B 22113 Nota van beantwoording.pdf

Nota van beantwoording - Zienswijzen Ontwerpbegroting MRDH 2023 en begrotingsjaarschijf 2022 voor wat betreft infrastructurele doorstromingsmaatregelen uit het Transitieprogramma OV en corona

Pagina 1 van 73

Inleiding De ambities op de kerntaken van de MRDH, vernieuwen van de economie en het verbeteren van de bereikbaarheid, hebben 23 gemeenten in 2019 in een strategische agenda vastgelegd. Voor de afgelopen bestuursperiode was dat de Strategische Agenda MRDH 2022: Samen aan het werk! De 13 doelstellingen uit deze agenda vormen de inhoudelijke basis voor de ontwerpbegroting MRDH 2023. De strategische agenda wordt in samenwerking met de gemeenten en andere stakeholders momenteel geactualiseerd. Dat is van belang om een goede toekomst voor de inwoners van de metropoolregio te realiseren. En dat is de uiteindelijke inzet van de regionale samenwerking. De vlag hangt er in een aantal opzichten immers anders bij dan in 2019: we kregen te maken met de coronacrisis, de druk op de ruimte wordt steeds groter en de klimaatdoelen worden steeds belangrijker. Deze feiten moeten we meenemen om met goed resultaat invulling te geven aan de ambities die we onszelf hebben gesteld. Er is ook een nieuw kabinet aangetreden. Het regeerakkoord biedt diverse aanknopingspunten om de samenwerking met het Rijk te versterken. Onze strategische agenda en het economisch perspectief dat we samen met 80 partners in de regio overeenkwamen in de Groeiagenda ZuidHolland zijn daarbij belangrijke instrumenten.

Dus al met al voldoende redenen om de strategische agenda te actualiseren, uw raad wordt hier uiteraard bij betrokken. Vaststelling van de strategische agenda vindt in het voorjaar van 2023 plaats, nadat gemeenten hun zienswijzen hebben kunnen inbrengen. Dat moment komt later dan het moment waarop het algemeen bestuur de begroting 2023 dient vast te stellen. Dat moet namelijk vóór 15 september van dit jaar gebeuren, de uiterste datum voor het aanleveren van de MRDH begroting aan de toezichthouder, de provincie Zuid-Holland. De begroting 2023 zal later, en zoveel als mogelijk parallel aan de vaststelling van de nieuwe strategische agenda worden gewijzigd zodat de begroting voor het komend jaar gelijke pas houdt met de geactualiseerde strategische agenda. De MRDH begroting 2023 geeft op basis van de strategische agenda op hoofdlijnen zo gericht mogelijk aan wat we willen bereiken, wat we daarvoor gaan doen en wat dat kost. Het Investeringsprogramma Vervoersautoriteit geeft, als bijlage bij de begroting, een concreet overzicht van lopende infrastructurele projecten, verkenningen en planstudies. De coronacrisis heeft grote impact op de hele samenleving. Ook het openbaar vervoer is financieel zwaar onder druk komen te staan.

Met een beschikbaarheidsvergoeding van het Rijk die tot en met 31 december 2022 93-95% van de exploitatiekosten van de vervoerders dekt en (financiële) inspanningen van de metropoolregio en vervoerders samen, bleef het openbaar overeind. Om het openbaar vervoer sterker uit de crisis te krijgen en klaar te zijn voor de toekomst is in 2021 het Transitieprogramma OV en corona vastgesteld. Dit programma wordt gebudgetteerd vanuit het programma Exploitatie verkeer en openbaar vervoer. De maatregelen op het gebied van doorstroming en ketenmobiliteit uit het Transitieprogramma betreffen onder meer infrastructurele maatregelen. Daarom is het nodig om voor deze infrastructurele maatregelen het budget (voor de juiste verantwoording) over te hevelen naar het programma Infrastructuur verkeer en openbaar vervoer. Het gaat daarbij voor doorstromingsmaatregelen om een bedrag van € 11 miljoen voor de periode 2022-2024, waarvan € 3,65 miljoen betrekking heeft op de begrotingsjaarschijf 2022. Ook op dit punt konden de gemeenten een zienswijze indienen. Zienswijzen De ontwerp begroting MRDH 2023 en de begrotingsjaarschijf 2022 voor wat betreft infrastructurele doorstromingsmaatregelen uit het Transitieprogramma OV en corona zijn vanaf 24 maart 2022 voor een zienswijze voorgelegd aan de gemeenteraden van de MRDH gemeenten. De zienswijzeperiode duurde negen weken en eindigde op 26 mei 2022.

Pagina 2 van 73

Het dagelijks bestuur heeft van alle 23 gemeenten een reactie ontvangen. De gemeente Schiedam heeft de raadsinformatiebrief vanuit het college gedeeld met de MRDH. Hierin is aangegeven dat er voor de gemeente geen aanleiding is om een zienswijze in te dienen. De ontvangen zienswijzen zijn separaat als bijlage bijgevoegd. Tijdens de zienswijzeperiode is reeds een aantal technische wijzigingen doorgevoerd op de ontwerp begroting. Het gaat dan bijvoorbeeld om het verwerken van de cijfers uit de voorlopige jaarrekening 2021 en de cijfers uit de voorlopige 1e begrotingswijziging 2022. Het financieel beeld wijzigt daardoor beperkt, er is eind 2026 volgens de ramingen € 13,3 miljoen minder beschikbaar in het fonds BDU. Dit wordt veroorzaakt door de volgende posten:  In de jaarschijven 2025 en 2026 is op voorstel van de bestuurscommissie Vervoersautoriteit (18 mei 2022) voor gelijke delen van € 3,55 miljoen de MRDH bijdrage van € 7,1 miljoen aan de regionale fietsroute N14 Sijtwende verwerkt.  Daarnaast maakte de Rijkssubsidie voor verkeersveiligheid (specifieke uitkering/SPUKregeling) in de ontwerpbegroting nog onderdeel uit van het voorlopige BDU saldo eind 2021. In de definitieve jaarrekening, en daarmee in de begroting zoals deze nu voorligt, is deze post apart verantwoord (€ 5,4 miljoen).

 De overloop voor maatwerkvervoer uit 2021 was nog niet verwerkt in de jaarschijf 2022 (€ 0,4 miljoen).  De verwachte marktconformiteitsopslag is bijgesteld naar de stand van de 1e bestuursrapportage 2022 (€ 0,4 miljoen). De begrotingsteksten zijn aangepast op de meeste recente ontwikkelingen rondom OV en corona. De bijlagen van het IPVa 2023 (bijlage 3 in de begroting) zijn tijdens de zienswijzeperiode geactualiseerd tot juni 2022. De actualisaties bestaan voornamelijk uit het omzetten van aanmeldingen in subsidiebeschikkingen (Bijlage B1) en het omzetten van subsidiebeschikkingen naar gerealiseerde projecten (Bijlage B3). Overzicht ontvangen zienswijzen Vrijwel alle gemeenten geven de MRDH aandachtspunten mee in hun zienswijze. Wij stellen dan ook vast dat de betrokkenheid bij de MRDH onverminderd groot is. Deze betrokkenheid waarderen wij. Tegelijkertijd constateren wij ook dat veel aandachtspunten niet zozeer betrekking hebben op de financiële en inhoudelijke opzet van de begroting, maar vooral betrekking hebben op de inhoudelijke ambities van de MRDH op het gebied van het verbeteren van de bereikbaarheid en het vernieuwen van de economie.

Deze aandachtspunten komen wat ons betreft nu vooral aan de orde tijdens de actualisatie van de Strategische Agenda, maar zijn voor ons ook aanleiding om na te denken hoe we meer regelmatig het inhoudelijke gesprek over de koers van de MRDH kunnen voeren. Bij de vaststelling van de Strategische Agenda zullen we hier concrete voorstellen voor doen. De zienswijzen geven op een paar onderdelen aanleiding om de ontwerp begroting aan te passen:  Het verzoek van de gemeente Nissewaard om de juiste benaming van de gebiedsuitwerking te gebruiken, dat is Gebiedsuitwerking Aanpak Bereikbaarheid VoornePutten en haven Rotterdam, is verwerkt in begroting en IPVa;  De gemeente Pijnacker-Nootdorp geeft in haar zienswijze aan lastig de samenhang tussen de verschillende activiteiten, projecten en samenwerkingen te kunnen zien en geeft in overweging om hiervoor een schematische weergave op te nemen of een infographic toe te voegen. In hoofdstuk 1 is hiervoor een schema toegevoegd waarin is opgenomen in welke begroptingsprogramma’s de 13 doelstellingen uit de huidige Strategische Agenda worden uitgewerkt. Omdat de Strategische Agenda momenteel wordt geactualiseerd, wat zeer waarschijnlijk ook nog consequenties zal gaan hebben voor de begroting 2023, is het nu niet het juiste moment om deze schematische weergave verder uit te werken in een infographic. Pagina 3 van 73

Hierna wordt op hoofdlijnen een overzicht gegeven van de ontvangen zienswijzen. Tot slot is een tabel toegevoegd, waarin alle zienswijzen zijn voorzien van een reactie van het algemeen bestuur. Op een aantal onderwerpen wordt door meerdere gemeenten ingegaan:

-

Openbaar vervoer en corona Begrotingsjaarschijf 2022 voor wat betreft infrastructurele doorstromingsmaatregelen uit het Transitieprogramma OV en corona De actualisatie van de Strategische Agenda: betrokkenheid raden en focus programma Economisch Vestigingsklimaat Oproep om te versoberen in relatie tot de inwonerbijdrage Economisch vestigingsklimaat Stijging (bouw) kostenniveau en invloed op MRDH begroting

Openbaar vervoer en corona Veel gemeenten gaan in hun zienswijze in op het huidige standpunt van het Kabinet om vanaf 2023 geen extra geld meer uit te trekken voor het OV. De gemeenten roepen de MRDH daarbij onder meer op ‘de pijn eerlijk te verdelen’, te bewaken dat bestaande OV-lijnen niet permanent verdwijnen en de raden te betrekken als er keuzes voorliggen. Reactie algemeen bestuur Het klopt dat het kabinet vooralsnog vanaf 2023 geen financieel vangnet biedt voor het openbaar vervoer. Blijft het kabinet bij dit standpunt dan zullen de opbrengstverantwoordelijke vervoerders niet om ingrijpende maatregelen heen kunnen. Afschalen van het OV met 20-30% zou een zeer onwenselijk maar reëel vooruitzicht zijn met grote gevolgen voor alle OV-reizigers. De reizigersaantallen stijgen inmiddels weer maar de reizigersopbrengsten komen naar verwachting pas richting 2025 weer op het oude niveau. Als het kabinet niet met een financieel vangnet tot 2025 over de brug komt dan kunnen we niet het OV leveren waar de samenleving om vraagt. Hierdoor wordt een vitale sector geen herstel geboden, terwijl extra inzet op duurzame mobiliteit urgenter is dan ooit. We hebben immers grote opgaven rond wonen, energie en bereikbaarheid en de regionale economie. Meer gebruik van trein, tram, metro en bus is daarvoor onmisbaar.

Door nu geen transitiemiddelen uit te trekken worden op korte termijn misschien beperkte besparingen bereikt maar voor komende kabinetten ontstaat daarmee een kostbare en onontkoombare opgave. Het Transitieprogramma OV en corona wordt in september/oktober 2022 herijkt. Is er dan nog geen zicht op extra ondersteuning van het Rijk dan zullen ingrijpende maatregelen genomen moeten worden om de opbrengstverantwoordelijke vervoerbedrijven het komend jaar uit de rode cijfers te houden. En dat is uiterst onwenselijk. De vervoerkundige maatregelen, die nodig zijn om de financiële gevolgen van corona op te vangen zijn tijdelijk van aard, zo is door de bestuurscommissie Vervoersautoriteit op 24 maart 2021 bij het vaststellen van het regionale Transitieprogramma OV en corona besloten, maar zullen dus mogelijk gecontinueerd moeten worden in 2023 en 2024. De bestuurscommissie Vervoersautoriteit zal hier een besluit over moeten nemen. In het proces van herijken van het transitieprogramma zullen opnieuw ook de gemeenteraden actief (via informatiebrieven, informatiesessies en via formele advisering in de adviescommissie Vervoersautoriteit) worden betrokken.

Begrotingsjaarschijf 2022 voor wat betreft infrastructurele doorstromingsmaatregelen uit het Transitieprogramma OV en corona De meeste gemeenten hebben geen opmerkingen bij de verschuiving tussen de begrotingsprogramma’s van de middelen voor infrastructurele doorstromingsmaatregelen uit het Transitieprogramma OV en corona. Een aantal gemeenten stemt hier expliciet mee in. Wel roepen een aantal gemeenten op om deze maatregelen niet alleen in de grote steden te laten landen. Reactie algemeen bestuur Doorstroming van het OV is een onderwerp dat regiobreed speelt, onze inspanningen zijn dan ook gericht op reistijdwinst/ voorkomen reistijdverlies van het OV in de hele regio. De nu lopende OVdoorstromingsprojecten bevinden zich grotendeels in de grote steden, waar relatief veel Pagina 4 van 73

uitdagingen op het gebied van doorstroming zijn. Aandacht in de hele regio blijft echter onze focus voor dit onderwerp, te meer omdat de reizigers zich door de hele regio bewegen.

De actualisatie van de Strategische Agenda: betrokkenheid gemeenteraden en focus programma Economisch Vestigingsklimaat Ook benoemen veel gemeenten in hun zienswijze de actualisatie van de Strategische Agenda die momenteel plaatsvindt. Voor een enkele gemeente is dit aanleiding om nu een zienswijze op hoofdlijnen in te dienen of aan te geven dat dat het moment is om meer inhoudelijk van gedachten te wisselen. Hierbij wordt aandacht gevraagd voor het tijdig betrekken van de raden in de besluitvormingsprocessen van de geactualiseerde strategische agenda en meerjarenbegroting, zodat de raden hun kaderstellende en controlerende rol kunnen uitoefenen. Veel gemeenten geven suggesties of standpunten mee voor deze actualisatie. Bijvoorbeeld de oproep om scherpte en focus aan te brengen in de nieuwe strategische agenda, binnen de kerntaken de juiste aandacht te geven aan de groenblauwe leefomgeving en, meer in het algemeen, leefbaarheid als criterium mee te wegen. Reactie algemeen bestuur Op verzoek van de regiogemeenten wordt bij de actualisatie van de Strategische Agenda meer focus aangebracht in het programma Economisch Vestigingsklimaat. Hierdoor wordt de impact voor de inwoners van de metropoolregio groter. In het algemeen bestuur is brede overeenstemming over het belang van groenblauw voor onze regio.

De primaire verantwoordelijkheid voor dit beleidsterrein ligt bij de provincie Zuid-Holland. De MRDH zal daarom bij de provincie Zuid-Holland aandringen op het hernieuwd oppakken van haar verantwoordelijkheden op het gebied van groenblauw, waaronder de structurele bekostiging van de groenblauwe leefomgeving. In de geactualiseerde Strategische Agenda zullen voorstellen worden gedaan voor het verbeteren van de bereikbaarheid van groen en recreatie in de metropoolregio. In het voorjaar van 2023 wordt de Strategische Agenda definitief vastgesteld. De begroting 2023 zal later, en zoveel als mogelijk parallel aan de vaststelling van de nieuwe strategische agenda worden gewijzigd zodat de begroting voor het komend jaar gelijke pas houdt met de geactualiseerde strategische agenda. Voor deze begrotingswijziging zullen de gebruikelijke procedures worden doorlopen. Dat houdt onder meer in dat de gemeenten hun zienswijze kunnen geven als er wordt geschoven tussen programma’s of wanneer de inwonerbijdrage wijzigt. Ook de adviescommissies worden in dat geval betrokken. Oproep om te versoberen in relatie tot de inwonerbijdrage Economisch vestigingsklimaat Een aantal gemeenten roept opnieuw op om besparingsmogelijkheden te zoeken binnen de budgetten voor het versterken van het economisch vestigingsklimaat.

Reactie algemeen bestuur De in de Ontwerpbegroting MRDH 2023 opgenomen indexering van de inwonerbijdrage Economisch Vestigingsklimaat is gebaseerd op de Kadernota MRDH begroting 2023. In deze kadernota is, naast het overnemen van de voorgestelde berekende prijspeilstijging door de Haaglanden gemeenten, ook ingegaan op het verzoek om besparingsmogelijkheden te formuleren, zowel niet indexeren als verdere besparingen. In de kadernota is aangegeven dat deze besparingen ten laste van het programmabudget Economisch vestigingsklimaat zullen gaan met als consequentie dat de MRDH minder projecten kan financieren. Het minder financieren van projecten door de MRDH betekent in de praktijk een minimaal twee keer zo grote daling van het investeringsvolume vanwege de afgesproken 50% co-financiering. Het bestuur van de MRDH heeft ervoor gekozen op dit moment geen besparing op de inwonerbijdrage te verwerken in de ontwerpbegroting. Zoals in de kadernota verwoord, omdat dit enerzijds een tegengesteld signaal af zou geven voor de noodzaak van het gezamenlijk investeren in het verdienvermogen van de regio en anderzijds omdat momenteel de Strategische Agenda geactualiseerd wordt, waarbij de inhoudelijke keuzes voor het programma Economisch vestigingsklimaat worden besproken en van een antwoord worden voorzien.

Het is in dat licht onwenselijk het gesprek over de financiële kaders los van de gewenste (geactualiseerde) Pagina 5 van 73

inhoudelijke koers te voeren. In de kadernota is daarom geconcludeerd dat het daarom niet logisch zou zijn om nu structurele bezuinigingen door te voeren. Door binnen het Programma Economisch Vestigingsklimaat meer focus aan te brengen wordt de impact voor de inwoners van de metropoolregio groter. We constateren daarnaast ook dat projecten niet altijd tot uitvoering komen of zelfs niet tot een aanvraag voor een projectbijdrage. Juist nu de urgentie tot een goede arbeidsmarkt en daarmee ook het vestigingsklimaat nog groter is. Daarom wordt binnen het opstellen van de geactualiseerde Strategische Agenda ook gewerkt aan voorstellen voor het organiseren van extra uitvoeringskracht. Stijging (bouw-) kostenniveau en invloed op MRDH begroting Een aantal gemeenten vraagt aandacht voor de internationale ontwikkeling van stijgende kosten en vragen of hier in de begroting van de MRDH voldoende rekening mee is gehouden. Reactie algemeen bestuur De begroting houdt rekening met een gelijkblijvende structurele inzet van middelen voor de exploitatie van het openbaar vervoer, waarbij rekening wordt gehouden met indexatie. In die zin wordt dus rekening gehouden met stijging van het kostenniveau. De gestegen grondstofprijzen zijn ook van invloed op de kosten voor het vervangingsonderhoud van het openbaar vervoer. Samen met de vervoerders monitoren we deze ontwikkeling en de effecten daarvan.

Voor wat betreft de stijgende kosten van infrastructurele projecten wordt momenteel bij subsidieaanvragen geïnventariseerd of er een bovengemiddelde stijging is van onder andere de materiaalkosten voor aanleg van infrastructuur. In het najaar bezien we of dit consequenties heeft voor de begroting van het programma Infrastructuur verkeer en openbaar vervoer. De huidige prijsstijgingen zullen geen effect hebben op de inwonerbijdrage die de gemeente in 2023 betaalt voor de versterking van het economisch vestigingsklimaat. De reguliere indexering is reeds meegenomen in de voorliggende ontwerpbegroting. De werkelijke prijsstijgingen kennen mogelijk een na-ijl effect. Die mogelijke stijgingen zullen voor het eerst bij het opstellen van de begroting 2024 zichtbaar worden. Ook op die begroting zal opnieuw een zienswijzeprocedure van toepassing zijn.

Hierna volgt de beantwoording van de zienswijzen per gemeente.

Pagina 6 van 73

Albrandswaard Amendement Hierbij sturen wij u onze zienswijze op de begroting 2023. Wij bedanken u voor de mogelijkheid die u ons hiervoor geeft. Wij hebben deze stukken besproken in onze raadsvergadering van 13 juni 2022. In de vergadering is een amendement met de volgende strekking: De bereikbaarheidssituatie van het Antes terrein met openbaar vervoer (buslijn 79 in het weekeinde) structureel op te lossen en deze structurele oplossing actief te delen met de gemeenteraad van Albrandswaard. Deze is unaniem aangenomen. Reactie algemeen bestuur Er is al contact opgenomen vanuit de gemeente Albrandswaard om, met hulp van de adviseur maatwerkvervoer van de MRDH, te bekijken of maatwerkvervoer aldaar mogelijk is. MRDH werkt hier aan mee. Strategische agenda De begroting 2023 loopt logischerwijs nog niet vooruit op de actualisatie van de Strategische Agenda. De actualisatie van de Strategische Agenda zal waarschijnlijk tot gevolg hebben dat ambities en integrale opgaven moeten worden geprioriteerd of bijgesteld. Ook hierover zullen wij door u worden geraadpleegd. De uitkomsten van dit traject zullen impact hebben op de begroting 2023. Deze kanttekening moet wat ons betreft bij deze begroting worden gemaakt. Wij zien graag dat er bij een volgende begroting meer focus wordt aangebracht op de ambities uit de nog vast te stellen Strategische Agenda.

Reactie algemeen bestuur Het algemeen bestuur onderschrijft deze zienswijze. Vaststelling van de Strategische Agenda vindt in het voorjaar van 2023 plaats, nadat gemeenten hun zienswijzen daarvoor hebben kunnen inbrengen. Dat moment komt later dan het moment waarop het algemeen bestuur de begroting 2023 dient vast te stellen. Dat moet namelijk vóór 15 september van dit jaar gebeuren, de uiterste datum voor het aanleveren van de MRDH begroting aan de toezichthouder, de provincie Zuid-Holland. De begroting 2023 zal later, en zoveel als mogelijk parallel aan de vaststelling van de nieuwe Strategische Agenda worden gewijzigd zodat de begroting voor het komend jaar gelijke pas houdt met de geactualiseerde Strategische Agenda. Dat betekent ook dat de focus die in de geactualiseerde Strategische Agenda wordt aangebracht, doorwerkt in de te wijzigen begroting 2023. Steeds meer inzicht in meerjarenbeeld, inzet op bereikbaarheid hele regio Wij vinden het prettig dat elke nieuwe begroting steeds meer inzicht geeft in wat ons betreft hét bestuurlijke financiële vraagstuk voor de MRDH: de ambities en de financiële krapte op (middel)lange termijn en de noodzaak op keuzes te maken. Vooral de figuren op blz. 10 in combinatie met blz. 66/67 geven dit inzicht. Deze informatie is wat ons betreft een goede basis voor het bestuurlijke gesprek in AB, Bestuurscommissies en gemeenteraden.

De krapte lijkt vooral te ontstaan in de periode 2029 – 2039, door projecten die zich nu nog in de (pre-)verkenningsfase bevinden. Wij constateren dat momenteel de bereikbaarheid met fiets en OV achterblijft van gebieden buiten de grote steden en aan de buitengrenzen van de Metropoolregio. Terwijl deze bereikbaarheid essentieel is voor het leefmilieu en de duurzaamheid van de hele regio. Daarom roepen wij de MRDH op om ook in deze gebieden te blijven investeren in fiets, OV en veiligheid. Reactie algemeen bestuur Wij zijn blij dat de begroting u steeds meer inzicht geeft en dat u de informatie een goede basis acht voor het bestuurlijk gesprek in het algemeen bestuur, bestuurscommissies en gemeenteraden.

Pagina 7 van 73

De MRDH biedt binnen diverse programma’s aan waardoor gemeenten ieder jaar weer fietsprojecten kunnen realiseren, zoals de Metropolitane Fietsroutes, de actualisatie van het Regionaal Basisnetwerk Fiets, de Regionale Fietsagenda MRDH, knooppunten openbaar vervoer en het programma Kleine Projecten van het IPVa. Ten aanzien van het aspect Verkeersveiligheid kunnen alle gemeenten aanspraak maken op een bijdrage uit het IPVa voor efficiënte (gedrags)maatregelen om de veiligheid te vergroten, wat ook een positief effect heeft op de bereikbaarheid.Vanuit de MRDH stimuleren en ondersteunen we daarnaast gemeenten bij het aanvragen van subsidie in het kader van de Investeringsimpuls Verkeersveiligheid Tranche 2 van het Rijk en verstrekken we een extra subsidie op goedgekeurde aanvragen. Voorkomen vervoersarmoede Door de verschraling van het regulier OV in de gebieden buiten de grote steden, wordt het belang van maatwerk vervoer steeds groter. Door deze keuze zijn de effecten daarvan wat ons betreft ook een verantwoordelijkheid van de MRDH. Daarmee is de MRDH ook mede verantwoordelijk voor de organisatie van het maatwerkvervoer. Die verantwoordelijkheid gaat wat ons betreft ook over bekostiging en opdrachtgeverschap. Wij verzoeken u MRDH-breed het gesprek te voeren over de rollen en verantwoordelijkheden inzake maatwerkvervoer en dit punt op de agenda te zetten de komende periode.

Reactie algemeen bestuur Bij het Transitieprogramma OV en corona is op basis van een afwegingskader tot oplossingen gekomen. Uitgangspunt hierbij is het beperken van de impact van de maatregelen op de reiziger.Ter ondersteuning van initiatieven die lokaal gewenst zijn als gevolg van vervoerkundige maatregelen is in het Transitieprogramma OV en corona extra budget beschikbaar gesteld. We nodigen u uit om hiervoor een aanvraag in te dienen. Als gemeenten aanvullend vervoer wensen of regulier OV wegvalt, wordt gewerkt conform de in februari 2020 door de bestuurscommissie Vervoersautoriteit vastgestelde beleidslijn Mmmove! 2020-2025 met daarin beleid over opdrachtgeverschap (bij de gemeente) en bekostiging van maatwerkvervoer (door gemeente en MRDH). Het vinden van een andere, beter passende vervoersoplossing is een gezamenlijke verantwoordelijkheid van alle betrokken partijen. Gemeenten zijn in de beste positie om binnen hun lokale context op zoek te gaan naar andere, beter passende vervoeroplossingen voor de reizigers. Mét actieve steun van de MRDH, bijvoorbeeld door het begeleiden van de gemeente met expertise. Vaak wordt met de zittende vervoerder een maatwerkvervoervoorziening uitgedacht maar dit hoeft niet. MRDH faciliteert een wens van de gemeente inzake maatwerk en nodigt de gemeenten uit het gesprek aan te gaan om de mogelijkheden en onmogelijkheden te bespreken.

Onzekerheid over herstel reizigersaantallen: de pijn eerlijk verdelen Door Corona is het gebruik van het OV sterk afgenomen. Dit heeft geen directe gevolgen voor de financiën van de MRDH, maar leidt voor de vervoerbedrijven tot substantieel lagere opbrengsten uit kaartverkoop. Onzeker zijn in welke mate en in welk tempo reizigersaantallen zich herstellen, en in welke mate het Rijk steunpakketten beschikbaar blijft stellen. Dankzij de steunpakketten vallen de gevolgen voor het vervoersaanbod en de bereikbaarheid tot nu toe mee. We moeten echter rekening houden met versoberingen en met pijnlijke keuzes in het vervoersaanbod. Wij roepen u op om de pijn eerlijk te verdelen tussen de gebieden en gemeenten in de Metropoolregio. Het ‘overeind houden’ van vervoerbedrijven is geen doel op zich, maar een randvoorwaarde om zoveel mogelijk plekken bereikbaar te houden. Met als nuance dat we ook geen lege bussen moeten laten rondrijden. Reactie algemeen bestuur Het kabinet wil vooralsnog vanaf 2023 geen financieel vangnet bieden voor het OV. Blijft het kabinet bij dit standpunt dan zullen de vervoerders niet om ingrijpende maatregelen heen kunnen. Afschalen van het OV met 20-30% zou een zeer onwenselijk maar reëel vooruitzicht zijn met grote gevolgen voor alle OVreizigers.

De reizigersaantallen stijgen inmiddels weer maar de reizigersopbrengsten komen naar verwachting pas richting 2025 weer op het oude niveau. Als het kabinet niet met een financieel vangnet tot 2025 over de brug komt dan kunnen we niet het OV leveren waar de samenleving om vraagt. Hierdoor wordt een vitale Pagina 8 van 73

sector geen herstel geboden, terwijl extra inzet op duurzame mobiliteit urgenter is dan ooit. We hebben immers grote opgaven rond wonen, energie en bereikbaarheid en de regionale economie. Meer gebruik van trein, tram, metro en bus is daarvoor onmisbaar. Door nu geen transitiemiddelen uit te trekken worden op korte termijn misschien beperkte besparingen bereikt maar voor komende kabinetten ontstaat daarmee een kostbare en onontkoombare opgave. Het Transitieprogramma OV en corona wordt in september/oktober 2022 herijkt. Is er dan nog geen zicht op extra ondersteuning van het Rijk dan zullen ingrijpende maatregelen genomen moeten worden om de opbrengstverantwoordelijke vervoerbedrijven het komend jaar uit de rode cijfers te houden. En dat is uiterst onwenselijk. De vervoerkundige maatregelen, die nodig zijn om de financiële gevolgen van corona op te vangen zijn tijdelijk van aard, zo is door de bestuurscommissie Vervoersautoriteit op 24 maart 2021 bij het vaststellen van het regionale Transitieprogramma OV en corona besloten, maar zullen dus mogelijk gecontinueerd moeten worden in 2023 en 2024. De bestuurscommissie Vervoersautoriteit zal hier een besluit over moeten nemen.

In het proces van herijken van het transitieprogramma zullen opnieuw ook de gemeenteraden actief (via informatiebrieven, informatiesessies en via formele advisering in de adviescommissie Vervoersautoriteit) worden betrokken. Zienswijze begrotingsjaarschijf 2022 v.w.b. infrastructurele doorstromingsmaatregelen uit het transitieprogramma OV en corona U vraagt onze zienswijze over het overhevelen van € 21 miljoen van programma Exploitatie naar Infrastructuur. Wij kunnen ons op zich vinden in de argumentatie om te investeren en daarmee tegen lagere exploitatiekosten te blijven voorzien in bereikbaarheid. Wij constateren echter dat de voorgenomen investeringen zich concentreren in de grote steden (9 van de € 11 miljoen voor doorstroming is geconcentreerd in Rotterdam). Zoals wij hierboven aangeven is ook de bereikbaarheid van overige gemeenten een grote zorg en roepen u op hier aandacht voor te geven. Ook als gemeenten voor deze maatregelen geen cofinanciering kunnen opbrengen. Reactie algemeen bestuur Doorstroming van het OV is een onderwerp dat regiobreed speelt, onze inspanningen zijn dan ook gericht op reistijdwinst/ voorkomen reistijdverlies van het OV in de hele regio. De nu lopende OV-doorstromingsprojecten bevinden zich grotendeels in de grote steden, waar relatief veel uitdagingen op het gebied van doorstroming zijn.

Aandacht in de hele regio blijft echter onze focus voor dit onderwerp, te meer omdat de reizigers zich door de hele regio bewegen. Groen-blauwe leefomgeving: vanuit kerntaken meedenken over bijdrage MRDH In eerdere zienswijzen hebben wij voor onze regionale samenwerking de focus benadrukt op de Groen-blauwe Leefomgeving. Wij waarderen de ondersteuning die de MRDH biedt aan de hierop samenwerkende gemeenten. Wij verzoeken u om het onderwerp Groen-blauwe leefomgeving een plek te geven in de Strategische agenda die de MRDH en de 23 gemeenten gaan opstellen. Reactie algemeen bestuur In het algemeen bestuur is brede overeenstemming over het belang van groenblauw voor onze regio. De primaire verantwoordelijkheid voor dit beleidsterrein ligt bij de provincie Zuid-Holland. De MRDH zal daarom bij de provincie Zuid-Holland aandringen op het hernieuwd oppakken van haar verantwoordelijkheden op het gebied van groenblauw, waaronder de structurele bekostiging van de groenblauwe leefomgeving. In de geactualiseerde Strategische Agenda zullen voorstellen worden gedaan voor het verbeteren van de bereikbaarheid van groen en recreatie in de metropoolregio.

Barendrecht Steeds meer inzicht in meerjarenbeeld, inzet op bereikbaarheid hele regio Wij vinden het prettig dat elke nieuwe begroting steeds meer inzicht geeft in wat ons betreft hét bestuurlijke financiële vraagstuk voor de MRDH: de ambities en de financiële krapte op (middel)lange termijn en de noodzaak op keuzes te maken. Vooral de figuren op blz. 10 in combinatie met blz. 66/67 geven dit inzicht. Deze informatie is wat ons betreft een goede basis voor het bestuurlijke gesprek in AB, Bestuurscommissies en gemeenteraden. De krapte lijkt vooral te ontstaan in de periode 2029 - 2039, door projecten die zich nu nog in de (pre-)verkenningsfase bevinden. Pagina 9 van 73

Wij constateren dat momenteel de bereikbaarheid met fiets en OV achterblijft van gebieden buiten de grote steden en aan de buitengrenzen van de Metropoolregio. Terwijl deze bereikbaarheid essentieel is voor het leefmilieu en de duurzaamheid van de hele regio. Daarom roepen wij de MRDH op om ook in deze gebieden te blijven investeren in fiets, OV en veiligheid. Reactie algemeen bestuur Wij zijn blij dat de begroting u steeds meer inzicht geeft en dat u de informatie een goede basis acht voor het bestuurlijk gesprek in het algemeen bestuur, bestuurscommissies en gemeenteraden. De MRDH biedt binnen diverse programma’s subsidies aan, waardoor gemeenten ieder jaar weer fietsprojecten kunnen realiseren, zoals de Metropolitane Fietsroutes, de actualisatie van het Regionaal Basisnetwerk Fiets, de Regionale Fietsagenda MRDH, knooppunten openbaar vervoer en het programma Kleine Projecten van het IPVa. Ten aanzien van het aspect Verkeersveiligheid kunnen alle gemeenten aanspraak maken op een bijdrage uit het IPVa voor efficiënte (gedrags)maatregelen om de veiligheid te vergroten, wat ook een positief effect heeft op de bereikbaarheid.Vanuit de MRDH stimuleren en ondersteunen we daarnaast gemeenten bij het aanvragen van subsidie in het kader van de Investeringsimpuls Verkeersveiligheid Tranche 2 van het Rijk en verstrekken we een extra subsidie op goedgekeurde aanvragen.

Herhaalde oproep tot soberheid In eerdere jaren, en zoals u ook aangeeft in de Kadernota vragen meerdere gemeenten aandacht voor hun penibele financiële situatie. In de Kadernota geeft u aan dat versobering ‘niet logisch’ is omdat de samenwerking rond Economisch Vestigingsklimaat ‘zeer waardevol’ is. Wij bestrijden niet de waarde van de samenwerking, maar gemeenten staan op het punt dat pijnlijke keuzes gemaakt moeten worden. Wij denken dat de MRDH ook met een zekere versobering nog altijd een zeer waardevolle bijdrage kan leveren, en roepen u op om concrete voorstellen te doen voor versobering. Daarbij zien wij meerwaarde in het intensiveren van de samenwerking met de overheden in het zuidwestelijke deel van Randstad Holland, buiten de MRDH regio. Reactie algemeen bestuur De in de Ontwerpbegroting MRDH 2023 opgenomen indexering van de inwonerbijdrage Economisch Vestigingsklimaat is zoals u ook aangeeft gebaseerd op de Kadernota MRDH begroting 2023. In deze kadernota is, naast het overnemen van het voorstel voor de berekende prijspeilstijging door de Haaglanden gemeenten, ook ingegaan op besparingsmogelijkheden, zowel niet indexeren als verdere besparingen. Aangegeven is dat deze besparingen ten laste van het programmabudget zullen gaan met als consequentie dat de MRDH minder projecten kan financieren.

Het minder financieren van projecten door de MRDH betekent in de praktijk een minimaal twee keer zo grote daling van het investeringsvolume vanwege de afgesproken 50% co-financiering. Het bestuur van de MRDH heeft ervoor gekozen op dit moment geen besparing op de inwonerbijdrage te verwerken in de ontwerpbegroting. Zoals in de kadernota verwoord, omdat dit enerzijds een tegengesteld signaal af zou geven voor de noodzaak van het gezamenlijk investeren in het verdienvermogen van de regio en anderzijds omdat momenteel de Strategische Agenda geactualiseerd wordt, waarbij de inhoudelijke keuzes voor het rogramma Economisch vestigingsklimaat worden besproken en van een antwoord worden voorzien. Het is in dat licht onwenselijk het gesprek over de financiële kaders los van de gewenste (geactualiseerde) inhoudelijke koers te voeren. Het zou daarom niet logisch zijn om nu structurele bezuinigingen door te voeren. Door binnen het Programma Economisch Vestigingsklimaat meer focus aan te brengen wordt de impact voor de inwoners van de metropoolregio groter. We constateren daarnaast ook dat projecten niet altijd tot uitvoering komen of zelfs niet tot een aanvraag voor een projectbijdrage. Juist nu de urgentie tot een goede arbeidsmarkt en daarmee ook het vestigingsklimaat nog groter is.

Daarom wordt binnen het opstellen van de geactualiseerde Strategische Agenda ook gewerkt aan voorstellen voor het organiseren van extra uitvoeringskracht.

Pagina 10 van 73

U benoemt de meerwaarde voor samenwerking met omliggende regio’s. Wij zijn het hier van harte mee eens en zullen dan ook zowel in algemene zin als in projecten en programma’s bezien op welke wijze omliggende regio’s betrokken kunnen worden bij de opgaven waar wij aan werken. Onzekerheid over herstel reizigersaantallen: de pijn eerlijk verdelen Door corona is het gebruik van het OV sterk afgenomen. Dit heeft geen directe gevolgen voor de financiën van de MRDH, maar leidt voor de vervoerbedrijven tot substantieel lagere opbrengsten uit kaartverkoop. Onzeker zijn in welke mate en in welk tempo reizigersaantallen zich herstellen, en in welke mate het Rijk steunpakketten beschikbaar blijft stellen. Dankzij de steun pakketten vallen de gevolgen voor het vervoersaanbod en de bereikbaarheid tot nu toe mee voor de reizigers. Gezien het standpunt van het ministerie om de beschikbaarheidsvergoeding in 2023 te stoppen, moeten we rekening houden met versoberingen en met pijnlijke keuzes in het vervoersaanbod. Wij roepen u op om de pijn eerlijk te verdelen tussen de gebieden en gemeenten in de Metropoolregio. Het ‘overeind houden’ van vervoerbedrijven is geen doel op zich, maar een randvoorwaarde om zoveel mogelijk plekken bereikbaar te houden. Met als nuance dat we ook geen lege bussen moeten laten rondrijden.

De komende bestuursperiode willen wij graag met de MRDH samenwerken en inzetten op het verbeteren van het OV in Barendrecht. Daarbij willen we ook kijken naar de samenhang en afstemming met de concessies van de provincie Zuid-Holland. Reactie algemeen bestuur Het kabinet wil vooralsnog vanaf 2023 geen financieel vangnet bieden voor het OV. Blijft het kabinet bij dit standpunt dan zullen de vervoerders niet om ingrijpende maatregelen heen kunnen. Afschalen van het OV met 20-30% zou een zeer onwenselijk maar reëel vooruitzicht zijn met grote gevolgen voor alle OVreizigers. De reizigersaantallen stijgen inmiddels weer maar de reizigersopbrengsten komen naar verwachting pas richting 2025 weer op het oude niveau. Als het kabinet niet met een financieel vangnet tot 2025 over de brug komt dan kunnen we niet het OV leveren waar de samenleving om vraagt. Hierdoor wordt een vitale sector geen herstel geboden, terwijl extra inzet op duurzame mobiliteit urgenter is dan ooit. We hebben immers grote opgaven rond wonen, energie en bereikbaarheid en de regionale economie. Meer gebruik van trein, tram, metro en bus is daarvoor onmisbaar. Door nu geen transitiemiddelen uit te trekken worden op korte termijn misschien beperkte besparingen bereikt maar voor komende kabinetten ontstaat daarmee een kostbare en onontkoombare opgave.

Het Transitieprogramma OV en corona wordt in september/oktober 2022 herijkt. Is er dan nog geen zicht op extra ondersteuning van het Rijk dan zullen ingrijpende maatregelen genomen moeten worden om de opbrengstverantwoordelijke vervoerbedrijven het komend jaar uit de rode cijfers te houden. En dat is uiterst onwenselijk. De vervoerkundige maatregelen, die nodig zijn om de financiële gevolgen van corona op te vangen zijn tijdelijk van aard, zo is door de bestuurscommissie Vervoersautoriteit op 24 maart 2021 bij het vaststellen van het regionale Transitieprogramma OV en corona besloten, maar zullen dus mogelijk gecontinueerd moeten worden in 2023 en 2024. De bestuurscommissie Vervoersautoriteit zal hier een besluit over moeten nemen. In het proces van herijken van het transitieprogramma zullen opnieuw ook de gemeenteraden actief (via informatiebrieven, informatiesessies en via formele advisering in de adviescommissie Vervoersautoriteit) worden betrokken. Samen met de gemeente Barendrecht is MRDH bereid om met de provincie Zuid-Holland in overleg te gaan over het OV-netwerk in en rondom Barendrecht, waar ook Connexxion rijdt in opdracht van de provincie Zuid-Holland. Focus op Dutch Fresh Port en Stationstuinen Dutch Fresh Port in combinatie met Stationstuinen is een integrale ontwikkeling die meerwaarde heeft voor de regio, en waarover we al met de MRDH in gesprek zijn.

Wij ervaren het contact hierover als positief en kijken uit naar het verder uitbouwen hiervan. Wij nodigen u uit om met open vizier mee te denken hoe u vanuit uw twee kerntaken kunt bijdragen aan het versterken van deze ontwikkeling. Mogelijk past Dutch Fresh Port niet één op één op lopende programma’s van de MRDH, maar wij zijn ervan overtuigd dat de ontwikkeling aansluit bij de hogere beleidsdoelen: een toekomstbestendig en vernieuwend cluster dat werkgelegenheid biedt en door innovatie in de logistiek bijdraagt aan groeivermogen, duurzame mobiliteit en bereikbaarheid. Wij nodigen u uit om de ondersteuning te concretiseren die u aanbiedt bij de doelstelling ‘samen voortvarend werken aan de bereikbaarheid van woon/werklocaties'. Hierbij wordt Barendrecht expliciet genoemd. Pagina 11 van 73

Reactie algemeen bestuur Wij werken graag met u verder aan de integrale planvorming voor De Stationstuinen en Dutch Fresh Port. Vanuit het mbo en hbo campusprogramma zal ook actief worden meegedacht over de aansluiting onderwijs en bedrijfsleven en wat daarvoor nodig is op het gebied van governance, campusinvulling, innovatie en bereikbaarheid. Vanuit ons programma ketenmobiliteit zetten wij het gesprek over het knooppunt station Barendrecht graag voort. Op logistiek gebied zien wij ook de relatie met de programmalijn logistiek van MoVe, via de studie naar een ontwikkelprogramma voor verslogistiek en via de totstandkoming van een zogenaamde reeferhub in het DFP-gebied. In het proces van de actualisatie van de Strategische Agenda concretiseren wij ons aanbod ten aanzien van OV-gerelateerde verstedelijking. Zienswijze begrotingsjaarschijf 2022 v.w.b. infrastructurele doorstromingsmaatregelen uit het transitieprogramma OV en corona U vraagt ook onze zienswijze over het overhevelen van € 21 miljoen van programma Exploitatie verkeer en vervoer naar Infrastructuur verkeer en vervoer. Wij kunnen ons op zich vinden in de argumentatie om te investeren en daarmee tegen lagere exploitatiekosten te blijven voorzien in bereikbaarheid.

Wij constateren echter dat de voorgenomen investeringen zich concentreren in de grote steden (9 van de € 11 miljoen voor doorstroming is geconcentreerd in Rotterdam). Zoals wij hierboven aangeven is ook de bereikbaarheid van overige gemeenten een grote zorg en roepen u op hier aandacht voor te geven. Ook als gemeenten voor deze maatregelen geen cofinanciering kunnen opbrengen. Reactie algemeen bestuur Doorstroming van het OV is een onderwerp dat regiobreed speelt, onze inspanningen zijn dan ook gericht op reistijdwinst/ voorkomen reistijdverlies van het OV in de hele regio. De nu lopende OV-doorstromingsprojecten bevinden zich grotendeels in de grote steden, waar relatief veel uitdagingen op het gebied van doorstroming zijn. Aandacht in de hele regio blijft echter onze focus voor dit onderwerp, te meer omdat de reizigers zich door de hele regio bewegen. Tot slot Begin dit jaar is er een evaluatie van de MRDH opgesteld en wij hebben u daar ook onze inbreng op gegeven. Belangrijk punt is dat wij moeite hebben met betrokken zijn en grip hebben op de MRDH. De MRDH is ‘groot’, zowel qua inhoud als qua bestuurlijke structuur. Soms hebben wij last van de grenzen van de MRDH, wij vinden dat deze meer ‘fluïde’ zouden kunnen zijn. Dat betekent dat we samen bewust kijken welk schaalniveau optimaal aansluit bij de verschillende behoeften en vraagstukken.

Wij vertrouwen erop dat wij met deze zienswijze u deelgenoot hebben gemaakt van onze positie en kijken uit naar voortzetting van de constructieve samenwerking. Reactie algemeen bestuur Op 11 maart 2022 heeft het Algemeen Bestuur van de Metropoolregio Rotterdam Den Haag de tweede tussenevaluatie van de Gemeenschappelijke Regeling Metropoolregio Rotterdam Den Haag vastgesteld. Daarbij is ook besloten om elke gemeente een afzonderlijke reactie te geven op de door haar geleverde bijdrage. Deze reactie ontvangt u separaat. Wij danken u voor uw zienswijze en net als u kijken wij ook uit naar de voortzetting van een constructieve samenwerking. De introductiebijeenkomst met uw gemeenteraad op 19 april jl. is wat dat betreft een mooi vertrekpunt geweest. Brielle Instemming op hoofdlijnen De ontwerpbegroting 2023 omvat conform de voorschriften een beleidsbegroting en een financiële begroting. De beleidsbegroting fungeert tevens als werkplan 2023. Onze zienswijze op de begroting betreft daarom zowel een inhoudelijke als een financiële zienswijze. De begroting is vastgesteld conform de vastgestelde kaders. Wij stemmen op hoofdlijnen in met de geschetste inhoudelijke en financiële opgaven voor 2023. Pagina 12 van 73

Deze zienswijze is opgesteld in onderlinge afstemming tussen de gemeenten Brielle, Hellevoetsluis en Westvoorne. Zoals bekend zullen onze gemeenten fuseren per 1 januari 2023. Financieel De begroting is vastgesteld conform de vastgestelde kaders. Wij stemmen op hoofdlijnen in met de geschetste financiële opgaven voor 2023. Inhoudelijk De begroting is vastgesteld conform de vastgestelde kaders. Wij stemmen op hoofdlijnen in met de geschetste inhoudelijke opgaven voor 2023. Wel vragen wij expliciet en blijvende aandacht voor een goede balans binnen de drie programma’s in inhoud en investeringen over het geheel van de metropoolregio RotterdamDen Haag. Reactie algemeen bestuur Het algemeen bestuur bedankt de gemeente voor de instemming op hoofdlijnen. Uw expliciete oproep om blijvende aandacht voor een goede balans binnen de drie programma’s in inhoud en investeringen over het geheel van de metropoolregio Rotterdam-Den Haag onderschrijven wij. Wij verwijzen hiervoor naar onze reacties op uw overige zienswijzen in dit kader. Aansluiting bij de Toekomstvisie Voorne aan Zee 2035 Wij herkennen in de beleidsbegroting 2023 de uitgangspunten van de strategische agenda MRDH 2022.

Die sluiten voor een groot deel aan bij de thema’s die centraal staan in onze Toekomstvisie Voorne aan Zee, te weten: - Het landschap centraal - Vitale en sociale dorpen en wijken - Werken en ondernemen stimuleren en ondersteunen - Samen duurzaam. Natuurlijk is dat niet vreemd: de meeste gemeentelijke opgaven zijn gemeente-overstijgend. Daarom willen we ook als Voorne aan Zee met de andere gemeenten binnen de MRDH samenwerken aan de grote opgaven en transities. Als Voorne aan Zee – met 73.000 inwoners - zijn wij straks een krachtiger partner voor de regio. Wij hebben daarbij een eigenstandige kwaliteit als landelijke en recreatieve gemeente. Die kwaliteit zetten wij graag in voor het belang van de gehele metropoolregio Rotterdam-Den Haag. Daarbij vragen wij aandacht voor met name onze bereikbaarheidsopgave, zowel in de onderlinge verbinding tussen de kernen van Voorne(-Putten) als de bereikbaarheid naar de rest van de MRDH. Samen met u willen wij zoeken naar adequate, duurzame en innovatieve mobiliteitsoplossingen waarbij wij ook het vervoer over water willen betrekken. Reactie algemeen bestuur Het algemeen bestuur dankt de gemeente voor deze constructieve reactie en werkt graag samen met de hele regio, waaronder met de toekomstige gemeente Voorne aan Zee, aan de bereikbaarheidsopgave. Deze bereikbaarheidsopgave betreft de gehele metropoolregio MRDH.

De inzet van de MRDH is gericht op het héle gebied. Het programma duurzame mobiliteit kent dan ook een regiobrede aanpak. Het is de ambitie van de MRDH om op het totale gebiedsprogramma MoVe en dus ook voor de Gebiedsuitwerking Aanpak Bereikbaarheid Voorne-Putten en haven Rotterdam investeringen vanuit het Nationaal Groeifonds, vanuit BO-MIRT of andere middelen te realiseren. Vanuit de Gebiedsuitwerking is onderzocht wat de meest adequate oplossingen zijn voor de bereikbaarheid en we zetten in op afspraken met het Rijk in het najaar 2022 tijdens het BO-MIRT. De maatregelen dragen met name bij aan een verminderde kwetsbaarheid van de bereikbaarheid door extra capaciteit. Daarom blijven we ook graag daarna, in de verdergaande ambities om ook de robuustheid te versterken, samenwerken op dat punt. Pagina 13 van 73

Strategische agenda De begroting 2023 is opgesteld op basis van de strategische agenda MRDH 2022. De Strategische agenda wordt op dit moment geactualiseerd. Wij hebben goede nota genomen van het feit dat de begroting 2023 in het voorjaar van 2023 waarschijnlijk zal worden aangepast aan de uitgangspunten van de Strategische agenda 2025. Reactie algemeen bestuur Het algemeen bestuur onderschrijft deze zienswijze. Gevolgen coronacrisis Dit is de derde begroting van de MRDH die sinds de uitbraak van corona is opgesteld. Bij het opstellen van deze begroting was nog niet duidelijk of de aanvullende Rijksbijdrage aan het decentrale OV-systeem voor de periode na augustus 2022 zou worden verlengd. Ondertussen is bekend dat deze steunmaatregel wordt verlengd tot eind 2022 maar dat er geen zekerheid wordt geboden voor de jaren erna. Naar verwachting zal de kaartverkoop pas richting 2025 weer op het oude niveau zijn. Voor 2023 kan dit leiden tot 20-30% minder OV. U geeft aan dat wellicht pijnlijke keuzes moeten worden gemaakt. Wij vragen u te bewaken dat bestaande OV-lijnen niet permanent verdwijnen (dus t.z.t. weer kunnen opschalen) en dat naast de effecten op de exploitatie van het OV ook het effect op de leefbaarheid van het ommeland een belangrijke wegingsfactor is bij het maken van die keuzes. Voor inwoners van Voorne aan Zee i.o.

zijn er – ook gezien de afstanden tussen de kernen - weinig alternatieven voor het busvervoer. Inwoners zijn daarvan afhankelijk voor het bereiken van voorzieningen (onderwijs, winkelcentra) en/of werk. Reactie algemeen bestuur Het klopt dat het kabinet vooralsnog vanaf 2023 geen financieel vangnet biedt voor het openbaar vervoer. Blijft het kabinet bij dit standpunt dan zullen de vervoerders niet om ingrijpende maatregelen heen kunnen. Afschalen van het OV met 20-30% zou een zeer onwenselijk maar reëel vooruitzicht zijn met grote gevolgen voor alle OV-reizigers. De reizigersaantallen stijgen inmiddels weer maar de reizigersopbrengsten komen naar verwachting pas richting 2025 weer op het oude niveau. Als het kabinet niet met een financieel vangnet tot 2025 over de brug komt dan kunnen we niet het OV leveren waar de samenleving om vraagt. Hierdoor wordt een vitale sector geen herstel geboden, terwijl extra inzet op duurzame mobiliteit urgenter is dan ooit. We hebben immers grote opgaven rond wonen, energie en bereikbaarheid en de regionale economie. Meer gebruik van trein, tram, metro en bus is daarvoor onmisbaar. Door nu geen transitiemiddelen uit te trekken worden op korte termijn misschien beperkte besparingen bereikt maar voor komende kabinetten ontstaat daarmee een kostbare en onontkoombare opgave.

Het Transitieprogramma OV en corona wordt in september/oktober 2022 herijkt. Is er dan nog geen zicht op extra ondersteuning van het Rijk dan zullen ingrijpende maatregelen genomen moeten worden om de opbrengstverantwoordelijke vervoerbedrijven het komend jaar uit de rode cijfers te houden. En dat is uiterst onwenselijk. De vervoerkundige maatregelen, die nodig zijn om de financiële gevolgen van corona op te vangen zijn tijdelijk van aard, zo is door de bestuurscommissie Vervoersautoriteit op 24 maart 2021 bij het vaststellen van het regionale Transitieprogramma OV en corona besloten, maar zullen dus mogelijk gecontinueerd moeten worden in 2023 en 2024. De bestuurscommissie Vervoersautoriteit zal hier een besluit over moeten nemen. In het proces van herijken van het transitieprogramma zullen opnieuw ook de gemeenteraden actief (via informatiebrieven, informatiesessies en via formele advisering in de adviescommissie Vervoersautoriteit) worden betrokken. Programma Exploitatie Verkeer en Openbaar vervoer – bereikbaarheid landelijke en recreatieve gebieden Wij vragen expliciet en blijvende aandacht voor bereikbaarheid en mobiliteit in en naar de meer landelijke en recreatieve gebieden binnen de metropoolregio.

Wij hebben in de afgelopen (corona) jaren gezien dat de behoefte aan verbinding tussen stedelijk en meer landelijk gebied, en tussen werk en ontspanning steeds belangrijker is geworden. Waar de afgelopen jaren de focus van de MRDH met name lag op economische groei, zien wij gelukkig steeds meer aandacht voor groen en blauw als randvoorwaarden voor economische versterking. Wij verwachten dat ook bij de actualisatie van de Strategische agenda terug te zien. Pagina 14 van 73

Versterking van de agglomeratiekracht en concurrentiepositie en het vergroten van de leefbaarheid staan centraal in de Uitvoeringsagenda Bereikbaarheid. Wij vragen u met nadruk om de totale MRDH-regio als één grote metropolitane agglomeratie te blijven zien. Wij onderschrijven de inzet om in 2025 een verbetering van de bereikbaarheid van toplocaties en banen van minimaal 10% te realiseren via OV, fiets en ketenmobiliteit. De toplocaties zijn eerder benoemd in de Uitvoeringsagenda Bereikbaarheid (UAB). De voorgenomen actualisatie van Strategische agenda en Uitvoeringsagenda Bereikbaarheid geeft de mogelijkheid om met nieuwe ogen naar het totaal van de metropoolregio te kijken. In de begrotingstekst is opgenomen dat de metropoolregio “”meer moet gaan functioneren als één stedelijke regio” (doelstelling 2.1.1.1.). Wij dagen u uit dit te verbreden naar “één sterke groene stedelijke regio” waar stad en ommeland de juiste balans vinden. Tijdens de corona-periode is gebleken dat de recreatieve gebieden, zoals de stranden van Voorne, voor de inwoners van de MRDH als toplocatie kunnen worden betiteld waarvan de bereikbaarheid geborgd moet zijn. Niet voor niets is Westvoorne, samen met Goeree-Overflakkee en Schouwen-Duiveland in 2020 uitgeroepen tot meest duurzame toeristische bestemming ter wereld.

Wij zien daarom een gezamenlijke opgave om deze ‘tuin van de regio’ met elkaar te kunnen behouden, versterken en de bereikbaarheid ervan te vergroten. Reactie algemeen bestuur De oproep om de metropoolregio als één grote metropolitane agglomeratie te blijven bezien, deelt het bestuur van de MRDH met de gemeente Brielle. De inzet van de MRDH is gericht op het héle gebied. De ontwikkeling van campussen in Brielle, Vlaardingen, Westland en Zoetermeer zijn hier een goed voorbeeld van. Maar ook verkeersveiligheid kent een regiobrede aanpak. Met de Specifieke Uitkering verkeersveiligheid hebben Rijk en MRDH samen voor € 10 miljoen subsidie beschikbaar gesteld voor maatregelen die op korte termijn kunnen worden gerealiseerd. Vijftien van de MRDH-gemeenten hebben gebruikgemaakt van de eerste tranche. Voor de tweede tranche die nu is geopend, is wederom € 10 miljoen subsidie beschikbaar. De Strategische Agenda van de MRDH en de Groeiagenda Zuid Holland, een samenwerking van maar liefst 80 regionale overheden, kennisinstellingen en bedrijven waaronder de MRDH, laten zien dat de metropoolregio serieus werk maakt van het vernieuwen van de economie en het verbeteren van de bereikbaarheid.

Het is de ambitie van de MRDH om op het totale gebiedsprogramma MoVe en dus bijvoorbeeld ook voor de gebiedsuitwerking Voorne-Putten en Haven Rotterdam investeringen vanuit het Nationaal Groeifonds, vanuit BO-mirt of andere middelen te realiseren. In het algemeen bestuur is brede overeenstemming over het belang van groenblauw voor onze regio. De primaire verantwoordelijkheid voor dit beleidsterrein ligt bij de provincie Zuid-Holland. De MRDH zal daarom bij de provincie Zuid-Holland aandringen op het hernieuwd oppakken van haar verantwoordelijkheden op het gebied van groenblauw, waaronder de structurele bekostiging van de groenblauwe leefomgeving. In de geactualiseerde Strategische Agenda zullen voorstellen worden gedaan voor het verbeteren van de bereikbaarheid van groen en recreatie in de metropoolregio. Programma Exploitatie Verkeer en Openbaar vervoer – samen voortvarend werken aan de bereikbaarheid van woon- en werklocaties Terecht is de doelstelling dat naast de toplocaties ook de banen steeds beter bereikbaar worden. Bijna 40% van de beroepsbevolking van Voorne(-Putten) is werkzaam in de haven van Rotterdam. Een goede verbinding tussen de haven en Voorne is daarom van groot economisch belang, voor Voorne, maar ook voor de haven. Uw doelstelling “samen voortvarend werken aan de bereikbaarheid van woon- en werklocaties” (2.1.1.7) onderschrijven wij.

Wij vragen u wel om dit breder te zien dan alleen “bijdragen aan de gebalanceerde ontwikkeling van woon- en werklocaties nabij het OV of binnen bebouwde gebieden nabij bestaande infrastructuur”. Wij maken graag gebruik van de kennis, expertise en innovatiekracht van de MRDH om ons te ondersteunen bij onze bereikbaarheids- en mobiliteitsopgaven en zien een verbinding met (lopende) bredere actieprogramma’s Duurzame Mobiliteit en NPLG van de provincie. Wij verzoeken u om bij de aanleg van de hoogwaardige fietsroutes niet alleen uit te gaan van optimale verbinding van woon- en werkgebieden in de stedelijke gebieden maar ook de verbinding naar de meer perifere woongebieden. Een combinatie van verbinding van woon- en recreatiegebieden ligt daarbij voor de hand. Wij zijn blij met de investeringen in de snelfietsroute tussen Nissewaard en Hellevoetsluis. Maar dat is slechts een klein onderdeel van fietsnetwerk op VoornePagina 15 van 73

Putten. Een uitbreiding naar de westkant van het eiland ligt voor de hand. Dit (snel)fietsnetwerk dient tegelijkertijd als duurzaam alternatief voor het woonwerkverkeer tussen Voorne-Putten en het havengebied van Rotterdam. We zien daarvoor goede aanknopingspunten bij uw doelstellingen 2.3.1.5 (stimuleren van groengebruik en recreatie als vestigingsfactor) en 2.3.1.6 (samen voortvarend werken aan de bereikbaarheid van woon- en werklocaties). Reactie algemeen bestuur Zoals eerder aangegeven is, werken we graag samen met de hele regio aan de bereikbaarheidsopgave. Het is de ambitie van de MRDH om op het totale gebiedsprogramma MoVe en dus ook voor de Gebiedsuitwerking Aanpak Bereikbaarheid Voorne-Putten en haven Rotterdam investeringen vanuit het Nationaal Groeifonds, vanuit BO-MIRT of andere middelen te realiseren. Inzet is dit najaar tot afspraken te komen met het Rijk. Via het Programma duurzame mobiliteit van de MRDH bieden wij de gemeenten kennis en expertise voor het toepassen van maatregelen voor duurzame mobliteit, zie www.mrdh.nl/duurzamemobiliteit . We kunnen de gemeente Brielle vanuit dat Programma ondersteunen en de gemeente maakt daar al gebruik van. De verbinding met zowel perifere gebieden als stedelijke gebieden is voor de MRDH belangrijk.

In het rapport ‘Fiets in de MRDH’ zijn potentievolle Metropolitane Fietsroutes gedefinieerd waarbij is gekeken naar verbindingen waar inwoners binnen 45 minuten fietsen een economische toplocatie bereiken. In dit rapport is zowel de verbinding van woongebieden in de stedelijke gebieden als landelijke woongebieden meegenomen. Dit is de leidraad voor aanmelding, verkenning en realisatie van de Metropolitane Fietsroutes. De combinatie met een recreatieve impuls wordt gemaakt in het Nationaal Toekomstbeeld Fiets, waar naar opwaardering van zowel utilitaire als recreatieve routes (en overlap daarin) wordt gekeken. In het kader van de fusie van gemeenten Brielle, Westvoorne en Hellevoetsluis naar Voorne aan Zee is met gemeenten en MRDH een pilot gestart om de kansen voor de fiets in dit gebied in kaart te brengen. Dit geldt voor zowel utilitair en recreatief fietsgebruik alsook verbindingen tussen kernen en schoolfietsroutes. Deze kansenkaart met ‘quick wins’ wordt zoveel mogelijk gekoppeld met reeds lopende programma’s (o.a. Nationaal Toekomstbeeld Fiets, actualisatie basisnetwerk, gebiedsprogramma Voorne aan Zee, onderhoudsprogramma) om financiële middelen te reserveren voor de uitvoer van één of meerdere quick wins.

Programma Exploitatie Verkeer en Openbaar vervoer – mobiliteitsmanagement Wij onderschrijven het belang van samenwerken en bekostigen van de Bereikbaarheidsaanpak via Zuid-Holland Bereikbaar. Mobiliteitsmanagement is een belangrijk onderdeel van de mobiliteitstransitie. Het Mobiliteitsmanagementprogramma Voorne-Putten loopt eind 2022 af, en wij dringen aan op voortzetting daarvan in 2023. Reactie algemeen bestuur Ook de MRDH ziet het belang van een gedragsaanpak om te komen tot duurzame gedragsverandering als noodzakelijk en organiseert dat via de samenwerkingsorganisatie Zuid-Holland Bereikbaar. Zuid-Holland Bereikbaar richt zich zowel op het borgen van de bereikbaarheid (acceptabele hinder) én het bijdragen aan de mobiliteitstransitie (duurzame toekomstvaste gedragsverandering) in heel Zuid-Holland. De grootschalige werkzaamheden worden hierbij als triggers gebruikt om in te zetten op structurele gedragsverandering, in de vorm van onder andere een werkgeversaanpak en een logistieke aanpak. Daarnaast werkt Zuid-Holland Bereikbaar aan een gebiedsaanpak om te komen tot een integraal pakket aan maatregelen gericht op het beperken van de hinder als gevolg van werkzaamheden en het stimuleren van de mobiliteitstransitie. Dit draagt bij aan het duurzaam bereikbaar houden van onze groeiende regio.

De MRDH steekt samen met de regiopartners in Zuid-Holland Bereikbaar in op een afspraak met het Rijk in het BO MIRT voor voldoende werkmiddelen voor structurele gedragsverandering. De gemeenten zullen direct worden betrokken bij de totstandkoming van een gebiedsaanpak cq. integraal maatregelpakket. Programma Infrastructuur Verkeer en Openbaar Vervoer Ook dit programma zet in op de doelstelling “verbeteren bereikbaarheid toplocaties en banen”. Wij verwijzen hierbij naar onze zienswijze bij het programma Exploitatie verkeer en openbaar vervoer. Pagina 16 van 73