2026-05-19 Raad verslag

Notulen van het verhandelde in de openbare vergadering van de raad van de gemeente Midden-Delfland, gehouden op dinsdag 19 mei 2026, 19.30 uur. Voorzitter

: mevrouw F.I. Noordermeer-van Slageren, burgemeester

Griffier

: mevrouw W. Tieman

Aanwezig : mevrouw A. van den Akker (Mijn Partij), de heer B.J. Ammerlaan (Mijn Partij), de heer P.C. Eijgenraam (CDA), mevrouw E.E. Geense (VVD), de heer R.A. Hedges (VVD), de heer N.C. Knaap (OGP Midden-Delfland), de heer M.J. de Kok (Mijn Partij), mevrouw S.A. Koppert (OGP Midden-Delfland), mevrouw D. Langeveld (CDA), mevrouw L.C. van der Lans (D66), de heer F.J. van Lier (Mijn Partij), mevrouw I.Y. van der Marel (VVD), mevrouw A.C.A.J. Poels (CDA), de heer M.W. Renzen (VVD), de heer E.N.H. Roeling (Mijn Partij, t/m agendapunt 8), de heer J.P. van der Spek (Mijn Partij), de heer R.E. Vieira (D66) en de heer P.T.C. van Oyen (Mijn Partij, na agendapunt 11). Afwezig

:-

Tevens aanwezig: de heer M. Klijmij-van der Laan (t/m agendaput 4), mevrouw M. OderwaldRuijsbroek (t/m agendapunt 4), de heer F.A. Voskamp (t/m agendapunt 4), wethouders; mevrouw W.J.W. Keijzer-Broers (vanaf agendapunt 9), mevrouw W. Renzen-van Leeuwen (vanaf agendapunt 9), de heer E.N.H. Roeling (vanaf agendapunt 9), wethouders.

1.

Opening van de vergadering

De voorzitter: Goedenavond, geachte raadsleden, alle aanwezigen, op de tribune in de zaal, college, griffier en de bode, niet te vergeten, en ook voor de mensen die thuis met ons meekijken. Welkom bij deze extra vergadering van de raad; een vergadering die in het teken staat van de afronding van de collegeperiode en de start van de collegeperiode 2026 -2030. U bent als raad vanavond compleet. Er zijn geen berichten van verhindering. Daarmee open ik de vergadering. Vorige week, op dinsdag 12 mei, zijn er tien burgercommissieleden door de raad benoemd. Negen van hen hebben daarna de eed- of de verklaring afgelegd. De tekst die daarbij gebruikt is, was per abuis de tekst van een raadslid en niet van een burgercommissielid. De tekst is hetzelfde op twee punten na. Ik stel de raad hierbij voor om te besluiten dat waar "om tot lid van de raad benoemd te worden" is gezegd, dit "om tot lid van de raadscommissie benoemd te worden" moest zijn en waar "als lid van de raad" werd gezegd, dit "als lid van de commissie" moest zijn. Gaat u daarmee akkoord? Aldus besloten. 1a. Installatie burgercommissielid De voorzitter: Een van de benoemde leden, de heer Bergen, was vorige week met kennisgeving afwezig. Dat betekent dat hij vandaag de verklaring en belofte zal afleggen en daarna de functie als burgercommissielid opnieuw kan gaan uitoefenen.

Ik wil de heer Bergen vragen om naar voren te komen om de verklaring en de belofte af te leggen. Ik verzoek alle aanwezigen voor zover het mogelijk is, om te gaan staan voor dit officiële moment. U gaat de verklaring en belofte afleggen. De tekst ga ik aan u voorlezen en u antwoordt daarna met 'Dat verklaar en beloof ik'. De tekst van de verklaring en belofte luidt als volgt: 'Ik verklaar dat ik, om tot lid van een raadscommissie benoemd te worden, rechtstreeks noch middellijk, onder welke naam of welk voorwendsel ook, enige gift of gunst heb gegeven of beloofd. Ik verklaar en beloof dat ik, om iets in dit ambt te doen of te laten, rechtstreeks noch middellijk enig geschenk of enige belofte heb aangenomen of zal aannemen. Ik beloof dat ik getrouw zal zijn aan de Grondwet, dat ik de wetten zal nakomen en dat ik mijn plichten als lid van de commissie naar eer en geweten zal vervullen.' De heer Bergen: Dat verklaar en beloof ik! De voorzitter: Dan mag ik u van harte feliciteren en welkom heten als nieuw burgercommissielid. 1

Daarbij hoort een bos bloemen en een rondje langs de raadsleden om de felicitaties in ontvangst te nemen.

2.

Spreekrecht voor belangstellenden

De voorzitter: We gaan door met agendapunt 2, het spreekrecht voor belangstellenden. Ik kan u aangeven dat zich geen spreker heeft aangemeld, dus we sluiten dit agendapunt meteen af en gaan naar agendapunt 3, het vaststellen van de agenda.

3.

Vaststellen van de agenda

De voorzitter: Kunt u instemmen met de agenda zoals die zo voorligt? Zo ja. Dan gaan we naar het volgende agendapunt.

4.

Afscheid van de wethouders Voskamp, Oderwald-Ruijsbroek en Klijmijvan der Laan

De voorzitter: Het volgende agendapunt is het afscheid van de wethouders Voskamp, OderwaldRuijsbroek en Klijmij-van der Laan. Ik ga hen allereerst zelf toespreken. Vervolgens zullen de fractievoorzitters van het CDA, OGP Midden-Delfland en D66 spreken en/of een ander lid van de fractie. Ook dat is uitstekend uiteraard, maar er zullen in ieder geval sprekers zijn. Daarna willen wethouder Oderwald en Klijmij kort het woord tot u richten. Ik ga naar het spreekgestoelte toe. Nou, daar zitten en staan we dan. Vandaag staan we allereerst in deze vergadering stil bij het afscheid van jullie als de drie huidige wethouders en laat ik u allen eerst en jullie ook even kort mee terugnemen naar het begin. Op 30 juni 2022 nam burgemeester Rodenburg het coalitieakkoord 2022-2026 in ontvangst op zijn laatste werkdag. Het nieuwe college begon met waarnemend burgemeester Van Hemmen en wethouders Renzen, Oderwald en Ten Have. De heer Ten Have is in december 2022 vertrokken en in februari 2023 opgevolgd door de heer Voskamp, beiden van het CDA. Mevrouw Renzen vertrok na besluitvorming over het azc en de VVD verliet toen de coalitie en OGP Midden-Delfland sloot aan met de heer De Leede en vanaf juli 2025 met de heer Klijmij. Waarnemend burgemeester Van Hemmen werd na anderhalf jaar vervangen door ondergetekende als kroonbenoemde burgemeester op 18 december 2023.

Dat was even een stukje geschiedenis. Nu terug naar het wethouderschap. Wethoudersposten hebben in aanvang een historisch gemiddelde van vierenhalf jaar. In de praktijk is dat tegenwoordig vaak korter door politieke wisselingen, coalitiebreuken en tussentijds vertrek. Zo is dat ook in de praktijk in onze gemeente gebleken. Gemiddeld zit een wethouder op dit moment tussen de één en vier jaar, aldus het dashboard Staat van het Bestuur. Binnenlands Bestuur besteedde in zijn magazine van november 2025 specifiek aandacht aan het ambt van wethouder en schreef in het magazine onlangs: "Om nieuwe wethouders voor te bereiden op die mooie hondenbaan, is persoonlijke weerbaarheid net zo belangrijk als politieke vaardigheden." Toch zien veel wethouders hun eigen ambt gelukkig nog steeds als een van de mooiste functies die je maar kunt hebben. Van onze drie lokale wethoudersposten, is er één van de drie wethouders vanaf het eerste uur in deze raadsperiode wethouder geweest die de termijn voor de volle 100% heeft volgemaakt en dan heb ik het over Melanie Oderwald. Geboren en getogen in Schipluiden. Je ouders waren breed actief in het verenigingsleven. In het dorp lopend was het hand opsteken met regelmaat gekoppeld aan een oud-klasgenoot of een oom of tante van Melanie. De klarinet heb je onlangs ook weer uit het koffertje gehaald.

Je hebt onder andere volgens mij weer gespeeld in Sint Caecilia, heb ik begrepen. Melanie, je bent een zeer gedreven en passievol persoon. Je wilt het goede doen voor de samenleving en in het bijzonder voor onze mooie gemeente Midden-Delfland. Het was je eerste wethouderspost en je hebt er vanaf het begin serieus werk van gemaakt om daarin zo professioneel mogelijk je rol op te pakken. Je kon grote, complexe processen goed doorgronden en was in het college de consistente, oplettende en vaak corrigerende wethouder op kleine details, vanmorgen nog, die niet correct waren. Je hebt een ijzeren geheugen en was soms ook volhardend en vasthoudend in zaken die je met volle overtuiging ingebracht en/of verdedigd hebt. Toen ik je vroeg waar je nu het meest trots op bent geweest in de afgelopen raadsperiode, hoefde je niet lang na te denken. Als eerste noemde je het Integraal Huisvestingsplan Onderwijs, het IHP, vastgesteld op 22 oktober 2024. En meteen als tweede de Landschapsbiografie van Midden-Delfland, die in de zomer van 2025 gepubliceerd is. Mooie prestaties. We gaan jou herinneren als een wethouder met enorme inzet voor Midden-Delfland, die lange dagen maakte en alle stukken voor onze collegevergaderingen zorgvuldig voorbereidde. Over lang gesproken. Langlaufen is ook een grote hobby van jou, weet ik ondertussen. We hebben je zelfs in 2

langlauftenue aan de collegetafel gehad. In de winter, toen Midden-Delfland betoverd werd door de witte wereld en jij in de sneeuw al langlaufend naar kantoor kwam. Ook wintersporten met je gezin doe je met veel passie. Ik zou willen zeggen: wat je ook gaat doen na deze periode, hou de passie en gedrevenheid vast in je nieuwe avonturen. Veel dank voor je inzet en alle goeds toegewenst. Dan kom ik bij Fred Voskamp, een ervaren wethouder die vanuit Maassluis de mores van het politieke spel reeds kende. Je was bereid gevonden om vanuit de buurgemeente als wethouder en als eerste locoburgemeester in te stappen in een rijdende trein in Midden-Delfland. Vaak op de fiets, met helm, op, via de Gaag naar het gemeentehuis. Beginnend met een hartelijk goedemorgen wensend naar iedereen bij binnenkomst in het gemeentehuis. Je begon als wethouder in de tijd van de dynamiek rondom het azc. Een pittige tijd, die veel van je gevraagd heeft als persoon. Betrouwbaar en degelijk ging je te werk. Je durfde lastige zaken bespreekbaar te maken en schroomde niet om te adviseren en/of te corrigeren op diverse zaken. Je pakte vanuit die diverse rollen en taken, dus ook ingewikkelde, tevens de volle verantwoordelijkheid. Daar heb ik veel respect voor, want het was echt niet altijd gemakkelijk om staande te blijven en het goede te blijven doen voor de gemeenschap.

Daar stond je en sta je voor vanuit een zuiver kompas. Toen ik jou onlangs vroeg waar je trots op bent, als je terugkijkt, vertelde je dat je trots bent op de financiële resultaten die voor Midden-Delfland geboekt zijn, zeker ten tijde van de lastige periode in 2025 en dat er een Woonvisie Midden-Delfland 2024-2030 is vastgesteld in juli 2024 met perspectief voor de toekomst. En ook dat we als gemeente het lef hebben gehad om op het gebied van afvalverwerking nieuwe stappen te durven zetten. Last but not least ben je ook een trotse vader en echtgenoot, die de nodige zorgtaken in familieverband heeft opgepakt. Zoals je zelf aangaf, heb je alles in deze collegeperiode zo goed mogelijk en naar eer en geweten opgepakt. Veel dank voor jouw inzet en bijdrage die je geleverd hebt aan het mooier en beter maken van onze gemeente. Ook in regionaal verband. En ik weet niet of u het weet, maar Fred is trouwe fan van Sparta. Al jaren bezoekt hij met grote regelmaat de voetbalclub in Rotterdam. Een mooie parallel durf ik te maken met Sparta. Een degelijke club, dat is Fred ten voeten uit. De bal rolt nu uit het speelveld van Midden-Delfland een andere kant op. Even een pauzemoment en met vakantie met je vrouw en dan een volgende stap. We zullen zien waar je volgende uitdaging in werkveld op uitkomt. Sowieso dank en alle goeds voor de toekomst toegewenst.

Tot slot kom ik dan bij Michel Klijmij-van der Laan, wethouder en opvolger van Bart de Leede sinds juli 2025. Wethouder Buitengebied, Verkeer en vervoer, Bewonersparticipatie en Openbare werken namens de OGP Midden-Delfland. Negen maanden geleden kwam je bij ons binnen. Sommige mensen hebben mij toen wel aangesproken met de opmerking: wat kun je nu nog betekenen in zo een korte periode voor zo een gemeente? Zeker als je hier niet vandaan komt. Niets is minder waar. Vol verve en enthousiasme kwam jij binnengevlogen en ging je voortvarend aan de slag met jouw dossiers. Met het ov, op de fiets, met flitsende schoenen aan. Met regelmaat in pak, met een flitsende stropdas en/of bijbehorende sokken. Als een frisse wind met kennis en expertise meenemend vanuit jouw wethouderschap uit Gouda, waar de bodem nog een stukje lager ligt. Bodemproblematiek was dus bekend. Je was en bent aardrijkskundeleraar. Hoe vaak ik jou niet heb horen zeggen dat je 'die en die nog les hebt gegeven'. Dat docentschap was echt duidelijk merkbaar. Je kan een boodschap helder overbrengen met humor. Je genoot zichtbaar van het maken van een kwinkslag en van de rol als bestuurder en verbinder binnen en buiten onze gemeente. Je hebt je op een aantal dossiers vanaf het begin sterk op de inhoud ingezet en vervolgens mooie successen geboekt.

Je vertelde trots te zijn op onder andere de terugkeer van de directe busverbinding tussen Maasland en Delft, op de concrete afspraken voor het Centrumplan Schipluiden en niet op de laatste plaats de Dorpenvisie Midden-Delfland. Afgelopen week heb je nog als laatste bestuurlijke performance in de Hoornbloem gespeecht. De dorpenvisie is opgeleverd en kan doorontwikkeld worden. En jij gaat ook weer door naar een volgend hoofdstuk in je loopbaan. Dit is voor ons nog een verrassing en dat gaan we vast en zeker nog horen. Veel dank en waardering ook voor jouw inzet en bijdrage aan onze gemeente. En toen was ineens het einde in zicht, zoals je schreef op LinkedIn. Een mooie post met dankwoorden aan velen waarvoor jij andersom je waardering ook hebt uitgesproken. Als familieman en trotse vader van drie Legoliefhebbende en fijne dochters wens ik jou met je gezin dan ook alle goeds en nieuwe avonturen toe. In jullie reizen die je graag met elkaar maakt en ook in de voor ons nog onbekende werkwereld. Tot slot, drie wethouders die hun post verlaten. It's all in the game. Ook namens alle ambtenaren, hier lang niet allemaal aanwezig, maar heel veel dank voor jullie inzet. De wisseling van de wacht is schakelen. Voor jullie persoonlijk, voor de ambtenaren en straks ook weer voor het nieuwe 3

college. Laten we daarbij het goede koesteren en vooral onze energie en aandacht richten op een gezonde toekomst in alle opzichten. Dank u wel. Dan wil ik graag mevrouw Langeveld namens het CDA uitnodigen om naar voren te komen om wethouder Voskamp toe te spreken. Ik weet niet of u uw kaartje mee heeft. Dat is wel handig. Ik hou hem zelf ook. Mevrouw Langeveld: Dank u wel. Fred, ik vind het een eer om jou te mogen toespreken. Er zijn mensen die je pas echt leert kennen als het stormt. En Fred, jij bent zo iemand. Ruim drie jaar geleden stapte jij in een college dat al meteen voor een flinke klus stond. Je voorganger Frank ten Have had het college verlaten, vanwege ingewikkelde onderlinge verhoudingen. In zo een situatie binnenkomen is niet bepaald een zachte landing voor een nieuwe wethouder. En toch, Fred kwam naar Midden-Delfland, stroopte zijn mouwen op en ging aan de slag. Wat volgde was allesbehalve een rustige ambtstermijn: het vertrek van de VVD uit de coalitie, een college dat enige tijd niet compleet was, de komst van OGP Midden-Delfland in de coalitie, een burgemeesterswisseling en nog een wisseling van een collegelid van de OGP. En vervolgens kwam ook nog het azc. De opvang van 225 mensen wat tot een onmetelijk dossier werd opgeblazen. Veel mensen waren in dit tumult al lang afgehaakt. Maar jij Fred, jij niet.

Als CDA-fractie hebben wij dit allemaal van dichtbij kunnen meemaken. En wat ons steeds weer opviel, was jouw rust. Niet de rust van iemand die afstand neemt of iemand die er niet bij is, maar de rust van iemand die zijn zaakjes op orde heeft, weet waar hij over praat en die altijd blijft nadenken. Dat heb je echt in een college nodig. Ik zeg het nog maar een keer. Fred, jij wist altijd waar je het over had. Je dossierkennis was fenomenaal. Of het nu ging om de jaarrekening, woningbouw, of een dossier waarvoor je ad hoc moest invallen. Jij, Fred, was voorbereid. Als wethouder van Financiën heb jij de begrotingscyclus goed op de rails gezet. Met, wat de nieuwe coalitie er ook van zegt, een sluitende begroting. Tel het nog maar eens na. Daarom staan wij achter al jouw werk. En een sluitende begroting komt niet vanzelf. Dat vraagt discipline, kennis en soms ook de moed om nee te zeggen. Fred, jij hebt dat allemaal. Ook buiten het gemeentehuis werd je serieus genomen. Partners als Avalex wisten dat als jij aan tafel zat, er werd geleverd. En dat is geen klein compliment in deze tijd. Dat is precies de reputatie die een gemeente nodig heeft. En dan het azc-dossier. Fred, als verantwoordelijke voor dit dossier en de uitvoering van het raadsbesluit had je een lastige positie in een omgeving, waarin de gemoederen hoog opliepen. Maar ook toen bleef jij staan en nadenken.

Niet luid, niet dramatisch, niet roepend wat iedereen wil horen, maar gewoon doen wat nodig is. Dat is het zijn van een goede bestuurder. Terugkijkend op jouw tijd in Midden-Delfland zijn wij dan ook diep onder de indruk van de wijze waarop jij je altijd staande hebt gehouden. Zonder theater. Zonder verwijten. Gewoon degelijk werk geleverd. Dat verdient respect. Ons respect. Gemeenteraadswerk is niet altijd glamoureus. Maar mensen als jij, Fred, die maken het betrouwbaar en betrouwbaarheid is wat onze inwoners verdienen. Fred, namens de inwoners van Midden-Delfland en namens de CDA fractie: dank je wel. Dank je wel voor al je inzet, je kennis en je karakter. Wij wensen je alle goeds. Op 29 augustus a.s. gaan we met de huidige fractie en de vorige fractie, bestuur en leden van het CDA nog op een gepaste wijze afscheid van je nemen. Nu krijg je alvast bloemen, ook namens Rob Zwaard vanuit Frankrijk, Peter van Rijs vanaf de tribune en Henk Rodenburg. Fred, we gaan je missen, maar als je ooit weer zin hebt in een wat roerige bestuurlijke periode? Dan weten we je misschien nog wel te vinden. Dank je wel. De voorzitter: Dank u wel, mevrouw Langeveld van het CDA. Dan wil ik heel graag vanuit de fractie OGP Midden-Delfland mevrouw Koppert vragen om naar het spreekgestoelte te komen. U zult spreken vanuit de fractie OGP Midden-Delfland. Gaat uw gang.

Mevrouw Koppert: Voorzitter, collega-raadsleden en natuurlijk wethouders. Wij zullen niet eigenwijs zijn: wij richten ons tot alle drie. Vandaag nemen we afscheid van jullie, Fred, Melanie en Michel, de afgelopen jaren de wethouders van Midden-Delfland. En de enige keer dat ik jullie in een raadsvergadering met de voornaam zal aanspreken. Hoewel het werk in de lokale politiek nooit echt af is, mogen we vandaag stilstaan bij wat wel is bereikt. De afgelopen jaren hebben jullie stappen gezet in het versterken van ons groene buitengebied. In woningbouw - kijk naar de presentatie van vorige week - en in leefbare dorpen, in goede voorzieningen, zoals onderwijs, en in het meer betrekken van onze inwoners. Daarnaast mogen we ook benoemen dat het in deze bestuursperiode gelukt is om nieuwe, jonge mensen aan te trekken die zich als ambtenaar willen 4

inzetten voor onze mooie gemeente Midden-Delfland. Hulde aan jullie dat jullie dat vertrouwen hebben neergezet. Het was een periode die niet vanzelf ging. En het was ook nog eens niet eenvoudig. Halverwege veranderde de samenstelling van het college. Voor ons als OGP Midden-Delfland was dat het moment waarop we instapten, na het besluit rondom de komst van een azc. Dat vroeg van iedereen flexibiliteit, vertrouwen en doorzettingsvermogen. Wij begonnen met Bart, die zich met grote betrokkenheid heeft ingezet. Helaas moest hij zijn werk neerleggen. Daarna kwam Michel en is het werk gewoon doorgegaan. En Michel, als we naar jouw periode kijken, valt vooral op hoe je het hebt gedaan. Je gaf zelf aan dat je dit werk doet omdat je heel dicht bij mensen wilt zijn. En dat heb je laten zien. Met spreekuren in elk dorp en de uitnodiging: je moet gewoon op me durven afstappen. Maar ook daar door gewoon zelf op pad te gaan, rond te fietsen, te kijken wat er speelt en het gesprek aan te gaan. Dat is niet vanzelfsprekend, want ook al kom je niet uit MiddenDelfland, maar uit Gouda, was je hier zichtbaar. Niet alleen als het makkelijk was, maar juist ook bij lastige dossiers, zoals de bereikbaarheid van Maasland. Je bent die discussies niet uit de weg gegaan, altijd belangstellend en altijd luisterend. In die korte tijd heb je ook concreet laten zien dat het wat oplevert.

Zo heb je - de burgemeester refereerde er al aan - mede dankzij goede gesprekken met de MRDH en het EBS ervoor gezorgd dat we vanaf 1 september 2026 weer een directe busverbinding hebben tussen Delft en Maasland. Dat is belangrijk voor scholieren en voor de bereikbaarheid van het ziekenhuis. Daarnaast heb je stappen gezet in zowel de speeltuinenvisie, de visie op groenbeheer. Kortom, je hebt een hoop opgepakt wat van grote betekenis is voor de kwaliteit van leven in onze dorpen. Tot slot, beste Fred, Melanie en Michel. Jullie laten geen afgeronde lijstjes achter, maar wel richting, lopende projecten en een manier van werken die past bij Midden-Delfland. Ik wil jullie oprecht bedanken voor jullie inzet en betrokkenheid en voor wat jullie de afgelopen vier jaar voor onze inwoners hebben betekend. Wat ik daarin heb gezien, is dat jullie de gemeenschap op een zorgvuldige manier hebben bestuurd. Niet als het simpelweg volgen van de meerderheid, maar als het blijven wegen van en recht doen aan de belangen van alle inwoners. Dat is een waarde die ik aan ieder wil meegeven richting de toekomst en waarvan ik oprecht hoop dat ook toekomstige colleges die blijven uitdragen. Michel, voor jou geldt in het bijzonder dat je instapte op een lastig moment. Je hebt echter in korte tijd laten zien wat een betrokken bestuurder inhoudt. Dank voor jullie inzet en graag tot ziens.

En Michel, als we je nog ergens op de fiets tegenkomen in MiddenDelfland, dan weten we dat je nog steeds aan het kijken bent naar wat er speelt. Dank je wel. De voorzitter: Dank u wel, mevrouw Koppert, voor de mooie woorden vanuit OGP MiddenDelfland, maar ook naar alle drie de wethouders toe. En tot slot wil ik de heer Vieira vragen om het woord te voeren, ook weer bij het spreekgestoelte. Gaat uw gang. De heer Vieira: Als je als vierde mag spreken, dan weet je zo langzamerhand voor welk thema ik hier sta. Dat is inderdaad het afscheid van de wethouders die er nu zitten. En dat voelt toch wel onwennig, want in de politiek neem je niet alleen afscheid van bestuurders, maar ook van mensen, die jarenlang onderdeel zijn geweest van het ritme van deze gemeente van vergaderingen, discussies, werkbezoeken, coalities, crises en, laten we eerlijk zijn, soms ook hele lange avonden. Dan richt ik me specifiek op Melanie in dit geval. Zoals de burgemeester al zei, heeft Melanie de eerste twee decennia van haar leven in Schipluiden doorgebracht en ging daarna studeren in het naastgelegen Delft, maar bleef zichtbaar verbonden met Midden-Delfland. Letterlijk zichtbaar trouwens, want volgens mij hebben weinig bestuurders zoveel regionale bijeenkomsten bezocht, zoveel kilometers op de fiets afgelegd en tegelijkertijd zo actief social media bijgehouden.

Soms wist LinkedIn eerder waar Melanie was dan de raad middels de maandbrieven, maar goed, dat zien we als iets positiefs. Ze droeg het verhaal van Midden-Delfland actief uit in de regio, richting samenwerkingspartners en richting inwoners. En ze begreep goed dat Midden-Delfland niet op zichzelf staat. Onze kracht zit juist in verbinding, in bijvoorbeeld dossiers op onderwijs, openbaar vervoer, recreatie en samenwerking. Ikzelf heb Melanie leren kennen als iemand met een sterke eigen overtuiging. Soms ook ietwat eigenwijs, excuses daarvoor. In ons geval kwamen we er, ondanks stevige gesprekken, altijd goed uit. Dat kwam eigenlijk doordat integriteit nooit ter discussie stond bij Melanie. Je wist: Melanie deed dingen vanuit overtuiging en betrokkenheid bij de gemeente. Ze was loyaal aan de gemeente en loyaal aan de mensen met wie ze werkte. Zoals gerefereerd heeft ze hier de volle vier jaar gezeten. Dat was niet altijd makkelijk, zoals ook al gerefereerd is. Dat vroeg doorzettingsvermogen en misschien ook een bepaalde rust en 5

nuchterheid. Daarnaast was ze zichtbaar trots op de ambtelijke organisatie en enthousiast over de mensen die hier werkten. Voorzitter, de vorige raad, zoals u wellicht nog weet, bestond uit vijftien man en twee vrouwen. In die zin was het ook mooi dat Melanie een brede afspiegeling richting de samenleving liet zien. Niet omdat we daar voortdurend mee bezig moeten zijn, maar omdat verschillende perspectieven simpelweg waardevol waren en zijn in het openbaar bestuur. Melanie bracht dat met haar eigen stijl, energie en benadering mee. Tot slot. Politiek is soms snel en vluchtig maar achter deze functies en dossiers, waar al uitgebreid aan gerefereerd is, zijn er uiteindelijk veel mensen die veel tijd, energie en overtuiging in de gemeente steken. Dat heeft Melanie de afgelopen jaren zonder twijfel gedaan. Daarom willen we haar bedanken voor haar inzet, zichtbaarheid, betrokkenheid en haar jarenlange inzet voor Midden-Delfland en natuurlijk wensen wij haar veel succes, plezier en rust bij alles wat hierna komt. Dank u wel. Laura heeft nog een klein geschenk. De voorzitter: Dank u wel, de heer Vieira vanuit D66. En dan kan ik aangeven dat er ook nog twee sprekers zijn en dat zijn twee wethouders zelf. En ik laat even aan jullie wie als eerste het woord wil voeren. Dat is de heer Klijmij. De heer Klijmij-van der Laan: Geachte raadsleden.

Twintig jaar geleden begon ik mijn politieke carrière als gemeenteraadslid in Gouda. Echt op de kop af twintig jaar geleden. Dat was in mei 2006. Een van de uitspraken die op het stadhuis op de markt staat, waar de raad en de commissies vergaderden, is 'audite et alteram partem'. Oftewel, hoor en wederhoor, luister ook naar de andere kant. Dat komt omdat het stadhuis ook nog de gerechtszaal was en daar hoort dat natuurlijk bij. Maar die spreuk is ook helemaal verinnerlijkt in de Goudse politiek. Zodanig zelfs dat toen het nieuwe huis van de stad werd gebouwd, ongeveer in dezelfde tijd als dit gebouw, dat daar ook die spreuk 'audite et alteram partem' groot boven de raadzaal is gezet. Luister ook naar de andere kant. Ik heb dat dus altijd meegekregen in mijn politieke carrière en hier ook geprobeerd om dat zo goed mogelijk toe te passen. En ik kijk in ieder geval met blijdschap, trots en dank naar de goede debatten die we hier hebben gevoerd. Het werd ook al door de burgemeester aangehaald. We hebben een aantal mooie stukken besloten voor het centrum van Schipluiden. De groenvisie, het participatiebeleid, de bus naar Maasland. Dat waren allemaal besluiten die niet met de smalst mogelijke meerderheid zijn genomen, maar met een breed draagvlak in de raad en dat is toch wel waar het uiteindelijk voor doet.

Niet alleen maar voor een smalle meerderheid, maar juist ook een breed draagvlak, soms unaniem, soms net niet en daar ben ik nog wel het meest dankbaar voor. En ook de positief-kritische betrokkenheid die ik hier heb ervaren van de raadsleden, de open houding naar mij als wethouder van toch wel ver weg van buiten, die heb ik ook altijd zeer gewaardeerd. Wat ik ook heel mooi vond - daar wil ik ook wel mijn dank vooral richting OGP Midden-Delfland uitspreken, maar ook wel in totaal - ik had natuurlijk de portefeuille Buitengebied, het hele Bijzonder Provinciaal Landschap. Dat is toch wel de identiteit van deze gemeente. Toen ik hier een jaar geleden voor het eerst fietste, was dat ook wel de reden dat ik dacht: ja, dit is een plek waar ik wel wethouder zou willen zijn. Dat ik die mocht hebben hier, vind ik ook wel een hele eer. Iets wat zo belangrijk is voor deze gemeente. Dus ook dank daarvoor. Ik blijf natuurlijk toch de aardrijkskundedocent, dus ik heb nog wel een paar wijze lessen voor de gemeenteraad. De eerste is: Midden-Delfland is een prachtige gemeente. Het bestaansrecht van Midden-Delfland is ook door de omgeving. Hieromheen liggen dichtbevolkte drukke steden en hier heb je de rust en de pracht van het landschap. Dat gaat niet vanzelf. Dat moet je samen doen. Ik heb namens deze gemeente vaak in regionale overleggen mogen zitten.

Mede dankzij de goede banden, met onder andere de MRDH, hebben we de buslijn kunnen redden. Dus ik wil u wel meegeven: blijf investeren in de regio. Kijk niet alleen binnen deze gemeentegrenzen, maar hou die lijnen met de omgeving open want daar heb je als gemeente wat aan. Sterker nog, als je dat niet doet, dan loop je bijna gevaar als gemeente, want je hebt die steun van de omliggende gemeenten gewoon nodig. Dus blijf daarin investeren. Tweede wijze les: wat je ook opschrijft in akkoorden of besluiten, wat er landelijk gebeurt en wat de wereld gebeurt, dat komt hier gewoon binnen. Of je wilt of niet. Hou daar rekening mee, denk daarover na en kom daar met zinnige besluiten over, maar doe niet alsof je daar niets mee te maken hebt. En de derde is wel een beetje een persoonlijke. Want ik zei wel ik heb het hier ontzettend naar mijn zin gehad. Dit is ook aangehaald, dus dat was hopelijk ook te zien. Het is een prachtige gemeente, wees daar zuinig op. Maar als je dan iedere keer ziet van nu komen er wethouders van binnen de gemeente, alsof je als wethouder van buiten toch wat minder bent, dat doet ook wat met je als persoon, want je investeert hier tijd in. Het is een zware baan. Ik 6

ga er niet over klagen, want het is ook een mooie baan, maar beoordeel mensen op hun daden en niet op hun postcode. Die wil ik ook wel meegeven. Want als er iets is wat ik ook heb ervaren – en dan kijk ik even naar links - ik kwam uit een heel mooi college in Gouda, maar dit was ook een heel mooi college. Ook dank voor de goede vergaderingen, de collegialiteit, de steun, de humor. Ik heb wat dat betreft het echt getroffen met het college dat ik hier het afgelopen jaar heb mogen meemaken. Dat waren mijn wijze lessen, maar de allerbelangrijkste les is: audite et alteram partem. Blijf naar elkaar luisteren, ook de komende vier jaar. Dank. De voorzitter: Wethouder Oderwald. Mevrouw Oderwald: Voorzitter, de eerste keer dat ik hier het gemeentehuis binnenstapte, was in een verdrietige periode. Kort daarvoor waren mijn beide ouders plots allebei overleden. Ik kwam om de overlijdensakte van mijn moeder op te halen. Maar tegelijk was ik ook eigenlijk gewoon heel nieuwsgierig naar het pand. Want vanuit Delft trok ik eerder samen op met Roger Vieira toen D66 Midden-Delfland begon. Die eerste zetel van Roger voelde echt als een enorme mijlpaal. Dat ik hier dan jaren later zelf als wethouder zou staan, dat had ik toen niet kunnen bedenken. Als wethouder kwam ik in dit dorp vele oude bekenden en vrienden van mijn ouders tegen.

Zij vertelden me elke keer weer, wie ik ook tegenkwam, hoe trots mijn ouders zouden zijn geweest dat ik mij voor Midden-Delfland mocht inzetten. Door die ontmoetingen voelden mijn ouders soms nog erg dichtbij. Ik voelde me hier thuis. Juist in de ingewikkelde periodes gaven zij mij mijn bestuurlijke kompas. En als ik terugblik naar de afgelopen vier jaar als wethouder, zie ik hoeveel mooie dingen wij in Midden-Delfland voor elkaar hebben mogen krijgen en waar ik aan heb mogen bijdragen. Zeer eervol. Ik wil een paar punten aanhalen, voorzitter, en die zijn ook al eerder genoemd. Het gaat om onze scholen, daar gebeurt het. De afspraken die met schoolbesturen werden gemaakt over toekomstbestendige gebouwen waar kinderen zich kunnen ontwikkelen en het fantastische Integraal Huisvestingsplan dat we hebben mogen neerzetten. Maar ook in ons landschap gebeurt het, met de Landschapsbiografie. Niet alleen een prachtig boek, maar vooral als het gezamenlijke verhaal van het landschap, zijn geschiedenis en hoe we het duurzaam blijven ontwikkelen voor de volgende generaties. En ook in hoe we met elkaar omkijken zie je het gebeuren. In plekken als WIJ Midden-Delfland, de nieuwe bibliotheek in Maasland, waar ontmoetingen, ondersteuning en ontwikkeling samenkomen. Geldzorgen in Midden-Delfland hebben weer een plek gekregen in het beleid.

En voor mij hoort het allemaal bij dezelfde overtuiging: mensen de ruimte geven om vooruit te kunnen komen en tegelijk verantwoordelijkheid blijven nemen voor elkaar en voor de leefomgeving die wij ons thuis noemen. Bij het terugblikken voor vanavond moest ik denken aan een klein meisje van een jaar of zeven. Een mooie ontmoeting in het azc in Den Hoorn. Vanwege de taal konden we elkaar eigenlijk niet verstaan. Ze was er nog maar net. Toch nam ze me mee naar haar slaapkamer. Daar liet ze trots haar bed zien met een knuffel op haar kussen. En ineens vielen voor mij alle woorden en discussies even weg. Want uiteindelijk zag ik hier gewoon een kind dat hier opgroeit. Niet een dossier, niet een debat, maar een kind dat veiligheid, school en een toekomst nodig heeft. Mijn ouders zouden inderdaad trots zijn geweest dat ik hier in Schipluiden wethouder heb mogen zijn. Al zei mijn zus laatst ook heel eerlijk: mama zou nu vooral heel blij zijn dat je stopt. Want ik denk dat juist de toon van het publieke debat mijn moeder soms echt verdriet zou hebben gedaan. Maar voor mij overheerst vooral dankbaarheid voor de samenwerking met uw raad, met het college en met de ambtelijke organisatie. Bijzonder veel waardering heb ik voor alle vrijwilligers, maatschappelijke organisaties en scholen die zich ook voor het azc hebben ingezet.

Juist daar zag ik hoe MiddenDelfland ingewikkelde vraagstukken samen aankan. Het kan wél. Graag wil ik iedereen bedanken met wie ik de afgelopen jaren heb mogen samenwerken. Collega-bestuurders, de gemeenteraad, de ambtelijke organisaties. Natuurlijk ook dank aan mijn man en kinderen, die er helaas niet bij kunnen zijn, maar zeker ook aan onze partij D66, die mij het vertrouwen gaf om dit ambt te mogen vervullen. Dank jullie wel dat ik me in deze gemeente heb mogen inzetten. Ik hoop dat we zuinig op elkaar blijven, op de menselijke maat en op wat Midden-Delfland zo bijzonder maakt. Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel. Dank je wel ook Melanie, Michel, Fred, alle drie als wethouders. We hebben heel wat besproken en besloten met elkaar. Er is net heel mooi gesproken, ook door de fracties; mooie dankwoorden. Nogmaals heel veel dank voor jullie inzet. Ik wil jullie hierbij ook bloemen aanbieden. Straks wordt iedereen in de gelegenheid gesteld om jullie te bedanken, want 7

nadat ik de bloemen heb overhandigd, ga ik de vergadering vijftien minuten schorsen. We hebben toch even de ruimte nodig om jullie alle drie nog even toe te spreken maar er zijn heel mooie woorden gezegd. Nogmaals, alle goeds voor de toekomst en heel veel dank namens heel MiddenDelfland voor jullie inzet. Dank u wel.

5.

Schorsing

Dames en heren, dan schors ik hierbij de vergadering voor vijftien minuten. Dat betekent dat wij om 20.35 uur de vergadering zullen vervolgen. Schorsing De voorzitter: Ik heropen de vergadering. We zijn wat eerder, want u bent allemaal zo gedisciplineerd alweer op de stoelen gaan zitten dat we kunnen starten.

6.

Aanbieden van het hoofdlijnenakkoord

De voorzitter: We zijn bij agendapunt 6, het aanbieden van het hoofdlijnenakkoord. De fracties Mijn Partij en VVD hebben een hoofdlijnenakkoord gesloten. Dit akkoord ligt nu ter bespreking voor. U heeft het allen ontvangen. Dit hoofdlijnenakkoord ligt daarom ook nu ter bespreking voor, maar niet ter besluitvorming, voor de duidelijkheid. Dat betekent ook dat het niet mogelijk is om het hoofdlijnenakkoord te amenderen. Er is immers geen besluit om te wijzigen. Wel staat het de fracties vrij om moties in te dienen. Ik wil graag de fracties van Mijn Partij en de VVD verzoeken om het hoofdlijnenakkoord toe te lichten. En ik denk ook dat het goed is, ook voor de mensen thuis, dat vervolgens de andere partijen erop kunnen reageren. We zullen de bespreking dan ook vanavond in twee termijnen doen. Allereerst kijk ik naar de heer Roeling. Wilt u een eerste toelichting geven? Dat wilt u. Dan is het woord aan de heer Roeling van Mijn Partij. Aan u het woord. De heer Roeling: Ik denk dat 'trots' wel een toepassing is. We zijn trots dat we dit hebben kunnen bereiken. Ik neem even een aanloopje richting de verkiezingen, die voor ons zeer goed zijn uitgepakt. Belangrijk is dat dit hoofdlijnenakkoord duidelijk maakt dat stemmen en verkiezingen in Midden-Delfland nog zin hebben. Een ruime meerderheid wenst ander beleid en uiteindelijk landt dat in een hoofdlijnenakkoord.

Dat is denk ik waar we het meest trots op zijn: dat we kunnen laten zien dat het ook anders kan. Daar is dit het resultaat van. Ik ben ook trots als lijsttrekker van Mijn Partij dat we hier nu zitten en dat we daadwerkelijk aan de slag gaan. Belangrijk dat we daar de juiste mensen voor hebben binnen de fractie en misschien later vanavond in het college. Ik zal niet op de inhoud ingaan. Ik wil wel in ieder geval nog bedanken de ambtelijke ondersteuning van de heer Wim van Dalen, die ons heeft bijgestaan. De portefeuilleverdeling hebben we iets aangepast. Het sociaal domein was namelijk verdeeld over twee portefeuillehouders. Dat is teruggebracht naar één. Datzelfde geldt voor ruimtelijke ordening. Dat was ook onder twee portefeuilles en dat is teruggebracht naar één. We denken dat dat wel wat efficiënter is. Ik zou zeggen: iedereen, veel leesplezier. En dat we maar een mooie periode tegemoet mogen gaan in dit mooie Midden-Delfland. Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel, mijnheer Roeling, voor uw toelichting, zonder op de inhoud in te gaan. Ik kijk vervolgens naar de heer Hedges van de VVD. Het is ook meteen de maidenspeech van de heer Hedges. De meesten weten wat dat betekent, maar voor de nieuwe raadsleden leg ik het even uit. Tijdens de maidenspeech worden er geen interrupties toegestaan. Dat is zoals het hoort. Ik wil nu graag het woord geven aan de heer Hedges van de VVD.

Aan u het woord. De heer Hedges: Dit geeft mij de kans om een beetje à la Fidel Castro de komende uren tot diep in de nacht te kapen. Maar dat zal ik niet doen. Vandaag gaan wij spreken over een hoofdlijnenakkoord. Wat ons betreft draait het om een centrale gedachte: het verder bouwen aan een sterker Midden-Delfland. Een Midden-Delfland waarin de dorpen leefbaar en groen blijven, waarin inwoners zich gehoord voelen, waarin we verantwoordelijkheid nemen voor de toekomst van onze gemeenschap en ons landschap. Dus het hoofdlijnenakkoord is wat ons betreft een heel mooi visiedocument. Wij kijken er heel erg naar uit dat het nieuwe college daar straks handen en voeten aan mag geven en dat hopen we te doen in een sfeer van positiviteit en samenwerking. Ook al weten we dat er een aantal hete hangijzers zijn. Samenwerken tussen coalitie en oppositie kan 8

wat ons betreft prima, want als je de verkiezingsprogramma's naast elkaar neerlegt, dan zie je toch wel en lees je dat er uitermate veel overeenkomsten zijn. Er zijn meer overeenkomsten dan verschillen. We willen allemaal een zichtbare en bereikbare gemeente. We willen allemaal betrokkenheid van inwoners, bewonersinitiatief ondersteunen, transparant besturen, groen onderhoud, krachten verenigen, realiseren van woningen voor starters, ouderen, enzovoort, enzovoort. Dus nogmaals, we hebben meer overeenkomsten met elkaar dan verschillen. In elk partijprogramma kun je lezen dat Midden-Delfland uniek is. Dat zeggen we allemaal. Dus vijf partijen, vijfmaal Midden-Delfland is uniek. Midden-Delfland is bijzonder. Ik denk dat we vorige week een mooie aftrap hebben gehad, waarin gelukkig ook uitgesproken werd dat we willen samenwerken. De hand werd uitgestoken en toch las ik dan de dag daarna in de media: "De oppositie hekelt de coalitie". En toen dacht ik: dat heb ik eigenlijk helemaal niet zo ervaren. "Hekelen" is ook een heel naar werkwoord. Hekelen is een Middeleeuws werkwoord waarin de vlasplant uit elkaar getrokken wordt. Er worden draden van gemaakt op een plank van pinnen. Ik ben heel visueel ingesteld, dus toen zag ik mijnheer Roeling en mijzelf al worden voortgetrokken over een plank met pinnen door de coalitie.

Wat een onprettig beeld is dat! Toen dacht ik, laat ik even terugkijken of ik iets gemist heb. Ik kijk nogmaals terug op een positieve avond. Er is door het CDA op gewezen dat we ons gedragen, want dat verdienen onze inwoners. Dat denk ik ook. Ik denk dat het ook goed is, mocht er nog wat 'gehekeld' worden vanavond, dat het goed is om her en der wat reflectie over de laatste vier jaar te hebben en ook na te denken over wat onze inwoners verdienen, maar ook wat onze inwoners niét verdienen. Daar hebben we de laatste vier jaar toch ook het een en ander van gezien, in gedrag van mensen in het college of in de gemeente. Zoals gezegd: samenwerken, dat is wel hetgeen waar wij voor gaan. Samenwerken met ons: ik denk ook dat dat leuk is, want de samenwerking voorlopig tussen VVD en Mijn Partij verloopt uitermate goed. We hebben plezier met elkaar, we lachen met elkaar en we besteden tijd om elkaar te leren kennen. Ik durf wel te zeggen dat er nu al sprake is van een groot onderling vertrouwen. Dat is, denk ik, de basis voor een succesvolle coalitie. Met andere woorden, als ik net in de verschillende speeches hoor dat wethouders hun termijnen niet volmaken en dat het tegenwoordig normaal is dat wethouders maar één jaar of twee jaar zitten. Dat gaat hier niet gebeuren. Daar durf ik mijn hand voor in het vuur te steken. Gelijktijdig hebben we de lat hoog gelegd voor onszelf.

Wij realiseren ons dat er een spanningsveld is tussen de uitvoerbaarheid en haalbaarheid van onze ambitieuze plannen. Zonder wrijving geen glans. Wij hebben in ieder geval een rotsvast vertrouwen in het nieuwe college, maar ook in het ambtelijke apparaat. Zeker na de informatiebijeenkomst van vorige week zijn wij positief verrast over hoeveel jonge talenten bij deze gemeente werken. Ik had daar zelf eigenlijk weinig kennis van. Dat was dus een uitermate positieve verrassing. Ik daag ook de jonge professionals uit, of eigenlijk het hele ambtelijke apparaat, om samen met ons te werken aan het verder bouwen van een sterk en mooi Midden-Delfland. Om out-of-the-boxoplossingen aan te dragen, want er liggen nog een aantal complexe dossiers en vraagstukken die vaak ook veel verder reiken dan onze gemeentegrenzen. Als we het nog even hebben over wat onze inwoners verdienen: zij krijgen wat ze verdienen, namelijk een coalitie van Mijn Partij en VVD. Inwoners hebben immers laten zien dat ze voor een andere koers kiezen. En dat mag, want dat is politiek en dat is democratie. Wij willen vandaag dat kan ik niet vaak genoeg doen - benadrukken en uitspreken dat het hoofdlijnenakkoord geen document van uitsluiting is, maar ook op heel veel punten een uitnodiging om samen te werken. We kunnen er uiteraard ook niet omheen dat er een aantal fundamentele verschillen zijn van elkaar.

Ik ga wel degelijk gebruikmaken van de gelegenheid om een paar punten inhoudelijk te bespreken. Het azc is al veelvuldig genoemd. Ook ik wil daar heel even bij stilstaan, omdat het goed is om daar nog even wat scherpte in te brengen. Daar is gelijk een artikel van verschenen in de krant van vorige week. We zien dat de komst van het azc in Den Hoorn uitermate veel impact heeft gehad op inwoners en op hun onderlinge verhoudingen. Wij hebben uitgesproken, zoals het ook staat in het hoofdlijnenakkoord, dat het azc zo snel mogelijk moet sluiten. Dat betekent dat het azc niet langer dan de voorgenomen vijf jaar staat. Dat is ook conform afspraak met het COA. Dat is onder normale omstandigheden de eerste exitmoment. Het is een onderwerp waar landelijk uitermate veel onrust over is en waar er ook beleidsmatig op landelijk en Europese niveau ongetwijfeld heel veel zal gebeuren. Het heeft voor ons dus ook helemaal geen zin om in het hoofdlijnenakkoord of op andere punten te speculeren over hoe het straks verder moet. De kans is namelijk groot dat spelregels en situaties dusdanig snel veranderen en dat wij ons vooral laten 9

leiden door de belangen van onze gemeente, de inwoners en wat passend is voor onze dorpen. Dat is voor ons het referentiekader. We zijn niet blind voor geopolitieke ontwikkelingen, maar die gaan wij als Midden-Delfland niet oplossen. We hebben nooit gezegd - dat kan je ook nergens lezen - dat er geen opvang van asielzoekers in Midden-Delfland plaatsvindt. Wij vinden dat de manier waarop we dat doen, moet passen bij onze gemeente. De belangen van onze inwoners staan als allereerst centraal. In ons hoofdlijnenakkoord wordt specifiek benoemd dat het vertrouwen tussen de inwoners van Den Hoorn en de gemeente hersteld moet worden. Ook daar sta ik graag even bij stil. De manier waarop de besluitvorming rondom de komst van het azc heeft plaatsgevonden verdient niet een schoonheidsprijs. Dat is nog een voorzichtige uitdrukking. De informatieavond van 18 september 2025 in De Hoornbloem staat menig inwoner nog scherp op het netvlies. Een vaas kan breken en die kan je weer lijmen, maar de barsten blijf je zien. Den Hoorn mag en zal de komende vier jaar niet als het afvoerputje van Midden-Delfland gezien en behandeld worden. Voorzitter. Een ander belangrijk onderdeel in dit akkoord is wonen. Daarin vinden VVD en Mijn Partij elkaar nadrukkelijk. Eigenlijk zijn de verschillen met andere partijen ook niet eens zo heel groot, want we willen allemaal hetzelfde.

We willen dat er meer woningen gerealiseerd worden, dat het pragmatisch moet, met beperkte stroperigheid en beperkte bureaucratie. Soms zegt de ene partij dat ze dat vanuit de linker- of rechterkant wil aanvliegen. Dat kan natuurlijk, maar het college krijgt de opdracht om alles uit de kast te trekken om zoveel mogelijk voor eigen inwoners mogelijk te maken. Wat VVD en Mijn Partij daarnaast bindt is onze visie op bestuur. Wij geloven in een gemeente die zichtbaar en toegankelijk is, waar participatie geen wassen neus is. Als dat wel is, dan moet je het ook niet organiseren. Wij geloven in een gemeente waar transparantie de norm is. We hebben te maken met een bijzondere situatie binnen de VVD, namelijk dat de echtgenote van mijn collegaraadslid Maurits Renzen, kandidaat voor het wethouderschap is. Daarmee is er een echtpaar actief en dat zou best wel eens een unicum in Nederland kunnen zijn. Wij zijn niet blind voor de beeldvorming hierover. Wij zijn altijd helder geweest over wie onze kandidaat-wethouder is. We hebben veelvuldig en langdurig hierover gesproken binnen onze fractie. Dit is echter een fractieaangelegenheid. De situatie is uniek. We houden hier rekening mee binnen onze fractie. Daarmee is voor ons ook deze zaak afgedaan. De VVD-fractie is tevreden. Nog niet aan bod gekomen zijn thema's als ondernemen en financiën, die traditioneel voor de VVD erg belangrijk zijn.

Ook daarin zien wij dat er goede keuzes worden gemaakt en dat er een goede lijn uitgezet wordt. Dus wij kijken er naar uit om te zien hoe het college ook daar verder handen en voeten aan geeft. Gezond financieel beleid is het fundament van onze politieke visie. Wij denken niet alles zelf te weten, integendeel. Dit akkoord is een startpunt. De uitwerking volgt nog. Wij hopen op zo min mogelijk gehekel, maar wel een stevig inhoudelijk debat op inhoudelijke samenwerking en op voorstellen die Midden-Delfland verder helpen. Uiteindelijk zitten wij hier niet voor onszelf. We zitten hier voor onze inwoners, voor jongeren die hier willen blijven wonen, voor ouderen die hier prettig oud willen worden, voor ondernemers, verenigingen, voor onze boeren, voor de vrijwilligers en iedereen die elke dag een bijdrage levert aan onze mooie gemeenschap en laten we daarom verder bouwen aan een sterk Midden-Delfland. Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel, de heer Hedges en van harte gefeliciteerd met uw maidenspeech, want dat was het. Zeker. Dank. Dan is het nu de beurt aan de oppositiepartijen. Ik kijk deze kant op en ik kijk als eerste naar mevrouw Langeveld. Misschien wilt u vanuit het CDA aftrappen? En vervolgens geef ik dan uiteraard het woord ook aan de andere twee fractievoorzitters. Dat betekent dat dit de eerste termijn is. Gaat uw gang, mevrouw Langeveld van het CDA.

Mevrouw Langeveld: Collega-raadsleden, de CDA-fractie heeft het hoofdlijnenakkoord 'Bouwen aan een sterk Midden-Delfland' natuurlijk met belangstelling gelezen. Wij complimenteren allereerst beide coalitiepartijen met het bereiken van dit akkoord en vooral met de voortvarendheid waarmee het bestuur wordt ingevuld. De ambitie om Midden-Delfland een aantrekkelijke gemeente te houden om in te wonen, te werken en te recreëren, delen wij natuurlijk van harte. Als dat het doel is, wil het CDA in de komende raadsperiode graag met alle fracties meebouwen aan deze gemeente, waar mensen deel uitmaken van een sterke gemeenschap en waarin iedereen meetelt. Bouwen is constructie en het woord zegt het al: wij zitten er constructief in. De tijd voor een volledige inhoudelijke reactie was te kort, maar wij zien de verdere uitwerking in een 10

collegewerkprogramma met interesse tegemoet. Wij kunnen dan tegen die tijd meer in detail reageren. Wat wel opvalt en wat het CDA soms wat zorgen baart, is de algehele toon van het akkoord en de accenten daarin. Een artikel in het blad Binnenlands Bestuur hebben we er in elk geval al mee gehaald op 18 mei jl., gisteren. Dat spreekt van de 'eigen volk eerst-coalitie' in Midden-Delfland. Als CDA moeten we daar misschien nog wel een beetje aan wennen. Ook opvallend is dat in die focus op het eigen volk soms wel heel gemakkelijk de rest van de wereld als heel irrelevant wordt afgedaan. De vraag is of dat altijd in het belang is van onze gemeente, want om het voor het eigen volk zo goed mogelijk te regelen heb je soms de omliggende gemeenten gewoon nodig. Het doel van de gemeente is de kwaliteit van leven voor alle inwoners in stand te houden en zo mogelijk te verbeteren. Binnen de gemeente vergt dat op vele fronten samenwerking, maar die noodzaak tot samenwerking houdt niet op bij de gemeentegrens. Het CDA hoopt dat het nieuwe college de meerwaarde blijft zien van vele regionale samenwerkingen en die niet overboord gooit. We kunnen het, zeker met onze geringe omvang, niet alleen en met de regionale samenwerkingsverbanden is meerwaarde voor onze inwoners te behalen. Ik heb dan ook een vraag aan Mijn Partij en de VVD.

Onderschrijven Mijn Partij en de VVD het belang van de bestaande regionale samenwerkingsverbanden en zijn VVD en Mijn Partij voornemens om deze voort te zetten? Het akkoord spreekt in paragraaf 3.6 over meer vrijheid voor inwoners en ondernemers, zonder te worden gehinderd door strakke kaders. Het CDA onderschrijft de waarde van ruimte voor eigen initiatief, maar plaatst daar wel een duidelijke kanttekening bij. Grotere vrijheid voor de een mag natuurlijk nooit leiden tot onvrijheid voor de ander. Ik geef zomaar even een voorbeeld. Het zou kunnen dat mijn buurman besluit dat hij in zijn achtertuin, op de plek waar een bedrijfshal staat, een wooncomplex wil bouwen of misschien iets anders. Dit complex is in zijn ogen een goed idee. Vanuit zijn visie draagt hij mogelijk bij aan het oplossen van de woningnood en de woningen leveren hem persoonlijk een aardig centje op. Dus hij is helemaal voor. Het complex wordt wel wat groter. Voor mij als buurman zou dit echter een grote nadelige verandering kunnen betekenen. Een wooncomplex heeft nu eenmaal een heel ander gebruikspatroon dan een bedrijfshal en ook heel andere overlast voor mij en andere omwonenden. In de huidige situatie is het bestemmingsplan leidend. En dat is vastgesteld vanuit gemeentelijke kaders, die rekening houden met het belang van iedereen.

Als mijn buurman dit plan wil realiseren, doorloopt hij de procedures en wordt het bestemmingsplan aangepast, als iedereen dat tenminste een goed idee vindt. Er is dus ruimte voor initiatieven, maar ook voor bezwaar, hoor en wederhoor. Betekent paragraaf 3.6 nu dat in de toekomst dit principe wordt losgelaten en het aan mijn buurman is om vanuit zijn visie te besluiten hoe hij die grond wil invullen? De kaders die de raad heeft bepaald, zijn er natuurlijk niet voor de sier, ze zijn er om te zorgen voor een goede juridisch houdbare positie voor alle inwoners en niet alleen van hen die al dan niet met algemeen of eigen belang voor ogen een plan willen uitvoeren. Het CDA vindt zeker dat we initiatieven moeten kunnen ontplooien, maar daarbij moeten we niet onzorgvuldig over de belangen van anderen heen stappen, alleen omdat het nu misschien aardig en sympathiek lijkt om dat te doen. De wet- en regelgeving is er niet voor niets, maar dient ervoor om ons te behoeden voor eenzijdige ontwikkelingen, belangenverstrengeling en mogelijke vriendjespolitiek. Wij willen ervoor waken dat een eigen visie leidt tot het schaden van belangen van anderen en dat het niet werken binnen wettelijke kaders straks de nieuwe norm wordt, met alle juridische en maatschappelijke consequenties van dien.

Die juridische consequenties zijn dan wellicht wel weer een leuk verdienmodel voor de advocatuur, maar de inwoners van MiddenDelfland zitten daar echt niet op te wachten. Ik heb dan ook nog een vraag aan Mijn Partij en VVD. Welke concrete kaders overwegen de VVD en Mijn Partij om te versoepelen of te herzien? Hoe borgen jullie de rechtsbescherming van omwonenden en andere belanghebbenden in dat proces? Dan kom ik ten slotte op de toon van het coalitieakkoord. Het 'eigen volk eerst' en 'wij, als kleine gemeente, tegenover een overmacht van regelgeving vanuit Rome'. Had u het beeld herkend? Meer dan zestig jaar geleden kwam het eerste stripalbum van Asterix en Obelix uit. Asterix en Obelix staan voor al het goede in hun authentieke dorp in Gallië, dat inmiddels is omsingeld door de Romeinen. 'Wij klein' tegen 'zij groot'. Daarnaast heeft iedereen in het dorp ook nog eens ruzie met elkaar, maar dat is bijzaak. In de verhalen nemen Asterix en Obelix het samen ogenschijnlijk op tegen de Romeinen. Maar uiteindelijk, als je wat beter kijkt, strijden ze voor de zwakkeren en kwetsbaren in de maatschappij. Ze trekken erop uit, ver buiten de eigen grenzen, werken samen, juist wel, leren van andere volken en bereiken juist zo altijd hun doel. En het behaalde succes vieren ze met z'n allen in het dorp met een geweldig feestmaal, waarbij alleen de bard er wat bekaaid afkomt.

Eind goed, al goed. Dus als wij ons voelen als het laatste dorp dat standhoudt van 11

Asterix en Obelix, laten we dan ook aan de slag gaan in de geest van Asterix en Obelix. Met trots op onze mooie gemeente. En laten we in de nieuwe raadsperiode ook samen de problemen te lijf gaan, met oog voor iedereen in de samenleving. Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel, mevrouw Langeveld, namens het CDA, in de eerste termijn met uw betoog. Ik zou graag vervolgens het woord willen geven aan de heer Knaap van OGP MiddenDelfland. Aan u het woord. De heer Knaap: Ja, het hoofdlijnenakkoord Bouwen aan een sterk Midden-Delfland. Vorige week werd er al mooie beeldspraak gebruikt: er is gebroed, wij aanschouwen nu het kuiken van de VVD en Mijn Partij. Wij hopen dat het een kuiken wordt dat mooi opgroeit. Natuurlijk hebben wij het hoofdlijnenakkoord met interesse gelezen. Mevrouw Langeveld zei het al. Er staat heel veel in, misschien zoveel dat we niet alles kunnen aanstippen, maar daar hebben we nog vier jaar voor, dus dat komt vast goed. In het hoofdlijnenakkoord zien we ook genoeg zaken die ons verbinden. De heer Hedges zei het al. Werken aan een groen landschap, wat een kernwaarde is van onze gemeente, en het Bijzonder Provinciaal Landschap als centrale pijler voor ons beleid. Het verbeteren van waterkwaliteit, boeren als partners en beheerders van ons mooie gebied.

Het investeren in recreatie, kleinschalig, met watertappunten, toiletvoorzieningen, elektrische fietsen en bootoplaadpunten. Verantwoord financieel beleid, ouderenbeleid, meer woningen, minder eenzaamheid en meer ontmoetingsruimten, met en voor elkaar en bereikbaarheid en mobiliteit, zorg, jeugd en maatschappelijke ondersteuning als belangrijke randvoorwaarden voor onze inwoners. Het staat er allemaal in en wij zijn het daarmee eens. De kracht is alleen hoe we dat met elkaar gaan doen en dat zullen we ook netjes in het collegewerkprogramma natuurlijk nogmaals naast onze visie en onze ideeën leggen, want er kan natuurlijk een verschil ontstaan. Daar gaan we niet op voorhand van uit. We zien ook verschillen in de wijze waarop wordt omgegaan met de agrarische ondernemers in ons landschap. Het lijkt alsof met name de duurzame boeren er niet met naam en toenaam in genoemd worden. De vraag aan de collega's van VVD en Mijn Partij is ook of er aandacht blijft voor onze duurzame boeren.

Krijgen zij inderdaad genoeg ruimte en genoeg middelen en ondersteuning om dat wat landelijk wordt gezien als een heel goed voorbeeld, het Duurzaam Boer Blijven in MiddenDelfland, ook op deze manier te blijven doen? Gaat dat niet ten koste van grotere agrarische ondernemers die een ander belang hebben, zoveel mogelijk melk, zoveel mogelijk koeien en zo min mogelijk buiten? We zien ook - daar werd ook al aan gerefereerd - een ambitie om een terugtrekkende beweging te maken als overheid of als gemeentelijke overheid. De zorg die wij daarin hebben, is dat het heel goed kan zijn dat daardoor ruimte ontstaat. Het kan ook heel goed zijn dat mensen die niet weten dat die ruimte er is, of mensen die niet kunnen gebruikmaken van die ruimte, daardoor verloren worden in Midden-Delfland. Wij roepen het nieuwe college straks, maar in dit geval even de nieuwe coalitie op om ook daarvoor te zorgen. We zijn er voor alle inwoners en niet voor de 60% die op de nieuwe coalitie hebben gestemd. Daar is echt meer voor nodig dan alleen een hoofdlijnenakkoord schrijven. Daar is echt meer voor nodig dan die ambities even op te schrijven. Dit is werk van alledag. U heeft het net gehoord. We lezen in het akkoord niets over andere belangrijke zaken die ook te maken hebben met ons bijzondere gebied. Er wordt geïnvesteerd in de waterkwaliteit en dat is goed. Dat is goed voor ons gebied.

Er staat niets in over het verbeteren van de luchtkwaliteit, wat net zo belangrijk is. We zijn wel een groene long, maar er zijn mensen die hier grijze longen hebben van al het fijnstof en de verontreinigende stoffen die gewoon in onze lucht aanwezig zijn. We wonen met elkaar in de slechtste deel van Nederland qua luchtkwaliteit. Dat verdient aandacht. De vraag aan zowel Mijn Partij als VVD is: bent u bereid om daar ook in te blijven investeren? Bent u bereid om over de makkelijke uitspraak - ik refereer eventjes aan een uitspraak uit de vorige periode - te stappen? Wij zijn nu eenmaal de partij van het fikkie stoken. Dit gaat over de gezondheid van mensen en die mag ons allen aangaan. Bent u ook bereid om te investeren in de stilte van ons gebied? Ook dat is een kwaliteit van ons landschap. Dat gaat gewoon heel veel mensen aan. Dat is ook de reden waarom mensen hier graag zijn. Het is hier nog stil. En dan de twee hoofddossiers, de heer Hedges zei dat ook al, uit de verkiezingen, maar ook uit dit hoofdlijnenakkoord. Woningbouw. We lezen in het akkoord regie op woningbouw, maar geen actieve rol van de gemeente. Onze belangrijkste zorg daarin is hoe u dat dan met elkaar wilt bereiken. Hoe gaat u daadwerkelijk regie krijgen op initiatieven die door anderen worden ontplooid met belangen die vanuit de anderen tot ons komen als gemeente? Waarom niet doorzetten op de 12

manier waarop het al gebeurt? Het voorbeeld van De Kroon is daar een mooi voorbeeld van. De gemeente pakt even een kleine rol en zorgt ervoor dat er gebouwd wordt wat zo nodig is voor onze inwoners. Daarbij - dat is ook iets waar wij een motie voor willen indienen - de zorg dat er, met geen woord, maar ook echt met geen enkel woord gesproken wordt over sociale woningbouw. Het realiseren van sociale huurwoningen voor onze gemeente. We hebben gewoon een afspraak met de provincie, in de regio dat 30% van onze nieuwbouwprojecten ook gebouwd wordt voor sociale huurwoningen. Dat is ook belangrijk. Dat gaat over onze eigen inwoners, maar dat gaat ook over samenwerken in een regio en ervoor zorgen dat onze inwoners ook in een andere gemeente een plekje kunnen krijgen. Dat is een wederkerigheid. Wij kunnen dat als gemeente niet alleen. Daar moet je voor samenwerken. Er zijn in onze gemeente genoeg mensen die geen middeldure huur kunnen betalen. Een middeldure huur voorzitter, is een bedrag van € 930,00 tot € 1.230,00 per maand. Er zijn genoeg mensen die dat niet kunnen betalen. Er zijn genoeg mensen, ook jongeren, die geen koophuis kunnen aanschaffen. De kosten daarvan in Midden-Delfland zijn gewoon bizar hoog. Een gemiddeld huis in Midden-Delfland kost meer dan € 450.000,00. Daarom is het toch nodig om te investeren in sociale woningbouw.