A 23038 bijlage Regiovisie Monitor 2022
Tekst van het document
( 3 1
r-'
QU
~^fS-
'l
Ül!
3
O □ Q IJl^l'Ó - '23 o iWbr: f^ll©
O
Dj®(Sü(g
D
3
13
GD
'j\i
0) Dly’ I
3% te55|(^Df©LI] gF®©D©[TO (c^®®Fg©©[]iji]\v/©DD[|
xim
o.
o
Mi rrD
,rs
fe©[^©fö MSSïjl^SDp©©
J 30
,0
□ Lsb .L
2J!
0
oj©
=3) <^' ))
□□
Q
rp
i_
?□ P©l3©©DP©Sö© ®©i:^©F§ ®® n@®f®F©®
D rp 3®©®U®S Q
H O: ttj
REGIOVISIE MONITOR 2022
2
4, VOLGENDE
t VORIGE
1
Inleiding
In deze tweede monitor van de Regiovisie Jeugdzorg Haaglanden
Regiovisie monitor, naar aanleiding van vooraf bepaalde indica
2021-2026 zijn de belangrijkste ontwikkelingen beschreven
toren. De hoofdstukken uit deze monitor zijn geschreven met de
over de jeugdhulp in 2022. De Regiovisie Jeugdzorg is in het der
ambities als leidraad. De cijfers uit het landelijke berichtenver
de kwartaal van 2021 vastgesteld om hiermee de sturing op de
keer (de facturatiegegevens van jeugdhulpaanbieders) vormen
transformatie van de jeugdhulp te verbeteren. Bij het opstellen
de basis van de geschetste ontwikkelingen.
van deze gezamenlijke visie zijn jeugdhulpaanbieders, professi
Deze monitor beschrijft op hoofdlijnen de belangrijkste ont
onals, samenwerkingsverbanden, ouders en jongeren en lokale
wikkelingen en diept enkele onderwerpen nader uit. Daarnaast
teams betrokken.
bevat de monitor geen lokale duiding, omdat deze per gemeente
De gezamenlijke ambities ten aanzien van jeugdhulp in de regio
in de cyclus van verantwoording wordt meegenomen.
zijn:
1. Versterken van het gewone opvoeden en opgroeien
Participatie jongeren en ouders
2. Tijdig inzetten van passende hulp 3. Kinderen groeien zo thuis mogelijk op
Nieuw in de Regiovisie monitor is een hoofdstuk over participa
4. Duurzaam veilig opgroeien
tie van jongeren en ouders in het verbeteren van de jeugdhulp.
5. Jeugdhulp en onderwijs werken effectief samen
Dit hoofdstuk is geschreven door cliëntvertegenwoordigers en beschrijft hun opvattingen en adviezen. Qua stijl en vorm wijkt het dan ook af van de andere hoofdstukken waarin de duiding
Jaarlijkse monitoring
van cijfers en ontwikkelingen centraal staan. Het is belangrijk dat er ruimte is voor de stem van cliënten en om deze reden heeft
De gemeenten in dejeugdhulpregio Haaglanden hebben afge
dit extra hoofdstuk over cliëntparticipatie een plek gekregen in
sproken dat de behaalde resultaten op bovengenoemde am
deze monitor.
bities worden gemonitord. Jaarlijks leveren de gemeenten een
REGIOVISIE MONITOR 2022
3
t INHOUD
4,. VOLGENDE
f VORIGE
Uitvoeringsplan en hervormingsagenda
bijvoorbeeld vaak in combinatie met GGZ ingezet In de totale telling wordt ook gekeken naar het aantal unieke cliënten en
De ambities van de Regiovisie zijn vertaald in het Uitvoerings
wordt een cliënt die meerdere soorten hulp krijgt één keer geteld.
plan 2022. Hierover wordt los van deze monitor aan de gemeenteraden gerapporteerd. In de landelijke Hervormings
Leeswijzer
agenda Jeugd zijn maatregelen verwoord die het jeugdhulpstelsel moeten verbeteren en kosten verlagen. In 2022 is het de VNG namens alle gemeenten en Rijk nog niet gelukt om de
Deze Regiovisie monitor start met een hoofdstuk over de
financiële afspraken hierover vast te leggen. Het Uitvoeringsplan
belangrijkste ontwikkelingen die uit de cijfers 2022 naar voren
van de Regiovisie is inhoudelijk wel in lijn met de uitgangspunten
komen. Het streven was om de monitor van 2022 korter en
van de Hervormingsagenda.
bondiger te maken, zoals het hoofdstuk over het zo thuis mogelijk opgroeien van jeugdigen. Het daaropvolgende hoofdstuk, Jeugdigen groeien duurzaam en veilig op, is juist
Toelichting op de cijfers
uitgebreider dan vorig jaar. Dit komt omdat er in dit hoofd-stuk, vanwege de complexiteit van dejeugdbeschermingsketen, ook
Deze Regiovisie monitor 2022 bevat meerdere cijfermatige
cijfers over Veilig Thuis en daarnaast veel informatie over de
rapportages. De cijfers over 2021 en eerdere jaren in dit rapport
Jeugdbeschermingstafel is opgenomen. Het hoofdstuk over
zijn vaak niet helemaal gelijk aan de cijfers uit de monitor van
wachttijden focust op de stappen die de regio heeft gezet om een
2021. Dit is geen fout, maar een gevolg van het feit dat er
preciezer beeld te krijgen over wachttijden. Bij welke zorgvormen
declaraties en administratieve correcties worden verwerkt in de
komen wachttijden het meest voor en wanneer spreek je van
loop van het jaar die betrekking kunnen hebben op voorgaande
'schadelijk wachten'?
jaren. Ook historische cijfers wijzigen hierdoor soms nog. Het
De monitor van 2022 vormt in sommige opzichten ook een
gaat echter om nuance verschillen die niet leiden tot andere
verdieping op onderwerpen ten opzichte van de monitor van vorig
conclusies.
jaar. Zo gaat het hoofdstuk Onderwijs en Jeugdhulp in op een
Een ander punt is de telling van het aantal unieke cliënten.
regionaal onderzoek dat in 2022 plaatsvond.
Deze is onderverdeeld in een aantal categorieën. Hierdoor zal
In sommige hoofdstukken staan veel afkortingen en begrippen,
het totaal aantal unieke cliënten bijna altijd lager zijn dan de
deze zijn aan het eind van hoofdstukken 3 tot en met 5
som van de aantallen cliënten per onderdeel. Dit komt doordat
toegelicht.
een cliënt voor kan komen in meerdere categorieën, doordat
Tenslotte wordt de term jeugdige (Jeugdwet) omwille van de
er meerdere soorten hulp in een jaar zijn ingezet. Verblijf wordt
leesbaarheid afgewisseld met kind, jongere, leerling of cliënt. ■
REGIOVISIE MONITOR 2022
4
t INHOUD
4^ VOLGENDE
t VORIGE
‘V r
fr
:
—j
/
!
'■
I
«5 •f m
n
.-r n -.
-■
'\
uu 'XC'^ ■.■
'v
U'M
jsffï)
Smt döÈ siJi'?(Siirysirrg lh''oiÉ,i'"d5e.jC'. ?'=> h'^'^ -j 'i^y5 MyD m? ..
Vfiry dlj; ÓiJfgST'JI P
da ' “;P: Pr{i9.rfgTyira.n DFi ISt?'.» P-"C
m£?(Siiii:F ''fer fïJs vro-o-' ife
'0<
0®2® SrjiJÊ'ates’S'Fi) ïF®ll|®rü
g®® aafötelpFtct mdSitvm
^3
, ‘-rr-rrj-ir
i& -Tfpit'if'ilkfeira'T:®..
SEOTj 4’fe 'I^JU'tI
'te
':^[r®ryd! feMiniin)®[n) goüygfc^'Ximnip
it® Fig’iploaaooug wainj ®®sï: aaFy'®^' im'g'ï = jgs aftefe® te(alicaite;r@[nj feiOinjic ter-ijg Suï <te
'
Ihig’SisiJi'te: tes® v^Si® tel@ lRig,-[irc’';aigi'.^ laTJppliIjh-é-g
3
- sir ■ L aa®te I
_ f
t .cH
'£]y^='L" i'j
r r
j’ =^[Ts ruaar g-rc'' te'te: l- tteié.'^ stel'' 'L ^ir' - aami ?y®'£
|c''' ri'jwap hgn; ,iate:® e.tei'teiy!:sËrüg®¥®®FgêL'i)jjïai5:pe(:ii'
lb(i¥@l!teii®g§g:®'i] m 2@22c O® ®yirg]!¥®m: gêr elinite ll(|(teiïï! @®fe te tea[?iil)ri®p@?ii„ C:® a®, aoicfa^--:! y§ la|®r @1®® al® fcisakj?®®]® 'ümi®
te{fi©w©rap
0|p d.®teiillyiiii¥®aM götiói %m Ib j' tepaalldi® i®©rteini baite ®iini teainiaiiïï]®,
'mi® bii aondlgif®
i®®iftgin) ©g(n) iaJby| tML Iffii (dlit IhteS'ftetefe dlmcbgrü mi® (Èm®
,te ^ atei'mi
■1 ^
'5
REGIOVISIE MONITOR 2021
5
t INHOUD
4, VOLGENDE
t VORIGE
Ontwikkeling van de vraag naar jeugdhulp
In het percentage van de jeugdigen tot ISjaar dat jeugdhulp ontvangt zien we dat dit al enige jaren schommelt tussen de
De toename van het
In de regio Haaglanden wonen ruim 1,1 miljoen mensen,
10% en 11%. Met de regio zitten we dicht in de buurt van het
jeugdhulpgebruik van
waarvan ruim 225 duizend jongeren tussen de 0 en ISjaar.
landelijk gemiddelde. Per gemeente zien we een gedifferentieerd
de afgelopen jaren lijkt
Daarmee is Haaglanden een jeugdige regio met een percentage
beeld. Ten opzichte van 2020 is er bij sommige gemeenten een
over de gehele regio te
van 19,5% jongeren ten opzichte van het landelijk gemiddelde
groei van het percentage jeugdigen dat jeugdhulp ontvangt en bij
stabiliseren.
van 18,5%.
andere gemeenten blijft het gelijk of daalt het.
De toename van hetjeugdhulpgebruik van de afgelopen jaren lijkt over de gehele regio te stabiliseren. Er is sprake nog van een
Deze verschillen kunnen bijvoorbeeld te maken hebben met
lichte groei van het aantal cliënten. Deze stijging (1,7% in 2022)
ontwikkelingen binnen de bevolking, de wijze waarop de
is ongeveer gelijk aan de groei van de bevolking in 2022 (1,6%)
toegang is ingericht of maatschappelijke ontwikkelingen. Het
in dezelfde periode. Per saldo lijkt er dus nauwelijks groei van de
onderzoeken, onderling vergelijken en duiden van deze trends
vraag naar jeugdhulp.
gaat de scope van deze regio visie monitor te boven.
Figuur 1: Percentage wan de jeugdigen dat jeugdhulp ontvangt in de regio Haaglanden^ ■ 2020 I
17% 16% 14% 12% 10% 8% 6% 4%
2% 0%
■ 2021
I
Figuur 2: Aantal jeugdigen in zorg per jaar, in de regio Haaglanden
■ 2022 35.000 30.000
llfalllill
25.000
20.000 15.000
10.000 5.000
o
REGIOVISIE MONITOR 2022
6
t INHOUD
^ VOLGENDE
f VORIGE
De verschillen binnen de regio vormen een bron om van elkaar te
Ontwikkeling uitgaven per cliënt
va
leren, Aan de ontwikkeltafels in 2023 en 2024 zal dit onderwerp geagendeerd worden om inzichten en ervaringen hierover te
De uitgaven per cliënt per jaar zijn een indicatie voor de
verzamelen samen met jeugdhulpaanbieders.
intensiteit van de hulp die verleend wordt. Ook de gemiddelde
stijgen dus iets minder
uitgaven per cliënt in de regio Haaglanden stabiliseren per 2020,
dan de indexatie van de
In verhouding tot een aantal jeugdhulpregio's in onze omgeving
zoals te zien is in onderstaande figuur. Dit is opvallend omdat de
tarieven.
zien we dat het percentage van kinderen in zorg gemiddeld is.
gemeenten ieder jaar te maken hebben met een indexatie van
Met de regio Rijnmond zien we een duidelijk verschil. Het vraagt
de tarieven rond de 3%-4%. De uitgaven per cliënt stijgen dus
De uitgaven per cliënt
nader onderzoek om dit verschil te duiden en hier mogelijk
iets minder dan de indexatie van de tarieven. Uitgaande van de
waardevoile inzichten op te doen. Hiervoor gaan we contact
indexering 2022 had er bij gelijke inzet per cliënt een bedrag van
opnemen met de regio Rijnmond.
circa € 9700 moeten staan. Dit is dus een daling ten opzichte van 2021,
Figuur 3: Jongeren met jeugdhulp (aandeel jongeren tot 18 jaar) 2022
Figuur 4: Aantal jeugdigen in zorg per jaar, in de regio Haaglanden 35.000 C
30.000
CU
c
■ CU
25.000
CD
29.135
29.022
CD 3
30.680
30.182
Cl CL
ro Q.
u CU CU
ro c
20.000
c
13
fT3
15.000
€ 15.000
10.000
€10.000
5.000
g fD
C
ZJ
fT3
<
ota
€9.031
€9.997
€9.899
€10.019
ro n
€ 5,000
0
€0 2019
2020
2021
2022
■ Aantal unieke cliënten | ■ Gemiddelde uitgaven per cliënt
REGIOVISIE MONITOR 2022
7
t INHOUD
4, VOLGENDE
t VORIGE
Figuur 5: Geïndexeerde ontwikkeling van aantal cliënten en uitgaven per dient 112% 110% '1.
108% 106% 104% 102% 100% 98% 96% 94% 92% 2019
2020
2021
2022
■ Uitgaven per cliënt | ■ Aantal cliënten
In bovenstaande grafiek is de ontwikkeling van het aantal cliënten en de uitgaven als een index weergegeven. De uitgaven en het aantal cliënten is in 2019 op 100% gesteld. De ontwikkeling perjaar is afgezet tegen dat uitgangspunt. Ook hier valt op dat de stijging van de tarieven wegens indexatie (ongeveer 3%-4% per jaar) niet terug te zien is in de stijging van de gemiddelde uitgaven per cliënt.
REGIOVISIE MONITOR 2022
t INHOUD
4, VOLGENDE
t VORIGE
Ontwikkeling type jeugdhulp
•
Begeleiding & dagbesteding beslaat 26% van de totale
Als we inzoomen op de verschillende soorten jeugdhulp die
■
Specialistische GGZ 2A%; en
ingezet worden zien we dat er duidelijke verschillen zijn. De
■
Jeugd & Opvoedhulp (exclusief gezinshuizen en pleegzorg)
uitgaven;
toename van het aantal unieke cliënten bij specialistische GGZ
20%.
en begeleiding vallen het meeste op in onderstaande figuur. Dit zijn de drie soorten jeugdhulp met de hoogste uitgaven. Deze twee soorten jeugdhulp maken ook financieel een
We zoomen nader in op specialistische GGZ en begeleiding &
belangrijk deel uit van de totale uitgaven:
dagbesteding omdat hier sprake is van een toename van het aantal cliënten.
Figuur 6: Aantal unieke klanten per type jeugdhulp
■ 2020 I
■ 2021
I
■ 2022
18.000 16,000 1A.000
12.000 10.000 8.000 6,000 4.000 2.000 0 Crisis Interventie Team (CIT)
Dyslexie
Generalistische Basis GGZ
Gezinshuizen
Begeleiding en dagbesteding
Jeugd- en Opvoedhulp (exclusief Gezinshuizen en Pleegzorg)
Jeugd Gedwongen kader
Jeugd GGZ (exclusief Dyslexie)
REGIOVISIE MONITOR 2022
Landelijk ingekochte zorg
9
Pleegzorg
t INHOUD
Specialistische GGZ (exclusief Dyslexie)
4, VOLGENDE
f VORIGE
Specialistische GGZ^
De meest gehoorde oorzaak voor de toename van de uitgaven per cliënt is de stijging van de complexiteit. Deze ontwikkeling is
We zien al langere tijd een toename van het aantal cliënten in
niet te koppelen aan coronapandemie en werd ook al voor deze
de jeugd-GGZ. Het gaat om een toename van 11% sinds 2018,
tijd genoemd. De uitgaven per cliënt liggen tijdens de corona
namelijk van 18.203 naar 20.295 unieke cliënten. Opvallender is
periode lager dan ervoor. Dit vraagt om nader onderzoek.
echter de stijging van de uitgaven. Deze zijn met 47% toegeno men (van €55,5 miljoen naar €81,8 miljoen per jaar). Met andere woorden, de uitgaven per dient zijn harder gestegen dan de groei
Begeleiding & dagbesteding
van het aantal cliënten. Er lijkt nu dus meer intensieve hulp gebo den te worden dan in 2018.
Er is een forse toename van het aantal cliënten dat dagbesteding en begeleiding krijgt. En daarmee zijn ook de uitgaven voor
Een deel van deze stijging kan samenhangen met corona. De
dit type jeugdhulp gestegen. Sinds 2018 is het aantal unieke
coronatijd heeft een negatieve impact gehad op de mentale
jeugdigen dat dagbehandeling en begeleiding krijgt toegenomen
weerbaarheid^ van veel jongeren met reeds bestaande mentale
van 3.910 naar 6.589. Dit is een toename van 69%. De uitgaven
klachtenS We horen van aanbieders dat als gevolg van corona
zijn gestegen van €53,4 miljoen naar €80,1 miljoen, een
het aantal aanmeldingen steeg en dat de behandeling lastiger
toename van 50%. De uitgaven per cliënt zijn gedaald van
verliep door van het ontbreken van persoonlijk contact met
€13.653 per cliënt per jaar naar €12.328. De toename van de
de professional, het wegvallen van dagstructuur en sociale
uitgaven wordt dus veroorzaakt door de groei van het aantal
contacten. Er waren echter ook cliënten voor wie de coronatijd
cliënten dat begeleiding en dagbesteding krijgt.
juist positief uitpakte. Denk hierbij bijvoorbeeld aan cliënten die het beter doen op school doordat er minder externe prikkels
Deze stijging van het aantal cliënten zit voornamelijk in
waren®.
individuele begeleiding. Deze hulp wordt om verschillende
'
httDS:/www.ggztotaal.nl/nv<)-291667-4130652/nieuws/wat is er met onze jeugd aan de hand.html.
redenen ingezet. Bijvoorbeeld als overbruggingszorg voor GGZ-
■ https:/www.ggdhaaglanden.nl/ persbericht/inzetiSB-mentale.weerbaarheiïJ-van-Jongeren-isbelangriik/.
Een andere, veel genoemde oorzaak is dat de maatschappelijke
hulp omdat daar lange wachtlijsten zijn en hiermee voorkomen
druk om te presteren bij jongeren tot problemen kan leiden. In het
wordt dat de problematiek verslechtert. Of ter ondersteuning
HBSC® rapport wordt dit bijvoorbeeld genoemd en we horen dit
van jeugdigen op school of voor thuiszitters. Dit heeft onder
' httBS:/www,njl,nl/cprgnayjriiJS/ onderzoek-naar-corona-en-mentaalwelbeuinden,
vaak van aanbieders. Social media speelt hier ook een rol in. Grote
andere te maken met de wachttijden bij de kinderdagcentra
maatschappelijke ontwikkelingen hebben impact op jeugdigen en
(KDC's). Uit regionaal onderzoek naar de wachtlijsten bij KDC's
als gevolg hiervan hebben meer jeugdigen hulp nodig en vragen
bleek dat er lange tot zeer lange wachttijden kunnen zijn (1 tot
■ Plak. R., Begeer, S„ Swaab, H. (2020) Negatieve en positieve effecten van lockdown. Autisme Magazine nr 49, ‘
jeugdigen -en hun ouders- ook vaker en sneller om hulp.
2 jaar). Dit heeft deels te maken met de moeizame doorstroom
REGIOVISIE MONITOR 2022
10
pag 28-29, HBSC, 2021, Rapport Gezondheid en welzijn van jongeren in Nederland.
•f INHOUD
4^ VOLGENDE
t VORIGE
naar het onderwijs. Deels heeft het te maken met de afbouw van
Tabel 1: Uitgawen per cliënt per jaar
Daghulp waardoor meer kinderen naar KDC's moeten, De KDC's hebben hier niet voldoende capaciteit voor. Als overbrugging
% kosten
% cliënten
Meer dan € 10.000 per cliënt per jaar
78%
23%
Minder dan € 10.000 per cliënt per jaar
22%
77%
(of alternatief) en om te voorkomen dat er escalaties ontstaan, wordt geregeld individuele begeleiding ingezet.
Momenteel wordt onderzoek gedaan naar oplossingen voor de wachttijden bij de KDC's. Hiervoor zijn de gemeenten in gesprek met jeugdhulpaanbieders.
groep vertegenwoordigt procentueel ook niet de meeste kosten. Er is duidelijk een klassieke pareto (80-20) verdeling aanwezig.
Verdeling uitgaven per jeugdige per jaar
In de tabel is deze verdeling zichtbaar. De 23% van de cliënten waarvoor de uitgaven hoger zijn dan €10.000 per jaar
Er is een grote spreiding in de uitgaven per cliënt per jaar.
vertegenwoordigen 78% van de totale uitgaven. De 77% van de
Circa 20% van de cliënten zijn goed voor ongeveer 75% van
cliënten waarvoor de uitgaven lager zijn dan €10.000 per jaar
de uitgaven. De uitgaven per jaar voor deze cliënten variëren
vertegenwoordigen 22% van de totale uitgaven.
van meer dan € 300.000 per jaar (dit komt voor bij voor 12 jeugdigen), tot rond de € 11,000 (voor 1.769 jeugdigen).
Let wel, dit betreft uitgaven per jaar en dus niet per hulptraject. Een hulptraject kan een langere tijd dan een jaar beslaan of
Binnen de resterende 80% van de cliënten is er een grote groep
een jaargrens overschrijden. Rapportages voor de kosten per
van ruim 13.000 jongeren, waarvoor de uitgaven onder de
hulptraject zijn in ontwikkeling.
2.500 euro per jaar liggen. Deels zal dit komen omdat zij in 2022 maar heel kortdurend hulp hebben gekregen (en meer in 2021 of 2023), deels omdat ze lichte hulp krijgen zoals basis GGZ. De
Woonplaatsbeginsel
uitgaven voor deze groep zijn gemiddeld €1.500 per jeugdige per jaar.
Op 1 januari 2022 is het woonplaatsbeginsel in de Jeugdwet veranderd. Het woonplaatsbeginsel bepaalt welke gemeente
Het valt op dat het aantal cliënten dat jeugdhulp ontvangt sterk
verantwoordelijk is voor de jeugdhulp aan een jeugdige. Deze
toeneemt naarmate de uitgaven per jaar dalen. Er zijn dus veel
wetswijziging heeft invloed op het aantal jeugdigen waarvoor
cliënten die voor relatief lage kosten jeugdhulp ontvangen. Deze
de gemeente verantwoordelijk is en daarmee ook op het totaal
REGIOVISIE MONITOR 2022
11
t INHOUD
VOLGENDE
f VORIGE
aantal jeugdigen dat hulp ontvangt per gemeente of regio.
gevolg hiervan is dat jeugdigen in zorg kunnen zijn bij aanbieders buiten de regio die niet bekend zijn bij de gemeente of het
In de nieuwe definitie ligt de verantwoordelijkheid bij de
Servicebureau. In deze situaties is het heel lastig om op kwaliteit
Het valt op dat het
gemeente waar de jeugdige zijn woonadres heeft volgens
van de geboden hulp te sturen. De geschatte tussenstand' is
aantal cliënten dat
de Basisregistratie Personen (de BRP), Deze definitie is van
dat voor 700 cliënten de verantwoordelijkheid, en daarmee
jeugdhulp ontvangt
toepassing voor jeugdhulp zonder verblijf. Bij jeugdhulp met
de kosten, van gemeenten buiten de regio is verschoven naar
sterk toeneemt
verblijf is de woonplaats de gemeente waar de jeugdige
de jeugdhulp regio Haaglanden. En voor naar schatting 300
naarmate de uitgaven
onmiddellijk voorafgaande aan zijn verblijf in een jeugdhulp
cliënten is de verantwoordelijkheid verschoven naar gemeenten
per jaardelen.
instelling zijn woonadres had volgens de BRP. In het verleden
buiten onze regio. De impact van deze verschuiving is nog niet
was dit anders. In 2022 heeft dit geleid tot grote landelijke
voldoende duidelijk, hierop wordt nader onderzoek gedaan in
verschuivingen van cliënten tussen gemeenten. Ook in de
2023.
toekomst zal dit nog tot verschuivingen blijven leiden. Een
Conclusie In algemene zin houden we met de data zoals hier gepresenteerd een vinger aan de pols. Daar waar data afwijken van het verleden zoeken we de nadere duiding, zoals bij begeleiding of omdat er verschillen ontstaan tussen gemeenten. Soms geven de data of informatie uit contractgesprekken meer helderheid op de ontwikkeling, een andere keer blijkt nader onderzoek nodig. Het uiteindelijke doel van het analyseren van data is om inzichten op te doen die bij kunnen dragen tot sturing. Al zijn de mogelijkheden voor de korte termijn beperkt, zoals de invloed van wachtlijsten op toename van begeleiding. Een meer algemene conclusie lijkt echter te zijn dat de trend van doorgaande groei ten einde loopt. De komende jaren zal blijken of dit optimistische beeld ook werkelijkheid blijkt te zijn, ■
REGIOVISIE MONITOR 2022
12
' Dit IS een globale schatting met een hoge onzekerheidsfactor.
t INHOUD
4, VOLGENDE
t VORIGE
Het IS de ambitie van de jeugdhulpregio Haaglanden dat
Tabel 2: Aantal unieke jeugdigen naar soort jeugdhulp
kinderen en jongeren bij hun ouders kunnen opgroeien. Vooreen klein deel van de kinderen is thuis wonen (tijdelijk) niet mogelijk.
2019
2020
2021
2022
Ambulant
26.089
26.261
27.661
28.028
Pleegzorg
1.483
1.447
1.367
1.420
Gezinshuis
150
171
165
173
2.714
2.626
2.542
2.510
262
204
150
107
Plaatsing in de omgeving zoals bij familie, vrienden of kennissen heeft dan de voorkeur. Als dat niet lukt, is een pleeggezin of gezinshuis het beste alternatief. Maar ook dat kan of lukt niet altijd en dan is verblijf in een (gesloten) instelling nodig. Het aanbod van gesloten jeugdhulp® is klein, daarom werkt de jeugdhulpregio Haaglanden samen op bovenregionaal
Verblijf
niveau in het landsdeel Zuid-West. Het gaat hierbij om de vijf Gesloten jeugdhulp
jeugdhulpregio's in Zuid-Holland: Haaglanden, Holland Rijnland, Midden-Holland, Rijnmond en Zuid-Holland Zuid. Samen maken zij het meeste gebruik van de twee aanbieders van gesloten jeugdhulp in Zuid-Holland. Daarnaast wordt een klein deel van onze jongeren geplaatst in gesloten jeugdhulp in andere
Algemene ontwikkeling
landsdelen. In hoeverre we erin slagen jeugdigen zo thuis mogelijk te laten Zo thuis mogelijk opgroeien is een van de speerpunten van
wonen meten we af aan de cijfers van onze jeugdhulpregio. Zo
de Regiovisie. We willen op termijn zo dicht mogelijk bij 0
komt in bovenstaande tabel naar voren dat er naar verhouding
gesloten plaatsingen komen. Ook landelijk is dit de ambitie
meer jeugdigen ambulant geholpen dan dat er jeugdigen in een
van bijvoorbeeld de staatssecretaris van VWS en Stichting het
instelling verblijven. Ook zien we dit terug in de ontwikkeling
Vergeten Kind®. In het verlengde daarvan is het streven dat
in het gebruik van pleegzorg en gezinshuizen en de afname
kinderen en jongeren niet uithuisgeplaatst hoeven te worden.
van gesloten jeugdhulp. Er hebben echter in deze cijfers geen
In dit hoofdstuk schetsen we eerst wat we in algemene zin
wezenlijke verschuivingen plaatsgevonden. Het aantal kinderen
doen en hebben bereikt rondom de ambitie 'zo thuis mogelijk'.
dat bij pleegouders of in een gezinshuis woont lijkt zich wat te
Vervolgens gaan we nader in op de omvorming van de gesloten
herstellen. Verder is het aantal unieke jeugdigen in de gesloten
jeugdhulp.
jeugdhulp in 2022 wederom flink gedaald.
*• Een andere ternn die in beleidsstukken vaak gehanteerd wordt is leugdzorgPlus. In dit hoofdstuk is er gekozen voor gesloten jeugdhulp. Stichting Het Vergeten Kind zet zich in voor kinderen in Mederland die het moeilijk hebben omdat er thuis veel problemen zijn. Zij komen onder meer op voor kinderen die uit huis geplaatst zijn en voor kinderen die dak- of thuisloos zijn (geweest).
REGIOVISIE MONITOR 2022
14
t INHOUD
4, VOLGENDE
t VORIGE
Omvorming gesloten jeugdhulp
groepen. Uit een eerste evaluatie bij Schakenbosch blijkt dit een positief effect op jongeren te hebben, bijvoorbeeld
Gesloten jeugdhulp is de zwaarste vorm van jeugdhulp. Deze
omdat ze meer aandacht krijgen en meer rust ervaren. Ook
Van januari 2020 tot
hulp is bedoeld voor jongeren met gedragsproblemen die
heeft Schakenbosch in 2022 het plaatsen van jongeren in
januari 2023 is het
zo erg zijn dat de jongere een gevaar is voor zichzelf of zijn
separeercellen definitief afgeschaft en hebben deze ruimten
aantal jongeren in
omgeving. Het gaat bijvoorbeeld om meisjes die slachtoffer
een andere functie gekregen, zodat ze echt niet meer
landsdeel Zuid-West in
zijn van loverboys of jongeren uit criminele groepen. Vanwege
bestaan. Een vergelijkbare evaluatie bij iHUB is nog niet
gesloten jeugdzorg met
de vrijheidsbeperking van gesloten jeugdhulp is dit een
gedaan, maar we verwachten vergelijkbare bevindingen.
de helft afgenomen.
ingrijpende maatregel. Er is daarom ook een machtiging van
2.
Van uithuisplaatsen naar zo thuis mogelijk
de rechter nodig om deze vorm van jeugdhulp in te zetten. In
Het ambulante team 'Marathon' van iHUB heeft zich in 2022
Zuid-Holland zijn er twee aanbieders van gesloten jeugdhulp,
verder doorontwikkeld. Hierdoor stroomt een verhoogd
dit zijn Schakenbosch in Leidschendam-Voorburg en iHub met
percentage jongeren uit weer terug naar huis.
vestigingen in Rotterdam en Alphen aan den Rijn.
3.
Van gesloten naar zoveel mogelijk open De afbouw van gesloten jeugdhulp zorgt dat er meer
Gesloten jeugdhulp is maar beperkt effectief en wordt door
kinderen thuis of in een open instelling geholpen worden
veel jongeren ervaren als repressief, onveilig en weinig liefdevol.
met ambulante hulp. Er worden ambulante alternatieven
Anderzijds zijn er ook jongeren en ouders die aangeven dat
ontwikkeld waar jongeren hulp krijgen.
gesloten jeugdhulp bescherming en veiligheid biedt die soms tijdelijk nodig is.
Zoals hierboven beschreven is in 2022 het aantal jongeren in de gesloten jeugdhulp verder gedaald. Dit is zowel in de regio
Om de jongeren in de gesloten jeugdhulp de best passende zorg
Haaglanden zo, als in de andere regio's in het landsdeel Zuid-
te leveren zijn er drie bewegingen gaande:
West. Ook in andere regio's in het land is deze ontwikkeling actueel.
1. Van grootschalig naar kleinschalig In 2022 is er een normenkader ontwikkeld voor de kwaliteit
Van januari 2020 tot januari 2023 is het aantal jongeren
van de gesloten jeugdhulp. Belangrijk onderdeel is dat
in landsdeel Zuid-West in gesloten jeugdzorg met de helft
alle groepen bij Schakenbosch en iHUB zijn verkleind tot
afgenomen van 270 naar 134^°. De belangrijkste reden is dat
zes jongeren. De regio heeft dit mogelijk gemaakt door
de Jeugdbescherming strenger is geworden op de beslissing om
het vergoeden van een reële kostprijs passend bij kleinere
jongeren gesloten te plaatsen. Uit onderzoek blijkt dat het niet
REGIOVISIE MONITOR 2022
15
Bron: Jaarrapportages Plaatsingscodrdinatle Zuid-West.
t INHOUD
VOLGENDE
f VORIGE
Figuur 7: Aantal jeugdigen in gesloten jeugdhulp op peildatum in Haaglandenhulp
aannemelijk is dat er hierdoor meer kinderen in een Justitiële jeugdinrichting (JJI) terecht zijn gekomen, maar bijvoorbeeld in de open (residentiële) jeugdhulp verblijven. 300 In de Regiovisie monitor van 2021 constateerden vje dat het aantal jongeren op peildatum 1 januari 2021 was
Aantal jeugdigen regio Haaglanden Landsdeel Zuid-West
250
gedaald ten opzichte van 2020. Dit kwam vooral door een kortere behandelduur. Het aantal plaatsingen in dat jaar was in Haaglanden gestegen, in tegenstelling tot de andere
200 150 116
jeugdhulpregio's van het landsdeel Zuid-West en andere landsdelen. In 2022 is het aantal plaatsingen in Haaglanden
100
verder gedaald. 50 De maatschappelijke en politieke druk om de gesloten jeugdhulp
I
0
af te bouwen blijft onverminderd sterk en heeft zijn effect. Ook
1 januari 2019
1 januari 2020
1 januari 2021
1 januari 2022
1 januari 2023
heeft iHUB een aantal groepen op de locatie Rijnhove in Alphen aan den Rijn gesloten vanwege gebrek aan vast personeel.
Figuur 8: Aantal plaatsingen en jongeren in gesloten jeugdhulp landelijk
Hierdoor is het bovenregionaal vastgoedplan uit 2021 van de 51 gemeenten in landsdeel Zuid-West en de twee aanbieders van gesloten jeugdhulp in ons landsdeel Schakenbosch en
2.000
iHUB, voor de afbouw van gesloten jeugdhulp inmiddels
1.800
geactualiseerd. Gesloten jeugdhulp blijft echter de komende
1.600
jaren nog nodig. Omdat de behoefte lastig in te schatten blijkt,
1.400
is extern onderzoek gedaan door AEF". Dit onderzoek bevestigt
1.200
hoe lastig het is om de toekomstige behoefte te bepalen.
1.000
De huidige schattingen komen uit op een bandbreedte van
800
maximaal 55-90 plekken gesloten jeugdhulp die de komende
600
1.92A 1.720
■ Aantal plaatsingen ■ Aantal unieke jongeren
1.701
1.537 1.433
1.382
1.366 1.128
1.175 1.029
400 ' Naar een toekomstBestendigjeugdhulpstelsel. Een onderzoek naar toekomst Jeugdzorg Plus m landsdeel Zuid-West. december 2022.
200 0 2017
2018
2019
REGIOVISIE MONITOR 2022
2020
16
t INHOUD
2021
^ VOLGENDE
979
I 2022
t VORIGE
jaren nodig zijn ten opzichte van de ongeveer 135 beschikbare
Conclusie
bedden op 1 januari 2023 in het landsdeel. Het ministerie van VWS is in 2022 nauwer betrokken geraakt bij de omvorming
Met het realiseren van de ambitie 'zo thuis mogelijk' liggen
van de gesloten jeugdhulp, omdat hier ook landelijke regie op
we redelijk op koers. Het aantal kinderen en jongeren in de
nodig is. Alle landsdelen moeten hun bovenregionale plannen
gesloten jeugdhulp blijft afnemen en het aantal jeugdigen in
tweemaal per jaar actualiseren. Hiervoor is een landelijke
pleeggezinnen en gezinshuizen lijkt weer wat toe te nemen.
routekaart gemaakt. Het landsdeel Zuid-West is in het najaar
De snelle afname van plaatsingen in de gesloten jeugdhulp en
van 2022 onder interbestuurlijk toezicht geplaatst van het
de opbouw van alternatieven blijft een grote uitdaging, zowel
Ministerie VWS, gegeven de financiële situatie van beide
inhoudelijk als financieel.
aanbieders van gesloten jeugdhulp en het moeizame traject rondom de omvorming. Op basis van alle ontwikkelingen en het behoefteonderzoek zijn nieuwe plannen in de maak. Onderdeel hiervan zal zijn de toerusting van de open jeugdhulp als alternatief voor de gesloten jeugdhulp. Ongeveer 45% van de plaatsingen komt vanuit open instellingen. In 2022 zijn er zogenaamde SPUK middelen'^ beschikbaar gesteld voor meer kleinschalige 'huiselijke' zorg in de zogenaamde driemilieuvoorzieningen. Dit is een vorm van open jeugdhulp voor de zwaarste groep jeugdigen waarbij verblijf, behandeling en onderwijs wordt geboden. Deze kleinschalige voorzieningen moeten verder bijdragen aan het voorkomen van gesloten jeugdhulp.
’ Specifieke Uitkering vanuit het Rijk aan gemeenten.
REGIOVISIE MONITOR 2022
17
t INHOUD
4, VOLGENDE
t VORIGE
'JïïiiliM g i}®Up[y]jï)ïii 10
oinjgiiiijfcnspp®
Kginl (oj§ (il3gelp®i!
te^ÈgPamgpioii^ofeiïï) ï© fegiefïepiMjgin). Oiriirgl.f rarrsg 'Éigpi .ptemm landelijk kwaliteit||ad(É-’'^ [rin®P 4£i[TDifu ®®[0 M®rDsag(o]® ê O
'jj'
;nf3C®@J©i
@li®il'i!l01j©lj’(f'_''y ©(©"0ir
'ii mm©m [0@|; tirrriigi
I a@ fe®
,s_
m Iw^l^ruk
o Pi 1®P&
*
a (ME ■ ■ ¥®®D ®D=^Ëf®®
'lil feo.'
'®a
0
®®[fe[|s@® iateiiiPt ©i® iister^ p®Fl@rni®'®i
o
s ■1
&
® gD'^öjaifs.ci aü O
§cg2aaD@®l|ki kip@ccicS@i CaaibfefifD i@i(fg asiRi'i'fi^-far
■
iii l^schikbaarj; Gnrè* j|i moeilijk v/old9;ende -ül
is benoemd. De ^
g'
i®feinL[êfö@l|fe ® wf[|g® ka®ru©m yokaatirta ï/aaMrig® d cql®yDte®flrup®irgaffii6iaË]ti=
13 Onderïoeksbureau Significant heeft in opdracht van het ministerie van ienV een kwaliteitskadef étt getaantificeerd hoeveel uren eet! jeugdbescherrner moet besteden aan zijn taken. Op basis . .' waarbij de werkdtuBi op een aanvaardbaar niveau kwnt te li^en. Het FINV en de GI's hsMen’éfi 22
'l.i.'i: WJOF de caseiaad bepaald
1
ms
de invoering van Ö22® norm, hoewel de finanaerini nog niet rond is.
'V«tv
REGIOVISIE MONITOR 2021
t INHOUD
4^ VOLGENDE
t VORIGE
Inleiding
een pleeggezin, gezinshuis of instelling. Op advies van de Raad voor de Kinderbeschernning (RvdK) spreekt een kinderrechter
In 2021 stond de jeugdhulpregio Haaglanden onder verscherpt
een wettelijke kinderbeschermingsmaatregel uit. De zogeheten
De jeugdbeschermings-
toezicht van de inspectie en onder interbestuurlijk toezicht
Gecertificeerde Instellingen (Gl) voeren de maatregel uit, en
keten is een complex
door het Rijk. Door verhoogde inzet van de gemeenten en
bepalen de noodzakelijke inzet van zorg.
stelsel. Met het
uitvoeringsorganisaties op de knelpunten is het toezicht in 2022 beëindigd. Niettemin is de situatie nog altijd fragiel.
Toekomstscenario Dit hoofdstuk bevat kerngegevens over de jeugdbescherming in
Kind- en Gezins-
onze regio. In algemene zin is er een lichte daling van het aantal
bescherming beoogt
De jeugdbeschermingsketen is een complex stelsel. Met het
jeugdbeschermingsmaatregelen zichtbaar. Dit is in lijn met de
het rijk de
Toekomstscenario Kind- en Gezinsbescherming beoogt het rijk
cijfers van afgelopen jaren. Daarna komen er in dit hoofdstuk
jeugdbeschermings-
de jeugdbeschermingsketen te vereenvoudigen. Hiermee moet
specifieke onderdelen binnen dit werkveld aan bod. Dit jaar
keten te vereenvoudigen.
er meer samenhang en samenwerking komen en wordt een
gaan we hierbij ook in op de cijfers en ontwikkelingen binnen
nadrukkelijke verbinding gemaakt met hulp aan volwassenen
de Jeugdbeschermingstafel, geven we een toelichting op de
en bestaanszekerheid. In onze regio zijn wij gestart met het
ontwikkeling naar het Toekomstscenario en de integratie met de
beproeven van deze nieuwe werkwijze.
aanpak huiselijk geweld en kindermishandeling. Dit hoofdstuk eindigt met enkele kernconclusies.
Het uitgangspunt blijft: zo min mogelijkjeugdbeschermingsmaatregelen door een zoveel mogelijk preventieve, gezinsgerichte en integrale aanpak van de (dreigende)
Jeugdbeschermingsmaatregelen
onveiligheid. Hiermee sluit de Regiovisie aan bij de zogeheten 'beweging naar 0' maatregelen en uithuisplaatsingen.
Er zijn drie soorten jeugdbeschermingsmaatregelen: ots, voogdij en jeugdreclassering. In de jeugdhulpregio Haaglanden worden
In dit hoofdstuk staan we stil bij het veilig opgroeien
de maatregelen voornamelijk uitgevoerd door Jeugdbescherming
van jeugdigen in de regio Haaglanden. Bij ernstige
west (generieke doelgroep), de William Schrikkergroep (doelgroep
bedreiging van de ontwikkeling van jeugdigen kunnen
licht verstandelijke beperking) en het Leger des Heils (doelgroep
jeugdbeschermingsmaatregelen nodig zijn. Het betreft een
multi-problematiek).
ondertoezichtstelling (ots), een voogdijmaatregel of een jeugdreclasseringsmaatregel. Hierbij krijgen jeugdbeschermers (tijdelijk) de regie om de veiligheid te borgen. Het kan zelfs betekenen dat jeugdigen (tijdelijk) uit huis worden geplaatst in
REGIOVISIE MONITOR 2022
19
t INHOUD
VOLGENDE
t VORIGE
Figuur 9: Aantal jeugdbeschermingsmaatregelen
Tabel 3: Aantal jeugdigen in jeugdbescherming en de x/erdeiing over de Gi's 3.000
Aantal cliënten
2020
2021
2022
Jeugdbescherming west
2.811
2.680
2.671
Leger des Heils, JB en JR
146
121
136
William Schrikker Stichting
927
901
834
Overige GI's
83
78
48
3.909
3.714
3.634
2.500
2.000
Totaal
1.500
1.000
7. verdeling tussen de Gi's:
2020
2021
2022
71,9%
72,2%
73,5%
3,7%
3,3%
3,7%
500 Jeugdbescherming west Leger des Heils, JR
O
Voogdij William Schrikker Stichting JBJR
23,7%
24,3%
22,9%
Overige Gi's
2,1%
2,1%
1,3%
ml OTS jaar 1
■ 2020 I
OTS jaar 2 en verder
■ 2021
I
NB: De percentages tellen op tot iets meer dan 100% vanwege
In tabel 3 en figuur 9 is te zien dat het aantal cliënten met een
dubbeltelling van sommige cliënten die bij meerdere Gi's in
jeugdbeschermingsmaatregel in Haaglanden in 2022 verder
jeugdbescherming waren.
terugloopt ten opzichte van 2020. Dit is overeenkomstig met het
Totaal
■ 2022
landelijke beeld, waar sprake is van een daling van 8%. In onze regio is het beeld vrij constant en is sprake van een lichte daling over de afgelopen jaren. Dat is een positieve ontwikkeling, omdat jeugdbescherming een ingrijpende interventie is met een grote impact op de jeugdigen en de gezinnen waar zij deel van uitmaken.
REGIOVISIE MONITOR 2022
20
t INHOUD
4, VOLGENDE
f VORIGE
Tabel 4: Aantal en percentages ots en MUHP
In het aantal uithuisplaatsingen is in 2022 ten opzichte van de afgelopen jaren een forse daling van 131 jeugdigen te zien.
Jaar
2020
Aantal ots
1.221
Aantal MUHP
%
477
39
De daling wordt veroorzaakt door het niet verlengen door de rechtbank van een eerder uitgesproken MUHP. De GI's geven aan dat zowel zijzelf, de rechtbank als ook de RvdK kritischer zijn geworden op het al dan niet inzetten of verlengen van
2021
1.265
468
37
2022
1.242
337
27
een MUHP. Dit effect lijkt hier in de cijfers reeds te zien. De rol en betrokkenheid van de Gl bij een MUHP is echter soms
Bron JB west
ook beperkt van invloed. Bij een spoeduithuisplaatsing of een uithuisplaatsing verzocht door de RvdK is een Gl vooraf niet betrokken bij het gezin.
Uithuisplaatsingen
Daarnaast bestaan er diverse typen MUHP. Het gaat bijvoor beeld om jeugdigen met een plaatsing bij de andere ouder, in een
Bovenstaande tabel geeft het totaal aantal machtigingen
(netwerk)pleeggezin, een gezinshuis of een residentiële setting.
uithuisplaatsing (MUHP) aan ten opzichte van het totaal
In de monitor wordt toegewerkt naar een onderscheid in deze
aantal ots.
diverse typen UHR een spoed MUHP en een gepland MUHP.
De jeugdigen met een machtiging uithuisplaatsing kunnen onderverdeeld worden in de volgende categorieën:
Jeugdigen waarvoor de MUHP verzocht is door de RvdK bij aanvang van de ots (2021:149 en in 2022: 168). Jeugdigen waarvoor MUHP verzocht is door JB west tijdens een lopend ots-traject (2021: 38 en in 2022: 54) Jeugdigen voor wie een reeds eerder uitgesproken MUHP wordt verlengd (2021: 281 en in 2022: 115)
REGIOVISIE MONITOR 2022
21
t INHOUD
4. VOLGENDE
■f VORIGE
13=
Figuur 10: Aantal kinderen met een maatregel dat meer dan 3 maanden wacht op jeugdhulp
Doorbraakaanpak GI's Sinds de doorbraakaanpak is het aantaijeugdigen met een Jeugdbescher-
160
mingsmaatregel die langer dan drie maanden wachten op passende 1A0
jeugdhulp, sterk gedaald. In figuur Wiste zien dat dit aantal in 2022 en verder is afgenomen in 2022.
120
100
13
80
=
60
Resultaten verbeterplan bij de WSS, cluster Zuid Holland: ■
40
Jeugdbeschermers op 90% van de caseload in heel 2022. Meer tijd in het gezin en meer overzicht in het werk, waardoor kwaliteit van het werk is
20
verhoogd. ■
0 Q4 20
Q1 21
Q2 21
Q3 21
Q4 21
Q1 22
Q2 22
Q3 22
Ziekteverzuim van 5,1% in 2021 naar ü,2% in 2022 (onder landelijk gemiddelde van de WSS).
Q4 22 ■
Instroom personeel 31,6% in 2021 en 28,8% in 2022.
■
Uitstroom personeel daalt fors; 54,9 % in 2021 en 23,3% in 2022.
■
Medewerkerstevredenheid, het verschil tussen start- en eindmeting is 12% (gezonder en energieker tijdens het werk).
Verbeterplan GI's
De WSS is gestart met vier praktijkcoaches op de werkvloer ter ondersteuning van de jeugdbeschermers.
De jeugdhulpregio Haaglanden verstrekt sinds 2020 extra middelen aan de GI's om de ontstane werkdruk te verlagen. Hiermee kan de caseload van jeugdbeschermers worden verlaagd. Er is ook gewerkt aan een differentiatie van de functie van jeugdbeschermer, zodat deze in de casus meer
Quote van een praktijkcoach: "Als jeugdbeschermer wil iedereen iets van je.
directe ondersteuning krijgt op bijvoorbeeld juridisch - en
je bent een soort octopus en aan elke arm wordt getrokken. Het is
administratief gebied. Ook zijn coaches ter ondersteuning van de
gemakkelijk om je daarin te verliezen. Het fijne van een praktijkcoach is datje
jeugdbeschermers ingezet (zie hiernaast).
collega's hiermee kunt helpen."
REGIOVISIE MONITOR 2022
22
'1' INHOUD
4^ VOLGENDE
f VORIGE
Jeugdreclassering
voor de kinderbescherming (RvdK) en een professional van bijvoorbeeld een lokaal team, Veilig Thuis, een crisisteam,
Bij jeugdreclasseringsmaatregelen gaat het om jeugdigen die
leerplicht, of een jeugdhulporganisatie kan een melding doen
strafbare feiten hebben gepleegd, waaronder aanhoudend
bij een Jeugdbeschermingstafel (JBT). Aan deze tafel zitten
maatregel wordt niet
schoolverzuim. Jeugdigen krijgen een jeugdreclasseerder
vertegenwoordigers van gemeente, RvdK, ouders (soms inclusief
zomaar uitgesproken.
aangewezen die verplichte hulp kan opleggen. In tabel 5 is te
jeugdige en/of mensen uit het netwerk), degene die meldt,
Het betekent dat de
zien dat deze maatregelen de afgelopen jaren gedaald zijn en
soms betrokken hulpverleners en de Gl. Aan de JBT wordt
overheid, door inzet van
verder dalen in 2022. De problematiek in de JR is het afgelopen
een zorgvuldige afweging gemaakt, door het horen van alle
een jeugdbeschermer,
jaar wel heviger geworden met name door de opkomst van
betrokkenen, of een onderzoek door de RvdK noodzakelijk is of
ingrijpt in de autonomie
rivaliserende jeugdbendes. Dit vraagt om een specifieke aanpak
dat de jeugdige nog vrijwillig geholpen kan worden. De RvdK zal
en het (persoonlijk) leven
van deze vaak nog jonge kinderen.
in geval van een verzoek tot onderzoek uitgebreid onderzoek
van een gezin.
Een jeugdbeschermings
doen waarbij het hele gezin in betrokken wordt. Indien de RvdK concludeert dat een jeugdbeschermingsmaatregel passend
Tabel 5: Aantal jeugdigen met jeugdreclassering
is, dan brengt zij hierover advies uit aan de kinderrechter. De kinderrechter neemt, alle belangen afwegende, vervolgens een
Jeugdreclassering
2020
2021
2022
310
300
287
besluit over het opleggen van een jeugdbeschermingsmaatregel en door welke Gl deze maatregel uitgevoerd moet worden.
In de keten neemt de Jeugdbeschermingstafel daarmee een belangrijke plaats in. Daarom zoomen we in deze monitor
jeugdbeschermingstafel (JBT)
specifiek in op dit onderdeel van de jeugdbeschermingsketen. In Haaglanden zijn er drie jeugdbeschermingstafels: één in Den
Een Jeugdbeschermingsmaatregel wordt niet zomaar
Haag, één voor Delft, Midden Delfland, Rijswijk en Westland
uitgesproken. Het betekent dat de overheid, door inzet
en één voor Leidschendam-Voorburg, Pijnacker Nootdorp,
van een jeugdbeschermer, ingrijpt in de autonomie en het
Voorschoten, Wassenaar en Zoetermeer. De coördinatie van de
(persoonlijk) leven van een gezin. Dit gebeurt uitsluitend indien
JBT's vindt plaats vanuit Delft, Den Haag en Zoetermeer.
de veiligheid en/of de ontwikkeling van een kind ernstig wordt bedreigd. Het gezin komt onder toezicht te staan en kan
Per subregio zijn er afspraken gemaakt over wie er casuïstiek
verplichte hulp opgelegd krijgen. Gemeenten zijn volgens de
kan aanleveren bij de JBT. We zien dat iets minder dan de helft
Jeugdwet verantwoordelijk voor de toeleiding naar de Raad
van het aantal verzoeken komt vanuit het lokale team. Dit zijn
REGIOVISIE MONITOR 2022
23
t INHOUD
^ VOLGENDE
t VORIGE
Tabel 6: Aanmeldingen en melders JBT Haaglanden
zaken waarbij de hulp in het vrijwillig kader niet langer voorziet in wat het lokale team nodig vindt.
Aanmelders
2020
CIT/CJD
2021
2022
24
19
17
Lokale Teams/CJG/Veilig Verder Team
195
173
128
Gecertificeerde Instellingen
54
39
30
Veilig Thuis
92
82
68
Naast bovenstaande verzoekers kan ook de RvdK een verzoek indienen. Dit zijn verzoeken tot hulpverlening (\/TH) in zaken waar al een onderzoek loopt. Bij een VTH verzoekt de RvdK aan de JBT om te bemiddelen in het inzetten van een casusregisseur ten tijde van hun onderzoek. Bij deze variant van de JBT vindt geen besluitvorming plaats, maar is de rol van de JBT bemiddelend. Tot slot zijn er cases waarbij er sprake is van crisis of spoed en
Jeugdhulpaanbieders
30
28
15
Overig
15
17
12
410
358
270
er geen ruimte is voor een JBT, dan kan er een spoedverzoek tot onderzoek worden ingediend bij de RvdK. De RvdK neemt deze
Totaal aanmeldingen JBP^
zaken met voorrang op.
In ongeveer twee derde van de zaken die aan de JeugdbescherBron: DataiBT Hl, )BT H4 en JBT H5
Tabel 7: Type besluiten JBT
mingstafei wordt besproken is het besluit om de RvdK onderzoek te laten doen. Ongeveer een vijfde van de zaken betreft een uitgesteld raadsonderzoek. Het aantal aanmel
Type Besluiten
2020
2021
2022
Start Raadsonderzoek
261
243
171
Geen raadsonderzoek
31
19
23
Uitgesteld raadsonderzoek
92
59
57
4
12
5
dingen bij de JBT loopt jaarlijks fors terug. Het aantal besluiten gericht op de start van een onderzoek door de RvdK is ten
Nvt/overig
opzichte van 2021 bovendien afgenomen (van 69% naar 62%).
Crisisinterventieteam (CIT) Het CIT is de crisisinterventiedienst voor jeugdigen die zich
Totaal JBT besluiten^*=
388
333
256
in de regio bevinden. Indien sprake is van crisis wordt een veiligheidstaxatie uitgevoerd en waar nodig direct voorzien van
Dit betreft aantal gezinnen waarvoor een jeugdbeschermingstafel is verzocht, deze zaken kunnen meerdere kinderen betreffen. Ook bij de RvdK worden deze kinderen in één onderzoek meegenomen. '' Inde besluiten van de IBT zijn de verzoeken tot hulpverlening van de RvdK en de verzoeken voorlopige ondertoezichtstellingen (vots) met meegenomen. In deze zaken wordt de JBT voorzitter slechts geïnformeerd, maar vindt er geen JBT plaats.
een tijdelijke oplossing om de veiligheid te borgen. Het CIT heeft een 24-uurs bereikbaarheidsdienst en werkt samen met diverse
"■ De toelichting op het type besluiten is opgenomen in de begrippenlijst.
REGIOVISIE MONITOR 2022
24
t INHOUD
4^ VOLGENDE
t VORIGE
aanbieders van zorg. Het aantal crisisinterventies is in 2022 vrijwel gelijk gebleven, maar is ten opzichte van 2019 wel met
Vroegtijdige samenwerking bij (dreigende) onveiligheid
100 interventies toegenomen.
De zeer hoge instroom Uitgangspunt voor de regio is dat kinderen thuis wonen en dat
uan jeugdigen met
De zeer hoge instroom van jeugdigen met mentale problemen
passende hulp zoveel mogelijk in de thuissituatie wordt ingezet.
mentaie probiemen en
en suïcidaliteit tijdens de Covidperiode lijkt in 2022 weer af te
Voorwaarde is een vroegtijdige samenwerking tussen het lokale
suïcidaliteit tijdens de
nemen.
team en de Gl, met als doel tijdig en passende hulp. Zo worden
Covidperiode iijkt in
een maatregel en uithuisplaatsing zoveel mogelijk voorkomen.
2022 weer af te nemen.
Het CIT wordt door de politie betrokken bij de uitvoering van de
Het (door)ontwikkelen van deze werkwijze gebeurt in onze
Wet Tijdelijk Huisverbod, indien er op het betrokken adres ook
regio onder de noemer Beter Samenspel. Deze werkwijze wordt
kinderen woonachtig zijn. Het aantal huisverboden is, na een
sinds 2019 in steeds meer gemeenten toegepast en in 2022
daling in de Covidperiode, weer toegenomen.
verder doorontwikkeld op basis van een tussentijdse evaluatie (actieonderzoek 2021). Het programma Beter Samenpel is in 2022 afgerond met een aangepaste werkwijze die is vastgelegd
Tabel 8: Aantal crisiszaken en huisverboden CIT
in een handboek. Deze werkwijze wordt als standaard ingevoerd in de regio. Dit gebeurt in samenhang met de aanpak van
Crisiszaken Huisverboden
2019
2020
2021
2022
1.259
1.300
1.378
1.362
575
536
529
huiselijk geweld.
Knelpunt bij de borging van de werkwijze is de schaarste aan beschikbaar personeel bij de GI's. Dit is duidelijk te zien in de figuur 11, de inzet van de GI's in het preventief justitieel veld loopt nog verder terug. Het samen optrekken van de Gl en het
De belangrijkste ontwikkelingen bij het CIT zijn:
lokale team om zo een maatregel te voorkomen staat onder druk vanwege de overbelasting van de jeugdbeschermers. Hiermee
■
Nauwelijks verloop van personeel.
•
Vacatures zijn zonder problemen direct weer ingevuld.
•
Nauwelijks klachten van cliënten.
•
Nauwelijks medewerker- of cliëntincidenten.
krijgt het primaire proces binnen de Gl voorrang.
REGIOVISIE MONITOR 2022
25
t INHOUD
4, VOLGENDE
t VORIGE
Figuur 11: Beter Samenspel
samengevoegd in één Regionaal Veiligheidsteam (RVT) en krijgt het lokaal team een prominente rol als het vaste gezicht voor gezinnen gedurende het gehele traject.
800
700
De ketenpartners in de regio Haaglanden zijn een proeftuin
600
gestart waarin alvast gewerkt wordt met de uitgangspunten van
500
het Toekomstscenario. Met de proeftuin komt er één regionaal
400
veiligheidsteam voor Haaglanden met professionals die vanuit eenzelfde opdracht samenwerken. Dit veiligheidsteam bestaat
300
uit:
200 100
■
een analyseteam waarin de volgende organisaties participeren: RvdK, twee GI's (JB west en WSS), VT, Stichting
0
Perspektief, Impegno (Volwassen GGZ) en waar nodig
2022
2021
aanvullende specifieke expertise. ■ Preventief Gl
|
■ Preventief LT
|
■ Totaal
■
een pool van professionals die de gezinsbegeleidende taken in een duo met het lokaal team uitvoeren (het duo is het vaste gezicht voor het gezin): JB west, WSS, Stichting Perspektief, het lokale team (inclusief vraagstukken/
Proeftuin Haaglanden
Toekomstscenario kind- en gezinsbescherming hyperlink: hUps:/
wwyy.njksoverheLCl..n!/dQC.umgnten/ ranporten/2021 /03/3Q/tk-biilage-
expertise bestaanszekerheid).
De opgedane ervaringen in Den Haag, Delft en Westland vormen
Met de proeftuin beogen we knelpunten te adresseren en te
de basis voor de start van de aanpak Toekomstscenario'^ in onze
zoeken naar oplossingen om het werk anders vorm te geven.
regio. Het Rijk wil dat de jeugdbeschermingsketen fundamenteel
Dit doen we door in de proeftuin groots te denken, en op kleine
anders wordt georganiseerd. Doelen zijn vereenvoudiging en
schaal te onderzoeken wat de effecten zijn, om daarna, zo snel
versnelling in de aanpak. De nieuwe werkwijze is bekend onder
mogelijk, de werkende elementen in de regio in te bedden:
het Toekomstscenario Kind- en Gezinsbescherming. Er komt waar nodig nieuwe wetgeving om deze werkwijze mogelijk te
•
maken. In dit Toekomstscenario worden de organisaties Veilig
verkorten van de beschermingsketen en het reduceren van het aantal gezichten voor het gezin.
toekomstscenario-kind-engezinsbeschÊjrning
Thuis (VT), de Raad voor de Kinderbescherming (RvdK) en de GI's
•
vergroten van de effectiviteit doordat we direct vanaf
REGIOVISIE MONITOR 2022
26
t INHOUD
4, VOLGENDE
t VORIGE
de start verschillende expertises (o.a. volwassen GGZ en
Meldcode huiselijk geweld en kindermishandeling te hanteren.
bestaanszekerheid) betrekken bij de analyse en in het plan,
Dit betekent dat zij verplicht zijn om te melden als er sprake IS van acute en structurele onveiligheid. In 2022 is een lichte daling van de instroom van het aantal adviezen te zien en een
Huiselijk geweld en kindermishandeling: verbinding in de keten
lichte stijging van de instroom van het aantal meldingen. In ongeveer de helft van de gevraagde adviezen is het vermoeden van kindermishandeling (mogelijk in combinatie met (ex)-
In deze uitgave van de monitor verbreden we de scope door ook
partnergeweld) de aanleiding om advies in te winnen bij VT. Bij
aandacht te geven aan huiselijk geweld en kindermishandeling.
het doen van een melding bij VT ligt dit percentage rond de 60%.
Deze problematiek gaat immers niet zelden samen met de dreiging van onveiligheid. We werken de komende jaren aan een
Tabel 9: Adviezen en meldingen VT 0-100 jaar
meer integraal beleid en monitoring op de terreinen van jeugd, huiselijk geweld en kindermishandeling. Op het terrein van huiselijk geweld en kindermishandeling wordt
Aantallen
2021
2022
Adviezen
9.4A5
9.003
Meldingen
9.314
9.504
concreet gewerkt aan:
•
preventie en vroegsignalering van huiselijk geweld.
■
het samen met netwerkpartners werken conform de visie van gefaseerd werken aan veiligheid.
•
het ondersteunen van de lokale teams om te komen tot de
Bron: Bestuursrapportage van de GR GGD/Veilig Thuis. De cijfers van VT zijn niet gesplitst qua leeftijd en/of betrokkenheid van jeugdigen.
gestelde (landelijke) kwaliteitsstandaard in de aanpak van huiselijk geweld en kindermishandeling.
Plegers van huiselijk geweld kunnen een tijdelijk huisverbod opgelegd krijgen. Het huisverbod is bedoeld om gezinsleden
Veilig Thuis (VT) Haaglanden geeft advies en ondersteuning
te beschermen tegen de mishandeling of tegen een situatie
bij huiselijk geweld en kindermishandeling. Het is het centrale
die uit de hand dreigt te lopen. Bij een huisverbod wordt een
advies- en meldpunt voor iedereen (van nul tot honderd jaar)
bewoner tijdelijk de toegang tot zijn of haar huis ontzegd. Het
die hiermee te maken heeft. Als iemand hulp nodig heeft,
totaal aantal opgelegde huisverboden in de regio is ongeveer
of zich zorgen maakt over de situatie bij iemand anders,
vergelijkbaar met de periode voor Covid (tabel 10). Het aantal
kunnen zij terecht bij VT. Professionals uit bijvoorbeeld de
huisverboden in 2022 waarbij het CIT is betrokken geweest
gezondheidszorg, het onderwijs en justitie zijn verplicht om de
bedraagt 308. Het betreft in totaal 632 kinderen (zie ook CIT).
REGIOVISIE MONITOR 2022
27
t INHOUD
4, VOLGENDE
f VORIGE
Conclusie
Tabel 10: Aantal huisuerboden MT 0-100 jaar
Gezond en veilig opgroeien is een hoofddoelstelling van
2019
2020
2021
2022
622
581
499
634
het jeugdbeleid. Dat geldt voor alle kinderen. Voor veruit de meeste kinderen lukt dat ook goed. Voor een kleine groep is
Huisverboden
dat helaas niet het geval en is zelfs ingrijpen door de overheid via een jeugdbeschermingsmaatregel nodig, Hoewel het aantal interventies in onze regio al jaren gestaag terugloopt, en goede resultaten worden geboekt met het verbeterplan, is de beoogde beweging naar 0 uithuisplaatsingen nog niet binnen bereik. De aanhoudende werkdruk in de sector is hierbij bovendien belemmerend, en een structurele oplossing hiervoor is nog niet in zicht.
Het landelijke en regionale beleid is gericht op een kwaliteitsverbetering door tijdige inzet van passende hulp voor deze groep kwetsbare kinderen met meer samenwerking in de hulpverleningsketen. Het lokale team en de jeugdhulpaanbieders spelen hierin een cruciale rol. Zij werken hiervoor nauw samen met jeugdbescherming. De komende jaren wordt deze samenwerking versterkt door de invoering van het Toekomstscenario, waarbij onder meerde samenwerking tussen het lokale team en de jeugdbeschermingsketen wordt geïntensiveerd en verbreed naar een gezinsgerichte aanpak en bestaanszekerheid. Hiermee krijgt de noodzakelijke samenwerking met Veilig Thuis ook meer vorm en inhoud. ■
Bron: Bestuursrapportage van de GR GGD/Veilig Thuis. De cijfers van VT zijn met gesplitst qua leeftijd en/of betrokkenheid van jeugdigen.
Begrippenlijst Jeugdbescherming
Doorbraakaanpak GI's
Beter Samenspel
Er is sprake van jeugdbescherming wanneer een kinderrechter,
De doorbraakaanpak GI's houdt in dat voor jeugdigen met een
Het programma Beter Samenspel voor veilig opgroeien (B5S)
altijd op advies van de Raad voor de Kinderbescherming (RvdK),
jeugdbeschermingsmaatregel zo snel mogelijk de hulp wordt
is inmiddels al enkele jaren bekend in de regio Haaglanden als
een wettelijke jeugdbeschermingsmaatregel heeft uitgesproken.
gestart door intensief samenspel van GI's, aanbieders en ge
de werkwijze waarin de Gl en het lokale team samen optrekken
Het gaat om de volgende maatregelen, die door de zogenaamde
meenten. Jeugdigen die langer dan 3 maanden moeten wachten
rondom casuïstiek waar veiligheidsvraagstukken spelen. Het
Gecertificeerde Instellingen (GI's) uitgevoerd worden::
worden geregistreerd en de casuïstiek wordt sinds de zomer van
doel van dit programma is om de samenwerking tussen de lokale
2022 elk kwartaal doorgesproken met de GI's om zicht te krijgen
teams en de GI's te intensiveren, kinderen duurzaam veilig te
op de actuele lacunes in het aanbod. Tot de zomer 2022 was dat
laten opgroeien én de hoogste kwaliteit bieden voor kinderen die
eenmaal per maand.
hierin gevaar lopen, door:
een Onder Toezicht Stelling (OTS): Het gezin wordt Onder Toezicht gesteld en krijgt een jeugdbeschermer toegewezen, ouders behouden nog het gezag maar
•
over belangrijke beslissingen die hun kinderen aangaan dienen ze
BevA/eging van O
te overleggen met een jeugdbeschermer. Een jeugdbeschermer
De Beweging van O is een landelijk en groeiend initiatief dat door
kan besluiten dat er bepaalde vormen van hulp ingezet moeten
een groep jeugdhulpprofessionals in 2019 is gestart (zie htlps:/
Vroegtijdig, op verzoek van het lokale team, de expertise van de Gl in te zetten om escalaties op langere termijn te voorko men;
■
De Gl en het lokale team niet opeenvolgend, maar parallel
worden en is verantwoordelijk voor de veiligheid van de jeugdi-
www,bewegingvannyj,nj/) en tot doel heeft de jeugdhulp in brede
in te zetten voor hetzelfde doel, namelijk het realiseren van
gen/in gezinnen. Een ots kan per jaar verlengd worden. Hiervoor
zin en op allerlei gebieden structureel te verbeteren. Leidend
blijvende veiligheid voor dezelfde gezinnen;
moet de jeugdbeschermer dan opnieuw een verzoek doen bij de
thema en tegelijkertijd ook de ambitie is het optimaal opgroeien
kinderrechter die het besluit dan toetst.
van de kinderen in Nederland, waarbij als ultiem doel voor de
■
De lokale teams steeds te positioneren naast het gezin, terwijl de Gl bevraagd wordt op de veiligheid.
toekomst is gesteld: 0 kinderen die niet optimaal thuis opgroeien. De Beweging wil dat de jeugdhulp stapje voor stapje steeds meer
Crisis Interventie Team Haaglanden (CIT)
Van een voogdijmaatregel is sprake wanneer het gezag van
gaat bereiken voor kinderen, ouders en samenleving, tegen een
Het CIT van JB west is de crisisdienst voor de jeugdigen die zich in
ouders beëindigd wordt. Zij hebben dan GEEN zeggenschap
steeds rendabeler kosten-baten-verhouding.
de regio bevinden en beoordeelt op basis van afgesproken criteria
wel zien, indien mogelijk. Er is een onderscheid te maken tussen
In de regiovisie (zie ook het hoofdstuk 'zo thuis mogelijk op
ventie uit om de crisis te bezweren.
burgervoogdij door bijvoorbeeld iemand uit het netwerk van de
groeien') is de Beweging naar 0 uithuisplaatsingen opgenomen.
een voogdijmaatregel:
of er sprake is van een crisis. Zo ja, dan voert zij een crisisinter
meer over hun kind(eren). Uiteraard blijven zij hun kinderen nog
jeugdige en instellingsvoogdij door de jeugdbeschermer van de Gl.
Uitgangspunt voor de regio, GI's en ketenpartners is dat kinderen
Een crisisinterventie kenmerkt zich doordat het CIT direct in actie
thuis wonen en dat de passende hulp binnen de thuissituatie
komt en indien nodig binnen 2 uur op de plek van de crisis aanwe
wordt ingezet. Hiervoor is het nodig dat GI's vroegtijdig samen
zig is. De crisisinterventie is erop gericht de directe veiligheid van
Hierbij gaat het om jeugdigen die strafbare feiten hebben
werken met de lokale teams en de jeugdhulpaanbieders en ge
kinderen en jongeren te realiseren.
gepleegd, maar ook om jeugdigen waarbij sprake is van school
lijktijdig optrekken. Zo kan er bij onveiligheid direct een interventie
verzuim. Zij krijgen dan een zogenaamde jeugdreclasseerder
worden ingezet en wordt uithuisplaatsing voorkomen.
een jeugdreclasseringsmaatregel:
toegewezen die hen ook kan verplichten hulp te accepteren.
Het CIT heeft een 24-uurs bereikbaarheid en beschikbaarheid voor consult, advies en het ontvangen en beoordelen van crisis-
REGIOVISIE MONITOR 2022
29
t INHOUD
VOLGENDE
t VORIGE
meldingen. Waar nodig wordt samengewerkt met de GGZ-crisisdienst, LUB-expertise etc. Bij de uitvoering van de Wet Tijdelijk Huisverbod werkt het CIT samen met de politie, maatschappelijk werk, de volwassenenreclassering en Veilig Thuis. Het CIT draagt bij aan de risicoanalyse en de eerste opvang van kinderen voor afgaand aan het opleggen van het huisverbod of heeft de rol om na het huisverbod de analyse te doen van de ontwikkeling van de kinderen.
Besluiten aan de JB tafel •
Start Raadsonderzoek: JBT waarbij het besluit wordt genomen om een onderzoek te starten. Dit is het meest voorkomende besluit aan de JBT.
•
Geen Raadsonderzoek:]BT waarbij het besluit wordt genomen om geen onderzoek in te zetten en er verder geen acties voortvloeien voor en naar het gezin.
•
Uitgesteld Raadsonderzoek: iBT waarbij er afspraken worden gemaakt die als voorwaarde dienen om een Raadsonderzoek uit te stellen voor een bepaalde periode. Indien de afspraken niet worden nagekomen, vindt het uitgestelde Raadsonder zoek alsnog plaats.
•
Reeds in onderzoek: Dit zijn de verzoeken voorlopige ondertoe zichtstellingen (vots) en de verzoeken tot hulpverlening IVTH). Bij een vots is de situatie dermate onveilig dat er gekozen wordt om direct een Raadsonderzoek te starten {spoedverzoek). De melder dient haar verzoek dan direct in bij de Raad en informeert de JBT hierover. Een VTH is een verzoek vanuit de Raad aan de Jeugdbeschermingstafel om te bemiddelen in het inzetten van een casusregiehouder ten tijde van hun lopende onderzoek..
■
Overig: Hier is bijvoorbeeld sprake van als een ingediend VTO voordat de jeugdbeschermingstafel plaats vindt alsnog terug getrokken wordt. Dit kan bijvoorbeeld voorkomen als er in het gezin sprake is van een crisis waar direct op gehandeld moet worden.
REGIOVISIE MONITOR 2022
30
t INHOUD
4, VOLGENDE
t VORIGE
Aanpak wachttijden
I
kV
Het is een gegeven dat er niet altijd direct hulp beschikbaar is op het moment dat een
V
hulpvraag zich voordoet en dat er wachttijd is tussen verwijzing en start van de hulp. Ook in de regio Haaglanden zijn er wachttijden en wachtlijsten voor jeugdhulp. Hoeveel
Ï5f,'.tl
wachttijd acceptabel is, hangt ook af van de aard en ernst van de problematiek. Als problemen van jeugdigen verergeren tijdens de wachttijd, spreken we van schadelijk
Hl
wachten. Dit willen we voorkomen.
5?"nl i
In de Regiovisie Jeugdhulp Haaglanden 2021-2025 is daarom prioriteit gegeven aan kinderen en gezinnen in kwetsbare omstandigheden. Zoals de ambitie dat kinderen
11 Th
tijdig passende hulp krijgen in een duurzaam veilige situatie. Vanuit de aanpak wachttijden wordt invulling gegeven aan deze ambitie en is meerjarig. Dit hoofdstuk gaat in op de belangrijkste ontwikkelingen in 2022.
* 4
r•7^
!
I im 1
REGIOVISIE MO|
t INHOUD
^ VOLGENDE
t VORIGE ^
Inleiding
Het verbeterde inzicht in de aard en de omvang van de wachttijden problematiek heeft geleid tot concrete acties van
In dejeugdhulpregio Haaglanden is er langere tijd behoefte aan
de werkgroep op het gebied van de J-GGZ (jeugd- geestelijke