2022 m 11 d 08 Vsl raad.docx

Notulen van het verhandelde in de openbare vergadering van de raad van de gemeente Midden-Delfland, gehouden op dinsdag 8 november 2022, 16.00 uur. Voorzitter

: drs. A.P.J. van Hemmen, burgemeester

Griffier

: A. de Vos

Aanwezig : de heer J. van der Eijk (VVD), de heer A.J. Gebben (VVD), de heer J.G. Jongsma (OGP Midden-Delfland), de heer N.C. Knaap (OGP Midden-Delfland), mevrouw S.A. Koppert (OGP Midden-Delfland), mevrouw D. Langeveld (CDA) de heer F.J. van Lier (Mijn Partij), de heer J.J.C. Moerman (VVD), de heer P.W. van Rijs (CDA), de heer R.H.P. Ringeling (ChristenUnie), de heer E.N.H. Roeling (Mijn Partij), de heer N.J. Ruiterman (Mijn Partij), de heer P.W. Scholtes (D66), de heer J.P. van der Spek (Mijn Partij), de heer R.E. Vieira (D66), mevrouw V. van 't Westeinde (CDA) en de heer R.H.G. Zwaard (CDA) Afwezig

:-

Tevens aanwezig: de heer F.J.M. ten Have, mw. M. Oderwald-Ruijsbroek, mevrouw W. Renzenvan Leeuwen, wethouders, dhr. J. Schrama (Stichting De Dorpshoeve Schipluiden)

1.

Opening van de vergadering

De voorzitter: Dames en heren, goedemiddag en welkom bij wat ik toch altijd wel het hoogtepunt van het bestuurlijke jaar voor de raad vind, op de verkiezingen na. Het is het op een na belangrijkste moment voor u als raad; de bespreking en de besluitvorming over de gemeentebegroting en de heffingsverordeningen. Het moment waarop de raad op zijn nadrukkelijkst het kader stelt voor de financiële kaders, met name. Daarmee wordt het college aan het werk gezet en kunnen zij zorgen dat wat u graag wilt, gebeurt voor onze inwoners, want daar gaat het uiteindelijk om.

2.

Spreekrecht voor belangstellenden

De voorzitter: Voordat we de vergadering verder doorlopen, komen we eerst bij agendapunt 2, het spreekrecht belangstellenden. Ik heb een aanmelding gekregen en dat is de heer Schrama van Stichting De Dorpshoeve. Ik wil u graag uitnodigen om de raad toe te spreken en dat mag u hier bij het spreekgestoelte doen. Laat ik het zo noemen, ik weet nooit of het katheter of katheder is, dus spreekgestoelte is beter. U heeft vijf minuten om de raad toe te spreken en dan zijn er wellicht nog een aantal raadsleden die u wat vragen willen stellen en ik hoop dat u dat nog even de bereidheid heeft ze dan te beantwoorden. Gaat u gang. De heer Schrama: Goedemiddag. Mijn naam is Jan Schrama. Ik ben penningmeester van de Stichting De Dorpshoeve Schipluiden. U heeft vorige week een brief van het bestuur van de SDDS ontvangen. Hierin wordt financiële ondersteuning voor De Dorpshoeve gevraagd in verband met de stijging van de energiekosten komend jaar. De Dorpshoeve heeft een vaste kracht en een kleine zeventig vrijwilligers die vrij regelmatig bij activiteiten inspringen. Naast het sporten van groot tot klein zijn er veel activiteiten voor ouderen in onze samenleving. Ook kunnen veel evenementen terugvallen op De Dorpshoeve. In december zullen wij van Greenchoice een nieuw energiecontract aangeboden krijgen. Ons contract loopt tot 31 december a.s.

Dit nieuwe contract zal misschien een factor 3 hoger zijn dan het nu is. Op dit moment betalen wij € 2.200,00 exclusief btw per maand, ongeveer, het is wel eens wat meer of minder. Met deze kosten draaien wij waarschijnlijk in 2022 nog redelijk. De afrekening over 2022 hebben wij natuurlijk nog niet gehad. Ons jaarcontract loopt tot 31-12-2022. De meerkosten van 2023 kunnen wij niet opbrengen. Het bestuur kan het nieuwe contract dat per 1 januari 2023 ingaat met Greenchoice, zonder garantiestelling en iedere maand directe betaling van de meerkosten door de gemeente Midden-Delfland, niet ondertekenen. Het bestuur van de SDDS kan de bestuursverantwoordelijkheid niet meer op zich nemen. Binnen een aantal maanden zal de stichting geen liquiditeit meer hebben, als de gemeente hier negatief op oordeelt. Dit besluit van de gemeente zal voor eind november genomen moeten worden. En het kan niet zo lang duren, zoals in het geval van de discussie over de steun tijdens de ~1~

coronalockdownperiode. Als dit voor ons negatief is, dan hebben wij namelijk de maand december nodig om alle huurders en onze werknemer op de hoogte te stellen van het eindigen van de SDDS, per 1 januari a.s. Verder verwijs ik naar de brief 2018-27255/18Z.004832 van 4 december 2018, van het toenmalige college van B en W waarin staat 'Mogelijk doen zich de komende tijd onverwachte omstandigheden voor die van grote invloed zijn op de exploitatie van De Dorpshoeve. Wanneer dat het geval is, bespreken wij met uw bestuur de situatie die dan ontstaan is en de maatregelen die genomen moeten worden.' Dat is een citaat uit de brief, dus daar val ik een beetje op terug. Hopelijk kan er in de bespreking vanavond een gaatje in de begroting gevonden. Bedankt voor de aandacht over deze noodkreet en een goede vergadering verder. Heeft u nog vragen? De voorzitter: Dank u wel mijnheer Schrama, u heeft zich zeer netjes aan de tijd gehouden. Dank daarvoor, ik wil even kijken wie van de raad nog een aanvullende vraag heeft. De heer Jongsma. De heer Jongsma: Dank u wel voor het inspreken, mijnheer Schrama. Ik heb eigenlijk een vraag en dat is: wat zijn de mogelijkheden om de energiekosten omlaag te brengen, bijvoorbeeld door het plaatsen van zonnepanelen of dat soort zaken. Is dat een optie? De voorzitter: Mijnheer Schrama, gaat uw gang.

De heer Schrama: Dat kan, die mogelijkheid hebben we al jaren geleden geopperd, met de toenmalige kosten van energie boven de 10.000 kWh, want we verstoken 50.000 kWh per jaar, was het niet rendabel. De energieprijs boven de 10.000 kWh is een stuk minder dan tot 10.000 kWh. Dus de rentabiliteit van zonnecollectoren was niet rendabel en daardoor is het project afgeschoten, maar nu zou het zeer zeker helpen natuurlijk. En als we kijken naar energiebeperkende maatregelen, op dit moment staat de thermostaat op 19 graden overal. Per ruimte kunnen we de temperatuur instellen en die gaat dus helemaal uit als er geen activiteiten zijn. We hebben wat huurders en vergaderingen en dan gaat de temperatuur hoger, als die er zijn. Verder hebben we wat koeling uitgezet en op een andere manier ingericht. Dat is niet zo eenvoudig met de bedrijfsvoering, maar dat hebben we dan maar gedaan. Verder hebben we overal ledverlichting dat is al eerder door de gemeente geïnstalleerd een aantal jaren geleden, dus wat dat betreft, kunnen we niet zoveel besparen. Het enige dat nog kan, is ledverlichting in de gymzaal. Daar is ook al eerder over gesproken en dat project is ook al eerder afgeschoten door de kosten, maar met de huidige energieprijs is dat misschien wel rendabel. Dus daar zou over gesproken kunnen worden.

De voorzitter: Ik neem aan dat dit voldoende antwoord is mijnheer Jongsma? Ja, dank u wel. De heer Ringeling. De heer Ringeling: De verhuurders zijn nu verenigingen, voor een groot deel. In hoeverre kan een deel van de extra kosten ook op de huurders worden afgewenteld? Snapt u wat ik bedoel? De voorzitter: Gaat uw gang mijnheer Schrama. De heer Schrama: Ja, dat begrijp ik. We hebben contracten met de huurders en daar staat in dat de huurverhoging ieder jaar op 1 januari vastgesteld wordt en dat is volgens het CBS-indexcijfer. Dus de huur zal per 1 januari waarschijnlijk wel een 10% stijgen, maar dat is 10% van de totale huur en dan praat ik over een bedrag dat misschien tussen de € 2.000,00 en € 3.000,00 ligt, op jaarbasis. Dat zou een maand energie zijn. De voorzitter: Dank u wel. Mijnheer Ringeling, is dat voldoende beantwoord? Verder nog iemand? Ik zie de heer Zwaard en dan de heer Roeling. De heer Zwaard: Dank u wel voor het inspreken. U geeft aan dat er een nieuw contract met Greenchoice op u afkomt. U verwacht een factor 3. Is daar al wat meer duidelijkheid over? De tweede vraag is 'is er een gaatje in de begroting?' Waar moeten we aan denken als u het over een gaatje heeft? ~2~

De voorzitter: Mijnheer Schrama. De heer Schrama: Dat staat ook in de tekst, we betalen nu € 2.200,00 dus een factor 3 hoger betekent € 6.000,00 per maand totaal. Dat betekent dat we € 4.000,00 meer gaan betalen. Of het dat is, of het een factor 3 is, dat weet ik niet, dat weet u ook niet. Misschien is het in januari een factor 3 en in maart als het weer lente wordt een factor 2 of een factor 1. Dat weet ik niet en dat is koffiedik kijken. Dus ik vraag een garantiestelling dat de gemeente die meerkosten betaalt ten opzichte van het huidige kostenniveau. Als het € 4.000,00 is voor januari en februari is het € 4.000,00 en als het in van maart € 3.000,00 is, dan is het € 3.000,00. Ik vraag geen bedrag, maar ik vraag een garantiestelling boven die kosten die we nu betalen. Verder hebben we natuurlijk wat coronasteun gehad van de gemeente. De liquiditeit van De Dorpshoeve is redelijk maar we hebben niet veel armslag. Als we wat meer willen doen, projecten die we toch wel iedere keer hebben, vernieuwing die je gewoon nodig hebt bedrijfsmatig om de zaak op orde te houden en onderhoud te kunnen plegen, dan zit ik nu een beetje op de rand qua liquiditeit. Ik kan niet zoveel extra kosten meer hebben. Dat is dus het punt waarom we als bestuur hebben gezegd 'als we vooruitkijken, hebben we dus binnen drie of vier maanden geen geld meer en dan moeten we toch de boel sluiten'.

Vandaar dat we zeggen dat we onze bestuursverantwoordelijkheid niet kunnen nemen, als we wel van tevoren weten dat we moeten sluiten en dan toch doorgaan zonder garantiestelling. De voorzitter: Dank u wel. Voldoende zo mijnheer Zwaard? De heer Roeling. De heer Roeling: Hoe het college met u omgegaan is, daar zullen we zo nog wel op ingaan dadelijk tijdens ons betoog. Nu hebben we wel concrete vragen. We hebben het energieplafond dat natuurlijk ingaat per januari. We begrepen dat verenigingen en stichtingen ook mee kunnen liften met het MKB. Weet u of dat ook bij u van toepassing is? De heer Schrama: Binnen de huidige wetgeving, die wetgeving rond MKB die ik heb nagekeken, staan buurthuizen niet genoemd. Dat hebben we natuurlijk met de lockdown ook al gehad. Dan heb je volgens de wetgeving een verkeerd nummer Kamer van Koophandel en dan val je overal buiten. Er is volgens mij helemaal geen regeling gemaakt voor dit soort zaken vanuit het rijk. Ik weet wel dat de gemeente Maassluis geld heeft uitgetrokken voor buurthuizen en verenigingen. Ik heb een bedrag gelezen van € 1 miljoen maar ik weet niet of dat waar is. Die sponsoren op deze manier clubhuizen, verenigingsgebouwen en dergelijke, in afwachting misschien van een rijksregeling, maar die is er nog niet. Maar we staan een beetje voor het blok.

De voorzitter: Voldoende mijnheer Roeling? Verder nog iemand? Ja, mijnheer Vieira en dan de heer Ringeling nog een laatste. De heer Vieira: Dank voor uw bijdrage. U geeft aan 'zeventig vrijwilligers', maar hoeveel verenigingen zijn er en hoeveel leden komen er ongeveer? Stel dat u het niet redt, hoeveel mensen worden dan gedupeerd? En even voor mijn beeldvorming, een andere vraag is 'hoe groot is het oppervlakte van De Dorpshoeve?' De heer Schrama: Dat weet ik niet uit mijn hoofd, het is redelijk groot. Bent u er wel eens geweest? We hebben een grote gymzaal, daar zit een aantal grote verenigingen in zoals de badminton en de gymnastiek en bij gymnastiek gymt van klein tot heel groot. Ik denk dat zij wel drie of vier dagen in de zaal zitten na de schoolgym. Badminton ook. Verder zit er zaalvoetbal. Er zijn drie elftallen zaalvoetbal. Basketbal is er, judo zat erin maar daar was te weinig animo voor en die zijn gestopt. In de zalen zelf zitten bridge en klaverjas als verenigingen die continu bezig zijn en de voorzaal, voor de bar en zo, wordt ook volop gebruikt voor evenementen en vergaderingen. Binnenkort is Caecilia weer aanwezig in De Dorpshoeve met een uitvoering. Daar gebruiken ze ook de gymzaal voor. We hebben ook geïnvesteerd in een goede beschermvloer die goed te leggen valt voor vrijwilligers zonder dat ze hun rug breken.

Verder hebben we nog vier huurders, die onderhuren of die huren bij De Dorpshoeve een ruimte, zoals o.a. Buurtzorg en een IT-bedrijfje en een bedrijf dat ~3~

allerlei opdrukken doet en allerlei zaken. Die staan ook op de markt in Schipluiden. Dus toch grote activiteiten daar. Een grote activiteit is op dinsdagavond, dan wordt er gekookt. Iedere dinsdagavond wordt er gekookt door vrijwilligers voor ouderen en alleenstaanden en mensen met een gebrek en dat loopt als een trein. We hebben tussen de dertig en veertig mensen die regelmatig komen. Op de lijst staan er 45 en die komen heel regelmatig. Vanavond eten we kip met patat en appelmoes en we koken voor 35 mensen. Dus nu is het volop bezig. Ik moet straks ook weer aan de gang. De voorzitter: Dank u wel mijnheer Schrama, ik ben blij dat u patat zegt. De heer Schrama: Lekker hè? De mensen zijn er gek op. De voorzitter: Dank u wel. Mijnheer Ringeling. De heer Ringeling: U noemde een deadline waarvoor u antwoord wilde hebben. Was dat 1 december a.s.? Wat als we dan voor die tijd niets hebben gezegd? De voorzitter: De heer Schrama. De heer Schrama: We moeten in december een beslissing nemen. Dan moeten we ook aan de gebruikers kenbaar maken dat we als stichting stoppen en dat wij de facturen niet meer schrijven. Wat er daarna komt, is aan u. Als ik kijk naar een planning, dan zeg ik dat je in november een beslissing moet nemen als gemeente of gemeenteraad zodat wij de tijd hebben om iedereen op de hoogte te stellen.

Ik denk dat we dan ook in gesprek moeten in totaliteit met de huurders en de gemeente of het gebouw doorgezet wordt. Het is lastig, er komt heel veel achter weg. Maar ik kan wel zeggen dat de energiekosten blijven, die blijven hoog, wat er ook gebeurt daarna. Als de gemeente het beheer over zou nemen, zit je toch met die kosten. De voorzitter: Dank u wel. Voldoende zo voor u mijnheer Ringeling? Ik heb de indruk dat iedereen zijn vragen gesteld heeft. Mijnheer Schrama, dank u voor uw verhaal. Het feit dat u zo veel verhelderende vragen heeft gehad, tekent ook wel dat die boodschap overgekomen is. De heer Schrama: Bedankt voor de aandacht.

3.

Vaststellen van de agenda

De voorzitter: Dan komen we bij agendapunt 3, het vaststellen van de agenda. Ik ga ervan uit dat u akkoord gaat met deze relatief kleine agenda? Ja, goed. De agenda wordt ongewijzigd vastgesteld.

4.

Behandeling Begroting 2023-2026

De voorzitter: Dan komen we bij agendapunt 4, de beraadslaging over de programmabegroting van 2023-2026. In september heeft de raad de ontwerpbegroting van 2023 mogen ontvangen. De behandeling van de begroting van 2023 is van start gegaan met een avond waarop de fracties de bij hen levende technische vragen konden stellen en vervolgens is de eerste termijn schriftelijk verlopen in de vorm van algemene beschouwingen van de fracties en een collegereactie daarop. Nu start de raad met de tweede termijn en dat is ook het moment van indienen van moties en amendementen. Gaat het goed, mijnheer Jongsma? Ik zie enige verwarring dus als ik iets raars zeg, dan... O, gelukkig. Per fractie is circa tien minuten spreektijd beschikbaar en het voorlezen van de teksten van de amendementen en de moties gaat niet af van de spreektijd. Dat zult u begrijpen. Vlak voor de vergadering is er volgens goed gebruik in deze raad de volgorde van spreken bepaald. We hebben lootjes getrokken en dat vind ik dan weer grappig zo vlak voor Sinterklaas. Zou ik even de lijst mogen, griffier? De volgorde is: als eerste spreker de fractie van het CDA, dan de fractie Mijn Partij, dan de fractie OGP Midden-Delfland, dan de fractie ChristenUnie, dan de fractie D66 en tot slot de VVD. Dan wil ik graag de fractie van het CDA uitnodigen voor zijn bijdrage. Mijnheer Zwaard, gaat uw gang.

~4~

De heer Zwaard: Goedemiddag. Allereerst heten we hier namens het CDA iedereen hier in onze raadzaal, of die via de livestream meekijken, van harte welkom. Dank ook aan diegenen die de moeite hebben genomen om in te spreken. Ik zag mijnheer Schrama net al weglopen, maar nogmaals dank voor het inspreken en de tijd en de moeite genomen om ons van hun problematiek op de hoogte te brengen. Ook een woord van dank richting onze ambtenaren en aan ons college voor de gepleegde inspanningen het afgelopen jaar. Spraken we vorig jaar over een moeilijk jaar vanwege corona, het achter ons liggende jaar was zeker niet minder moeilijk, het lijkt alsof we ons van de ene naar de andere crisis bewegen. Niet ver van ons vandaan woedt immers nog steeds een oorlog die ook op ons leven van invloed is. In onze eerste termijn brachten wij voor het CDA en onze inwoners belangrijke onderwerpen ter sprake en in De Schakel was hiervan een uittreksel te lezen. Op 10 oktober jl. stelden wij een aantal technische vragen, waarvan de meesten naar tevredenheid beantwoord zijn. De voorgestelde conceptbegroting 2023-2026 is een in de basis robuuste, financieel sluitende begroting met zelfs ruimte voor investeringen. Tijdens twee avonden spraken wij met inwoners over de besteding van de begroting en hebben wij input opgehaald en deze verwerkt in onze algemene beschouwingen.

In onze algemene beschouwingen noemen wij vijf speerpunten: wonen, zorg voor elkaar, ondernemerschap en lokale economie, omgeving, bestuur en financiën. Te beginnen met wonen. De druk op de woningmarkt in Nederland en dus ook in Midden-Delfland is groot en een recente uitspraak van de Raad van State maakt het allemaal niet gemakkelijker. Het CDA vindt dat bouwen in ons open groene gebied te allen tijde voorkomen moet worden. Bouwen doen we dus binnen onze dorpskernen, waarbij we oog moeten hebben voor alternatieve snelle, maar kwalitatief goede bouwvormen op bijvoorbeeld de locatie Euterpe in Maasland. Maar ook bij de bouwplannen zoals omgeving Hoeve Johanna, Maaslandse Zoom en Centrum Schipluiden zullen nu stappen gezet moeten worden. Er moet gebouwd gaan worden. Daarnaast is de CDA-fractie benieuwd naar de stand van zaken bij het Centrumplan Den Hoorn, wij vragen het college om hierover op korte termijn geïnformeerd te worden. Omdat de bestaande grondexploitaties in 2026 eindigen, vindt de CDA-fractie een actief grondbeleid wenselijk. Het CDA ziet eveneens uit naar het toegezegde actieve woningbouwprogramma met per project een planning. Zorg voor elkaar. Het CDA maakt zich zorgen. Door de hoge inflatie en enorm stijgende energiekosten, komen huishoudens, maar ook verenigingen en instellingen in onze gemeente – we hebben het net gehoord – in de problemen.

Voor het CDA is het onacceptabel dat mensen in de kou komen te zitten, rekeningen niet kunnen betalen, sportabonnementen worden stopgezet en huishoudens onvoldoende in staat zijn gezonde voeding kunnen kopen. Naar aanleiding van vragen van het CDA heeft het college toegezegd dat er dit jaar een nieuw geactualiseerd armoedebeleidsplan aan de gemeenteraad wordt gestuurd. De CDA-fractie hecht groot belang aan armoedebestrijding en wil van het college weten of het bereid is de volgende punten hierin te onderzoeken en eventueel uit te werken. • Uitbreiding van de Collectieve Aanvullende Verzekering van 120% naar 130% van het sociaal minimum. Doordat het basispakket door het rijk is ingeperkt, ontstaat er meer druk op de aanvullende verzekering. Door uitbreiding van de gemeentepolis kunnen gezondheidsklachten onder inwoners met een laag inkomen voorkomen worden. Door het bereik van het CAV te vergroten naar 130% kan armoede onder de doelgroep 'werkende armen' voorkomen worden. • Vereenvoudigen van de toegang tot hulp door het oprichten van een loket bij de gemeente. • Tegemoetkoming zorgkosten voor chronisch zieken en gehandicapten en een compensatieregeling voor hun eigen risico. • Met de wijziging van de Wet gemeentelijke schuldhulpverlening wordt vroegsignalering van schulden een wettelijke taak voor de gemeenten.

Bedrijven en instanties mogen gemeenten waarschuwen dat hun klanten betalingsachterstanden hebben. Gemeenten zijn op hun beurt verplicht schuldhulpverlening aan te bieden als ze deze signalen ontvangen. • Ook vinden wij het van belang om in te zetten op de groep jongeren met schulden door bijvoorbeeld voorlichtingsbijeenkomsten te houden om gezond financieel gedrag te bevorderen en om over risico's van bijvoorbeeld verslaving te praten. De CDA-fractie is blij met de diensten van de Stichting Welzijn Midden-Delfland. Zij hebben ook het afgelopen jaar weer laten zien dat zij in staat zijn daar waar nodig hulp en activiteiten te bieden. De voorzitter: Ik heb een interruptie voor u. Mijnheer Roeling, gaat uw gang. ~5~

De heer Roeling: Dank u wel. Het gaat over de komende winter en de mogelijke afsluitingen. Nu heeft minister Jetten een beetje voor zijn beurt gesproken. Die zei 'er zal niet afgesloten worden'. Dat blijkt dus niet het geval. Er kan worden afgesloten in de komende winter en die winter erop. Nu zijn wij als Midden-Delfland als gemeente mede-eigenaar van de netbeheerder Juva. Wie sluit er nou af? Dat is de netbeheerder. Is het CDA bereid om straks, vandaag nog, mee te werken aan een motie of amendement waarin we dan opdracht geven als raad aan Juva dat er niet afgesloten wordt, buiten de gevallen van fraude en misbruik, zodat we in ieder geval richting onze inwoners kunnen zeggen dat ze ondanks de problematiek niet afgesloten worden? Is het CDA daar bereid aan mee te werken? De voorzitter: Mijnheer Zwaard. De heer Zwaard: U overvalt me enigszins met deze vraag op dit moment, Maar ik ga geen ja en geen nee zeggen. Ik wacht even de inhoud van de motie af en dan zullen wij dat in onze fractie bespreken en dan komen we daar op terug. De voorzitter: Gaat u verder. O, een ogenblikje. Mijnheer Roeling, ik had de indruk dat u een redelijk helder antwoord gekregen had vandaar dat ik dacht dat u klaar was. Als u nog een korte verhelderende vraag heeft, mag dat. De heer Roeling: De vraag was of het CDA ook mee wil werken aan het opstellen van een motie.

Dus niet zegt 'we zien het wel', maar dat het CDA actief meewerkt aan het opstellen van zo'n motie. De voorzitter: Ik constateer dat u een uitnodiging doet aan het CDA en het is aan het CDA om daar ja of nee tegen te zeggen. Gaat uw gang mijnheer Zwaard. De heer Zwaard: Wellicht, maar u neemt het initiatief dus ik denk dat degene die het initiatief neemt, ook de basis van de motie voor gaat leggen aan de rest van de raad. SWMD heeft ook afgelopen jaar weer laten zien dat ze in staat zijn om daar waar nodig hulp en activiteiten aan te bieden. Door de toenemende armoede maakt het CDA zich zorgen over de gevolgen van deze armoede op de ontwikkeling van zowel jong als oud. Vanaf 2021 is er fors bezuinigd op de diensten van SWMD. Naar alle waarschijnlijkheid zal er de komende jaren extra inzet nodig zijn vanwege meer vraag naar opvang en dus ook begeleiding van statushouders en de toename van huishoudens die in armoede terechtkomen. Om SWMD in de gelegenheid te stellen om de toenemende taken naar behoren te kunnen uitvoeren, dient het CDA samen met de ChristenUnie de volgende motie in. Ik zal hem voorlezen. Motie nr.

1 ingediend door CDA, ChristenUnie Stichting Welzijn Midden-Delfland "De raad van de gemeente Midden-Delfland in vergadering bijeen op 8 november 2022; overwegende dat: • de Stichting Welzijn Midden-Delfland (SWMD) een belangrijke en waardevolle plek binnen onze gemeente inneemt; • vanwege de hoge inflatie, stijgende energieprijzen en de toenemende onzekerheid steeds meer mensen in de (financiële) problemen komen; • SWMD er is voor mensen die behoefte hebben aan een steuntje in de rug en mensen weer op weg helpt; • de SWMD een belangrijke rol speelt bij de inburgering van nieuwkomers (statushouders); • de aangeboden hulp van SWMD laagdrempelig is en preventief werkt, waardoor inzet van zwaardere en duurdere hulp kan worden voorkomen; • SWMD waardevolle informatie en advies geeft, vele activiteiten en informatieve bijeenkomsten organiseert; • SWMD een groot bereik heeft voor wat betreft de inzet van vrijwilligers; ~6~

•

er bij SWMD in de afgelopen jaren noodgedwongen forse bezuinigingen zijn doorgevoerd;

constaterende dat: • er een toename is van armoede en eenzaamheid onder alle leeftijdsgroepen; • voor onze gemeente een grotere taakstelling wordt verwacht voor de opvang van statushouders; • in Midden-Delfland weinig activiteiten zijn gericht op jongeren; • de inzet van SWMD zich voornamelijk richt op de ouderen binnen onze gemeente; • er steeds meer een beroep wordt gedaan op de inzet van SWMD; verzoekt het college: • door de toenemende belasting van het aantal statushouders en werkzaamheden een deel van de eerder genomen bezuiniging terug te draaien middels een eenmalig bedrag en dit over meerdere jaren te besteden; • een verkennend gesprek met SWMD aan te gaan om de mogelijkheden te onderzoeken of activiteiten uitgebreid kunnen worden richting jongeren; en gaat over tot de orde van de dag." De voorzitter: Ik geef deze motie nr. 1. Gaat u verder. O, er is een interruptie van mijnheer Jongsma. De heer Jongsma: Ik heb een vraag voor mijnheer Zwaard. U heeft het over een bedrag. Over wat voor bedragen hebben we het? De voorzitter: Mijnheer Zwaard. De heer Zwaard: Dat zal afhangen van de gesprekken tussen het college en de Stichting Welzijn Midden-Delfland om te kijken welke activiteiten zij extra willen ontplooien en welk bedrag daarvoor nodig is. De voorzitter: Mijnheer Jongsma.

De heer Jongsma: Ik neem aan dat u daar wel een plafond aan verbindt, of maakt dat niet uit? De heer Zwaard: Ook hier groeien de bomen niet tot in de hemel dus uiteraard zit daar een plafond aan. De voorzitter: Dan wil mijnheer Jongsma vast weten hoe hoog dat plafond is. De heer Jongsma: Dank u wel voorzitter, ja. De voorzitter: Ik zal u even helpen, mijnheer Jongsma. Mijnheer Zwaard, gaat uw gang. De heer Zwaard: Die voorzet was natuurlijk niet nodig geweest. Waar moet je aan denken? Ik denk dat je richting € 50.000,00 tot € 75.000,00 per jaar zou moeten denken. De voorzitter: Gaat u verder met uw tweede termijn. De heer Zwaard: Doen we. Bij de jeugdhulp zien we dat er ongeveer 20% minder kinderen een beroep doet op geïndiceerde jeugdhulp. Dit is een positieve ontwikkeling en mogelijk een gevolg van eerdergenomen beheersmaatregelen binnen het Maatschappelijk Team. Daarnaast vinden wij het zorgelijk dat er minder kinderen gebruikmaken van geïndiceerde jeugdhulp en de kosten in 2021 ten opzichte van 2019 met 47% gestegen zijn. Als gemeenteraad blijkt dat wij onvoldoende sturingsinformatie ontvangen voor wat betreft de kosten, inzet en resultaten van de jeugdhulp. Wij zullen dan ook een later ingediende motie van de VVD steunen. Sport verbroedert en bevordert de gezondheid, sport is belangrijk voor de sociale samenhang.

Voor de verschillende kernen streeft het CDA naar een breder aanbod van sport en welzijn. Omdat ~7~

onduidelijk is onder welke voorwaarden sport- en welzijnsorganisaties een lening af kunnen sluiten bij de gemeente, dienen we samen met OGP Midden-Delfland de volgende motie in. De voorzitter: Mijnheer Zwaard, voor u de hele motie voorleest. Dit zijn dingen die u hier gewend bent als raad, maar ik zou voorstellen om alleen het dictum voor te lezen. Het dictum is hetgeen de raad opdraagt of vraagt aan het college en de rest is onderbouwing om te komen tot het dictum; u constateert en u heeft overwegingen dat zijn zaken die prima later na te lezen zijn. Dat wint volgens mij wat tijd, omdat met name de overwegingen en constateringen over het algemeen, in mijn ervaring, niet specifiek bij u, vrij lang kunnen zijn en dat leidt een beetje af van hetgeen waar het echt om gaat. Dus ik zou graag dat voorstel doen, met uw goedvinden. De heer Zwaard: Ik vind dat een prima plan. De voorzitter: Gaat uw gang. De heer Zwaard: De motie heet Financieel Ondersteuning Investeringen Welzijnsorganisaties en eindigt met het verzoek aan het college een Algemene Verordening voor Financiële Ondersteuning van Welzijnsorganisaties voor te stellen aan de raad voor de periode 2023-2026, waarbij de regelingen voor het verstrekken van een subsidie en/of een (renteloze) lening zijn opgenomen. De voorzitter: Dat is motie nr.

2, ingediend door CDA en OGP Midden-Delfland en ondertekend door mevrouw Van 't Westeinde en mevrouw Koppert. Gaat uw gang. De heer Zwaard: Ondernemerschap en lokale economie. Vanzelfsprekend is het CDA trots op de vele ondernemers in Midden-Delfland, van lokale middenstanders, tot onze agrariërs, van zzp'ers tot grote internationaal georiënteerde bedrijven. Zij zorgen voor werkgelegenheid, maar ook voor vitaliteit in onze gemeente en zijn van belang voor het in stand houden van sportief en maatschappelijk goed ontwikkeld Midden-Delfland. Als gemeente moeten wij onze ondernemers faciliteren en zorgen voor een zo laag mogelijke regeldruk. Het CDA vindt initiatieven zoals het broodfonds van groot belang zeker in de huidige tijdsgeest, waarin sprake is van meerdere crisissen. Het CDA vindt het ook een belangrijke stap dat er gekeken wordt naar de belevingswaarde van de bedrijven aan de Harnaskade en deze bedrijfsloodsen te voorzien van passend beeldmateriaal. Ook vraagt het CDA extra aandacht voor het vergroenen van de Harnaschpolder. Omgeving. Een vitaal landschap is voor Midden-Delfland van levensbelang; veehouderij, bij voorkeur grondgebonden, recreatie, de weidevogels en glastuinbouw moeten hand in hand gaan. Continueren van het programma Duurzaam Boer Blijven is van groot belang. Het Bijzonder Provinciaal Landschap van Midden-Delfland geeft ons een unieke positie.

Een goed ingericht Groenfonds kan zorgen voorde juiste vergoedingen aan agrariërs als beloning voor groenblauwe activiteiten. Het CDA heeft het college gevraagd om actief aan de slag te gaan om dit Groenfonds te vullen bij het bouwen van nieuwe wijken en aangaan van andere infrastructurele projecten in onze omgeving. Het CDA ondersteunt een gebiedsgerichte aanpak met een helder perspectief voor toekomstige generaties. Een goede verkaveling van grond van stoppende boeren, deze grond voor de sector behouden en tegelijkertijd duurzaam gebruik stimuleren. In weidevogelrijke gebieden geeft dit extra kansen voor onze weidevogels. In een eerder door het CDA gepresenteerde visie heeft het CDA aangegeven dat het belangrijk is dat er ruimte komt in de regelgeving, waarbij als een externe het bedrijf overneemt, de boer wel op zijn voormalige bedrijf mag blijven wonen. Het CDA vraagt het college onder welke voorwaarden dit mogelijk is. Het CDA vraagt aandacht voor veiliger verkeer. De voorzitter: Mijnheer Zwaard, u heeft een interruptie van de heer Van der Eijk. De heer Van der Eijk: Ik hoor de heer Zwaard zeggen dat hij ervoor is dat de boer dan op de boerderij kan blijven wonen. Daar is al beleid voor hier, voor de rustende boer. U begon uw betoog ermee dat u niet wilde bouwen in het groen van onze gemeente en dat we dat te allen tijde moeten voorkomen.

Botst dit niet met elkaar, wat u nu vraagt aan het college voor die woning voor die ~8~

boer, en het niet willen bouwen in het buitengebied? Ik weet niet waar het CDA hiermee naartoe wil, voorzitter. De voorzitter: Dank u wel, mijnheer Zwaard. De heer Zwaard: Nee, het zou kunnen botsen, maar het hoeft niet te botsen, u wilt meteen gaan bouwen, maar dat hoorde u ons niet zeggen. Er zijn verschillende situaties denkbaar dat op een boerderij zowel de oude boer kan blijven wonen, als in het zelfde etablissement ook de nieuwe startende boer kan wonen. U hoort ons niet zeggen dat we nieuw gaan bouwen. Dat is uw suggestie. Die kunnen we misschien ter hand nemen maar zo zitten wij er niet in. De voorzitter: Mijnheer Zwaard, u heeft de vraag beantwoord. ik wil u erop wijzen dat u eigenlijk al netto door de tien minuten heen bent. Ik heb de tijd steeds netjes op pauze gezet dus als u naar een afronding zou willen gaan, dan graag. De heer Zwaard: Ja, prima. Het CDA vraagt aandacht voor veilig verkeer. Zo is de situatie op de kruising Oude Veiling in Maasland onverantwoord. Gelukkig wordt hier na vragen van het CDA actie ondernomen. Het CDA hecht belang aan goed openbaar vervoer en fietsveiligheid. De verkeerssituatie rond onze scholen kan beter, het CDA vraagt het college wanneer er een plan komt om samen met de scholen te kijken hoe dit verbeterd kan worden. Het CDA vindt het belangrijk dat de opgelopen achterstand in onderhoud aan groen en wegen weggewerkt gaat worden.

Het CDA vraagt het college welk niveau er gehaald gaat worden met de voorgestelde plannen. Voor de vernieuwde Gebiedsvisie 2025-2050 moet zo breed mogelijk input opgehaald worden. Betrokkenheid van velen is hierbij van het allergrootste belang. Het CDA vindt dat we op gebied van duurzaamheid op de goede weg zijn. Inwoners kunnen bij het Energieloket terecht om zich te laten informeren over welke stappen zij op korte termijn kunnen ondernemen. Het laatste blokje is bestuur en financiën. Het CDA vindt dat de dienstverlening naar onze burgers beter kan en moet, burgers wachten te lang op een reactie. Het CDA hecht eraan dat de toegankelijkheid, en goede, adequate dienstverlening aan onze burgers vergroot wordt. Het CDA vraagt het college wanneer een voorstel hieromtrent verwacht kan worden. De lasten stijgen explosief. Het is daarom goed te zien dat bij het opstellen van de begroting gezocht is naar mogelijkheden om de gemeentelijke lasten te verlichten. De ozb stijgt met slechts 3%, de afvalstoffenheffing wordt in 2023 met 4% verlaagd en de rioolheffing blijft gelijk. Hierdoor gaan de lasten voor huurders omlaag en blijven de lasten voor huiseigenaren ongeveer gelijk. De incidentele ruimte die de komende jaren ontstaat, moeten we niet vullen met structurele investeringen. Dit zou leiden tot zigzagbeleid. Stabiliteit en voorspelbaarheid van uitgaven is belangrijk. Tot slot.

De CDA-fractie zet zich ook in 2023 voor de volle 100% in om het beste te bereiken voor Midden-Delfland. Het CDA vindt het wel van groot belang dat er gebouwd gaat worden. Daarnaast leven we in een bijzonder tijdsgewricht; energiekosten rijzen de pan uit, door toenemende inflatie neemt de armoede toe. Daarbovenop zien we de maatschappij verharden. Onze jeugd maakt zich zorgen over hun toekomst. Koningin Máxima schrijft in een open brief, met als titel 'Je bent niet alleen', dat niet elke dag een 10 hoeft te zijn. Het zijn onderwerpen die ons als CDA-fractie bezighouden. Toch zijn er en zien wij voldoende lichtpuntjes. Wij als gemeenteraad van Midden-Delfland kunnen hierin onze rol vervullen door te luisteren naar wat er leeft onder de mensen. Wij willen dat onderstrepen door aan u een kaarsje uit te delen als teken van licht en hoop, maar bovenal van verdraagzaamheid. De voorzitter: Dank u wel mijnheer Zwaard. Is dit een verzoek tot schorsing? Zo wordt het toch nog een beetje Sinterklaas, dames en heren. (Er worden kaarsjes uitgedeeld aan de raadsleden.) Voor de mensen thuis, dit moet u maar even als een korte schorsing beschouwen. Mijnheer Zwaard, u verrast de voorzitter hiermee. Dat mag natuurlijk, maar even sloeg de schrik mij om het hart want ik had een Gall & Gall-associatie toen die dingen opengerold werden, ik ben blij dat het gewoon een degelijke kaars is.

Voor hetzelfde geld was het een fles drank en dat zou

~9~

de vergadering niet ten goede komen, schat ik zomaar in. Maar dank u wel voor het mooie cadeautje. Dan gaan we naar de fractie Mijn Partij en daarvoor ga ik ook weer de timer bijhouden. De heer Roeling voert het woord namens zijn fractie, gaat uw gang. De heer Roeling: Dank u wel voorzitter, allereerst wil ik even ingaan op de inspreker van vanavond, de heer Schrama namens De Dorpshoeve. Waarschijnlijk komt er vanavond een motie die daarin probeert te voorzien. Garantie hebben we niet. Maar ons viel de manier op waarop is omgegaan met De Dorpshoeve, met het bestuur. De trage behandeling en de trage besluitvorming vallen op. Waarna De Dorpshoeve uiteindelijk zegt 'we gaan geen bezwaar meer maken want het is ongeveer einde verhaal'. Dat wil ik toch even genoemd hebben want ook wij hebben plannen voor hoe om te gaan met De Dorpshoeve in de toekomst, maar dat het op persoonlijk vlak zo gaat als nu is gebeurd, vinden we afkeurenswaardig. De begroting. In het algemeen denk ik dat er meer partijen zullen zijn die zeggen 'de manier waarop het tot nu toe dit jaar tot stand is gekomen, is weinig ideaal'.

We roepen dan ook iedereen op om het volgend jaar anders te doen, ik meen dat daar ook een motie voor komt, zodat we aan de voorkant als raad een richting kunnen aangeven en we niet uiteindelijk een wensenlijstje krijgen waar we dan een beetje mee mogen steggelen en dat is het dan en de feitelijke begroting onaangeroerd blijft. Wij denken dat dat niet de bedoeling is. Ook zijn er enkele posten waarvan wij denken dat ze ontbreken in deze begroting, ook daar zal later vandaag op ingegaan worden. Die kostenposten die min of meer verplicht zijn, hadden gewoon in de begroting opgenomen moeten worden waardoor er nu een veel te rooskleurig beeld ontstaat over de begroting. De voorzitter: Mijnheer Gebben heeft een interruptie. Gaat uw gang. De heer Gebben: U heeft nu al een paar keer gezegd 'daar gaan we later op terugkomen', maar wanneer dan? U zit nu in uw termijn en ik denk dat u dat dan nu op tafel moet leggen. De voorzitter: De heer Roeling. De heer Roeling: Ik moet niets, dat is het voordeel. Er zijn een paar moties in omloop waar we ook onze steun aan hebben gegeven, maar die zijn niet van ons afkomstig dus het enige dat ik kan doen, is de motie en het amendement waar onze naam boven staat indienen, de rest moet u maar even afwachten. De voorzitter: Volgens mij heeft u wel helderheid geschapen en voelde u zich toch een beetje verplicht om antwoord te geven op de heer Gebben.

Gaat u verder. De heer Roeling: Wonen. Ik hoorde de vorige spreker, de heer Zwaard van het CDA, en het is eigenlijk een soort herinnering, van jaar, op jaar, op jaar. 'Ja, we willen dit, ja, er moet naar gekeken worden'. We horen zelfs dezelfde projecten. Ja, we willen naar een actief grondbeleid, ook daarin is voorzien vanavond, mijnheer Gebben. Ook daar nog even geduld. Maar van tweeën een wordt het 'm niet. Het CDA zegt 'absoluut niet in het buitengebied'. Maar waar dan wel? We zien uit naar de discussie. Juva, al eerder genoemd en wij denken dat we in de gelukkig omstandigheid zijn dat we als gemeente mede-eigenaar zijn van deze netbeheerder. Dat biedt kansen voor onze inwoners want voor wie denkt dat het alleen over deze winter gaat, wij denken dat de volgende winter, winter 2023-2024 een nog grotere uitdaging wordt dan waar we nu voor staan. Als we kijken naar de reactie van het college… De voorzitter: Ik heb een interruptie voor u van mevrouw Koppert. Mevrouw Koppert: Mijnheer Roeling, kunt u aangeven waarom u denkt dat de winter van 23-24 een grotere uitdaging zal zijn dan die van 22-23? De voorzitter: De heer Roeling.

~ 10 ~

De heer Roeling: Dat heeft met name met de wereldhandel te maken en het feit dat we als Nederland allerlei boycotten hebben ingevoerd op Rusland en dat we tot maart dit jaar in de gelukkige omstandigheid waren dat we continu gas hadden vanuit Rusland. Dat zal niet meer het geval zijn dus we gaan nu de reserves opmaken. Die zijn dan leeg in de zomer en we denken niet dat die reserves binnen Europees verband op voldoende niveau zullen zijn. Dan moeten we kijken naar de LNG vanuit de Verenigde Staten die vele malen duurder is dan het aardgas waar we nu over kunnen beschikken, en die is al duur. De voorzitter: Gaat u verder. De heer Roeling: Ja, Juva. Een van de kwesties, daarom heb ik ook gevraagd aan het CDA, is dat we natuurlijk iets kunnen betekenen voor onze inwoners als het gaat over het afsluiten. Minister Jetten dacht daarin te voorzien maar dat is niet gelukt dus we zullen dadelijk een motie opstellen en het college opdragen om, uitzonderingen daargelaten, niet over te gaan tot het afsluiten. Hoe ze dat allemaal regelen, dat is een mooie taak voor het college zelf. De verduurzaming en energietransitie. De energietransitie, dat houdt natuurlijk een beetje verband met het aardgas waar we het eerder over hadden. Een jaar geleden hebben wij al gezegd 'behoud het aardgas, richt je op kernenergie'.

Wat ons betreft, is de grootste fout die gemaakt is dat we onze welvaart zoals we die nu kennen, voor het overgrote deel hebben te danken aan energie en in dit geval olie en aardgas. En dat er veel te makkelijk over wordt gedacht om dat maar even terzijde te schuiven en dat we daar een beetje windmolens en zonnepanelen voor in de plaats stellen en dan gewoon verder kunnen als economie. Niets is minder waar, dat zien we van lieverlee. We hebben het einde nog niet gezien maar we roepen wederom op om iets bedachtzamer om te gaan met de energietransitie. We hebben als kleine gemeente daar geen al te grote stem in en ik verwacht… De voorzitter: Een interruptie van de heer Scholtes. De heer Scholtes: Ik wil dan even vragen: aan wie is die oproep? Is die oproep aan de raad aan het college? Of aan de burgers? Want die energietransitie is tenslotte iets dat we samen moeten doen. Is het misschien iets gericht aan de landelijke politiek, deze oproep? Kunt u misschien iets verhelderen voor wie de oproep is? De voorzitter: De heer Roeling. De heer Roeling: De oproep is aan u, dat u zich ervan bewust wordt dat het allemaal niet zo eenvoudig is als het wordt voor geschilderd. We gaan straks ook weer praten over eventuele windmolens. Nooit aan beginnen.

Dat is een sterfhuis, waarschijnlijk zullen we daar geen meerderheid voor vinden maar we moeten ons als raad er steeds bewust van zijn dat het veel ingewikkelder is dan het wordt voor geschetst vanuit het rijk. We hebben het klimaatakkoord, we hebben het energieakkoord, dat wordt over de schutting geflikkerd bij de gemeenten en de regio's, en daar mogen we het mee doen. De voorzitter: Even los van de woordkeus, mijnheer Roeling, ik heb de indruk dat de vraag al beantwoord was en u weidt wat verder uit. Dat is zonde van uw spreektijd. De heer Roeling: Dit gaat niet van mijn spreektijd af, dat was een interruptie. De voorzitter: Nee, dat is precies de reden waarom ik u er even op wijs want ik heb mijn vinger boven een knopje dat zegt 'start' en dan gaat de tijd weer lopen. De heer Roeling: U heeft me door, oké. Dat is de energietransitie. De verduurzaming, ook een heikel punt, maar we denken dat we als gemeente daar wel het voorbeeld in moeten geven. We hebben nu een gemeentehuis, schitterend maar sinds de bouw hebben we al vragen gesteld – want het was toen het duurzaamste gemeentehuis van Nederland en wij waren benieuwd hoe duurzaam het dan was – maar we zijn nu tien, twaalf jaar verder en we krijgen nog steeds geen antwoord op de vraag hoe duurzaam het

~ 11 ~

dan is. Dus misschien moeten we ons daar ook eens op richten, dat het college gewoon antwoord geeft op gestelde vragen over 'hoe duurzaam zijn we zelf nu eigenlijk?' De boer. Ook een steeds terugkerend onderwerp. We houden ons wat meer bezig met concrete zaken waar verschillende boeren tegenaanlopen. Zo is onze vraag aan het college: wat gaan we doen met de PAS-melders want die komen natuurlijk ook steeds verder in de knel. Kunnen we iets betekenen voor de PAS-melders? Onze bekende ganzen. Daar hebben we natuurlijk overlast van. Probeer het in de stad maar uit te leggen maar we spreken regelmatig boeren en bijna alle boeren hebben overlast, veel overlast van ganzen. Kan het college daar iets in betekenen? De voorzitter: Mijnheer Zwaard heeft een interruptie. De heer Zwaard: Ik hoor u zeggen 'overlast van ganzen, maar wat stelt u dan zelf voor om daar tegen te doen? 'Richtingaanwijzers of…? De voorzitter: De heer Roeling. De heer Roeling: Nee, schieten. Verschillende van u waren aanwezig bij het bezoek aan de boer Van Woerden, u ook voorzitter, en daar heb ik het bewust ook aan de orde gesteld en de conclusie was 'er zijn te weinig jagers in Midden-Delfland'. Dus dat is de oplossingsrichting die wij zoeken. Het schijnt dat je de meeste ganzen wel af mag schieten, maar een soort weer niet. Ik zou zeggen, begin met schieten en dan kijk je daarna wat voor soort het is. Maar goed.

We worden te concreet. De voorzitter: Mijnheer Roeling, we houden de tijd in de gaten en ik begrijp dat u lid wordt van een jagersgilde. Gaat u verder met uw tweede termijn. De heer Roeling: Mest uitrijden. We denken dat in zo'n schitterend gebied als Midden-Delfland met z'n boeren, we ook als gemeente meer kunnen betekenen. Nu is bijna elke boer verplicht tot het mest injecteren. Wat kunnen we als gemeente betekenen om het mogelijk te maken de mest op de ouderwetse manier uit te rijden zodat vervolgens de boer de keuze heeft op welke wijze hij dat gaat uitvoeren? Economie en inflatie, dat is ook wel een dingetje. Daar is de begroting ook wel erg rooskleurig over. We denken niet dat we in 2023 weer met een inflatie net onder de 2% zitten, zoals beoogd, maar dat dat op zijn vroegst in 2024 zal zijn. En dat we daar ook als gemeente rekening mee dienen te houden. Voordat de tijd om is voorzitter,… De voorzitter: De heer Van der Eijk heeft een interruptie dus ik zet uw tijd weer even stil. De heer Van der Eijk: Ik snap wat u zegt, mijnheer Roeling, dat de gemeente rekening moet houden met de inflatie. Maar de gemeente is toch ook gehouden aan de regels van de BBV bij het opstellen van een begroting? Of bent u het daar niet mee eens? De voorzitter: De heer Roeling. De heer Roeling: Ja, maar de inflatie heeft op verschillende manieren gevolgen voor de gemeente.

Dat is niet alleen de inkoop die we zelf doen en de boekhouding die we erop nahouden, maar dat heeft ook gevolgen voor onze inwoners en dat kan betekenen dat mensen bijvoorbeeld niet overgaan tot het verbouwen of uitbouwen van een woning vanwege de inflatie, dus minder bouwvergunningsleges of omgevingsvergunningsleges zoals dat tegenwoordig heet. Er zijn zat gevolgen van die hoge inflatie. Zijn onze inwoners wel in staat de gemeentelijke belasting te betalen? Ook dat zijn gevolgen voor de gemeente en dat komt niet komend voorjaar, maar dat zal nog een tijdje doorgaan. Wij zijn van mening dat we daar rekening mee dienen te houden. De voorzitter: Helder antwoord, gaat u verder met uw betoog. De heer Roeling: Ik had nog een motie en een amendement voorzitter.

~ 12 ~

De voorzitter: Voor het amendement wil ik ook vragen om gewoon de gewijzigde tekst dan voor te lezen. Gaat uw gang. De heer Roeling: Dat is goed. Het amendement heet PUUUR en daar is veel over te doen geweest. Het staat nu ook in de begroting dus we dachten dat een amendement de juiste wijze is om het nu te behandelen. Het opgenomen subsidiebedrag voor PUUUR in 2023 voor PUUUR te laten vervallen; in 2023 een post op te nemen voor uitgave gebiedsmarketing van € 50.000,00; de overige € 50.000,00 terug te storten in de algemene reserve; het opgenomen subsidiebedrag voor PUUUR in 2024 te laten vervallen. In 2024 een post op te nemen voor uitgave gebiedsmarketing van € 50.000,00. De overige € 50.000,00 terug te storten in de algemene reserve. En hij is ondertekend. Dan motie De Schakel. Verzoekt het college: op de gemeentelijke pagina in De Schakel ruimte te reserveren voor informatie vanuit politieke partijen (uitzonderingen daar gelaten); de partijen om de beurt hun visie op een onderwerp(en) kunnen geven. Dat is het voorzitter. De voorzitter: Ik heb een interruptie van mijnheer Jongsma. De heer Jongsma: Op dat punt heb ik een verhelderende vraag: in hoeverre mag dat? Moeten dan niet alle politieke partijen ruimte krijgen op die pagina, ook die nu niet in de raad zitten? Hoe zit dat? De voorzitter: Mijnheer Roeling.

De heer Roeling: Nee, de voorwaarde is dat je in de gemeenteraad zit want anders heb je de kiesdrempel niet gehaald en dan doe je niet mee. De voorzitter: Ik hoorde mijnheer Jongsma nog een andere vraag stellen, of het wettelijk mag. Heeft u daar een beeld bij? De heer Jongsma: Bijna, ik vroeg me af omdat het over gemeenschapsgeld gaat, is het dan niet zo dat het dan niet aan vijf partijen is voorbehouden, in dit geval? Zes, sorry. De voorzitter: De heer Roeling. De heer Roeling: Zes, wij doen ook mee. Het komt oorspronkelijk natuurlijk uit de Schiphoorn, zo heette dat toen uit mijn hoofd gezegd. Daar was om de beurt een politieke partij die in de raad zat die de gelegenheid kreeg om zijn of haar visie te geven. We missen dat en we denken 'laten we dat op deze manier organiseren'. Of daar een wettelijke beperking op ligt, dat lijkt me niet maar als het anders is, hoor ik dat graag. De voorzitter: Dan heb ik een interruptie van de heer Gebben. De heer Gebben: Ik hoor de heer Roeling niet heel enthousiast over de begroting. Hij stipt heel veel problemen aan, maar het valt dan een beetje tegen dat hij met twee moties komt die niet eens daar betrekking op hebben, dus ik vroeg me af, gaat de heer Roeling en Mijn Partij later op de avond ook nog oplossingsrichtingen aangeven voor de problemen die zij zien? De voorzitter: De heer Roeling.

De heer Roeling: Ik herken me er niet in dat we alleen maar problemen benoemen. We hebben serieuze kwesties benoemd. We hebben zojuist voor de boeren richting aangegeven. En aan verschillende moties doen we ook mee en dat beschouwen we dan ook als een van de onze. En verder laat ik het aan de coalitiepartijen. Om een voorbeeld te geven… De voorzitter: Mijnheer Scholtes heeft een interruptie. De heer Roeling: … het collegewerkprogramma, waar is dat? Waar is dat mijnheer Gebben?

~ 13 ~

De voorzitter: Mijnheer Roeling, het mag, maar ik had een interruptie aangekondigd en dan mag het eigenlijk niet meer. Dat moet ik goed zeggen. Mijnheer Scholtes. De heer Scholtes: Ik wil over de tekst van de motie nog een vraag stellen, daar staat 'uitzonderingen daargelaten'. Dan is mijn vraag, en dat vind ik een heel wezenlijke: wie bepaalt de uitzonderingen? De voorzitter: Mijnheer Roeling. De heer Roeling: Omdat dit gaat over de partijen in de gemeenteraad, lijkt me dat je daar dan afspraken over maakt. Wat het vrije woord betreft, wij gaan daar vrij ver in en dat doen we voor eigen rekening. Dus dat betekent dat ik duidelijk vermeld dat het geen onderdeel is van wat de gemeente vindt, maar dat het een mening of een opvatting is van een politieke partij. Noem het een column. Maar in ieder geval is de politieke partij daar verantwoordelijk voor, niet de gemeente. En of dat nu op de pagina moet van de gemeentelijke mededelingen of elders in het blad, daar kun je ook nog een beetje onderscheid in aangeven, maar zo dat er in ieder geval een klein podiumpje wordt geboden aan de verschillende politieke partijen. De voorzitter: Dank u wel, dat was een interruptie en ik heb een nieuwe interruptie van mevrouw Langeveld.

Mevrouw Langeveld: Op wat u nu aangeeft, of dat nu op de plek is van de pagina's van de gemeente of een plek elders, kan ik u verzekeren dat er aan een plek elders kosten verbonden zijn. Ik meen me te herinneren dat we hier vorig jaar tijdens de begroting een voorstel hebben ingediend om vanwege de verkiezingen ruimte te reserveren in De Schakel voor de verschillende partijen. U was daarop tegen omdat dat zou gaan om gemeenschapsgeld. Hoe staat u daar dan nu tegenover, als het op een andere plek is? De voorzitter: Mijnheer Roeling. De heer Roeling: Het blijft gemeenschapsgeld, ja. De voorzitter: Mevrouw Langeveld, volgens mij geeft mijnheer Roeling antwoord en heeft hij de vraag prima begrepen. Ik verwacht dat hij daar nog antwoord op zal geven. De heer Roeling: Dat blijft gemeenschapsgeld en we hebben een soort voortschrijdend inzicht. Maar goed, het CDA heeft niet gereageerd op onze motie. Ze hebben eigenlijk nergens op gereageerd. Dus ik verwacht ook geen steun van het CDA. De voorzitter: Ik stel voor dat we het CDA zelf laten gaan over hoe zij zelf tot hun standpunten komen. De reacties op de moties komen nog en hoe het in de voorbereidingen gaat, hoeft u hier verder niet te delen, denk ik. Het gaat uiteindelijk om het resultaat dat er ligt. Ik heb de indruk dat u een antwoord heeft gegeven op de vraag van het CDA.

Zijn er verder nog interrupties? Want deze motie roept in ieder geval wel wat op. Dat kunnen we wel constateren. De heer Roeling: Heb ik nog tijd over voorzitter? De voorzitter: Dat klopt, u heeft nog een halve minuut over, een klein momentje. Ik wil eerst nog even aangeven dat het amendement PUUR de letter A heeft gekregen en de motie De Schakel het nr. 3. Ik hecht er wel aan dat de administratie op orde is. Dan gaat u uw gang en zet ik de klok weer aan als u aan het praten bent. De heer Roeling: Dan wil ik mijn overgebleven tijd aan de heer Jongsma schenken. Want hij vertelde mij dat hij veel tijd nodig heeft en ik heb gezegd 'als ik tijd over heb, dan krijgt u dat'. Maar dat is aan u voorzitter. De voorzitter: De heer Jongsma is de volgende spreker. Hij heeft welgeteld tien seconden over van mijnheer Roeling. We wisten dat u ruimhartig was, maar zo ruimhartig! ~ 14 ~

Er is iemand die zijn telefoon nog aan heeft staan. Dat is de pers, dat is begrijpelijk, die moet bereikbaar zijn. Dan gaan we naar de fractie van OGP Midden-Delfland. De heer Jongsma. De heer Jongsma: Dank u wel voorzitter. Allereerst bedankt onze fractie het college en onze ambtenaren voor het werk dat is verricht voor de nu voorliggende begroting en de beantwoording op onze vragen in de eerste termijn. In deze tweede termijn staan wij graag stil bij drie onderdelen: het eerste zijn inhoudelijke dossiers en voor OGP Midden-Delfland concrete resultaten in 2023, het tweede is daadkracht van dit college en het derde is de vraag 'wat brengt deze begroting en keuzelijst ons?' Ik begin bij de resultaten in een aantal dossiers die wij als OGP Midden-Delfland belangrijk vinden. Het eerste dat we heel belangrijk vinden, is ons bijzondere gebied en de rol van onze agrarische ondernemers daarin. Dat de ambitie van de voorgaande jaren onverminderd wordt doorgezet om het Bijzonder Provinciaal Landschap verder te versterken, vinden wij een goede zaak. In de recent gehouden raadsinformatiebijeenkomst is prima duidelijk geworden dat met goede voorbereiding nu, de komende tijd nieuwe kansen op samenwerking en externe budgetten ontstaan die weer tot volgende stappen kunnen leiden.

Dat, in combinatie met de voortzetting van het programma Duurzaam Boer Blijven geeft, wat OGP Midden-Delfland betreft, een stabiele basis voor de komende tijd. Wat ons betreft, wordt daarom ook goed geïnvesteerd in stabiliteit in PUUUR. Niet voor steeds een jaar maar met een commitment tot en met 2026. De voorzitter: Mijnheer Jongsma, mag ik u een praktische tip geven? iets verder van de microfoon, dan bent u beter te verstaan. De heer Jongsma: Wat zegt u? De voorzitter: Ik probeer alleen maar te helpen. De heer Jongsma: Ja, dank u wel. Is het zo beter voor iedereen? Ik was bij PUUR en ik gaf aan dat het commitment tot en met 2026 wat ons betreft de juiste keuze is. Dat geeft de organisatie PUUUR de mogelijkheid om ook te zoeken naar externe geldbronnen en uitbreiding van hun activiteiten. Ik vraag de andere fracties of zij daar ook toe bereid zijn. Van een fractie weet ik inmiddels dat dat niet zo is. Dan het thema Wonen. Dat was in de verkiezingen dit jaar het hoofdthema. Meer woningen in onze kernen specifiek voor starters, jonge gezinnen en doorstromende ouderen. We zijn blij dat dit college dit inmiddels ook ziet en dat we met het realiseren van 15% sociale koopwoningen een investering doen voor het beschikbaar houden van woningen voor deze doelgroep. Alleen als we 30% sociale huurwoningen realiseren, blijven deze beschikbaar voor de doelgroep.

Dat willen we graag onderstrepen met een motie 30% sociaal, mede-ingediend en ondersteund door de fracties VVD, ChristenUnie, CDA en D66. Dan lees ik nu het dictum voor. Wij verzoeken het college: om in nieuwbouwprojecten voortaan 30% sociale huur te bouwen; als uitgangspunt bij nieuwbouwprojecten minimaal 60% sociale en betaalbare woningen tot maximaal de grens van de Nationale Hypotheekgarantie toe te passen. Dit is inclusief de 30% sociale huur; de raad van Midden-Delfland het belangrijk vindt dat het ook voor particuliere partijen interessant moet blijven sociaal te bouwen binnen onze gemeente. Dit wel onder dezelfde randvoorwaarden moet geschieden zoals deze gelden voor woningstichtingen en deze woningen dus langdurig beschikbaar blijven voor de doelgroep. Dat is de motie. De voorzitter: Dan is deze motie nr. 4 en ondertekend door de heer Van der Eijk, VVD, de heer Jongsma, OGP Midden-Delfland, de heer Zwaard van het CDA, de heer Vieira, D66 en de heer Ringeling van de ChristenUnie. Dank u wel. gaat u verder. De heer Jongsma: Verder valt op dat het college vasthoudt aan een faciliterend grondbeleid, waarbij het initiatief om woningen te realiseren vooral bij grondeigenaren wordt gelegd. Het gaat hierbij juist vaak om complexe en kleinere locaties in onze dorpskernen. Hierdoor komt dit juist dan vaak letterlijk niet van de grond.

OGP Midden-Delfland vraagt aan dit college wat er voor nodig is om juist nu met een actief grondbeleid aan de slag te gaan. Alleen dan kunnen we als gemeente daadwerkelijk voortgang boeken in de ambitie om in de dorpskernen meer woningen te bouwen. Een motie van onze collega's van D66 die zo dadelijk komt, zullen we dan ook steunen. ~ 15 ~

En als laatste belangrijk aandachtspunt in het woondossier: de lijst met instrumenten die de gemeente kan inzetten om meer te sturen op het toewijzen van woningen aan de doelgroepen. Het college geeft aan dat in 2023 bij de herziening van het grondbeleid deze lijst pas weer aan de orde komt. Wij vinden dat veel te laat, temeer omdat de Woonagenda in 2022 al zou worden geactualiseerd. Dat gaat dus dit jaar niet meer gebeuren. Onze vraag aan het college is dan ook of uiterlijk in het eerste kwartaal van 2023 zowel een herzien grondbeleid als een Woonagenda onze kant op kunnen komen. En onze kant is dan de raad. Dan de verdere stappen in duurzaamheid. We hebben al een aantal goede stappen gezet op weg naar duurzaamheid. Ik noem de Regionale Energiestrategie waarbij we in dit gebied geen grote windmolens willen, ook geen kerncentrales, mijnheer Roeling, en verder een energietransitie met logische stappen om van het gas af te komen. Twee hartstikke goede punten. Een derde goed punt is dat er goede begeleiding is voor onze inwoners. Wij vinden het dan wel opmerkelijk dat het net ingeschakelde energieloket en het helpen van onze inwoners nu weer op de keuzelijst staat, dus dat het ook niet kan.

Wij vragen ons dan toch af, wat betekent dat voor onze doelstellingen die we de komende jaren moeten halen? De keerzijde van het nog niet duurzaam genoeg zijn van gebouwen in onze gemeente is dat met name verenigingen en stichtingen momenteel tussen wal en schip vallen. Helemaal als ze de energierekening niet meer kunnen betalen. We hebben net al het voorbeeld van De Dorpshoeve gezien. Er zijn ook anderen, zoals de tennisvereniging uit Maasland en zo zullen er straks nog meer volgen. We willen dan ook op dit moment met een motie komen om aandacht te vragen voor de problematiek en vanuit de gemeente actie te ondernemen in deze situaties. Ik dien daarom de volgende motie in: Vangnet energiekosten voor verenigingen en stichtingen zonder winstoogmerk.

Dat is de volgende: Wij verzoeken het college: - in contact te treden met verenigingen en stichtingen zonder winstoogmerk in onze gemeente over de energiekosten en hierbij te inventariseren welke verenigingen en stichtingen mogelijk in de problemen komen door stijgende energiekosten; - te onderzoeken of het mogelijk is en zo ja op welke manier verenigingen en stichtingen in Midden-Delfland – indien noodzakelijk- ondersteund kunnen worden bij het voorkomen van financiële problemen door stijgende energiekosten; - te onderzoeken op welke manier verenigingen en stichtingen in Midden-Delfland mogelijk ondersteund kunnen worden met betrekking tot verduurzaming om energieverbruik te verminderen, bijvoorbeeld lening voor plaatsen van zonnepanelen; - de gemeenteraad op de kortst mogelijke termijn, en bij De Dorpshoeve gaat het dan al over december 2022, gelet op de urgentie bij sommige hierover te informeren en indien noodzakelijk en mogelijk de gemeenteraad een of meerdere oplossingen voor te leggen; De voorzitter: Dat is motie nr. 5 en die is ondertekend door de heer Jongsma. Gaat u verder. De heer Jongsma: Dan het volgende thema, dat is daadkracht. Kijkend naar de begroting, de bijgeleverde 'keuzelijst' en de antwoorden op onze vragen in de eerste termijn, komen we dan uit bij het tweede deel van ons betoog: de oproep om meer daadkracht van dit college.