2024 m 11 d 12 Vsl raad

Notulen van het verhandelde in de openbare vergadering van de raad van de gemeente Midden-Delfland, gehouden op dinsdag 12 november 2024, 16.00 uur. Voorzitter

: F.I. Noordermeer-van Slageren, burgemeester

Griffier

: A. de Vos

Aanwezig : de heer B.J. Ammerlaan (Mijn Partij) (vanaf 17.20 uur) de heer J. van der Eijk (VVD), de heer J.G. Jongsma, (OGP Midden-Delfland), de heer N.C. Knaap (OGP Midden-Delfland), mevrouw S.A. Koppert (OGP Midden-Delfland), mevrouw D. Langeveld (CDA) de heer F.J. van Lier (Mijn Partij), de heer P.W. van Rijs (CDA), de heer R.H.P. Ringeling (ChristenUnie), de heer H. Rodenburg (CDA), de heer E.N.H. Roeling (Mijn Partij), de heer P.W. Scholtes (D66), de heer J.P. van der Spek (Mijn Partij), de heer R.E. Vieira (D66) en de heer R.H.G. Zwaard (CDA) Afwezig

: de heer A.J. Gebben (VVD), de heer J.J.C. Moerman (VVD)

Tevens aanwezig: de heer A.F. de Leede, mevrouw M. Oderwald-Ruijsbroek, de heer F.A. Voskamp, wethouders

1.

Opening van de vergadering

De voorzitter: Welkom allen. Het is dinsdag 12 november 2024 en om 16.00 uur zijn we hier gestart met de raad en we zijn bijeen voor de bespreking en besluitvorming voor de Gemeentebegroting 2025-2028. De raad stelt vandaag de financiële kaders vast, waarmee u het college aan het werk zet om zich ook volgend jaar in te kunnen zetten voor de gemeente en haar inwoners. En 2025 is het laatste volle begrotingsjaar van dit college. Immers, in maart 2026 zijn er gemeenteraadsverkiezingen. De vergadering vanavond kent een ietwat andere dynamiek doordat we lang gaan schorsen, maar niet alleen schorsen, we gaan ook nog lekker eten. Ik wens de raad en het college een goede vergadering toe en ik open hierbij de vergadering. Ik meld hierbij ook de afwezigheid van de leden Gebben en Moerman, beiden van de fractie VVD. En ik wens mijnheer Van der Eijk sterkte vanavond. U heeft collega's in de raad, dus we doen dat hier met elkaar vanavond uiteraard. En mijnheer Ammerlaan zal iets later aansluiten, dus die komt nog wel, maar die is er nu nog niet.

2.

Spreekrecht voor belangstellenden

De voorzitter: Er zijn geen aanmeldingen voor het spreekrecht ontvangen, dus ik ga meteen naar agendapunt 3.

3.

Vaststellen van de agenda

De voorzitter: Het vaststellen van de agenda. Bij het vaststellen van de agenda heb ik een agendavoorstel om de beraadslaging van agendapunt 6. Eerste wijziging op deze begroting, mee te nemen bij de beraadslagingen bij punt 4. en 5., maar uiteraard wel als apart besluit te nemen. Dus het zesde agendapunt met inachtneming van de reeds gehouden beraadslaging, uiteraard als besluit met elkaar vast te stellen. Dat is het agendavoorstel. Kunt u zich hierin vinden? Dan is hierbij de agenda ook vastgesteld. En voordat wij beginnen met de beraadslagingen, wil ik nog even zeggen dat u zojuist een prachtig magazine uitgereikt heeft gekregen. Het is gisteren gelanceerd en daar zijn we heel trots op, maar daar mogen jullie ook trots op zijn want het is echt vanuit eigen productie, vanuit onze gemeente, een blad dat op dit moment in 2000 exemplaren verspreid wordt. Maar er werd gisteren al gemeld dat er meer nodig zijn, dus ik ben bijzonder trots. Wethouder De Leede en ik mochten gisteren bij de lancering aanwezig zijn en er was een heel mooie opkomst. Dus dat is leuk om nog even te melden.

4.

Beraadslagingen over programmabegroting 2025-2028 c.a.

De voorzitter: Goed, naar de beraadslagingen. In september heeft de raad de ontwerpbegroting 2025-2028 mogen ontvangen. En de behandeling van de begroting 2025 is van start gegaan met een avond waarin de fracties de daarbij levende, technische vragen hebben kunnen stellen. 1

Vervolgens is de eerste termijn schriftelijk verlopen in de vorm van algemene beschouwingen van de fracties en de collegereactie hierop. Nu start de tweede termijn. En dat is ook het moment voor het indienen van amendementen en moties. En die zijn ook binnengekomen. Per fractie is, zoals u bekend, circa tien minuten spreektijd beschikbaar. Het voorlezen van de teksten van de amendementen en moties telt niet bij die maximaal tien minuten. We hebben de kookwekker niet aan staan, maar we gaan die tijd wel echt goed bewaken. Dus ik wil u ook vragen om u daar ook maximaal aan te houden. En we hebben zoals goed gebruik, vlak voor de vergadering de loting gedaan van de volgordelijkheid waarop de zes fracties de gelegenheid krijgen om te spreken. Die is vastgesteld en die heb ik hier voor mij liggen. Daarmee wil ik dan tevens de eerste spreker uitnodigen. Dat is in dit geval, dit jaar de OGP Midden-Delfland. En mijnheer Jongsma, ik wil u ook vragen om de aftrap te doen. Dat is ook bij het spreekgestoelte, inderdaad. Kijk eens, en u heeft al een lieftallige assistent. Dan wil ik u graag het woord geven. De heer Jongsma: Voorzitter. Als OGP Midden-Delfland hebben we in de eerste termijn onze zorgen en wensen uitgesproken over de begroting en beleidskeuzes van het college.

We danken het college voor de beantwoording en willen in deze termijn zes punten verder belichten en om verduidelijking vragen. Investeren in natuur – versterk onze boeren. OGP Midden-Delfland ziet grote waarde in biodiversiteit en landbouw en pleit voor een hogere financiële waardering hiervoor. Ondanks beperkte opties moedigen wij het college aan innovaties en samenwerkingen met lokale agrariërs te blijven onderzoeken en hen te helpen bij het verkrijgen van subsidies. Een positief voorbeeld is de recente subsidie van de provincie voor het leefgebied van boerenlandvogels in de Duifpolder en Groeneveldse polder. Hoe ziet het college verder kansen voor vergelijkbare initiatieven? Houd onze dorpen bereikbaar – mobiliteit voor iedereen. Met mogelijke bezuinigingen op het openbaar vervoer maken wij ons zorgen over de bereikbaarheid van onze dorpen. Ook in de motie van ChristenUnie die later komt, geeft ChristenUnie aan zorg te hebben over de bereikbaarheid van onze dorpen. We waarderen de inspanningen van het college om de dienstregeling te behouden, maar vragen het ook om samen met omliggende gemeenten, de MDRH en de provincie te zoeken naar toekomstbestendige oplossingen.

Is uitbreiding van de MUS, bijvoorbeeld naar weekenden en naar knooppunten van openbaar vervoer misschien een optie? En ander initiatief zou een AutoMaatje-service kunnen zijn, waarbij vrijwilligers minder mobiele inwoners gaan vervoeren. Welke mogelijkheden ziet het college om dit soort initiatieven te ondersteunen? Samenwerken aan een gemeente die klaar is voor iedereen. Met de vergrijzing blijft ouderenbeleid een prioriteit. We zijn blij met de stappen rond de netwerktafel Langer Zelfstandig en een burgerinitiatief over nabuurschap in Den Hoorn. Maar we vragen ook om een beter vindbaar overzicht van het ouderenbeleid. Welke mogelijkheden ziet het college? Kan een centraal punt op de gemeentelijke website helpen? We zijn het met het college eens dat het predicaat 'Dementievriendelijke gemeente' geen doel op zich is. Net als het college ziet OGP Midden-Delfland graag dat we een inclusieve en leeftijdsvriendelijke samenleving zijn. De motie van het CDA Samen spelen, geeft hier ook een soort van invulling aan. Wat heeft het college nodig om initiatieven, waaronder een dementievriendelijke gemeente, concreet te maken? Blijf bouwen binnen de dorpen – behoud ons landschap. De bouw van woningen in Midden-Delfland is voor ons geen vraag meer, maar een opdracht. We zijn tevreden dat Maaslandse Zoom, Keenenburg V en het Centrumplan Den Hoorn concrete stappen laten zien.

Maar we willen ook duidelijkheid over andere plannen, waaronder de Zuidrand in Schipluiden en de Sterappel in Den Hoorn. Wanneer kunnen we hier de resultaten van verwachten? In aansluiting op deze plannen zullen elk jaar zeventig tot tachtig woningen moeten worden gebouwd binnen onze dorpskernen om uitvoering te geven aan onze woonvisie. In het coalitieakkoord is afgesproken om actief met eigenaren van potentiële locaties in gesprek te gaan om te onderzoeken wat nodig is om woningen te realiseren. Daarbij is ook gevraagd een eerste inventarisatie van een locatie in het vierde kwartaal 2024, dat is nu, af te ronden en de gemeenteraad regelmatig op de hoogte te stellen van de voortgang. Wellicht kan de motie van het CDA, sorry dat ik hem ook al verklap, over de zoektocht naar verpauperde panden, hierin worden meegenomen. Omdat deze afspraak niet is opgenomen in het collegewerkprogramma, willen we dat door de volgende motie alsnog regelen. 2

Stop de tijd. Motie Geef wonen de ruimte, ga op zoek naar nieuwe woningbouwlocaties. Ik pak hem er even bij en dan is het gebruikelijk dat ik het dictum ga voorlezen, dus dat is het laatste stukje. Draagt het college op een eerste inventarisatie van potentiële woningbouwlocaties in de dorpskernen op korte termijn alsnog uit te voeren. De resultaten daarvan uiterlijk in het eerste kwartaal 2025 aan de raad kenbaar te maken. Vervolgens actief met eigenaren van deze locatie in gesprek te gaan onder welke randvoorwaarden woningbouw mogelijk is. En tenslotte twee keer per jaar in de raad te informeren over de uitkomsten en voortgang van deze gesprekken. Dat is motie 1. Hij is ondertekend. De voorzitter: Dank u wel. Daarbij is motie nummer 1 Geef wonen de ruimte: ga actief op zoek naar nieuwe bouwlocaties ingebracht. De heer Jongsma: En door. Schone lucht voor iedereen – zet in op groene energieopslag. Het Schone Lucht Akkoord biedt een kans om de luchtkwaliteit te verbeteren. Daarin steunen wij het pleidooi van D66. De buurtbatterij speelt hierin een rol door opgewekte groene stroom op te slaan voor bijvoorbeeld het terugleveren aan de woningen of het opladen van elektrische auto's. Hiermee wordt het gebruik van fossiele energiebronnen verminderd en de uitstoot verlaagd.

Voor bewoners die liever eerst hun eigen auto opladen, maar geen oprit hebben, willen we de kabelgoot mogelijk maken. Ook hiermee wordt het opwekken van groene stroom bevorderd, opladen toegankelijker en overbelasting van het net voorkomen waardoor zonne-energie optimaal benut kan worden. een win-winsituatie. En bij dezen willen we dan ook de volgende twee moties indienen. De eerste motie is Energie uit de wijk maakt Midden-Delfland zelfvoorzienend. De tweede motie is Opladen zonder obstakels, kabelgoten voor elektrische auto's in Midden-Delfland. Ook hier zal ik het dictum ervan voorlezen. En dan begin ik dus met die van de buurtbatterij. Roept het college op buurten en wijken in Midden-Delfland actief uit te nodigen om met plannen te komen voor buurtbatterijprojecten, ondersteund door elektriciteitsnetbeheerder Juva en samen met andere relevante partners. Een verkenning uit te voeren naar de mogelijke rol van slimme buurtbatterijen in de gemeente, waarbij aandacht wordt besteed aan: 1. De potentiële voordelen en uitdagingen van buurtbatterijen voor Midden-Delfland; 2. Een globale inschatting van juridische en economische haalbaarheid; 3.

Potentiële locaties en projecten, waaronder nieuwbouw, die zich lenen voor implementatie van buurtbatterijen; 4.Integratiemogelijkheden met bidirectioneel laden – dat is dus heen en weer, dus je laadt die batterij op en dan weer terug, het is een moeilijk woord, dus ik dacht, ik doe het even op B1-niveau – van elektrische voertuigen. Voortaan in visies en plannen voor nieuwbouwprojecten actief in te zetten op pilots met buurtbatterijen en dit te verwerken in de gemeentelijke begroting en andere relevante documenten. Dat is de eerste. En dan de tweede motie. Een op herhaling. Onderzoek te doen naar beleid voor een dergelijk initiatief, en dan hebben we het over de kabelgoten, de gemeenteraad voor maart 2025 een voorstel te doen laten toekomen en te onderzoeken wat de kosten zijn van een dergelijk initiatief en te bezien of een financiële bijdrage van aanvrager kan worden verlangd. Dat is deze. Oké. Graag horen wij hoe het college staat tegenover de moties over buurtbatterijen en kabelgoten om schone lucht en duurzame energieoplossingen te stimuleren. Dan het zesde punt: samen sterker door creatief en betrokken beleid. In 2026 staan we voor grote uitdagingen.

We vragen het college om in 2025 een plan van aanpak op te stellen waarin naast kostenreductie en creatieve oplossingen voor extra inkomsten, ook wordt gekeken naar het actief betrekken van inwoners en hier de gehele raad bij te betrekken, zoals voorgesteld in de motie van D66 en Mijn Partij. Maar doe dit wel zorgvuldig en weloverwogen. Dat is ook een eerste reactie op de motie van de VVD Verhogen ozb en de motie van D66 Verhogen toeristenbelasting. In de derde termijn kom ik hierop terug. Omdenken. Voorzitter, ik kom tot een afronding. Een goed voorbeeld om inwoners actief te betrekken bij het betaalbaar houden van onze gemeente is het onderhoud van groenvoorzieningen. Vraag inwoners om bijvoorbeeld het groen en meubilair in hun straat te adopteren. De gemeente faciliteert met materieel, gereedschap en spullen. Samen creëren we zo ruimte om gemeentelijke taken op peil te houden. Zo blijft de betrokkenheid van de inwoners groot en houden we de leefbaarheid en saamhorigheid in onze dorpen hoog. Een kwestie van anders denken, samen doen. Ook in 2025 het motto van OGP Midden-Delfland. Tot slot. Vandaag stond in het AD dat de kwaliteit van het leven in de gemeenten het hoogst is in heel Zuid-Holland. Iets om blij over te zijn, iets om trots op te zijn. Nu geloof ik niet alles wat er in 3

het AD staat, dat is zeker niet zo, maar dit geloof ik wel. We hebben het ontzettend goed. Laten we dat beseffen als anderen om hulp vragen wanneer zij moeten vluchten voor oorlog of voor wie je bent, dat we daar heel dankbaar voor moeten zijn. Wij mogen volgend jaar 80 jaar in vrijheid leven. In de huidige tijd is dat geen vanzelfsprekendheid meer. Laten we dat niet vergeten en het vieren. Daarom zal ik namens D66 en CDA en OGP Midden-Delfland een amendement indienen, 80 jaar vrijheid en democratie. Vier het leven en dank voor uw aandacht. De voorzitter: Dank u wel, de heer Jongsma. De heer Jongsma: Ik moet alleen dat amendement nog wel even indienen. De voorzitter: Ja, dat was inderdaad mijn vraag aan u, dank u wel voor uw mooie betoog. En ook voor de warme woorden, zowel richting inwoners, de betrokkenheid en over het feit dat wij hier in vrijheid met elkaar mogen leven in deze mooie gemeente. Het is zo dat wij nu een drietal moties ingediend hebben gekregen door de OGP Midden-Delfland en een amendement. Dank u wel. Ik wil nu graag als tweede het woord geven aan de heer Vieira van D66, aan u het woord. De heer Vieira: Voorzitter, leden van het college, leden van de raad, aanwezige inwoners.

Zo langzamerhand is bij u wel bekend dat we hier zijn voor de begrotingsbehandeling 2025-2028, waarbij het perspectief voor 2025 er nog enigszins positief uitziet, maar de jaren erna nogal een uitdaging zijn. Wij als D66 geloven dat deze lange termijn negatieve begroting ons dwingt om kritisch te kijken naar onze uitgaven en manieren om onze inkomsten te verhogen zonder onze inwoners onnodig te belasten. Dat sluit aan op een motie die later komt. Het biedt ons de mogelijkheid om te investeren in projecten die op lange termijn rendabel zijn en bijdragen aan de leefbaarheid en de duurzaamheid van Midden-Delfland. Die begroting, dat is ruim 227, of 200 en nog wat bladzijdes, dus met die tien minuten kan ik niet overal bij stilstaan, voorzitter en aanwezigen, maar er is wel een handvol punten waar ik namens D66 bij stil zal staan. En als eerste zijn dat langetermijninvesteringen in het onderwijs. Want wat ons betreft, is het voor de toekomst van Midden-Delfland cruciaal om te investeren in de jeugd en de leeromgeving. Het huisvestingsplan voor het onderwijs dat is opgeleverd eerder dit jaar is wat ons betreft, een stevige basis, maar er liggen nog wat uitdagingen om dit in de praktijk meerjarig te realiseren. Wat ons betreft, kijken we daarbij ook naar koppelkansen met woningbouw in onze kernen.

Verder blijven we, wat D66 betreft, de flexibele budgetten toewijzen aan scholen, zodat ze de kwaliteit van onderwijs kunnen verhogen, hetgeen essentieel is voor de leefbare en aantrekkelijke gemeente. Dat wat betreft onderwijs. Woningbouw. De vorige spreker refereerde eraan en dat zullen wij ook doen en ik denk misschien nog een aantal na ons. Want wij zien dat de woningmarkt krap blijft. Met name voor starters is het tekort groot. Wat ons betreft, is de realisatie van woningen een kernpunt binnen onze woonvisie en speelt de samenwerking met de provincie een belangrijke rol. Wij en de gemeente dienen actief te kijken naar de mogelijkheden om in te zetten op de flexwoningen en betaalbare projecten die de doorstroming kunnen stimuleren. Hierdoor kunnen we onder andere starters de kansen bieden om een sociale balans te vinden binnen onze dorpskernen. Dan de kwaliteit van ons buitengebied, dat buitengewoon gewaardeerd wordt door onze inwoners, maar ook velen van buiten. Het trekt jaarlijks vele bezoekers aan, vooral door het groen en het provinciale landschap dat wij bieden. Wat D66 betreft, zien wij graag dat deze voorzieningen niet alleen betaald worden door onze inwoners. Wij hebben vanuit het Gemeentefonds al relatief weinig inkomsten ten opzichte van andere gemeenten.

We vinden dat die bijdrage ook gedaan moet worden in grotere mate door mensen die in onze gemeente verblijven en overnachten. Wij zien bijvoorbeeld dat de toeristenbelasting in Westland of Zoetermeer ergens tussen de € 5,00 en € 9,00 is en bij ons was het afgelopen jaar € 1,25. Ja, wij vinden dat wij echt de toeristenbelasting wel wat kunnen ophogen en dus ook de kosten voor het onderhoud van ons buitengebied neer kunnen leggen bij mensen die ons bezoeken in de gemeente. En daarvoor, voorzitter, heb ik een motie. Ik zal alleen het dictum voorlezen. Wij verzoeken het college te onderzoeken wat er voor nodig is om het provinciaal gemiddelde voor toeristenbelasting, nu € 3,05 per nacht, ook in Midden-Delfland te heffen en de raad uiterlijk in december van dit jaar over de gevolgen te

4

informeren. In de technische beantwoording heeft het college aangegeven geen directe bezwaren te zien, dus dat sterkt ons om dit in te dienen. Dan nog een aantal punten. Onderhoud is pak 'm beet een kwart of een derde van het budget binnen onze gemeente. Dus ik wil daar toch wel even bij stilstaan. Het college heeft aangegeven dat het met minder budget mogelijk moet zijn om onderhoud te kunnen laten plaatsvinden aan de wegen en andere zaken en goedkoper en scherper te kunnen inkopen. Als D66 ondersteunen wij deze initiatieven om met deze beperkte middelen goed om te gaan en juist te blijven investeren in het feit dat wij dingen niet doorschuiven, waardoor de kosten op lange termijn oplopen, en op die manier stabiel blijven. De heer Jongsma refereerde zojuist aan de opvang van vluchtelingen. Zoals we weten, heeft het college inmiddels overeenstemming bereikt over de huurovereenkomst met het COA rondom het opvangen van vluchtelingen. Deze overeenkomst brengt niet alleen sociale verantwoordelijkheid met zich mee, maar wij hebben ook financiële voordelen gezien. Wat D66 betreft, gebruiken we deze opbrengsten om op verantwoorde manier in te zetten voor essentiële behoeften in onze gemeente.

Verder zien we graag dat wij, in samenwerking met onze maatschappelijke organisaties, tegenwoordig WIJ, geloof ik, als afkorting, een bijdrage leveren om vluchtelingen goed te laten integreren, deel te laten nemen aan lokale activiteiten en onderwijs en de economie. Dan nog een tweetal punten en dan rond ik zo'n beetje af, voorzitter. De dienstverlening van de gemeente. We staan hier bij heel veel stil, maar uiteindelijk zijn we hier omdat we hier voor onze inwoners zijn en voor onze ondernemers. Wat ons betreft, blijven we prioriteit geven aan het verbeteren van onze dienstverlening. Het college heeft al aangegeven dat digitalisatie en innovatie kan bijdragen – niet vervangen, maar bijdragen – om processen te verbeteren en bijvoorbeeld het programma Heldere taal voor communicatie ervoor kan zorgen dat zaken efficiënter gaan lopen binnen de gemeente. Wij ondersteunen dit van harte. En over de vrijheid, waar ook de heer Jongsma van de OGP Midden-Delfland aan refereerde, onderstrepen wij wat gezegd is. Wij zien dat met name een dergelijke viering van 80 jaar vrijheid de maatschappelijke samenhang, educatie en toerisme en lokale betrokkenheid kan verhogen. Dus vandaar dat wij die motie mede indienen en uiteraard steunen.

En tot slot, voorzitter, waarderen wij de inspanningen van het college, maar ik zie ook een aantal medewerkers van de gemeente die ervoor gezorgd hebben dat de begroting voor 2025 sluitend is. En wij zien uit naar een plan van aanpak van het college, waarin duidelijk wordt welke maatregelen en keuzes er nodig zijn om in de toekomst een positiever beeld te hebben dan dat we nu hebben van de jaren 2026 en daarna. Wat ons betreft, kijkt het college bij het opstellen naar een aantal punten. De toekomstvisie 2050, daar is nog niet aan gerefereerd, maar die dient centraal te staan. Wij hebben ook een aantal vragen gesteld in de eerste termijn die als aanknopingspunt gebruikt kunnen worden om op thema's te kijken of er op dat gebied bezuinigd zou kunnen worden. Wat ons betreft wil ik het hierbij laten. Dank u. De voorzitter: Ook u, mijnheer Vieira, heeft als het goed is een motie. Inderdaad. Die komt al onze kant op. Dank u wel. En ik wil u ook hartelijk danken voor uw betoog en de onderwerpen die ons allen raken. En ondertussen wil ik mijnheer Van der Eijk vragen, namens de voltallige VVD, om ook namens de VVD de tien minuten tijd de gelegenheid te nemen om het woord te voeren. De heer Van der Eijk: Voorzitter, eigenlijk zou de heer Moerman hier staan, maar hij is helaas ziek, dus ik neem het stokje even over, of weer terug, een beetje net hoe je het bekijkt.

Om te beginnen wil de VVD benadrukken dat het voor de raad altijd erg makkelijk is om ons te verschuilen achter het college. Laten we niet vergeten dat het college slechts uitvoerend orgaan is van deze raad en in het bijzonder van de coalitie. De tweede termijn is dan ook niet alleen gericht aan het college, maar ook, vooral, aan die coalitiepartijen. U zit immers aan het stuur, het zijn uw wethouders die het college vormen. Met de meerderheid in de raad heeft u de macht om veranderingen door te voeren. Het is ons ook opgevallen dat u uw pijlen vaak richt op het college en beperkt naar uzelf kijkt. Als u bijvoorbeeld helderheid wilt in de begroting en had willen zien over de invulling van de B-lijst van het bezuinigingsplan, waarom is het dan niet gerealiseerd? U had het eenvoudig kunnen regelen en dan hoefde u niet het college de schuld ervoor te geven, eerder uzelf. Voorzitter, iedere partij in deze raad ziet de noodzaak van bezuinigingen. Deze bezuinigingen zijn niet nieuw of onverwachts. Al sinds vorig jaar horen wij als raad hetzelfde verhaal. Wat de VVD verbaast, is dat het college niet of nauwelijks concrete stappen heeft gezet om alvast te beginnen 5

aan een duurzaam sluitende begroting na 2025. We hebben wel een sluitende begroting voor komend jaar, met allerlei mooie termen als 'de lucht is eruit', 'incidentele investeringen', 'slimme keuzes', 'aframen'. Maar is dit wel genoeg? Waarschijnlijk niet, voorzitter. Wij denken dat het slechts een dunne laag verf is op een roestige brug. Tijdens de kadernota vroeg niet alleen de VVD, maar vroegen ook de coalitiepartijen transparantie over de doorgevoerde aanpassingen. Dat het college dit verzoek niet heeft opgevolgd, vinden wij teleurstellend. Een aantal keuzes van het college roept daarnaast vragen op. Zo stelt het college binnen de gemeenschappelijke regeling enkel het wettelijk verplichte deel uit te voeren, maar bij slechts één regeling, Archiefbeheer, € 17.000,00, werd dit toegepast. Dat zet nauwelijks zoden aan de dijk, voorzitter. De VVD vraagt zich af of het college deze aanpak echt serieus neemt. Een andere keuze is het aframen van 10% op alle openeinderegelingen. Als het college dit nu echt zou doorvoeren, dan hadden wij toch veel meer moeten besparen? Alleen al in het Sociaal Domein denken wij dat er dan € 1,7 miljoen bespaard had kunnen worden. Dit lijkt meer op een eenmalige maatregel, terwijl echte problemen worden doorgeschoven. Wij vragen ons af: is dit soort beleid echt duurzaam? De grondgedachte is wel goed, maar nu doorpakken.

De kern van heroriënteren en aframen is verstandig en iets waar de VVD al jaren om vraagt, vooral binnen het Sociaal Domein, maar ook andere gemeenschappelijke regelingen moeten een bijdrage leveren. Als we deze koers echt willen varen, laten we dan direct 10% reductie doorvoeren en keuzes maken wat wettelijk verplicht is en wat niet. Het lijkt erop dat men niet wil ombuigen en nu voor cosmetische oplossingen kiest om zo na de verkiezingen geen pijnlijke keuzes uit te hoeven leggen. Wij roepen u met klem op om in actie te komen en problemen niet langer voor zich uit te schuiven. We willen een duidelijk bezuinigingsplan met keuzemogelijkheden voor de raad, liever vandaag dan morgen en zeker niet pas bij de behandeling van de kadernota. De gehele raad dient hierbij betrokken te worden. We willen een openbaar debat en niet een overleg in de Auditcommissie. Daarom heb ik een motie voorbereid, of heeft de fractie VVD een motie voorbereid. Stop de tijd, ik moet even zoeken. Ik heb hem. De motie heet Debat over bezuinigingen hoort in de openbaarheid. Ik houd het bij het dictum. Wij verzoeken het college de besluitvormingscyclus over de bezuinigingen in openbaarheid in de commissie- en raadsvergadering te laten verlopen en alle keuzes in deze vergaderingen aan de raad voor te leggen. Voorzitter, ik kom later bij u met deze motie. Misschien komt er nog een. Het asielzoekerscentrum.

Voorzitter, als ik het zo hoor, is de komst van het azc een feit en daar wil deze coalitie niet meer van afwijken. Wat de VVD nu het meest verontrust, is de voortdurende onduidelijkheid rond de financiën en de materiële stand van zaken. We gaan het hier volgende week ook over hebben. Het verbaast ons ten eerste dat in deze begroting met geen woord over het te vestigen asielzoekerscentrum wordt gerept. Wonen. Een grote uitdaging blijft de woningnood in onze regio. Eerdere sprekers refereerden daar al aan. Voor ons is het ook essentieel om te zorgen dat er voldoende betaalbare koopwoningen, starters, jonge gezinnen en ouderen komen in deze gemeente. Helaas zien wij een gebrek aan ambitie bij dit college om bouwprojecten te versnellen. Wij vermoeden dat dit te maken heeft met de wijze waarop het college de capaciteit binnen het apparaat gebruikt. Wij constateren dat ambtenaren vooral ingezet worden voor minder structurele activiteiten zoals de flexwoningen en het realiseren van het azc. Hier heb ik ook een motie voor, voorzitter. Ik zal het ook bij het dictum houden. De motie is genaamd Heroverweging onderzoek flexwoningen. Wij verzoeken het college om het onderzoek naar het verplaatsen en de haalbaarheid van de flexwoningen te stoppen. De VVD ziet graag verschuiving van prioriteiten naar woningbouw in stenen. Deze bieden een veel structurelere oplossing voor de woningnood.

In deze mening worden wij gesterkt door het onderzoek en de uitspraken van het PBL. De bereikbaarheid van onze dorpen en de verbinding met omliggende regio's moet hoog op de agenda blijven staan, maar we constateren dat het onderhoud van onze infrastructuur achterblijft. Onze inwoners, waaronder veel ondernemers, zijn afhankelijk van goede verbindingen met omliggende steden. Wij roepen op hier werk van te maken en het onderhoud op peil te brengen om toekomstige kostenstijgingen te voorkomen. De ozb. De VVD maakt zich zorgen over de ozb. Wij horen geluiden dat bij verdere tegenvallers de ozb verhoogd zou kunnen worden. Een maatregel die voor de VVD niet bespreekbaar is. Dat zal u niet verbazen. Onze inwoners worden al zwaar belast, zeker in vergelijking met andere gemeenten. Het kan niet zo zijn dat de ozb telkens wordt gezien als geldpot die de gemeente kan aanspreken wanneer het uitkomt. Daar is ook een motie voor voorbereid, Bezuinigingen is wat anders dan ozb 6

verhogen. Voorzitter, wij verzoeken het college de ozb niet te gebruiken om gaten die in onze begroting ontstaan mee op te vullen. Die zal ik u zo ook overhandigen. En tot slot. De VVD zal zich blijven inzetten voor een financieel gezonde en leefbare gemeente waar inwoners niet worden belast met gevolgen van ondoordacht beleid. Wij willen een gemeente waar het prettig wonen is, waar veiligheid en gemeenschapszin centraal staan en waar zowel verenigingsleven, als de economie kunnen floreren. Laten we daarom een realistische begroting opstellen die niet alleen financieel verantwoord is, maar ook rechtdoet aan de belangen van onze inwoners. Tot zover voorzitter, dank u wel. De voorzitter: Dank u wel mijnheer Van der Eijk. Als ik het goed heb, gaat het hier over drie moties die u heeft ingediend. Ja. Ik keek naar u, maar nu kijk ik de andere kant op en ik zie inderdaad een interruptie van de heer Knaap van de OGP Midden-Delfland. De heer Knaap: Ik heb mijnheer Van der Eijk eerst even zijn betoog laten afmaken. Maar ik ga toch even een vraag stellen over de eerste vier zinnen ongeveer want daar zegt hij namelijk nogal wat. Daar zegt hij een paar dingen. Daar zegt hij dat het college eigenlijk een uitvoeringsorgaan is van de coalitie. Dat een coalitie dingen had kunnen regelen, maar dat heeft nagelaten.

En ik ken de heer Van der Eijk als iemand die nogal zuiver op de lijn is als het gaat over het rechtsbestel in Nederland en hoe de democratie werkt en volgens mij is het college een uitvoeringsorgaan van de gehele raad. Dus hoe kijkt u nu aan tegen wat u net in die eerste vier zinnen gezegd heeft? De voorzitter: Dank u wel mijnheer Knaap, dan wil ik gelegenheid geven aan mijnheer Van der Eijk. De heer Van der Eijk: Hoe ik daartegen aankijk? Het college is inderdaad een uitvoeringsorgaan voor de hele raad, maar de VVD heeft ook in de coalitie gezeten. Dan heb je toch wel wat meer in de melk te brokkelen dan als oppositiepartij. U heeft dat misschien in een eerdere termijn ook zo ervaren. De voorzitter: Ik zie weer een interruptie van de heer Knaap van de OGP Midden-Delfland. De heer Knaap: Dan ben ik ook wel benieuwd hoe u dan aankijkt tegen de prettige samenwerking die wij als raad, maar ook soms als coalitie- en oppositiepartij hebben op zaken als een woonvisie. Want u doet een beetje aan cherry picking op wat u nu uitkomt, maar ik kan toch zo een aantal voorbeelden noemen waar wij heel goed als raad bezig zijn om dingen te veranderen, dus vanwaar die eenzijdigheid ineens? De voorzitter: De heer Van der Eijk, aan u het woord. De heer Van der Eijk: Ik probeer even de vraag goed te begrijpen.

Er wordt gesteld dat ik of de VVD aan cherry picking doet en wij op delen goed samenwerken en op delen niet. We kunnen… Op sommige delen liggen, denk ik, de visies van partijen dichter bij elkaar en waar die wat uit elkaar gaan, heb je als oppositiepartijen toch minder in de melk te brokken. Volgens mij is mijnheer Knaap nog niet helemaal tevreden met het antwoord. Of ik had de vraag niet goed verstaan voorzitter, dat zou ook heel goed kunnen. De voorzitter: We kunnen u niet helemaal goed horen, maar ik wil mijnheer Knaap even als laatste op dit onderwerp de gelegenheid geven. De heer Knaap: Ja, ik vat dan toch samen wat de heer Van der Eijk zegt. Als het de VVD uitkomt, dan is de hele raad nodig. En als het de VVD niet uitkomt, is het de schuld van de coalitie dat ze dat niet met het college geregeld hebben. Begrijp ik het zo goed? De voorzitter: Ik kijk naar de heer Van der Eijk voor de beantwoording van deze laatste vraag. De heer Van der Eijk: Ik deel de samenvatting van de heer Knaap niet, voorzitter.

7

De voorzitter: En als ik het goed zie, wilt u het daarbij laten en is dat tevens het eind van uw betoog. Heel hartelijk dank ook. En het betekent dat er een drietal moties is binnengekomen van de VVD. En ik lees even voor, motie 5 Debat over bezuinigingen hoort in de openbaarheid, motie 6 Heroverweging onderzoek flexwoningen. En motie 7 Bezuinigingen is wat anders dan ozb verhogen. En nogmaals dank ook, de heer Van der Eijk. U heeft dat wel in uw eentje gedaan. Dan gaan we naar de vierde spreker en ik mag uitnodigen Mijn Partij, de heer Roeling. U krijgt ook van mij tien minuten. Daar hoort het pasje bij inderdaad. De heer Roeling: Ja, de eerste minuut is al om, denk ik, voorzitter. Voorzitter, dank u wel. Ook wij hebben gekeken naar de begroting en dat heeft bij ons geleid tot drie amendementen en een motie. Ik zal niet zeggen dat er altijd een verband zit tussen mijn verhaal en de ingediende amendementen, maar aan het eind komt het allemaal goed, voorzitter. Ik zou willen beginnen met het nader duiden van hoe wij een begroting zien en hoe er wat ons betreft de laatste jaren mee omgegaan is. Bij ons is een begroting kaderstellend. Het belangrijkste kader waarin van alles en nog wat wordt vastgesteld voor komend jaar of komende jaren. Dat is wat ons betreft leidend.

Het is niet in beton gegoten, maar als we nu kijken hoe makkelijk daar toch vanaf wordt gestapt, hebben wij daar toch wel een paar opmerkingen over. Hoe gaat de begrotingsbehandeling in de praktijk? Het begint altijd met een paginagrote advertentie van het college in De Schakel waarin dan wordt aangegeven 'dit gaan we allemaal doen de komende jaren'. En er zal ongetwijfeld ergens een disclaimer staan in een hoekje 'nou ja, uiteindelijk is het aan de raad', maar het is een voorstel. Daarmee wek je de indruk bij de inwoners die niet bekend zijn met dit proces, zodat die denken 'nou ja, dit is het'. Zo spraken wij onlangs een B&B-ondernemer die had vernomen van het college dat de toeristenbelasting omhoog zou gaan, terwijl dat feitelijk slechts een voorstel is en de raad bepaalt maar daardoor ontstaat er wel een beeld dat wij als raad hier alleen maar ondersteunend zijn aan het college. Die mening delen wij niet. Een ander puntje van kritiek is de septembercirculaire. We hebben navraag gedaan, enkele weken geleden. Dezelfde dag kregen we nog een reactie en dat was negatief. Bijna € 1 miljoen komende jaren en elk jaar negatief.

Dan rijst natuurlijk de vraag: wat doen we hier vandaag op het moment dat we nu al in ons achterhoofd weten dat er nog bijna € 1 miljoen verspijkerd moet worden, ten opzichte van waar we het nu vandaag over hebben en waar we toe besluiten? Het is niet voor niets dat die septembercirculaire in september komt, zodat wij als gemeente, als college de ruimte hebben om die nieuwe cijfers van de septembercirculaire daarin mee te nemen. Dat gebeurt niet. Dat zal nu volgende maand zijn en eerste kwartaal volgend jaar. Dat maakt de begrotingsbehandelingen er niet sterker op, voorzitter. Een ander puntje, dat is een specifieke vraag aan het college. Wij hebben begrepen dat er volgende maand ook een krediet komt voor de sportverenigingen in Schipluiden. Dat is toegezegd door het college aan de verenigingen. De vraag blijft nu: gaat het ook daadwerkelijk gebeuren? Of wordt dat op de lange termijn geschoven? Voorzitter, de inhoud. Wat ons betreft wordt deze begrotingsbehandeling op die manier een soort schijnvertoning. Iedereen weet in zijn achterhoofd 'maar dit zijn niet de werkelijke cijfers. Er zit nog wat aan te komen, maar hoe weten we nog niet'. Dat is jammer. Een laatste puntje van kritiek is dat met name de wethouder van Financiën die we daar, denk ik, op mogen aanspreken, heel makkelijk voor geld naar de raad komt.

Met andere woorden 'ja, nou ja, een tegenvaller, maar goed, ook een paar meevallertjes, maar onderaan de streep kost het geld. Raad, wilt u dat betalen?' Terwijl wij denken 'ja, maar we hebben die begroting vastgesteld.' En nogmaals, het is niet in beton gegoten, maar we zien nooit een voorstel waarin het college aangeeft 'oké, we hebben een tegenvaller, maar door dat en dat te laten vallen binnen de huidige begroting zitten we op nul'. Nee, het is altijd algemene reserve/eigen vermogen. Inhoud. Het grootschalige azc. Zeg het maar. Ik ben als was in uw handen, mijnheer Jongsma. De voorzitter: Ik zie een interruptie van de heer Jongsma van OGP Midden-Delfland. De heer Jongsma: Dank u wel voorzitter dat u mij opmerkt. Ik zou eigenlijk het volgende aan de heer Roeling willen vragen. U schetste nu een beeld dat het dit jaar blijkbaar anders is dan andere jaren, ook met de septembercirculaire. Volgens mij gaat het elk jaar zo en als dat niet zo is, hoor ik dat graag van u. Maar mijn tweede vraag is: hoe zou u dat dan anders willen zien? Hoe kan dat anders? 8

De voorzitter: De heer Roeling. De heer Roeling: Twee dingen. Dat je die septembercirculaire dus wel meeneemt in je begrotingsbehandeling zodat we daar vandaag over zouden kunnen spreken, want wij sluiten niet uit dat er bezuinigingen bij zitten. We weten het niet, maar we sluiten het zeker niet uit. Dan kun je dat vandaag bespreken en dan kun je politieke discussie hebben over de vraag of dat nou een terechte bezuiniging is of dat je wat anders wilt. Dat is, denk ik, het belangrijkste. Of het altijd zo gaat? Volgens mij niet, maar dat antwoord moet ik u schuldig blijven. Maar het is ons opgevallen dat er bewust op aangestuurd is, terwijl het college de cijfers al had. Op het moment dat wij de vraag hier stelden in de commissie of in de raad, had het college er al twee weken over gesproken. Er lag er een notitie klaar en dan lijkt het ons niet meer dan redelijk dat ook dat gewoon verwerkt wordt in de begroting. Met een addendum, u als coalitiepartner weet wat een addendum inhoudt, zodat dan één verhaal naar de provincie gaat. Nu gaat dit naar de provincie en dan weet ik niet of – wanneer is het? – volgende maand bij de begrotingswijziging en eerste kwartaal 2025 bij de provincie wordt nagedacht 'nu ja, oké, dat heeft allemaal betrekking op de begroting'. Dus wat is dan nog de waarde van de begroting zoals we die vandaag vaststellen? Grootschalige azc.

Voorzitter, zoals u weet, zijn wij voorstander van een azc verdeeld over de kernen, kleinere locaties, overzichtelijk. De meerderheid hier heeft gekozen voor een grootschalig azc op één locatie. Onlangs werd door het AD aan mij gevraagd 'hoe zitten jullie er nu in, na een jaar?' Ik heb daar uitgebreid op het antwoord. Dat heeft het AD nooit gehaald. Ik vond het bijzonder. Ik krijg al het verwijt, voorzitter, dat het... Nou ja, dus het kan ook anders, leden. Ik heb geantwoord dat wat ons betreft de houding ten opzichte van een grootschalige azc ook in Midden-Delfland inmiddels gewoon een gezondverstandkwestie is geworden en dat mensen zich niet hoeven te generen 'ja, ik ben er geen voorstander van, maar ja, om dat nou te vertellen?' Het is gewoon een gezondverstandstandpunt en die hele links-rechtsdiscussie laten we graag voor wat het is. Het laatste puntje over het azc is dat ook in deze begroting geen gelden zijn opgenomen. Dat verbaasde ons. Of ook weer niet. Ik bedoel, wij hebben een jaar moeten wachten tot we de cijfers kregen van het afgelopen jaar, maar het geeft ongeveer wel aan dat het college ook moeite heeft om te doorgronden waar het nu eenmaal aan begonnen is. Woningbouw. Toch wel een puntje voor ons. Als we kijken naar de verschillende plannen die ooit langs de raad zijn gekomen, hebben we het over de hofjeswoningen in Schipluiden, de Tramkade tegen Den Hoorn aan.

Er zijn plannen vastgesteld, maar nooit tot uitwerking gekomen. Dat vinden wij typerend. Een ander punt vinden we de nieuwe huisartsenpost voor Schipluiden. Letterlijk drie jaar geleden hebben we hier een motie aangenomen 'ga op zoek, college, naar een locatie'. Die locatie was toen nog voorhanden. De locatie is het geworden en als we nu kijken, drie jaar later, is er planvorming, maar nog geen enkele aanzet tot bouw. En drie jaar voor een bestaande bouwlocatie, is onterecht richting onze huisartsen. Dan hebben we het plan van Keijzer. Dat is hier ook besproken. En dat geeft ook wel aan hoe lastig het is, blijkbaar, om inhoudelijk daarop in te gaan. Wij hebben bewust het college de mogelijkheid gegeven om inhoudelijk te reageren op het schrijven van de familie Keijzer, wat vervolgens niet gebeurt. Zo gaan we niet met elkaar om. Wij betreuren dat zeer, omdat we aan de ene kant als raad en college roepen 'woningbouw, woningbouw'. En als er dan een particulier initiatief komt, zoals dit, ontbreekt gewoon een positieve grondhouding. Wubben. Dat is de laatste voorzitter. Wij hebben vragen gesteld over 'we zijn nu zeven jaar verder. Hoe is het met het project Wubben?' Wij hebben toen gevraagd 'er is weinig bekend. Kunt u in ieder geval een tijdpad geven?' Nee, nee, nee, dat kon niet. Ik had gevraagd 'voor 1 oktober', dan had het college nog zo'n tien dagen, twee weken de tijd.

Dat kon niet, maar het kon wel in oktober. We zitten inmiddels in november. Ik heb nog geen enkel tijdpad gezien. Dus wie het weet, mag het zeggen. Wij als vraagsteller hebben het nooit gehad. Dan zal ik kort ingaan op de motie van OGP Midden-Delfland… De voorzitter: Ik wil u ook vragen om echt uw betoog af te ronden, waarbij u straks ook nog voor de drie amendementen en de motie uiteraard alle ruimte krijgt.

9

De heer Roeling: Ja. Die klacht krijg ik elk jaar, voorzitter. Dan sta ik hier en dan… Nou ja. Ik zal het dan beperken tot ondermijning en handhaving. Dat is nog wel een kwestie die belangrijk is voor ons. Onlangs hebben wij gevraagd naar de grondtransporten die zomaar plaatsvonden, veel te zwaar. Hoe daarmee is omgegaan door het college was tenenkrommend. Het transport ging gewoon door. Na een week stopte het wel, maar dat bleek omdat het zand op was. Vervolgens ging het transport weer door. Dit krijgt allemaal nog een staartje, hebben we begrepen van de wethouder. Maar dat brengt ons wel in een lastig parket, want wij weten van een groot bedrijf dat alles aan zijn laars lapt, en als wij nu als fractie een melding zouden maken 'kijk wat er gebeurt, ondermijning, ga handhaven', weten we niet hoe dat uit zal pakken omdat het veel complexer is dan een simpel grondtransport. Dus wij zullen met verantwoordelijke, de burgemeester in dit geval, in contact treden om te horen hoe we dat kunnen uitvoeren. Dan ga ik over tot de amendementen, voorzitter. Het eerste amendement dat medeondertekend is door D66 en ChristenUnie, luidt Doen wat de raad zegt en dat gaat over het volgende besluit. De bestemmingsreserve gebiedsmarketing te veranderen in 'De bestemmingsreserve voorzieningen voor recreatie en toerisme Midden-Delfland'.

Dat is eerder toegezegd, maar nooit uitgevoerd dus we gaan het nogmaals proberen. Het amendement Den Hoorn bereikbaar, medeondertekend door de ChristenUnie. Dat gaat over de nu al beruchte knip in de Hoornseweg. En het besluit luidt 'De investering zoals weergegeven in programma 3 op pagina 33 van de begroting, reconstructie Hoornseweg € 600.000,00, voor het jaar 2026 te laten vervallen'. En gaat over tot de orde van de dag, zeggen ze altijd, maar dat staat er niet bij. Amendement Meer dan PUUUR, en dat is dan met de drie 'U's, zoals u begrijpt. Het besluit luidt 'De incidentele lasten zoals weergegeven in programma 1 op pagina 172 voor de begroting bijdrage gebiedsmarketing voor € 100.000,00 voor de jaren 2026, 2027 en 2028 te laten vervallen. De incidentele lasten, zoals weergegeven in het programma 1 op pagina 172 van de bijdrage Gebiedsmarketing, € 100.000,00 voor het jaar 2025 te verlagen van € 100.000,00 naar € 50.000,00 en deze lasten niet te onttrekken uit de bestemmingsreserve.' Nu weet ik niet of ik de juiste voor me heb, ik twijfel aan punt 3, maar ik kan het mis hebben. Verder had ik, daar was ik wel persoonlijk verantwoordelijk voor, nog een motie. Maar ja, ik ben niet zo handig met de techniek, dus ik heb de motie niet. Maar ik zal dit verder aankaarten binnen het presidium en dat heeft te maken met de begrotingsbehandeling.

En ik hoop dat ik binnen de tijd ben gebleven. De voorzitter: Een heel klein uitloopje. En u heeft een drietal amendementen net nog toegelicht. En de motie die u persoonlijk zou willen indienen, heb ik ook goed gehoord en als presidium zullen we u de gelegenheid geven om die vraag of de motie in te dienen om dat onderwerp in ieder geval te bespreken. Zeker, we hebben dan nu, als ik het goed heb, een drietal amendementen gekregen en ik lees ze even voor. Amendement Doen wat de raad zegt, amendement B, C, Den Hoorn bereikbaar en D Meer dan PUUUR n ook die zijn in goede orde ontvangen en worden straks ook verwerkt in de verdere voortgang van onze raad, begroting 2025-2028. Ik wil nu graag het woord geven aan de heer Ringeling als fractievoorzitter van de ChristenUnie. De heer Ringeling: Voorzitter, dank en dank ook aan het college en de ambtenaren voor de reactie op de eerste termijn. Hun reactie is mij duidelijk. Ik zal het in deze termijn dan ook beperken tot een drietal punten. Voordat ik de drietal punten aanstip, het volgende. De voorzitter gaf bij de opening van de vergadering ook aan dat we twee inhoudelijke agendapunten hebben, maar die twee agendapunten moesten we inhoudelijk bij elkaar zetten. Op het andere agendapunt van de begrotingswijziging had ik inhoudelijk niet zoveel aan te merken.

Maar een beetje in aansluiting op de vorige spreker, het voelt wel een beetje raar om in dezelfde vergadering een begroting vast te stellen, maar dan ook tegelijkertijd bij het agendapunt daarna of eigenlijk gelijktijdig hiermee ook de eerste wijziging aan te brengen. Ik kan meevoelen met de heer Jongsma; kunnen we het anders doen? Ik weet het ook niet, dus ik hoor het graag straks van de wethouder. Voorzitter, dan mijn eerste inhoudelijke punt, het verkeer. Over de verkeerssituatie in Maasland en met name het verkeersknelpunt Maassluiseweg/Oude Veiling hebben we het vorige week uitgebreid gehad, dus daar hoeven we niet vandaag verder bij stil te staan. Ik begin zoals ook de vorige spreker – het is eigenlijk een paar keer dat ik ga verwijzen naar de vorige spreker, dus dank voorzitter dat u ons na elkaar hebt gezet… 10

De voorzitter: Dat hebben we toch echt bij loting gedaan. De heer Ringeling: Ja, maar toen waren alleen onze ballen over in dat ding, denk ik. Maar goed, de voorgenomen verkeersknip, moet ik zeggen. Ik wil even opmerken, dit is nu gelukkig van de baan, dus weer ingetrokken. Althans, daar ga ik van uit eigenlijk, want officieel weet ik niet of we van het college hebben gehoord dat dit plan echt van de baan is. Dus mijn vraag aan het college is: klopt het dat de voorgenomen knip in de Hoornseweg nu definitief van de baan is? Een inwoner had het ooit eens in een ingezonden stuk in De Schakel over een onzalig plan en de inwoner had in dat stuk de vraag 'wie heeft dit plan bedacht?' Dat is een goede vraag, eerlijk gezegd, wie heeft dit plan bedacht? Die vraag heb ik eigenlijk ook. Maar goed voorzitter, voor de duidelijkheid, wij zijn niet tegen een metropolitane fietsroute, maar er moet eerst echt goed gekeken worden naar hoe dit soort fietsroutes binnen een dorpskern past. We zijn niet tegen zo'n snelfietsroute van Delft naar Naaldwijk, alleen moet je hem wel ergens kunnen inpassen. Want ik vraag mij af of zo'n snelfietsroute door een dorpskern wel een goed idee is.

Je trekt met zo'n snelfietsroute of een doorfietsroute ook grote groepen wielrenners aan, of groepen wielrenners, en dan is de vraag of het wel een goed idee is dat die groepen dwars door het verkeer – want nu is volgens mij het oog op de Hoornsekade gevallen – gaan fietsen met voorrang voor al het van rechts komend verkeer. Dus dat is nog een uitdaging. Dus op zich zou ik zeggen, voorzitter, laten we eerst zelf goed nadenken of we dit wel willen. We zijn daarom medeondertekenaar van het amendement dat de vorige spreker heeft ingediend om het budget dat er nu staat weer naar de algemene reserves te brengen. Ik denk dat het budget er stond voor 2026, maar laten we eerst goed naar de plannen kijken, voordat we weer budget gaan vrijmaken voor zo'n route. De heer Knaap. O, ik ben niet de voorzitter, sorry. De voorzitter: U let even beter op dan ik. Ik wil graag het woord geven aan de heer Knaap van OGP Midden-Delfland voor een interruptie. De heer Knaap: Dank u wel voorzitter, en mijnheer Ringeling, misschien komt die post weer een keer vrij, dan kunt u alvast een beetje oefenen. De heer Ringeling: Ik ga een sollicitatiebrief schrijven. De heer Knaap: Ik heb even een korte vraag aan de heer Ringeling. Het is tegenwoordig een doorfietsroute, dus dat helpt misschien eventjes bij de woordworsteling. Dat is fijn.

Is de heer Ringeling het met ons eens dat een doorfietsroute juist bedoeld is voor het mensen uit de auto krijgen en het makkelijker met de fiets forensen? Want dat is oorspronkelijk het doel van doorfietsroutes. Dat is vraag één. En vraag twee is: bent u het ook met ons eens dat het budget schrappen ook betekent dat we überhaupt helemaal niets meer aan de Hoornsekade gaan doen? Dat is een weg die ook gewoon onderhoud nodig heeft. De voorzitter: Dank u wel de heer Knaap. Die twee vragen zijn voor u, mijnheer Ringeling. De heer Ringeling: Ik realiseer mij dat de fiets een goed middel is om mensen uit de auto te halen en daar ben ik voor. We zijn ook een groene partij, of de groene partij hier in de gemeente. Maar dat betekent niet dat je er niet over moet nadenken. Kijk, je fietst in een dorp, door een kern. En wat betreft dat vorige plan, daar bent u het allemaal wel mee eens, is er volgens mij niemand hier in die zaal en ook thuis niet, die dacht 'wat een goed plan om in de Hoornseweg een knip te maken'. Er is niemand hier die durft te zeggen 'dat vond ik een heel goed idee'. Dus je moet wel nadenken over hoe je met fietsers omgaat. Een tweede punt is dat het aan de Hoornsekade zou kunnen, maar dan moet je het wel heel goed doen. Als de fietsers van de Hoornsekade komen, zijn ze nog niet in Naaldwijk hè? Dus ze moeten nog een stukje verder gaan.

Ook die inpassing door die kern heen moet ik nog zien gebeuren. Dat was al bijna vraag twee. Maar over vraag een, ik ben het wel met u eens dat de fiets een middel is, een van de mogelijkheden is, om mensen uit de auto te halen. Ik ben daar ook voor. En waarschijnlijk had u mijn tekst gezien, want nu geeft u mij het bruggetje om verder te gaan. Het wordt steeds drukker inderdaad in Den Hoorn qua autoverkeer. Dus dat had u goed gezien, 11

mijnheer Knaap. Het aantal verkeersbewegingen in de kern Den Hoorn is de laatste tijd toegenomen. Terwijl aan de andere kant het aantal inkomende en uitgaande…, de plekken waar je het dorp in kunt komen en weer uit kunt gaan, steeds beperkter wordt. We hebben recent, en ik zeg op voorhand, bij de Dijkshoornseweg, het winkelgedeelte van de Dijkshoornseweg nu alleen toegankelijk voor bestemmingsverkeer gemaakt. Een heel begrijpelijke maatregel en daar ben ik eigenlijk ook voor, maar daarmee beperk je het weer en sluit je weer een klein poortje af voor het verkeer dat het dorp in wil. Verkeer dat op die manier, dus via de Dijkshoornseweg, het winkelgedeelte van het dorp in wil, waaronder ik, gaat nu via de Hof van Delftstraat. De voorzitter: Ik zie een interruptie van de heer Van der Eijk van de VVD. Aan u het woord. De heer Van der Eijk: De heer Ringeling zegt dat de Dijkshoornseweg alleen geschikt is voor bestemmingsverkeer, maar de heer Ringeling moet toch met mij eens zijn dat alle verkeer een bestemming heeft? Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel, mijnheer Ringeling. De heer Ringeling: Het is inderdaad maar hoe breed je het woord bestemming wilt opvatten. Maar het is niet mijn maatregel hè? Het is de maatregel van het college. Waar ik het niet mee oneens ben, aan de ene kant, maar je sluit wel een poort af.

Maar het bestemmingsverkeer voor de Dijkshoornseweg zelf, is dus voor het winkelend publiek, dat is de bestemming, dus die mogen door het poortje. Dat het autoverkeer in de kern toeneemt, is ook niet raar. Het aantal inwoners neemt toe en de bedrijvigheid neemt toe en dat zorgt voor de toename van het aantal verkeersbewegingen. Voorzitter, het afsluiten van in- en uitgaande wegen, of het knijpen in het aantal mogelijkheden om het dorp in en uit te gaan, blijkt ook uit het feit dat er enkele jaren geleden door de gemeente Delft een knip is gelegd bij de Kristalweg. Nu heeft Delft voor een aantal postcodes binnen de gemeente in Den Hoorn gezegd 'luister, die mogen er wel door', maar een groot deel van de mensen die van de Kristalweg gebruikmaakt om het dorp uit te komen richting Delft of Rijswijk, moet dus omrijden. Dat is voor de verkeersveiligheid en de leefbaarheid voor ons dorp iets minder goed. De voorzitter: Ik zie een interruptie van de heer Van der Eijk van de VVD, aan u het woord. De heer Van der Eijk: Ik ben het wel met mijnheer Ringeling eens over die knip die in de gemeente Delft is. Maar de gemeente Delft heeft die wel gemaakt, maar weet de heer Ringeling dat dat op last is van de Raad van State? Er was daar een inwoner die dat heeft aangevochten en daarom is die knip daar. Wist u dat, de heer Ringeling? Via u voorzitter. De voorzitter: Dank u wel.

Het woord is aan de heer Ringeling en ik kijk ook even naar de tijd. U heeft een drietal punten. De heer Ringeling: Ja, ja, maar die twee andere zijn kort. De voorzitter: Ik weet niet waar u precies staat, maar ik geef het u even mee. De heer Ringeling: Die twee andere zijn kort. Ja, eens, dat wist ik, maar volgens mij is er daarna door die postcodes... Volgens mij ging het Raad van Statevoorstel om het aanbrengen van een knip. En wij hebben samen, dus de gemeente Midden-Delfland en Delft, gesproken over het postcodegebied. Want wij hebben eerst een veel ruimer postcodegebied aangedragen en in het gesprek tussen de twee gemeenten is er een beperkter postcodegebied uitgekomen. Daarom mijn oproep om nogmaals met de gemeente Delft te kijken 'kunnen wij het postcodegebied verruimen?' Kunnen we ons eerste voorstel weer van stal halen om te kijken of de of de gemeente Delft nu wel bereid is om een iets ruimer postcodegebied toe te staan door de knip? En om dat kracht bij te zetten en om de wethouder hierin te ondersteunen, hebben wij samen met de fractie Mijn Partij een motie opgesteld. En het dictum van de motie is: op korte termijn in gesprek te gaan met de gemeente Delft om het postcodegebied dat in aanmerking komt voor vrijstelling te verruimen. Een kleine uitbreiding van de doorgang daar kan

12

al veel schelen voor de verkeersveiligheid en de leefbaarheid in de kern van Den Hoorn. Dus daarom dienen wij deze motie in. Omwille van de tijd ga ik dan snel naar het volgende punt. Voorzitter, mijn tweede punt is gebiedsmarketing, oftewel PUUUR. Wat mij betreft, terechte vragen van de fracties D66 en Mijn Partij in de eerste ronde, waarvoor uiteraard dank aan beide fracties. De fundamentele vraag blijft, wat ons betreft, wat willen we bereiken met PUUUR en hoe gaan we dit meten? Want we zeggen elk jaar 'we stoppen er geld in en ja, gebiedsmarketing, het is een beetje breed begrip'. Maar heel concrete doelen, meetbare doelen waarop we PUUR kunnen afrekenen, hebben we niet. Dus voor ons is ook onduidelijk wat er met het geld gebeurt. Daarom ondersteunen wij het amendement van de fractie Mijn Partij om het voor 2025 gereserveerde bedrag te verlagen. Dan kom ik op mijn laatste punt, voorzitter, namelijk transparantie en daar gebruik ik als voorbeeld de omgevingsvergunningen. Aanleiding voor dit punt is dat we een kleine twee weken geleden of drie weken geleden, de vorige spreker haalde het ook al aan, de familie Keijzer op bezoek hadden. Zij zijn bezig met een procedure om te komen tot een omgevingsvergunning en dat duurt volgens mij nu al een paar maanden.

Zonder verder hier op deze casus in te gaan, want het is een casus op zich, ga ik nu eigenlijk naar de kern van waar ik het over wil hebben, transparantie. De heer Van Lier, lid van deze raad, heeft op 24 september 2024 vragen gesteld over de invulling van vacatures binnen de gemeente Midden-Delfland. De heer Van Lier zoekt misschien een nieuwe uitdaging, dus die is gewoon gevallen op deze vacatures van de gemeente Midden-Delfland en zag dat nu twee vacatures openstaan, al een poosje, denk ik, voor inhuurfuncties die verbonden zijn met het domein Omgevingswet. Die vragen zijn keurig beantwoord door het college en ik zal niet alle antwoorden oplezen, dat kunt u zelf nalezen. Maar als je het in kernwoorden wilt samenvatten, komt dat neer op 'moeilijk te vervullen, nog niet vervuld, krapte op de arbeidsmarkt, vacatures kunnen daarom moeilijk ingevuld worden en als het zo blijft, moeten wij herprioriteren'. En dat is allemaal logisch, natuurlijk. We kennen allemaal de krapte op de arbeidsmarkt. Maar dan sla ik even aan op het laatste met ook het voorbeeld van de familie Keijzer recent in het achterhoofd, zeg ik: we moeten dus keuzes maken als gevolg van die arbeidsmarktsituatie. Dat begrijpen we allemaal. Daar kunnen we het college in volgen. We moeten herprioriteren.

De voorzitter: Ik wil u uitnodigen om te komen tot uw… De heer Ringeling: Ik heb nog één minuut nodig om dit af te ronden, dan ben ik zo ver. De voorzitter: Oké, dus ook echt één minuut dan. De heer Ringeling: Ja. Dus als je gaat herprioriteren, moet je aangeven 'wat ga ik wel doen en wat ga ik niet doen?', of 'wat komt eerst? Wat komt daarna?' In het geval van de Omgevingswet kan je volgens mij niet zeggen 'wat ga ik wel doen en wat ga ik niet doen?' Het zijn allemaal wettelijke taken, dus je moet het allemaal doen. Dus dan is de keuze 'wat ga ik eerst doen en wat ga ik later doen?' Dus daar ontkomen we niet aan, heb ik begrepen uit de antwoorden op de vragen. Dus wat je dan moet doen, denk ik, en in het kader van transparantie zou ik het college willen oproepen om dat te doen, is van tevoren aangeven waar, op basis van welke criteria, je zegt 'wat doe ik eerst? Wat doe ik daarna?' Omdat je anders zaken zoals nu ziet, dat mensen vier maanden lang moeten wachten op een vergunning en anderen komen en direct aan de beurt zijn, om het zo te zeggen. Dat moeten we zien te voorkomen. Als de familie Ringeling, ik noem maar wat, iets indient en na vier maanden nog steeds geen omgevingsvergunning heeft en G.A.M. van Leeuwen komt met 21 appartementen en heeft binnen vier weken wel zijn omgevingsvergunning, dan frons ik mijn wenkbrauwen. Ik zeg niet dat het bij G.A.M.

van Leeuwen zo is hè? Het zijn voorbeelden. En ik dien ook geen omgevingsvergunning in. Dus dan moet je dat wel van tevoren aangeven. Het is wel handig om dat van tevoren aan te geven, ook als er straks een azc komt. Dan moet je weten 'je prioriteert op basis van binnenkomst van aanvraag of je prioriteert op basis van maatschappelijk belang of wat dan ook'. Maar dan is het duidelijk voor iedereen waarop geprioriteerd wordt. Ik zou nog heel even reageren op de opmerking van de heer Vieira, als dat mag, op zijn laatste zin over de vluchtelingen die we opnemen. Voor het surplus aan geld dat eventueel overblijft, zou mijn voorstel zijn om het geld te besteden aan de integratie van die vluchtelingen. Daar hebben zij baat

13

bij en hebben wij ook baat bij. En als er dan nog iets overblijft, het besteden aan de kern Den Hoorn. De voorzitter: Dank u wel de heer Ringeling. Als het goed is, heeft u nu zelf één motie ingediend met de titel Doe de deur van en naar Midden-Delfland iets ruimer open en dat is motie 8 die we hierbij nu binnen hebben gekregen, dank u wel. En dan zijn we nog binnen de tijd als het goed is. We hebben nog één spreker te gaan en dat is mijnheer Zwaard namens het CDA. Uiteraard ook aan u de gelegenheid om in tien minuten, voordat wij dit deel gaan afsluiten, het woord te voeren als zesde partij. De heer Zwaard: Voorzitter, het CDA kent vier kernwaarden en die wil ik graag met jullie delen. Het CDA gelooft dat de verantwoordelijkheid voor de samenleving breed gedragen moet worden. Iedereen draagt daaraan bij en waar nodig ondersteunt de overheid. We noemen dat gespreide verantwoordelijkheid. De tweede kernwaarde is dat wij geloven dat het in onze samenleving draait om rechtvaardigheid en gelijke behandeling. De derde kernwaarde is: wij dragen verantwoordelijkheid voor elkaar en vooral voor de meest kwetsbaren. Wij staan voor een samenleving waarin mensen elkaar ondersteunen. Wij noemen dat solidariteit. Die vierde kernwaarde is dat het CDA staat voor zorgvuldig en duurzaam omgaan met de aarde. Zodat ook toekomstige generaties van een gezonde leefomgeving kunnen genieten.