. Programma’s verkeer en openbaar vervoer Goed bereikbare banen, detailhandel en werklocaties zijn voor werknemers en bedrijven van essentieel belang. Wij hebben dan ook de ambitie om in 2030 werk en bedrijvigheid voor werknemers, afnemers en toeleveranciers maximaal bereikbaar te zijn met OV, fiets en (elektrische) auto. Daarnaast zetten wij in op een optimale bereikbaarheid en doorstroming voor alle inwoners van Capelle aan den IJssel. De MIRT-verkenning Oeververbindingen met daarin de maatregelen op de Algeracorridor spelen hierin een belangrijke rol. In 2021 is het ‘Programma Mobiliteit 2020-2030’ vastgesteld met onderstaande doelstellen, welke aansluiten op de doelstellingen van de MRDH. Alle modaliteiten in balans Pagina 19 van 73

Samen met de MRDH onderzoeken wij verbeteringen in het verkeersnetwerk voor OV, fiets en auto. Naast gezamenlijk onderzoek draagt de MRDH ook bij aan de bekostiging van verkeer- en vervoerprojecten, zoals de Algeracorridor in de MIRT Verkenning Oeververbindingen, belangrijke fietsroutes zoals de ’sGravenweg, fietsroutes naar Rivium en de fietsroute naar OV-hub Capelsebrug. Een verkeersveilige stad De doelstellingen van de MRDH en Capelle om de verkeersveiligheid te verbeteren, sluiten goed op elkaar aan. De MRDH is bereid om bij te dragen aan verbeteringen op het gebied van verkeersveiligheid. Voorbeelden zijn de rotondes in Schollevaar en het realiseren van een verkeersveilige situatie op de Slotlaan (nabij kruispunt met de Dorpsstraat). In 2022 stellen wij de Capelse verkeersveiligheidsaanpak op in het verlengde van de Regionale Uitvoeringsagenda Verkeersveiligheid 2025 (RUA). Daarbij is in het bijzonder aandacht voor kwetsbare doelgroepen zoals scholieren en ouderen. Duurzaam op weg Vanuit de MRDH wordt ook sterk op duurzame mobiliteit. Het Programma Mobiliteit 2020-2030 waarin is opgenomen dat het terugbrengen van de CO2-uitstoot een belangrijke opgave is. Wij zetten ons in op verbetering van de luchtkwaliteit. Voorbeelden hiervan zijn het faciliteren van elektrisch vervoer, het opstellen van het lokale deelmobiliteitsbeleid en aandacht voor de werkgeversaanpak.

Een toekomstbestendige stad Innovatie is belangrijk om als stad toekomstbestendig te blijven. Hierin ondersteunt de MRDH met kennis en cofinanciering om dat voor Capelle mogelijk te maken. Het gaat dan om projecten zoals de uitrol van het nieuwe Parkshuttle concept in mix-traffic (AVLM) en implementatie van intelligente verkeerslichten (iVRI). Maar ook op kleinere schaal draagt de MRDH een steentje bij. Wij ontvangen voor de buurtbus 50% cofinanciering uit het maatwerkprogramma MOVE. Reactie algemeen bestuur het algemeen bestuur dankt de gemeente voor deze constructieve zienswijze en is blij dat de ambities van de gemeente aansluiting vinden bij de doelstellingen van de MRDH. Programma Economisch Vestigingsklimaat Stimuleren van innovatie en economische groei Wij zijn enthousiast over het toekomstige programma Region of the Future. Ook in Capelle zijn er uitdagingen op het gebied van de energietransitie en het gebruik van data. Door deze maatschappelijke vraagstukken te verbinden aan oplossingen van startende ondernemers zien wij een verbetering van het vestigingsklimaat van de regio. Goede digitale connectiviteit De digitalisering van het MKB is een grote opgave in de regio.

Ten tijde van de coronacrisis ontstonden vooral problemen bij horecabedrijven, bedrijven in de detailhandel en persoonlijke dienstverlening omdat zij moesten sluiten en moeilijk of in mindere mate digitaal vaardig en bereikbaar waren. Met financiële hulp van de MRDH heeft Capelle, samen met de gemeenten Den Haag, Zoetermeer en Schiedam, de ondernemers in deze branches een steuntje in de rug kunnen geven met de Digitaliseringsvoucher MKB. Daarbij heeft de MRDH ook de netwerkfunctie vervuld om de vier gemeenten aan elkaar te verbinden zodat dit project gezamenlijk opgepakt kon worden. Het is positief dat de MRDH deze verbindende rol heeft opgepakt en wij zien graag dat deze rol ook in toekomstige dossiers in stand blijft. Reactie algemeen bestuur Het algemeen bestuur dankt de gemeente voor deze positieve zienswijze en ziet net als de gemeente meerwaarde in de rol die de MRDH kan hebben in het verbinden van partijen, zodat regionale opgaven – mede via innovatie - ook regionaal kunnen worden opgepakt. Pagina 20 van 73

Delft Instemmende zienswijze Wij stemmen in met uw Ontwerpbegroting MRDH 2023 en met de overheveling over de begrotingsprogramma’s in jaarschijf 2022 van de MRDH-begroting voor wat betreft infrastructurele maatregelen Transitieprogramma OV en Corona. Wij hebben enkele aandachtspunten bij uitvoering van voorliggende financiële beleidskaders. In deze zienswijze lichten wij dat toe. Wij zijn blij met de inzet van de MRDH en resultaten die met het samenwerkingsverband van 23 MRDH-gemeenten worden gerealiseerd. Ook daar staan we in deze brief bij stil. Reactie algemeen bestuur Het algemeen bestuur bedankt de gemeente voor deze positieve reactie. Hierna gaan wij op uw inhoudelijke aandachtspunten in. Behaalde resultaten Wij complimenteren de MRDH met de resultaten die afgelopen jaar mede met haar is gerealiseerd. We zijn verheugd dat de Metropoolregio Rotterdam Den Haag (MRDH) op 4 november 2021 is uitgeroepen tot de regio met de meest duurzame mobiliteit. Wij blikken ook blij terug op de opening van de nieuwe fiets- en voetgangerstunnel onder station Delft Campus in 2021 als onderdeel van complete stationsvernieuwing van Delft Campus. Een van de eerste zichtbare resultaten van het versnellen en verbeteren van OV-verbindingen langs de lijn LeidenDordrecht, waar de Metropoolregio Rotterdam Den Haag financieel aan bijdraagt.

De MRDH heeft een belangrijke rol gespeeld in de regie op werk-locaties. Die samenwerking blijft van belang. Ook bij de Innovatieprogramma’s zijn de afgelopen 4 jaar mooie inhoudelijke resultaten geboekt. Innovaties die de regio verder helpen. Bij het programma ZorgTech, bijvoorbeeld de opvoedrobot van jeugdzorgplatform Garage2020 die deelneemt aan het programma ZorgTech, of de sensoren van BedSense die de druk en beweging van bedpatiënten in de gaten houden. Wij hechten net als de MRDH belang aan het blijven investeren in de fieldlabs, ook in begrotingsjaar 2023. Reactie algemeen bestuur Het algemeen bestuur is blij met de door de gemeente uitgesproken waardering voor de behaalde resultaten. De inbreng vanuit de gemeente Delft heeft zeer geholpen om tot gemeenschappelijk resultaat te komen. Transitie / innovatie mobiliteit De Delftse gemeenteraad heeft op 28 januari 2021 definitief ingestemd met het Mobiliteitsplan Delft 2040. Daarin zitten veel aanknopingspunten waarbij samenwerking met de MRDH, passend binnen de begroting 2023. De gewenste groei in aantal woningen (en inwoners) en arbeidsplaatsen leidt tot meer mobiliteit. De beschikbare publieke ruimtes moeten bovendien concurreren met de benodigde ruimte voor groen, klimaatadaptatie en spelen.

Delft zet daarom in op een mobiliteitstransitie: voorrang aan schone, slimme en veilige mobiliteit die de ruimte efficiënt gebruikt. Het openbaar vervoer en de fiets in snelheid, gemak en veiligheid een meer aantrekkelijk alternatief worden voor de auto. Deelauto-oplossingen kunnen mede zorgen voor efficiënter ruimtegebruik. Verder besteden wij aandacht aan het tegengaan vervoerarmoede (sociale aspecten van mobiliteit). We vragen de MRDH vanuit alle begrotingsprogramma’s en op alle ambtelijke en bestuurlijke niveaus actief te blijven meedenken, zodat we de mobiliteitstransitie in Delft zo slim en snel mogelijk kunnen concretiseren; financieren en realiseren. En mee te denken hoe we via opschaling vanuit succesvolle pilots, bijdragen aan de verduurzaming van de mobiliteit & publieke ruimte in de hele regio. Reactie algemeen bestuur Het is goed om te zien dat het gemeentelijke mobiliteitsbeleid veel aanknopingspunten heeft voor samenwerking binnen MRDH verband. Pagina 21 van 73

Uw verzoek om mee te denken aan mobiliteitstransitie en innovatie is verwerkt in de werkzaamheden van de MRDH. Nadrukkelijk kijken we daarbij naar wat lokaal, regionaal gezamenlijk en landelijk gedaan moet worden. Ook de MRDH ziet het belang om te komen tot duurzame gedragsverandering als noodzakelijk. De MRDH zet in op Metropolitane Fietsroutes, prioritering van fiets en OV ontwikkeling ter stimulering van duurzaam reisgedrag. Samen met Delft werken we aan prioritering van fietsers en OV bij intelligente verkeersregelinstallatie. Samen met de gemeenten is een regionale visie op deelmobiliteit in de maak. Gedragsaanpakken worden via de samenwerkingsorganisatie Zuid-Holland Bereikbaar uitgevoerd. Zuid-Holland Bereikbaar richt zich zowel op het borgen van de bereikbaarheid (acceptabele hinder) én het bijdragen aan de mobiliteitstransitie (duurzame toekomstvaste gedragsverandering) in heel Zuid-Holland. De grootschalige werkzaamheden worden hierbij als triggers gebruikt om in te zetten op structurele gedragsverandering, in de vorm van onder andere een werkgeversaanpak en een logistieke aanpak. Daarnaast werkt Zuid-Holland Bereikbaar aan een gebiedsaanpak om te komen tot een integraal pakket aan maatregelen gericht op het beperken van de hinder als gevolg van werkzaamheden en het stimuleren van de mobiliteitstransitie.

Dit draagt bij aan het duurzaam bereikbaar houden van onze groeiende regio. Delft is verder nauw betrokken bij het project ‘Delft on Internet-of-Things Fieldlab for Intelligent Mobility’ waaraan de MRDH een bijdrage heeft verstrekt. Doelstelling van het project is de stimulering en versnelling van de ontwikkeling van innovatieve, duurzame intelligente mobiliteitsoplossingen (van o.a. mkb en startups). We zorgen dat de kennis die opgedaan wordt breder in de regio terecht komt (bij gemeenten, samenwerkingsverbanden, etc.) zodat deze mobiliteitsoplossingen grotere kans hebben opgeschaald te worden. Versterking economisch vestigingsklimaat Verder benadrukken wij graag de relevantie voor Delft – en onze steun – voor alle doelstellingen en de activiteiten in 2023, binnen het Programma Economisch Vestigingsklimaat. We vragen blijvende inzet van de MRDH voor werklocaties. We waarderen zeer uw rol in de afstemming. Er staan grote opgaven te wachten waarin er regionaal keuzes gemaakt dienen te worden over welke bedrijvigheid we binnen de MRDH willen hebben (en houden). Gezien de opgave uit de behoefteraming bedrijventerreinen (PZH) dienen er regionaal keuzes gemaakt te worden. We hebben niet de ruimte om alle bedrijvigheid in de regio te huisvesten. Die keuzes moeten in het profiel van de regio passen.

Wij benadrukken daarbij de noodzaak voor ruimte voor Maak-industrie en behouden (en creëren) van ruimte voor Stadsverzorgende economie. We vragen de MRDH in het kader van haar aanpak voor Next Economy bedrijventerreinen, gezamenlijk met ons te bekijken welke kansen er nog meer voor Schieoevers liggen. Reactie algemeen bestuur Het algemeen bestuur is de gemeente erkentelijk voor de uitgesproken steun en waardering. De aanpak Next Economy Bedrijventerreinen is in mei 2021 gestart. Het is de inzet om dit ook in 2022 en verder door te zetten en dit in de Strategie Werklocaties te borgen. Er wordt gewerkt aan de actualisatie van deze strategie naar aanleiding van de opgave uit de behoefteraming. Hier zal aandacht zijn voor het profiel en kwaliteiten van de regio. Daarnaast heeft de MRDH in 2021 o.a. bijgedragen aan de Routekaart Smartgrid energie voor Schieoevers. Een goede basis om te verkennen welke vervolgacties noodzakelijk zijn en op welke wijze de MRDH hier een verdere bijdrage aan kan leveren. Indexering Inwonersbijdrage Economisch Vestigingsklimaat In uw ontwerp-begroting voor 2023 gaat u uit van een stijging van de inwonersbijdrage met 1,8%, ofwel € 0,05 per inwoner. Dit is overeenkomstig de berekende prijspeilstijging van de Haaglanden-gemeenten.

Met indexering van de inwonersbijdrage is door de MRDH (nog) geen uitvoering gegeven aan de wens van gemeenten uit de hele metropoolregio om besparingsmogelijkheden te formuleren (efficiency-voorstellen, maar ook voorstellen van die de taakuitvoering raken), ofwel een bijdrage te leveren aan de financiële uitdagingen van de gemeenten. Veel gemeenten hadden hier al in de begroting van 2022 om gevraagd, of aangekondigd dat dit verzoek er voor 2023 zou komen. Pagina 22 van 73

Wij zijn het met u eens dat niet indexeren o.b.v. prijspijlstijging, met oplopende kosten, feitelijk een bezuiniging op de inwonerbijdrage economisch vestigingsklimaat betekent. U geeft in uw kaderbrief aan dat dit een tegengesteld signaal zou afgeven voor de noodzaak van het gezamenlijk investeren in het verdienvermogen, brede welvaart en werkgelegenheid van de regio (o.a. via de Groeiagenda met kennis & innovatie, Leven Lang Ontwikkelen en de Maakindustrie). U geeft wel aan hierover alsnog in gesprek te willen in het kader van de strategische agenda MRDH. Wij hadden graag gezien, dat op voorhand een aantal bezuinigingsmogelijkheden in beeld was gebracht – met bijbehorende praktische, specifieke consequenties – en dat het gesprek daarover tussen de MRDH-gemeenten door u gefaciliteerd was. Vele gemeenten, en Delft in het bijzonder, verkeren financieel in zwaar weer. De indexering op de inwonersbijdrage EV is slechts een heel klein aandeel op de gemeentelijke begroting. Alle indexeringen door verbonden partijen bij elkaar hebben echter wel enige substantie. Wij zouden graag de consequentie van elke bezuinigingsmogelijkheid op verbonden partijen – inclusief het missen van co-finanieringskansen door bezuinigingen bij de MRDH – en de bezuinigingsconsequenties op andere gemeentelijke uitgaven tegen elkaar af kunnen wegen.

En daarover zo snel mogelijk met de 23 MRDH-gemeenten het gesprek voeren. De MRDH-gemeenten kunnen dan gezamenlijk concluderen of de (indexering van) de inwonersbijdrage inderdaad een dusdanig positief effect heeft op de regio, dat ieder de besparingen liever elders in de gemeentebegroting zoekt. Wij vragen u hierover alsnog zo snel mogelijk contact te zoeken met de gemeenten, ook met de groep van gemeentelijke controlers, opdat de mogelijkheden en consequenties bij de bestuurlijke gesprekken over de strategische agenda helder zijn. Het spijt ons, dat wij er – als gevolg van een toenemend gebrek aan compensatie door het Rijk voor de gemeentelijke taken – niet aan ontkomen elke gemeentelijke financiële begrotingspost (dus ook de MRDH-indexering) ter discussie te stellen. Reactie algemeen bestuur De in de Ontwerpbegroting MRDH 2023 opgenomen indexering van de inwonerbijdrage Economisch Vestigingsklimaat is gebaseerd op de Kadernota MRDH begroting 2023. Deze is als bijlage bij de zienswijzestukken gevoegd. In deze kadernota is, naast het overnemen van de voorgestelde berekende prijspeilstijging door de Haaglanden gemeenten, ook ingegaan op besparingsmogelijkheden, zowel niet indexeren als verdere besparingen. Aangegeven is dat deze besparingen ten laste van het programmabudget zullen gaan met als consequentie dat de MRDH minder projecten kan financieren.

Het minder financieren van projecten door de MRDH betekent in de praktijk een minimaal twee keer zo grote daling van het investeringsvolume vanwege de afgesproken 50% co-financiering. Het bestuur van de MRDH heeft ervoor gekozen op dit moment geen besparing op de inwonerbijdrage te verwerken in de ontwerpbegroting. Zoals u aangeeft omdat dit enerzijds een tegengesteld signaal af zou geven voor de noodzaak van het gezamenlijk investeren in het verdienvermogen van de regio en anderzijds omdat momenteel de Strategische Agenda geactualiseerd wordt, waarbij de inhoudelijke keuzes voor het programma Economisch vestigingsklimaat worden besproken en van een antwoord worden voorzien. Het is in dat licht onwenselijk het gesprek over de financiële kaders los van de gewenste (geactualiseerde) inhoudelijke koers te voeren. Het zou daarom niet logisch zijn om nu structurele bezuinigingen door te voeren. Door binnen het Programma Economisch Vestigingsklimaat meer focus aan te brengen wordt de impact voor de inwoners van de metropoolregio groter. We constateren daarnaast ook dat projecten niet altijd tot uitvoering komen of zelfs niet tot een aanvraag voor een projectbijdrage. Juist nu de urgentie tot een goede arbeidsmarkt en daarmee ook het vestigingsklimaat nog groter is.

Daarom wordt binnen het opstellen van de geactualiseerde Strategische Agenda ook gewerkt aan voorstellen voor het organiseren van extra uitvoeringskracht. Implementatie nota van beantwoording bij Begroting MRDH 2023 Wij verzoeken u in de bestuursrapportages aandacht te besteden aan de invulling van uw actiepunten n.a.v. de nota van beantwoording op de zienswijzen bij deze MRDH-begroting. Vanuit uw erkenning van het belang van de ingebrachte zienswijzen, kunt u daarmee onze kaderstellende en controlerende taak in deze regeling van verlengd lokaal bestuur vereenvoudigen. Reactie algemeen bestuur Pagina 23 van 73

Naar aanleiding van de gemeentelijke zienswijzen op de Ontwerpbegroting MRDH 2023 is de onderhavige ‘nota van beantwoording’ tot stand gekomen. Deze nota van beantwoording geeft naast een algemeen beeld van de binnengekomen zienswijzen een individuele reactie op alle zienswijzen. Deze nota van beantwoording is na vaststelling door het algemeen bestuur op 8 juli 2022 actief gedeeld met alle gemeenteraden. Mocht een zienswijze leiden tot aanpassing van de ontwerp begroting 2023 dan is dit ook vermeld in deze nota. Deze aanpassing is dan verwerkt in de begroting die het algemeen bestuur op 8 juli 2022 heeft vastgesteld. De bestuursrapportages rapporteren over afwijkingen ten opzichte van de op 8 juli 2022 vastgestelde begroting. Eventuele actiepunten naar aanleiding van deze nota van beantwoording zullen in de ambtelijke en bestuurlijke overleggen verder inhoudelijk worden opgepakt. Den Haag Algemeen Als zienswijze op de begroting Metropoolregio Rotterdam Den Haag 2023 vast te stellen dat de raad akkoord gaat met begroting en:  De doorstromingsmaatregelen van een bedrag van € 11 miljoen voor de periode 2022-2024, waarvan € 3.650.000 betrekking heeft op de begrotingsjaarschijf 2022, ten behoeve van het Transitieprogramma OV en corona. Reactie algemeen bestuur Het algemeen bestuur dankt de gemeente voor deze positieve reactie.

Strategische agenda Verzoekt de MRDH om in de nieuwe strategische agenda meer scherpte te brengen in de inzet van de MRDH op de kerntaken. Verzoekt de MRDH om in de strategische agenda duidelijkheid te geven en doelstellingen op te nemen over de ambities om klimaatemissies mobiliteit aan te pakken, en om een zo meetbaar mogelijke indicator op te nemen voor de doelstellingen op het programma Economisch Vestigingsklimaat. Reactie algemeen bestuur De 23 gemeenten van de MRDH actualiseren gezamenlijk de huidige Strategische Agenda. Daarbij wordt uitgegaan van de kerntaken van de MRDH en zal duidelijk en concreet worden aangegeven waar de aankomende 4 jaar op wordt ingezet. Bij deze actualisatie wordt ingegaan op de ambitie voor klimaatemissies mobiliteit en worden waar mogelijk meetbare doelstellingen opgenomen voor het programma Economisch Vestigingsklimaat. Tweede Tussenevaluatie Metropoolregio Rotterdam Den Haag Vraagt aandacht voor de eerder gemaakte opmerkingen in de zienswijze van de Tweede Tussenevaluatie Metropoolregio Rotterdam Den Haag, te weten:  Focus behouden op de twee kerntaken en bij economisch vestigingsklimaat de koers aanscherpen.  De gemeenteraadsleden vooraf, proactief en schriftelijk te informeren over belangrijke ontwikkelingen. Dat betekent het tijdig ontvangen van documenten.

 Het aanpassen van de huidige werkwijze van de adviescommissies om de democratische legitimatie te verbeteren. Den Haag verzoekt om voor de zomer van 2022 te onderzoeken hoe andere regionale raden werken en welke lessen hieruit geleerd kunnen worden. Daarnaast verzoekt Den Haag de mogelijkheden te onderzoeken om te werken met mandatering voor de adviescommissies.  Het verdiepen van de rol van het AB en DB en hiervoor met een voorstel te komen.  Het beter betrekken van bewoners bij de besluiten en de impact hiervan. Den Haag verzoekt om voor de zomer van 2022 te onderzoeken hoe Metrocov hierin voor het openbaar vervoer een rol kan vervullen.  Helderheid en consequent hanteren van de rolverdeling in de driehoek concessieverlener-vervoerder-gemeente en verdere optimalisatie van de vervoerplanprocedure, de rol van de raden daarbij en transparante besluitvorming daarover ook vanuit het perspectief van de langer doorlopende consequenties van Corona voor het OV-aanbod. Pagina 24 van 73



Het uitvoeren van tweejaarlijkse tussen- en/of eindevaluatie om zo structureel aan verbetering van processen te werken.

Reactie algemeen bestuur Op 11 maart 2022 heeft het Algemeen Bestuur van de Metropoolregio Rotterdam Den Haag de tweede tussenevaluatie van de Gemeenschappelijke Regeling Metropoolregio Rotterdam Den Haag vastgesteld. Daarbij is ook besloten om elke gemeente een afzonderlijke reactie te geven op de door haar geleverde bijdrage. Deze reactie ontvangt u separaat. Betrekken zienswijze begroting MRDH 2022 bij de begroting 2023 Verzoekt de MRDH om de zienswijze van Den Haag op de begroting MRDH 2022 te betrekken bij de begroting 2023, te weten op de volgende punten:  Verzoekt de MRDH toe te werken naar een lager percentage loonkosten en overhead binnen het economisch programma;  Vraagt de MRDH om aandacht voor de kwetsbare positie van arbeidsmigranten in de regio binnen het programma Economisch Vestigingsklimaat. Reactie algemeen bestuur Het algemeen bestuur vindt het net als u belangrijk om blijvend aandacht te houden voor efficiënt werken en hier verantwoording over af te leggen. De organisatiewijzigingen van 2017 (het terugbrengen van de afdeling bedrijfsvoering tot een bureau Middelen & Control en het inrichten van een bureau Strategie en Bestuur op concernniveau) en 2019 (aanpassing topstructuur) hebben geleid tot een kleiner apparaat dan bij de start van de MRDH is overeengenkomen.

Voor een aantal functies (HRM, ICT, Audit,Treasury) maken we ook bewust gebruik van de expertise binnen de deelnemende gemeenten. Daarnaast dient in overweging te worden genomen dat de juridische vorm van de MRDH, de gemeenschappelijke regeling, voor een groot deel dezelfde taken met zich meebrengt als die welke bij de gemeente spelen. Bijvoorbeeld op het gebied van financiën (begroting en jaarrekening met de daarbij behorende interne controle) en ICT (archiefwet, informatiebeveiliging). Het algemeen bestuur is van mening dat de organisatie op dit moment op een efficiënte manier is toegerust voor haar taken. Er is bij het onderdeel Economisch Vestigingsklimaat, waar een inwonerbijdrage van de gemeenten aan de orde is, gekozen voor een kleine maar zeer hoogwaardige kern van medewerkers die actief de verbinding legt met zowel de gemeentelijke ambtelijke apparaten, als ook overige partners in de triple helix (bedrijfsleven, kennisinstellingen). De formatie bedraagt 10 fte Het organisatiemodel en de inschaling is onderbouwd en vastgelegd in de HR21 systematiek, een door de overheid veel gebruikte functiewaarderingssystematiek. Deze systematiek is doorgevoerd in het functieboek van de MRDH. De salariskosten behorende bij deze formatie bedragen € 1,2 miljoen euro en vormen een deel van de totale apparaatslasten.

Daarnaast wordt vanuit Economisch Vestigingsklimaat voor 20% bijgedragen aan de personele stafkosten en materiële overhead zoals huur en ICT (andere 80% uit de BDU). Bij de start van de MRDH is afgesproken dat van de toenmalige inwonerbijdrage voor de versterking van het economisch vestigingsklimaat van € 2,45 maximaal 1 euro (prijspeil 2015) aan personele en materiële apparaatslasten mocht worden besteed. Dat is 41%. De apparaatslasten in de begroting 2023 die ten laste worden gebracht van de inwonerbijdrage Economisch vestigingsklimaat bedragen € 2,47 miljoen ten opzichte van de inwonerbijdrage van € 6,82 miljoen, dat is 36% (inclusief personele en materiële overhead zoals huisvesting en ICT). Dat is dus minder dan de afgesproken maximale 41%. Door binnen het Programma Economisch Vestigingsklimaat meer focus aan te brengen wordt de impact voor de inwoners van de metropoolregio groter. We constateren daarnaast ook dat projecten niet altijd tot uitvoering komen of zelfs niet tot een aanvraag voor een projectbijdrage. Juist nu de urgentie tot een goede arbeidsmarkt en daarmee ook het vestigingsklimaat nog groter is. Daarom wordt binnen het opstellen van de geactualiseerde Strategische Agenda ook gewerkt aan voorstellen voor het organiseren van extra uitvoeringskracht.

Het onderwerp arbeidsmigranten wordt op provinciaal- (Huisvesting arbeidsmigranten - Provincie Zuid-Holland) en op rijksniveau (Kamerbrief jaarrapportage arbeidsmigranten | Kamerstuk | Rijksoverheid.nl) opgepakt. Een sociaaleconomische visie ontwikkelen op de vestiging in onze regio van bedrijven die zwaar Pagina 25 van 73

leunen op arbeidsmigranten is mogelijk (als dit breed binnen de 23 gemeenten gewenst is), maar met een afbakening qua doelgroep en thematiek. Hierbij kunnen we gebruik maken van bestaande visies op dit thema, die al ontwikkeld zijn in enkele MRDH gemeenten en zal dan meer een soort handreiking zijn. Hellevoetsluis Instemming op hoofdlijnen De ontwerpbegroting 2023 omvat conform de voorschriften een beleidsbegroting en een financiële begroting. De beleidsbegroting fungeert tevens als werkplan 2023. Onze zienswijze op de begroting betreft daarom zowel een inhoudelijke als een financiële zienswijze. De begroting is vastgesteld conform de vastgestelde kaders. Wij stemmen op hoofdlijnen in met de geschetste inhoudelijke en financiële opgaven voor 2023. Deze zienswijze is opgesteld in onderlinge afstemming tussen de gemeenten Brielle, Hellevoetsluis en Westvoorne. Zoals bekend zullen onze gemeenten fuseren per 1 januari 2023. Financieel De begroting is vastgesteld conform de vastgestelde kaders. Wij stemmen op hoofdlijnen in met de geschetste financiële opgaven voor 2023. Inhoudelijk De begroting is vastgesteld conform de vastgestelde kaders. Wij stemmen op hoofdlijnen in met de geschetste inhoudelijke opgaven voor 2023.

Wel vragen wij expliciet en blijvende aandacht voor een goede balans binnen de drie programma’s in inhoud en investeringen over het geheel van de metropoolregio RotterdamDen Haag. Reactie algemeen bestuur Het algemeen bestuur bedankt de gemeente voor de instemming op hoofdlijnen. Uw expliciete oproep om blijvende aandacht voor een goede balans binnen de drie programma’s in inhoud en investeringen over het geheel van de metropoolregio Rotterdam-Den Haag onderschrijven wij. Wij verwijzen hiervoor naar onze reacties op uw overige zienswijzen in dit kader. Strategische agenda De begroting 2023 is opgesteld op basis van de strategische agenda MRDH 2022. De Strategische agenda wordt op dit moment geactualiseerd. Wij hebben goede nota genomen van het feit dat de begroting 2023 in het voorjaar van 2023 waarschijnlijk zal worden aangepast aan de uitgangspunten van de Strategische agenda 2025. Reactie algemeen bestuur Het algemeen bestuur onderschrijft deze zienswijze. Gevolgen coronacrisis Dit is de derde begroting van de MRDH die sinds de uitbraak van corona is opgesteld. Bij het opstellen van deze begroting was nog niet duidelijk of de aanvullende Rijksbijdrage aan het decentrale OV-systeem voor de periode na augustus 2022 zou worden verlengd. Ondertussen is bekend dat deze steunmaatregel wordt verlengd tot eind 2022 maar dat er geen zekerheid wordt geboden voor de jaren erna.

Naar verwachting zal de kaartverkoop pas richting 2025 weer op het oude niveau zijn. Voor 2023 kan dit leiden tot 20-30% minder OV. U geeft aan dat wellicht pijnlijke keuzes moeten worden gemaakt. Wij vragen u te bewaken dat bestaande OV-lijnen niet permanent verdwijnen, en dat naast de effecten op de exploitatie van het OV ook het effect op de leefbaarheid van de minder stedelijke gebieden een belangrijke wegingsfactor is bij het maken van die keuzes. Voor inwoners van Voorne aan Zee i.o. zijn er – ook gezien de Pagina 26 van 73

afstanden tussen de kernen - weinig alternatieven voor het busvervoer. Inwoners zijn daarvan afhankelijk voor het bereiken van voorzieningen (onderwijs, winkelcentra) en/of werk. Reactie algemeen bestuur Het klopt dat het kabinet vooralsnog vanaf 2023 geen financieel vangnet biedt voor het openbaar vervoer. Blijft het kabinet bij dit standpunt dan zullen de vervoerders niet om ingrijpende maatregelen heen kunnen. Afschalen van het OV met 20-30% zou een zeer onwenselijk maar reëel vooruitzicht zijn met grote gevolgen voor alle OV-reizigers. De reizigersaantallen stijgen inmiddels weer maar de reizigersopbrengsten komen naar verwachting pas richting 2025 weer op het oude niveau. Als het kabinet niet met een financieel vangnet tot 2025 over de brug komt dan kunnen we niet het OV leveren waar de samenleving om vraagt. Hierdoor wordt een vitale sector geen herstel geboden, terwijl extra inzet op duurzame mobiliteit urgenter is dan ooit. We hebben immers grote opgaven rond wonen, energie en bereikbaarheid en de regionale economie. Meer gebruik van trein, tram, metro en bus is daarvoor onmisbaar. Door nu geen transitiemiddelen uit te trekken worden op korte termijn misschien beperkte besparingen bereikt maar voor komende kabinetten ontstaat daarmee een kostbare en onontkoombare opgave. Het Transitieprogramma OV en corona wordt in september/oktober 2022 herijkt.

Is er dan nog geen zicht op extra ondersteuning van het Rijk dan zullen ingrijpende maatregelen genomen moeten worden om de opbrengstverantwoordelijke vervoerbedrijven het komend jaar uit de rode cijfers te houden. En dat is uiterst onwenselijk. De vervoerkundige maatregelen, die nodig zijn om de financiële gevolgen van corona op te vangen zijn tijdelijk van aard, zo is door de bestuurscommissie Vervoersautoriteit op 24 maart 2021 bij het vaststellen van het regionale Transitieprogramma OV en corona besloten, maar zullen dus mogelijk gecontinueerd moeten worden in 2023 en 2024. De bestuurscommissie Vervoersautoriteit zal hier een besluit over moeten nemen. In het proces van herijken van het transitieprogramma zullen opnieuw ook de gemeenteraden actief (via informatiebrieven, informatiesessies en via formele advisering in de adviescommissie Vervoersautoriteit) worden betrokken. Aansluiting bij de Toekomstvisie Voorne aan Zee 2035 Wij herkennen in de beleidsbegroting 2023 de uitgangspunten van de strategische agenda MRDH 2022. Die sluiten voor een groot deel aan bij de thema’s die centraal staan in onze Toekomstvisie Voorne aan Zee, te weten: - Het landschap centraal - Vitale en sociale dorpen en wijken - Werken en ondernemen stimuleren en ondersteunen - Samen duurzaam. Natuurlijk is dat niet vreemd: de meeste gemeentelijke opgaven zijn gemeente-overstijgend.

Daarom willen we ook als Voorne aan Zee met de andere gemeenten binnen de MRDH samenwerken aan de grote opgaven en transities. Als Voorne aan Zee – met 72.000 inwoners - zijn wij straks een krachtiger partner voor de regio. Wij hebben daarbij een eigenstandige kwaliteit als landelijke en recreatieve gemeente. Die kwaliteit zetten wij graag in voor het belang van de gehele metropoolregio Rotterdam-Den Haag. Daarbij vragen wij aandacht voor met name onze bereikbaarheidsopgave, zowel in de onderlinge verbinding tussen de kernen van Voorne(-Putten) als de bereikbaarheid naar de rest van de MRDH. Samen met u willen wij zoeken naar adequate, duurzame en innovatieve mobiliteitsoplossingen waarbij wij ook het vervoer over water willen betrekken. Reactie algemeen bestuur Het algemeen bestuur dankt de gemeente voor deze constructieve reactie en werkt graag samen met de hele regio, waaronder met de toekomstige gemeente Voorne aan Zee, aan de bereikbaarheidsopgave. Deze bereikbaarheidsopgave betreft de gehele metropoolregio MRDH. De inzet van de MRDH is gericht op het héle gebied. Het programma duurzame mobiliteit kent dan ook een regiobrede aanpak.

Het is de ambitie van de MRDH om op het totale gebiedsprogramma MoVe en dus ook voor de Gebiedsuitwerking Aanpak Bereikbaarheid Voorne-Putten en haven Rotterdam investeringen vanuit het Nationaal Groeifonds, vanuit BO MIRT of andere middelen te realiseren. Pagina 27 van 73

Vanuit de Gebiedsuitwerking is onderzocht wat de meest adequate oplossingen zijn voor de bereikbaarheid en we zetten in op afspraken met het Rijk in het najaar 2022 tijdens het BO MIRT. De maatregelen dragen met name bij aan een verminderde kwetsbaarheid van de bereikbaarheid door extra capaciteit. Daarom blijven we ook graag daarna, in de verdergaande ambities om ook de robuustheid te versterken, samenwerken op dat punt. Programma Exploitatie Verkeer en Openbaar vervoer – bereikbaarheid landelijke en recreatieve gebieden Wij vragen expliciet en blijvende aandacht voor bereikbaarheid en mobiliteit in en naar de meer landelijke en recreatieve gebieden binnen de metropoolregio. Wij hebben in de afgelopen (corona) jaren gezien dat de behoefte aan verbinding tussen stedelijk en meer landelijk gebied, en tussen werk en ontspanning steeds belangrijker is geworden. Waar de afgelopen jaren de focus van de MRDH met name lag op economische groei, zien wij gelukkig steeds meer aandacht voor groen en blauw als randvoorwaarden voor economische versterking. Wij verwachten dat ook bij de actualisatie van de Strategische agenda terug te zien. Versterking van de agglomeratiekracht en concurrentiepositie en het vergroten van de leefbaarheid staan centraal in de Uitvoeringsagenda Bereikbaarheid.

Wij vragen u met nadruk om de totale MRDH-regio als één grote metropolitane agglomeratie te blijven zien. Binnen die agglomeratie hebben wij inwoners en ondernemers alles te bieden: hoogstedelijke centra met sterke economische dragers, sterke kennisinstellingen die bijdragen aan innovatie en concurrentiekracht, en suburbane en landelijke gebieden met sterke cultuurhistorische waarden, unieke woonkwaliteiten en voldoende ruimte voor natuur en recreatie. Dit maakt de MRDH tot een onderscheiden en sterke regio waar het goed werken, wonen en recreëren is. Wij onderschrijven de inzet om in 2025 een verbetering van de bereikbaarheid van toplocaties en banen van minimaal 10% te realiseren via OV, fiets en ketenmobiliteit. De toplocaties zijn eerder benoemd in de Uitvoeringsagenda Bereikbaarheid (UAB). De voorgenomen actualisatie van Strategische agenda en Uitvoeringsagenda Bereikbaarheid geeft de mogelijkheid om met nieuwe ogen naar het totaal van de metropoolregio te kijken. In de begrotingstekst is opgenomen dat de metropoolregio “”meer moet gaan functioneren als één stedelijke regio” (doelstelling 2.1.1.1.). Wij dagen u uit dit te verbreden naar “één sterke groene stedelijke regio” waar stad en ommeland de juiste balans vinden.

Tijdens de corona-periode is gebleken dat de recreatieve gebieden, zoals de stranden van Voorne, voor de inwoners van de MRDH als toplocatie kunnen worden betiteld waarvan de bereikbaarheid geborgd moet zijn. Niet voor niets is Westvoorne, samen met Goeree-Overflakkee en Schouwen-Duiveland in 2020 uitgeroepen tot meest duurzame toeristische bestemming ter wereld. Wij zien daarom een gezamenlijke opgave om deze ‘tuin van de regio’ met elkaar te kunnen behouden, versterken en de bereikbaarheid ervan te vergroten. Reactie algemeen bestuur De oproep om de metropoolregio als één grote metropolitane agglomeratie te blijven bezien, deelt het bestuur van de MRDH met de gemeente Brielle. De inzet van de MRDH is gericht op het héle gebied. De ontwikkeling van campussen in Brielle, Vlaardingen, Westland en Zoetermeer zijn hier een goed voorbeeld van. Maar ook verkeersveiligheid kent een regiobrede aanpak. Met de Specifieke Uitkering verkeersveiligheid hebben Rijk en MRDH samen voor € 10 miljoen subsidie beschikbaar gesteld voor maatregelen die op korte termijn kunnen worden gerealiseerd. Vijftien van de MRDH-gemeenten hebben gebruikgemaakt van de eerste tranche. Voor de tweede tranche die nu is geopend, is wederom € 10 miljoen subsidie beschikbaar.

De Strategische Agenda van de MRDH en de Groeiagenda Zuid Holland, een samenwerking van maar liefst 80 regionale overheden, kennisinstellingen en bedrijven waaronder de MRDH, laten zien dat de metropoolregio serieus werk maakt van het vernieuwen van de economie en het verbeteren van de bereikbaarheid. Het is de ambitie van de MRDH om op het totale gebiedsprogramma MoVe en dus bijvoorbeeld ook voor de gebiedsuitwerking Voorne-Putten en Haven Rotterdam investeringen vanuit het Nationaal Groeifonds, vanuit BO MIRT of andere middelen te realiseren. In het algemeen bestuur is brede overeenstemming over het belang van groenblauw voor onze regio. De primaire verantwoordelijkheid voor dit beleidsterrein ligt bij de provincie Zuid-Holland. De MRDH zal daarom bij de provincie Zuid-Holland aandringen op het hernieuwd oppakken van haar verantwoordelijkheden op het Pagina 28 van 73

gebied van groenblauw, waaronder de structurele bekostiging van de groenblauwe leefomgeving. In de geactualiseerde Strategische Agenda zullen voorstellen worden gedaan voor het verbeteren van de bereikbaarheid van groen en recreatie in de metropoolregio. Programma Exploitatie Verkeer en Openbaar vervoer – samen voortvarend werken aan de bereikbaarheid van woon- en werklocaties Terecht is de doelstelling dat naast de toplocaties ook de banen steeds beter bereikbaar worden. Bijna 40% van de beroepsbevolking van Voorne(-Putten) is werkzaam in de haven van Rotterdam. Een goede verbinding tussen de haven en Voorne is daarom van groot economisch belang, voor Voorne, maar ook voor de haven. Uw doelstelling “samen voortvarend werken aan de bereikbaarheid van woon- en werklocaties” (2.1.1.7) onderschrijven wij. Wij vragen u wel om dit breder te zien dan alleen “bijdragen aan de gebalanceerde ontwikkeling van woon- en werklocaties nabij het OV of binnen bebouwde gebieden nabij bestaande infrastructuur”. Wij maken graag gebruik van de kennis, expertise en innovatiekracht van de MRDH om ons te ondersteunen bij onze bereikbaarheids- en mobiliteitsopgaven en zien een verbinding met (lopende) bredere actieprogramma’s Duurzame Mobiliteit en NPLG van de provincie.

Wij verzoeken u om bij de aanleg van de hoogwaardige fietsroutes niet alleen uit te gaan van optimale verbinding van woon- en werkgebieden in de stedelijke gebieden maar ook de verbinding naar de meer perifere woongebieden. Een combinatie van verbinding van woon- en recreatiegebieden ligt daarbij voor de hand. Wij zijn blij met de investeringen in de snelfietsroute tussen Nissewaard en Hellevoetsluis. Maar dat is slechts een klein onderdeel van fietsnetwerk op VoornePutten. Een uitbreiding naar de westkant van het eiland ligt voor de hand. Dit (snel)fietsnetwerk dient tegelijkertijd als duurzaam alternatief voor het woonwerkverkeer tussen Voorne-Putten en het havengebied van Rotterdam. We zien daarvoor goede aanknopingspunten bij uw doelstellingen 2.3.1.5 (stimuleren van groengebruik en recreatie als vestigingsfactor) en 2.3.1.6 (samen voortvarend werken aan de bereikbaarheid van woon- en werklocaties). Reactie algemeen bestuur Zoals eerder aangegeven is, werken we graag samen met de hele regio aan de bereikbaarheidsopgave. Het is de ambitie van de MRDH om op het totale gebiedsprogramma MoVe en dus ook voor de Gebiedsuitwerking Aanpak Bereikbaarheid Voorne-Putten en haven Rotterdam investeringen vanuit het Nationaal Groeifonds, vanuit BO MIRT of andere middelen te realiseren. Inzet is dit najaar tot afspraken te komen met het Rijk.

Via het Programma duurzame mobiliteit van de MRDH bieden wij de gemeenten kennis en expertise voor het toepassen van maatregelen voor duurzame mobliteit, zie www.mrdh.nl/duurzamemobiliteit . We kunnen de gemeente Brielle vanuit dat Programma ondersteunen en de gemeente maakt daar al gebruik van. De verbinding met zowel perifere gebieden als stedelijke gebieden is voor de MRDH belangrijk. In het rapport ‘Fiets in de MRDH’ zijn potentievolle Metropolitane Fietsroutes gedefinieerd waarbij is gekeken naar verbindingen waar inwoners binnen 45 minuten fietsen een economische toplocatie bereiken. In dit rapport is zowel de verbinding van woongebieden in de stedelijke gebieden als landelijke woongebieden meegenomen. Dit is de leidraad voor aanmelding, verkenning en realisatie van de Metropolitane Fietsroutes. De combinatie met een recreatieve impuls wordt gemaakt in het Nationaal Toekomstbeeld Fiets, waar naar opwaardering van zowel utilitaire als recreatieve routes (en overlap daarin) wordt gekeken. In het kader van de fusie van gemeenten Brielle, Westvoorne en Hellevoetsluis naar Voorne aan Zee is met gemeenten en MRDH een pilot gestart om de kansen voor de fiets in dit gebied in kaart te brengen. Dit geldt voor zowel utilitair en recreatief fietsgebruik alsook verbindingen tussen kernen en schoolfietsroutes.

Deze kansenkaart met ‘quick wins’ wordt zoveel mogelijk gekoppeld met reeds lopende programma’s (o.a. Nationaal Toekomstbeeld Fiets, actualisatie basisnetwerk, gebiedsprogramma Voorne aan Zee, onderhoudsprogramma) om financiële middelen te reserveren voor de uitvoer van één of meerdere quick wins. Programma Exploitatie Verkeer en Openbaar vervoer – mobiliteitsmanagement Wij onderschrijven het belang van samenwerken en bekostigen van de Bereikbaarheidsaanpak via Zuid-Holland Bereikbaar. Mobiliteitsmanagement is een belangrijk onderdeel van de mobiliteitstransitie. Het Mobiliteitsmanagementprogramma Voorne-Putten loopt eind 2022 af, en wij dringen aan op voortzetting daarvan in 2023. Pagina 29 van 73

Reactie algemeen bestuur Ook de MRDH ziet het belang van een gedragsaanpak om te komen tot duurzame gedragsverandering als noodzakelijk en organiseert dat via de samenwerkingsorganisatie Zuid-Holland Bereikbaar. Zuid-Holland Bereikbaar richt zich zowel op het borgen van de bereikbaarheid (acceptabele hinder) én het bijdragen aan de mobiliteitstransitie (duurzame toekomstvaste gedragsverandering) in heel Zuid-Holland. De grootschalige werkzaamheden worden hierbij als triggers gebruikt om in te zetten op structurele gedragsverandering, in de vorm van onder andere een werkgeversaanpak en een logistieke aanpak. Daarnaast werkt Zuid-Holland Bereikbaar aan een gebiedsaanpak om te komen tot een integraal pakket aan maatregelen gericht op het beperken van de hinder als gevolg van werkzaamheden en het stimuleren van de mobiliteitstransitie. Dit draagt bij aan het duurzaam bereikbaar houden van onze groeiende regio. De MRDH steekt samen met de regiopartners in Zuid-Holland Bereikbaar in op een afspraak met het Rijk in het BO MIRT voor voldoende werkmiddelen voor structurele gedragsverandering. De gemeenten zullen direct worden betrokken bij de totstandkoming van een gebiedsaanpak cq. integraal maatregelpakket. Programma Infrastructuur Verkeer en Openbaar Vervoer Ook dit programma zet in op de doelstelling “verbeteren bereikbaarheid toplocaties en banen”.

Wij verwijzen hierbij naar onze zienswijze bij het programma Exploitatie verkeer en openbaar vervoer. We zijn verheugd dat de gebiedsuitwerking Voorne-Putten is verankerd in de begroting 2023. Samen met u zoeken wij graag naar optimalisatie van de voorgenomen investeringen. Reactie algemeen bestuur In het aankomende BO MIRT (najaar 2022) hopen we samen met de regionale partners financierings- en uitvoeringsafspraken met het Rijk te maken over het maatregelpakket van de gebiedsuitwerking Aanpak Bereikbaarheid Voorne-Putten en haven Rotterdam. De MRDH draagt daarin financieel bij aan fiets- (o.a. fietspad Trambaanpad) en OV-maatregelen, maar niet aan Rijks- en provinciale infra. Uiteraard zullen we samen met u goed kijken naar optimalisatie van de voorgenomen investeringen, zodat de financiële middelen zo effectief mogelijk benut worden. Programma Economisch Vestigingsklimaat - Leefbaarheidsagenda Wij zien met name bij de doelstellingen voor het programma Economisch Vestigingsklimaat dat in de begroting 2023 consequent wordt aangegeven hoe de doelstellingen zich verhouden tot de Groeiagenda Zuid-Holland. Natuurlijk zien ook wij het belang van de Groeiagenda Zuid-Holland. Dit is een goede basis om samen met het Rijk te investeren in kennis en innovatie, maakindustrie, energie-infrastructuur, bereikbaarheid en human capital.

Evenals in onze zienswijze bij de begroting 2022 vragen wij echter aandacht voor het gegeven dat de focus op economische transitie, innovatie en groei, en de daarmee samenhangende aandacht voor verstedelijking en verbinding van woon-werklocaties zou kunnen leiden tot een verminderde aandacht voor de eigenstandige waarden van de meer perifere gebieden. De MRDH heeft op succesvolle wijze een voortrekkersrol genomen in de totstandkoming van de Groeiagenda Zuid-Holland. Wij zien graag dat de MRDH op soortgelijke wijze zich hard maakt voor een vorm van Leefbaarheidsagenda voor de regio en de zoektocht naar provinciale, Rijks- of Europese financiering van deze projecten en initiatieven. Reactie algemeen bestuur In het algemeen bestuur is brede overeenstemming over het belang van groenblauw voor onze regio. De primaire verantwoordelijkheid voor dit beleidsterrein ligt bij de provincie Zuid-Holland. De MRDH zal daarom bij de provincie Zuid-Holland aandringen op het hernieuwd oppakken van haar verantwoordelijkheden op het gebied van groenblauw, waaronder de structurele bekostiging van de groenblauwe leefomgeving. In de geactualiseerde Strategische Agenda zullen voorstellen worden gedaan voor het verbeteren van de bereikbaarheid van groen en recreatie in de metropoolregio.

De MRDH zoekt samen met partners (IQ/provincie) naar zoveel mogelijk opties voor mogelijke financiering van (boven)regionale projecten. De MRDH is bijvoorbeeld actief deelnemer van de werkgroep RAEF (Regionale afwegingskader Europese Fondsen). Doel van de werkgroep is om zoveel mogelijk middelen Pagina 30 van 73

uit de nieuwe EU begrotingsperiode te benutten. De provincie houdt mede hiervoor een call kalender bij, waarin wordt aangegeven voor welke Europese fondsen er wanneer een aanvraag kan worden gegaan. In de werkgroep worden de kansen uit de call kalender besproken en waar mogelijk worden projecten aan een specifieke call gekoppeld. Hierbij wordt de inzet richting verschillende subsidieprogramma’s zo goed mogelijk afgestemd, wat potentieel moet leiden tot meer middelen voor de regio en een hoger aantal gerealiseerde projecten. Programma Economisch Vestigingsklimaat – Innovatieprogramma’s Wij zijn blij met uw aandacht voor innovatieprogramma’s, waaronder het programma AgriTech voor verdere innovatie binnen en buiten de tuinbouwsector. De gemeenten Brielle en Westvoorne (straks Voorne aan Zee) zijn ambassadeur van de Greenport Westholland. Graag blijven wij betrokken bij deze ontwikkeling. Wij zien daarbij koppelkansen naar duurzaamheid (waaronder geothermie) en het onderwijs. Reactie algemeen bestuur Het algemeen bestuur is blij met deze positieve reactie over de innovatieprogramma’s en specifiek het programma AgriTech. We betrekken de gemeenten Brielle en Westvoorne (straks met Hellevoetsluis Voorne aan Zee) graag bij de doorontwikkeling ervan en zullen de meest relevante koppelkansen naar duurzaamheid en het onderwijs daarin meenemen.

Programma Economisch Vestigingsklimaat – Bereikbaarheid campussen Wij onderschrijven het belang van versterking van het bestaande mbo-hbo campusecosysteem. De verkenning naar de ontwikkeling van de campus Groene Chemie Voorne-Putten kon worden uitgevoerd mede namens cofinanciering vanuit de MRDH. Versterking van het campusnetwerk zal ook voor “onze” campus blijvende meerwaarde genereren. Wij zetten ons hier de komende periode graag voor in. Wel blijft voor ons de bereikbaarheid van deze campus een aandachtspunt. We vragen aandacht voor de noodzaak van goed openbaar vervoer naar deze campus, voor zowel jongeren vanuit de MRDH die hier initieel mbo-onderwijs ontvangen als studentenuitwisseling tussen campussen en voor volwassenen die in het kader van Leven Lang Ontwikkelen (LLO) hier bij- en herscholing kunnen volgen. Reactie algemeen bestuur Het algemeen bestuur is blij met uw reactie over het belang van versterking van het bestaande mbo-hbo campusecosysteem en specifiek de opvolging van het onderzoek naar de bereikbaarheid van de campussen dat in 2021 is uitgevoerd. We zullen de gemeenten Brielle en Westvoorne (straks Voorne aan Zee) bij de opvolging van de aanbevelingen van het onderzoek betrekken en de opties om de bereikbaarheid van de campus Groene Chemie te verbeteren nader verkennen.

Tot slot De gemeenten Brielle, Hellevoetsluis en Westvoorne hebben kennisgenomen van de Ontwerpbegroting MRDH 2023 en de Begrotingsjaarschijf 2022 voor wat betreft de infrastructurele doorstromingsmaatregelen uit het Transitieprogramma OV en Corona (Kadernota MRDH begroting 2022).Wij vertrouwen erop dat wij met deze zienswijze u deelgenoot hebben gemaakt van onze positie, en kijken uit naar voortzetting van een constructieve samenwerking. Reactie algemeen bestuur Wij danken u voor uw zienswijze en net als u kijken wij ook uit naar de voortzetting van een constructieve samenwerking, met ingang van 2023 met de gemeente Voorne aan Zee. Krimpen aan den IJssel Geen zienswijze Pagina 31 van 73

Graag laten we u weten dat de raad van de gemeente Krimpen aan den IJssel, in de openbare vergadering van 2 juni 2022, heeft besloten geen zienswijze in te dienen voor de MRDH-begroting 2023. Daarnaast willen we u bedanken voor uw grote en tot dusverre succesvolle inzet in de gesprekken met het rijk om de beschikbaarheidsvergoeding voor het openbaar vervoer op een beheersbaar niveau te houden. Wij hopen dat de voortzetting van deze gesprekken ook in de toekomst tot een goed resultaat zullen leiden. Wij zien verder naar de voorzetting van de prettige samenwerking met de MRDH. Reactie algemeen bestuur Bedankt voor de door u uitgesproken waardering. De succesvolle lobby tot nu toe was mogelijk door de gezamenlijke inzet van alle betrokken partijen: niet alleen de MRDH, maar ook de individuele gemeenten die bij het Rijk het belang van goed openbaar vervoer onder de aandacht hebben gebracht. Voor een succesvol vervolg van onze gesprekken bij het Rijk blijft het nodig dat we als volledige metropoolregio, dus ook alle inliggende gemeenten, bij het Rijk onder de aandacht blijven brengen dat een financieel vangnet nodig is om onze opgaven op het gebied van verstedelijking, agglomeratiekracht, duurzaamheid en bereikbaarheid te kunnen realiseren.