2021-27342 Omgevingsvisie Midden-Delfland (gewijzigd).pdf

Omgevings visie 1.0

Midden - Delf land B ehoud door duur zame ont wikkeling

PROJECT Omgevingsvisie Midden-Delfland Projectnummer: SR200002

INITIATIEFNEMER Gemeente Midden-Delfland Anna van Raesfeltstraat 37 2636 HX Schipluiden gemeente@middendelfland.nl

OPSTELLER Gemeente Midden-Delfland, Buro SRO, Over Morgen Contactpersoon gemeente Midden-Delfland: Albert Hoeksema Contactpersoon Buro SRO: Krijn Lodewijks | John van de Zand Contactpersoon Over Morgen: Tjakko Dijk

DATUM & STATUS VAST TE STELLEN | 29 september 2021

2

Inhoud Hoofdstuk 1 | Inleiding

5

1.1 Dit doen we 1.2 Omgevingsvisie 1.0 1.3 Achtergrond omgevingsvisie 1.4 Samenhang met andere overheden

5 5 7 7

Hoofdstuk 2 | Context en analyse

9

2.1 Historie en ontwikkeling 2.1.1 Landschap 2.1.2 Dorpen 2.2 Dit is Midden-Delfland 2.2.1 Midden-Delfland in Nederland en de regio 2.2.2 Cittaslow 2.2.3 Ons buitengebied 2.2.4 Onze dorpen en onze inwoners 2.2.5 Regionaal bedrijventerrein Harnaschpolder 2.3 Trends, ontwikkelingen en opgaven 2.3.1 Omgevingskwaliteit en leefbaarheid 2.3.2 Duurzaamheid 2.3.3 Gebruikswaarde

9 9 9 10 11 13 13 17 21 22 23 24 24

Hoofdstuk 3 | Visie Midden-Delfland 2040

25

3.1 Midden-Delfland (in de regio) 3.1.1. Omgevingskwaliteit en leefbaarheid 3.1.2 Duurzaamheid 3.1.3 Gebruikswaarde 3.1.4 Cultureel erfgoed 3.2 Ons buitengebied 3.2.1 Waardevol Bijzonder Provinciaal Landschap behouden en versterken 3.2.2 Grondgebruik 3.2.3 Duurzame melkveehouderij 3.2.4 Emissieloze, duurzame tuinbouwclusters 3.2.5 Wederkerigheid stad – land 3.2.6 Landschap en energie & infrastructuur 3.2.7 Ruimtelijke kwaliteit 3.3 Onze dorpen 3.3.1 Wonen en leefbare dorpen 3.3.3 Openbare ruimte in de dorpen 3.3.4 Functies in de dorpen 3.3.5 Sociale binding en samenhorigheidsgevoel 3.3.6 Energietransitie 3.3.7 Accentverschillen per dorp

25 25 27 30 30 31 31 33 33 34 35 35 36 36 36 39 40 40 40 40

3.4 Harnaschpolder 3.4.1 Regionale afstemming 3.4.2 Een schoon en duurzaam bedrijventerrein 3.4.3 Hoofdstructuur en ruimtelijke kwaliteit 3.4.4 Overige functies 3.4.5 Randen

41 41 41 41 42 42

Hoofstuk 4 | Zo maken we de visie waar

43

4.1 Inleiding 4.2 Strategische uitvoeringsagenda 4.3 Inbedding in de beleidscyclus 4.3.1 Beleidsontwikkeling – Omgevingsvisie 4.3.2 Beleidsdoorwerking – Programma’s 4.3.3 Beleidsontwikkeling/doorwerking – Omgevingsplan 4.4 Sturing, monitoring, evaluatie en actualisatie 4.4.1 Sturingsfilosofie 4.4.2 Monitoring, evaluatie en actualisatie

43 43 44 44 44 44 44 44 45

3

4

Hoofdstuk 1 | Inleiding 1.1 Dit doen we Hoe houden we onze gemeente open, groen en toe-

en cultureel erfgoed. Deze onderdelen hebben we in

De omgevingsvisie is daarom tot stand gekomen met

gankelijk voor onze inwoners en de stedelingen om ons

samenhang bekeken en vertaald naar de fysieke leef-

behulp van de experts binnen de gemeentelijke organi-

heen? Hoe behouden en ontwikkelen we ons kenmer-

omgeving van de toekomst. Bijna alle aspecten in onze

satie. Voor deze 1.0 versie zijn de bewoners, onderne-

kende landschap? Hoe zorgen we voor blijvend leven-

gemeente zijn met elkaar verbonden. Vandaar dat

mers, maatschappelijke organisaties en onze regionale

dige dorpen waar iedereen prettig kan wonen, werken

een integrale kijk nodig is. Zonder agrariërs als duur-

partners nog niet uitgebreid geraadpleegd. Zij waren

en recreëren? Hoe reizen we in de toekomst naar aan-

zame beheerders van het authentieke landschap geen

veelal betrokken bij de totstandkoming van het beleid

grenzende steden? Wat is onze rol als gemeente in de

voedsel, biodiversiteit en beleving voor bezoekers van

waar de omgevingsvisie op is gebaseerd. Daarnaast

regio? Hoe wekken we onze energie op? Hoe richt je

het gebied. Zonder betrokkenheid en sociale cohesie

lag de omgevingsvisie als ontwerp zes weken ter visie

vanuit de filosofie van Cittaslow een toekomstbesten-

van inwoners en bedrijven geen vitale dorpen.

waarbij een ieder kon reageren op de visie. Daarmee

dige duurzame leefomgeving in en zorg je voor kwali-

voldoet deze 1.0 visie aan de wettelijke eisen voor wat

teit van leven voor inwoners, bedrijven en stedelingen?

Met het opstellen van deze omgevingsvisie geven we

betreft participatie. Daarna komen inwoners, onderne-

Vragen die jou, ons en anderen wellicht bezighouden.

richting, inspireren en motiveren we Midden-Delflan-

mers en organisaties uitgebreid aan bod in de volgende

Deze vragen gaan over wonen, werken en verblijven in

ders, onze ondernemers en onze maatschappelijke

fase richting een omgevingsvisie 2.0 en in de nadere

de gemeente Midden-Delfland. Hierna geven we ant-

organisaties. Samen bereiden we ons voor op de toe-

uitwerking in verschillende programma’s.

woord op de vraagstukken over onze fysieke leefomge-

komst van onze gemeente.

ving. Dit is de omgevingsvisie!

1.2 Omgevingsvisie 1.0

De omgevingsvisie 1.0 biedt antwoord op de verplichting vanuit de Omgevingswet voor alle gemeenten om

Deze omgevingsvisie biedt een vooruitblik op de

Deze omgevingsvisie zien wij als een omgevingsvisie

een gemeentedekkende omgevingsvisie te hebben.

fysieke leefomgeving tot het jaar 2040. Deze visie is

1.0. Het is een volwaardige visie die gebaseerd is op

Vanuit daar gaan we werken aan een omgevingsvisie

opgesteld vanuit een integraal perspectief. Dat wil

bestaand beleid en bestaande beleidsvisies, aangevuld

2.0 waarin verdere verdieping plaatsvindt en bestaande

zeggen dat het niet alleen om ruimtelijke vraagstuk-

met een aantal grote ontwikkelingen die op ons afkomen

beleidskeuzes opnieuw tegen het licht worden gehou-

ken gaat, maar ook over sociale en economische

en opgaven waar we voor staan. Denk daarbij aan ener-

den. Het voornemen is om die omgevingsvisie 2.0 te

vraagstukken en ontwikkelingen. Alles wat je ziet, voelt

gietransitie, klimaatadaptatie, woningbouwplannen,

verbreden tot een integrale toekomstvisie 2040. Dit

en ruikt komt terug in deze visie. We verstaan hieron-

ambities uit de visie Bijzonder Provinciaal Landschap

vanuit de waarden van de filosofie van Cittaslow, maar

der het geheel van ruimte, water, milieu, natuur, land-

Midden-Delfland en infrastructurele projecten.

bijvoorbeeld ook vanuit (een herijking van) de gebieds-

schap, economie, verkeer en vervoer, infrastructuur

visie Midden-Delfland ® 2025, het landschapsontwik5

6

kelingsperspectief en vanuit de visie ‘Behoud door ont-

1.4 Samenhang met andere overheden

wikkeling’ (Vitale dorpen in 2025). Deze omgevingsvisie

De omgevingsvisie van een gemeente is zelfbindend.

1.0 biedt daarvoor een stevige en duidelijke basis.

Dat betekent dat voor de omgevingsvisie Midden-Delf-

1.3 Achtergrond omgevingsvisie

land alleen de gemeente zich bindt aan de ambities en doelstellingen die er in staan. Dat geldt ook voor

De omgevingsvisie is één van de instrumenten van de

de nationale omgevingsvisie (NOVI) en de provinciale

Omgevingswet. Het is het eerste onderdeel waar wij

omgevingsvisie (POVI), die zijn bindend voor respectie-

nu invulling aan geven. De omgevingsvisie geeft op

velijk het rijk en de provincie Zuid-Holland.

hoofdlijnen weer wat er mogelijk is met betrekking tot de ontwikkeling van de fysieke leefomgeving.

Om strijdigheden te mijden is bij het opstellen van deze omgevingsvisie rekening gehouden met overige omge-

In het verleden werd de visie op de ruimtelijke inrich-

vingsvisies, voor zover dat mogelijk was binnen het uit-

ting in hoofdlijnen per gemeente vastgelegd in een

gangspunt dat deze Omgevingsvisie 1.0 een beleids-

structuurvisie. Een omgevingsvisie is de nieuwe struc-

arme visie is. Zowel van het rijk en de provincie als van

tuurvisie, maar biedt meer dan alleen zicht op de ruim-

omliggende gemeenten als daar een omgevingsvisie

telijke inrichting.

aanwezig is. Ook is rekening gehouden met opgaven

Een omgevingsvisie heeft een flexibeler karakter. Het

van andere ketenpartners zoals de opgaven die het

is geen star document dat vastomlijnd de ontwikkeling

Hoogheemraadschap van Delfland noemt in de eigen

tot 2040 weergeeft. De omgevingsvisie is een visie op

watervisie, voor zover dit past binnen het uitgangs-

hoofdlijnen die ambities en opgaven een plek geeft in

punt van een beleidsarme omgevingsvisie. Voor het

de gemeente. Op regelmatige basis actualiseert de ge-

deel van ons buitengebied dat valt binnen het Bijzon-

meenteraad de omgevingsvisie aan de ontwikkelingen

der Provinciaal Landschap Midden-Delfland gaat het

die zich op dat moment voordoen.

om de visie voor het Bijzonder Provinciaal Landschap van Midden-Delfland van de Landschapstafel. Vanuit

De afgelopen jaren stelde onze gemeente een aantal

de provincie speelt het Landschapspark Zuidvleugel

beleidsrichtingen

structuurvisie,

en de Schiezone een rol. Dit laat echter onverlet dat

woonvisie en het economisch beleidskader) vast. Deze

in de eigen omgevingsvisie ambities en doelstellingen

richtingen zijn leidend en richtinggevend voor de sa-

voor de lange termijn voor onze eigen gemeente zijn

menstelling van de omgevingsvisie.

verwoord.

(bijvoorbeeld

de

7

8

1930

1965

1990

2020 Overzicht historische ontwikkeling Midden-Delfland en directe omgeving (bron: topotijdreis.nl)

Hoofdstuk 2 | Context en analyse In dit hoofdstuk beschrijven we de ontstaansgeschie-

te voorkomen dat steden aan elkaar groeiden werd

blijft de andere zijde aan het landschap liggen. Maasland

denis van Midden-Delfland. We gaan in op onze rol in

Midden-Delfland in de jaren vijftig aangewezen als buf-

groeit naar het westen, Schipluiden naar het zuiden en

de regio en schetsen een beeld van de belangrijkste

ferstrook. In de jaren zeventig werd de reconstructie

Den Hoorn naar het noorden.

kwaliteiten en kenmerken van ons landschap en onze

ingezet waarbij het middengebied werd bestemd voor

dorpen.

melkveehouderij en de randen voor natuur en recre-

Vanaf de jaren zeventig en tachtig gaat de uitbreiding

atie. Dit zorgde ervoor dat Midden-Delfland vrijwel

door, nu ook in andere richtingen. De linten en de his-

volledig een onbebouwd landschap bleef met als

torische dorpscentra komen te midden van woonwijken

hoofdfuncties melkveehouderij, tuinbouw, natuur en

te liggen. Aan de randen van de woonwijken verschijnen

recreatie.

er in deze periode kleine bedrijventerreinen. Schipluiden

2.1 Historie en ontwikkeling 2.1.1 Landschap

1

Midden-Delfland kent een rijke historie. Vijfduizend jaar geleden ontstond er hier een moerassige lagune

en Maasland bereiken daarmee aan het begin van deze

waarin zich veen vormde. Het gebied werd doorsneden

2.1.2 Dorpen

eeuw grofweg hun huidige contour. In Den Hoorn gaat de

door veenriviertjes. De zee was nog van invloed op het

In dat onbebouwde landschap liggen drie kleinschalige

uitbreiding nog langer door, tot op dit moment met het

gebied en zorgde voor kleiafzetting op het veen en voor

dorpen, onderling verbonden door het bebouwingslint

verrijzen van de nieuwe wijk De Kreek. Ook op het gebied

een structuur van kreken met daarin zandafzettingen.

langs de Gaag: Den Hoorn, Schipluiden en Maasland.

van bedrijvigheid groeit Den Hoorn meer dan de andere

Bij de ontginning van het gebied groef men sloten om

Maasland en Schipluiden zijn oorspronkelijk lintdorpen

twee dorpen. Vanaf 2010 maakt glastuinbouw hier plaats

het moeras te ontwateren en om te zetten naar land-

langs de Gaag. Den Hoorn is oorspronkelijk een kruis-

voor grootschalige bedrijvigheid van de Harnaschpolder.

bouwgrond. Hierdoor klonk het veen in en daalde de

dorp aan een assenkruis van twee linten. Tot de twintig-

bodem. Het zand en de klei klonken minder in zodat

ste eeuw blijft de bebouwing in de dorpen beperkt tot de

Met deze ontwikkeling zijn onze dorpen relatief klein en

de voormalige kreken als kreekruggen hoger in het

linten. Daarna verschijnt er geleidelijk meer bebouwing,

is het landschap open gebleven. Omliggende dorpen en

landschap kwamen te liggen. Op deze hoger liggende

achter de linten of haaks erop zoals aan de Keenenburg-

steden zoals Delft, Den Haag, Rotterdam, Vlaardingen,

kreekruggen vestigden zich de eerste bewoners.

weg in Schipluiden. Ook komt er een stoomtramverbin-

Schiedam en Maassluis zijn veel meer verstedelijkt. In

ding tussen Maassluis en Delft, grotendeels door Mid-

het Westland is er sprake van aanzienlijk meer bebou-

den-Delfland langs de Gaag.

wing in de vorm van kassen. Daarmee werd het belang

Dit landschap bleef tot het begin van de 20e eeuw vrijwel onveranderd. Na de Tweede Wereldoorlog vond

van het open landschap - met als pijler de melkveehou-

er een explosieve groei plaats van woningbouw, indu-

In de jaren vijftig breiden de drie dorpen op grotere

derij - steeds groter voor het omliggend stedelijk gebied.

strie, havens, kassen en infrastructuur en tegelijker-

schaal uit: er verschijnen woonwijken achter de linten.

Dit leidde ertoe dat onze gemeente een groot en onbe-

tijd een schaalvergroting van de melkveehouderij. Om

Aanvankelijk gebeurt dit aan één zijde van het lint en

bouwd gebied te midden van een verstedelijkte regio is.

1) Voor deze paragraaf hebben we gebruikt gemaakt van de teksten uit het document ‘Visie Bijzonder Provinciaal Landschap Midden-Delfland. Soms hebben we de letterlijke teksten overgenomen en soms hebben we teksten samengevat en/of eigen woorden gehanteerd.

9

2.2 Dit is Midden-Delfland ‘’Het laatste nog open veenweidegebied in het zuidwestelijk deel van de Randstad.’’ Onze gemeente ontstond op 1 januari 2004 door een herindeling. Daarbij werden de twee voormalige gemeenten Maasland en Schipluiden samengevoegd tot één nieuwe gemeente; Midden-Delfland met een bestuurlijke opdracht om het waardevolle cultuurlandschap in stand te houden, te vernieuwen en leefbaar te houden. Kort samengevat is onze gemeente samen met het landschappelijke deel van onze buurgemeenten door de provincie aangewezen als Bijzonder Provinciaal Landschap Midden-Delfland in de drukke metropoolregio Rotterdam - Den Haag. We staan al jarenlang in de top twintig van meest duurzame gemeenten van Nederland, en waren in zowel 2015 als 2016 zelfs de meest duurzame gemeente van Nederland2. Een plek waar de koe gewoon in de wei staat. Waar groenten direct uit de kassen of van het land komen. Waar het landschap rust en ruimte voor de stedeling biedt en als groene long het economisch vestigingsklimaat binnen de MRDH versterkt. Waar kringloopboeren al 10 jaar pionieren en koploper zijn. En waar de stedeling kan recreëren en melk, kaas, vlees, yoghurt en honing bij de boer om de hoek haalt. Midden-Delfland in de MRDH 10

2.2.1 Midden-Delfland in Nederland en de regio

Onze gemeente is direct verbonden met Delft, Maas-

onze buurgemeenten aangewezen als Bijzonder Provinci-

De Metropoolregio Rotterdam – Den Haag (MRDH)

sluis en het Westland via twee provinciale wegen

aal Landschap en hebben we een belangrijke rol voor het

Midden-Delfland ligt in de Metropoolregio Rotterdam

(N468 en N223). Daarnaast hebben we zeer goede

versterken van het economisch vestigingsklimaat binnen

– Den Haag. Een dynamische, grootstedelijke regio die

toegang tot de A4 met meerdere aansluitingen. Hier-

de dynamische regio. We fungeren als uitloopgebied en

bestaat uit 23 gemeenten. De MRDH ligt op de assen/

door zijn er ook snelle verbindingen met Rotterdam en

groene long voor 2,3 miljoen inwoners van de MRDH. Zij

corridors Amsterdam – Brussel en Rijnmond – Ruhr-

Den Haag en via de A12 en de A20 met de rest van het

vinden dichtbij huis een authentiek polderlandschap met

gebied. Het is een metropoolregio met 2,3 miljoen in-

land. Via Rotterdam, Den Haag en Delft zijn er snelle

vele cultuurhistorische kwaliteiten en hebben via de his-

woners en 1,2 miljoen banen. Met werk voor 13,5%

OV-verbindingen binnen de MRDH en naar de rest van

torische linten, vaarten, fietspaden, toegang tot de rust,

van de Nederlanders en een bijdrage van 15% van het

het land. Midden-Delfland is op de verbindingen aan-

ruimte en stilte die in de stad niet aanwezig is. Ook de drie

BNP. Kortom een regio die economisch gezien belang-

gesloten via een buslijn naar het treinstation van Delft

aantrekkelijke, historische dorpen en de buurtschappen in

rijk is voor ons land. Meerdere aspecten dragen bij aan

en de metrolijn van Maassluis. Ook fietsverbindingen

onze gemeente dragen daar aan bij.

die kracht van de regio:

voor woon-werkverkeer dragen bij aan relatie tussen stad en land. Recreatieve poorten en recreatieve

Daarnaast biedt onze gemeente ruimte aan of toegang tot

•

De havenindustrie van Rotterdam;

routes voor fietsen, wandelen, skeeleren, paardrijden

(delen van) enkele grootschalige recreatiegebieden met

•

De glastuinbouw van het Westland;

en varen verbinden het dynamische stedelijke gebied

een regionale functie, beheerd door Coöperatief Beheer

•

Het hightechcluster en de cybersecurity

ten slotte met het rustige Midden-Delfland.

Groengebieden Midden-Delfland (CBG). De Foppenplas,

• •

sector;

de Kerkpolder, het Abtswoudse Bos, de Zwethzone en het

Het nationaal en internationaal bestuurlijk

Kraaiennest herbergen een breed scala aan recreatiemo-

centrum Den Haag;

Rol van Midden-Delfland in de MRDH

gelijkheden variërend van (water)sport, golf, kanoverhuur

Twee complementaire topuniversiteiten

Midden-Delfland is in de verstedelijkte regio open en

tot horeca, campings en natuurbeleving. Deze intensieve-

(TUDelft en Erasmusuniversiteit Rotterdam),

groen gebleven vanwege het belang van rust en ruimte

re recreatiegebieden liggen voornamelijk aan de randen.

meerdere HBO en MBO opleidingen en in Mid-

voor het omliggende stedelijke gebied. Historische linten,

Het middengebied van Midden-Delfland heeft juist een

den-Delfland de bij haar karakter passende

trekvaarten en waterstructuren zijn behouden en vormen

belangrijke rol op het gebied van extensieve recreatie en

ontwikkeling van het hippische kennisinstituut

het bindmiddel tussen stad en land. Er zijn groene, recrea-

de agrarische sector fungeert hier als bron voor voedsel-

Equestrum.

tieve en ecologische verbindingen naar de kust bij Kijkduin

voorziening en levering van streekproducten aan de stad.

en naar het Groene Hart. Vanwege die groene kwaliteiten is onze gemeente samen met het landschappelijk deel van 2) In de nationale monitor duurzame gemeenten 2019 (telos 2019) neemt Midden-Delfland op het gebied van sociaal-cultureel kapitaal en economisch kapitaal een respectievelijk 2e en 28e plaats in onder 355 Nederlandse gemeenten. Bij het sociaal-cultureel kapitaal spelen de aspecten maatschappelijke participatie, politieke participatie. economische participatie, kunst en cultuur, gezondheid, veiligheid, woonomgeving en onderwijs mee. Bij het economisch kapitaal spelen de aspecten arbeid, ruimtelijke vestigingsvoorwaarden, concurrentievermogen, kennis en infrastructuur en bereikbaarheid mee.

11

Maar Midden-Delfland is er niet alleen maar voor rust, recreatie en melkveehouderij. We dragen ook zelf bij aan de economische dynamiek in de MRDH. Dit doen we met ons grote regionale bedrijventerrein Harnaschpolder, onze sterke glastuinbouwclusters en het innovatieve, hippische kennisinstituut Equestrum dat in samenwerking met ons wordt ontwikkeld Ook op het gebied van onderwijs (o.a. natuureducatie) en sport hebben we een belangrijke rol voor omliggende gemeenten. Daarnaast vertegenwoordigt Midden-Delfland binnen de regio een groot sociaal-cultureel en economisch kapitaal. Ten slotte leveren we als gemeente een substantiële bijdrage aan de energievoorziening in de regio. Dit doen we door ruimte te bieden aan de leiding door het midden. Deze leiding is onderdeel van de warmterotonde, het provinciale warmtetransportnet. De leiding door het midden transporteert restwarmte van de Rotterdamse haven naar

Kernkwaliteiten | Regio + gemeentebreed

Den Haag en omliggende gemeenten en zal 100.000 tot 150.000 woningequivalenten van warmte voorzien. Daarnaast participeren we via Juva in het Warmtesysteem Westland om tuinders door middel van geothermie tot vermindering van aardgasverbruik te laten komen. Ten slotte dragen we bij door middel van zonnepanelen op de bedrijfsdaken van Harnaschpolder die een opwek verzorgen gelijk aan het gebruik van 6000 huishoudens.

12

2.2.2 Cittaslow

1. Een open polderlandschap in de metropool

De rust, ruimte en stilte die we voor de regio vertegenwoor-

De openheid contrasteert sterk met het omliggende ver-

digen is waardevol en wordt gewaardeerd. Dit was dan

stedelijkte gebied en de beboste recreatiegebieden aan

ook de reden dat Midden-Delfland als eerste gemeente in

de randen van de polders. Agrariërs, met name melkvee-

Nederland in 2008 werd gecertificeerd vanuit de interna-

houders, zorgen er ook nu nog voor dat het landschap

tionale organisatie Cittaslow, die werkt aan het versterken

open en groen blijft. Het polderlandschap is fijnmazig

van de aanwezige kwaliteiten op het gebied van leefom-

met twee overheersende kavelrichtingen. Vergezichten,

geving, landschap, streekproducten, gastvrijheid, milieu,

met name vanaf de linten, zorgen voor de ervaring van dit

infrastructuur, cultuurhistorie en behoud van identiteit.

open landschap. De Woudse Polder, Groeneveldse Polder

Deze kwaliteiten willen we dan ook blijven waarborgen en

en een deel van de Polder Oude Leede hebben een af-

versterken.

wijkende, grootschalige of blokverkaveling. Naast de openheid zijn ook de diverse bomenrijen, boomgroepen

2.2.3 Ons buitengebied

en solitairen waardevol voor het landschap. Infrastructu-

‘’Een echt ‘oer-Hollands’ landschap met weidse uitzichten.’’

rele lijnen doorsnijden en begrenzen de open delen en vormen kenmerkende elementen in dit landschap.

Bijzonder Provinciaal Landschap Midden-Delfland Midden-Delfland heeft de status van Bijzonder Provin-

2. Een landschap met een historisch verhaal

ciaal Landschap. Onze gemeente neemt zelfs veruit

Het buitengebied van Midden-Delfland vormt een water-

het grootste deel in van dat Bijzonder Provinciaal Land-

rijk veenweidelandschap met een vrijwel onaangetast

schap. De ‘gebiedsvisie Bijzonder Provinciaal Landschap

middeleeuws verkavelingspatroon, begrenst door hoger

Midden-Delfland’ geeft een uitgebreide beschrijving van

gelegen kades. Kreekruggen liggen als flauwe ruggen

de kenmerken, kwaliteiten en ambities voor ons land-

hoger in het landschap. Daarop liggen verspreide agra-

schap. Die gebiedsvisie is dan ook leidend geweest voor

rische erven. Boezemvaarten en trekvaarten doorsnij-

deze omgevingsvisie. Deze omgevingsvisie beschrijft

den dit landschap. Het natuurgebied De Vlietlanden is

de hoofdlijnen van het landschap en volgt daarin de ge-

als origineel en onontgonnen veengebied uniek. Be-

3

biedsvisie . De kernkwaliteiten van het Bijzonder Provin-

bouwingslinten flankeren de randen van de polders en

ciaal Landschap zijn:

boezems. Het gebied herbergt waardevol cultuurhistorisch erfgoed in de vorm van monumentale boerderijen, molens, gemalen, landgoederen, relicten van buiten-

3) De hoofdlijnen uit de gebiedsvisie zijn in deze omgevingsvisie aangevuld met kenmerken die zijn aangegeven in de diverse ateliers over de omgevingsvisie.

13

plaatsen, landschapselementen en eendenkooien. De Commandeurspolder ten oosten van Maasland en het ‘kroonjuweel Vlietlanden / Duifpolder / Negenhuizen’ zijn als geheel een bijzonder cultuurhistorisch waardevol gebied. Historische dorpen vormen landmarks in het landschap. 3. Buitenruimte voor 2,3 miljoen inwoners Het landschap ligt centraal in de verstedelijkte zuidvleugel van de Randstad. Groene en blauwe aders verbinden dit landschap met het stedelijk gebied. Er is een uitgebreid recreatief routenetwerk. Vanuit het stedelijk gebied kan zo de rust, stilte en ruimte van onze gemeente worden ervaren. Kleinschalige recreatieve voorzieningen dragen bij aan de beleving van het landschap. Het gebied fungeert als bron voor verkoeling en waterrecreatie. Randen met bos- en recreatiegebieden vormen de buffer tussen het open landschap en de stad.

Kenmerken en kwaliteiten | Buitengebied Een open polderlandschap in de metropool

Weidevogelleefgebieden

Kenmerkende kavelrichting

Dorpen en buurtschappen als landmarks in het

(verspreid aanwezig hele agrarische kerngebied)

Weg en spoor doorsnijden landschap

landschap

Samengaan kringlooplandbouw, recreatie, natuur

Beschermd dorpsgezicht ‘t Woudt / overige

(in gehele agrarische kerngebied)

Historische watergangen Kavelstructuren (schematisch aangeduid)

14

Verweving veenweidenatuur en -landbouw

Polderlinten en boezemlinten

Landschap met historisch verhaal (groen/blauw)

C

Landschap met historisch verhaal (rood)

Landschappelijke openheid

buurtschappen en bebouwingsclusters Buitenruimte voor 2.3 miljoen inwoners

Kreekruggen

Recreatief netwerk aan wandel-, fiets-, vaarroutes

De Vlietlanden, oorspronkelijk veengebied

Stiltegebied

Commandeurspolder en kroonjuweel

Randen met recreatieve trekkers

Tuinbouw in het buitengebied Duurzame glastuinbouwclusters Overige glastuinbouw

4. Verweving van veenweidelandbouw en veenweidenatuur Kenmerkend is het samengaan van de functies landbouw en natuur. Het buitengebied is grotendeels ingericht als grasland met de agrarische functie melkveehouderij. Natuur en landbouw gaat in Midden-Delfland, vanuit de filosofie van Cittaslow en de langdurige circulaire werkwijze op basis van kringlooplandbouw, hand in hand: de polders met de ‘koe in de wei’ vormen een belangrijk weidevogelgebied. De functies landbouw

* De serie kaarten die bij de gebiedsvisie Bijzonder Provinciaal Landschap Midden-Delfland horen gaan uitgebreider in op de afzonderlijke landschappelijke kenmerken en kwaliteiten. Dit kaartbeeld is meer op hoofdlijnen en omvat ook andere zaken zoals de tuinbouwgebieden, maar is wel afgestemd op de gedetailleerdere kaarten van de gebiedsvisie.

en natuur lopen in de praktijk vaak in elkaar over: (kringloop)boeren doen vaak aan weidevogelbeheer en natuurgebieden van Natuurmonumenten met een weidevogeldoelstelling worden beheerd door boeren. Biodiversiteit bevindt zich dus in agrarische gebieden, natuurgebieden, weidevogelkerngebieden en op natuurlijke oevers. Ook kringlooplandbouw draagt vanuit de transformatie naar een circulaire economie bij aan het samengaan van landbouw en natuur. Mede door deze verwevenheid is het kerngebied van Midden-Delfland aantrekkelijk als recreatiegebied. Beschermingscategorieën De aanwijzing tot Bijzonder Provinciaal Landschap is geen formeel beschermde status. Die is er wel door de beschermingscategorieën uit de provinciale verordening en in deze omgevingsvisie aangegeven op de kaart beschermingsgebieden. Hierop is te zien dat ons buitengebied door de provincie is beschermd en daarbij afwisselend de beschermingscategorie 1 of 2 kent. Met deze

Beschermingsgebieden

categorieën streeft de provincie na om het landschap, afhankelijk van de ter plekke aanwezige natuurlijke en ruimtelijke kwaliteiten, te beschermen. Daarnaast zijn grote delen als stiltegebied aangewezen. Categorie 1 zijn de Natuurnetwerk Nederland (NNN) gebieden en het cultuurhistorisch kroonjuweel. Categorie 2 zijn de groene buffers met recreatiegebieden en de weidevogelleefgebieden. De beschermingscategorieën hebben echter geen bescherming geboden aan grootschalige infrastructurele projecten door het gebied. 15

Waardevolle buurtschappen en bebouwingsclusters

•

Hodenpijl: Een buurtschap met verspreid lig-

Buurtschappen en bebouwingsclusters maken ook deel

gende erven ten noorden van Schipluiden. Met

uit van ons buitengebied. Deze komen verspreid over het

een kerk en een buitenplaats als bijzondere

gebied voor en variëren in omvang en karakter:

elementen.

•

•

•

•

•

65+

21-65

‘t Woudt: Een buurtschap met circa 40 inwoners. Een compact ensemble met cultuurhistorisch

Economisch sterke tuinbouwclusters

waardevolle bebouwing in de vorm van een

Naast landschappelijke, recreatieve en natuurlijke

kerk, boerderijen en overige gebouwen. Groen

waarden is het buitengebied ook economisch van

omzoomd en fraai gelegen in het open land-

waarde. Met name door drie grote glastuinbouwclus-

schap. Vanwege deze specifieke kwaliteiten is dit

ters waarvan de provincie heeft aangegeven dat ze

buurtschap door de rijksoverheid aangewezen als

qua locatie behoren tot ‘duurzaam glas’. Deze liggen

beschermd dorpsgezicht.

aan de westzijde en de noordzijde van Midden-Delf-

De Zweth: Een buurtschap aan de Delftse Schie

land. Zij maken deel uit van het buitengebied maar ver-

en De Zweth dat betstaat uit bebouwing in lint-

tonen een geheel ander beeld dan het landschappelijk

vorm langs deze twee haaks op elkaar staande

waardevolle gebied en hebben vooral gebruikswaarde,

watergangen.

met als opdracht een economische transformatie naar

Negenhuizen: Circa 25 woningen en boerderijen

een circulair en digitaal Greenportcluster. Het gaat om

met nog enkele melkveehouderijen in de vorm

250 hectare waarmee Midden-Delfland behoort tot de

van verspreid liggende lintbebouwing langs de

top 10 van Nederlandse glastuinbouwgemeenten. De

Zouteveensweg.

glastuinbouw voorziet in een fors deel van de werkge-

De Kapel: Verspreid liggende lintbebouwing aan de kruising van de Oostveenseweg en de Zoute-

legenheid in Midden-Delfland die vooral economisch 9.243enkele adressen van waarde is. 7.817 Naasthuishoudens deze clusters zijn er nog

veenseweg.

locaties verspreid liggend glas waarvan het idee is

Abtswoude: Een buurtschap dat deels in de ge-

deze net als eerdere locaties te saneren.

meente Delft ligt en bestaat uit lintbebouwing in een licht slingerende vorm haaks op de langge-

65-

7.817 huishoudens

65+

9.243 adressen

65-

86% van 65-minners is in goede gezondheid

65+

0-20

86% van 65-plussers is in goede gezondheid

65+

0-20

21-65

21-65

75+ 35in 2018 18% 65-plussers

35in 2040 30% 65-plussers 75+ 35-55

55-75

35-55

55-75

Maasland 2015

Maasland 2035

Westgaag en Oostgaag: Twee buurtschappen met verspreid liggende lintbebouwing aan de Gaag, respectievelijk nabij Maasland en Schipluiden.

16

86% van 65-minners is in goede gezondheid

86% van 65-plussers is in goede gezondheid

60% doet aan sport 75+ 3555-75

35-55

in 2018 18% 6

65+

rekte achterliggende kavels. •

0

16% doet aan mantelzorg 3575+ 55-75

35-55

60% doet aa

65+ 2.2.4 Onze dorpen en onze inwoners

9.243 adressen

65+

0-20

21-65

21-65

in 2018 18% 65-plussers

in 2040 30% 65-plussers

‘’De dorpen en het omliggende landschap staan niet los van elkaar.’’ 7.817 huishoudens

0-20

Algemeen Onze gemeente kent drie dorpen en meerdere buurt-

65- huisvesting aan ruim 65+ schappen die samen 19.000 inwoners bieden. Met uitzondering van Den Hoorn liggen deze in het landschap met veel ruimte er omheen. Ze zijn met elkaar verbonden door de Gaag als ruggen60% doet aan sport 86% van 65-minners is in 86% van 65-plussers is graat. Degezondheid dorpen zijn historisch van waarde, bieden goede in goede gezondheid

16% doet aan mantelzorg

een prettige woonomgeving en fungeren zelfstandig met een eigen aanbod aan voorzieningen, winkels, scholen en sport. Binnen de dorpen is er sprake van samenhorigheid en een grote sociale binding van de inwoners met hun dorp. 75+ 35Den Hoorn

35-

75+ Den Hoorn ligt aan de noordzijde van de gemeente en is 35-55 35-55 55-75 met circa 8.500 inwoners het grootst van de drie dorpen. 55-75 Het dorp heeft afgerond een totale oppervlakte van 306

Kenmerken en kwaliteiten | Den Hoorn

hectare, waarvan 294 land en 12 water. Den Hoorn kent Maasland 2015 Maasland 2035 een goede balans in de bevolkingssamenstelling, een evenwichtige mix aan inwoners. 75+ 3555-75

35-55

Den Hoorn 2015

75+ 55-75

3535-55

Den Hoorn 2035

17

Den Hoorn ligt tegen Delft aan, maar is wel een zelfstandig en lokaal dorp gebleven. Met een krachtig voorzieningenniveau. Den Hoorn kent ook veel bedrijvigheid in de vorm van de bedrijventerreinen Hooipolder en Harnaschpolder. Ook is er een groot sportgebied dat overlapt met Delft. Hier liggen de voetbalvelden, een ijsbaan, manege, zwembad, sporthal en een partycentrum bijeen. Ook de hippische innovatiecampus van Equestrum zal hier haar plek krijgen. Den Hoorn is zeer goed bereikbaar per auto door de ligging aan snelwegaansluiting A4 Den Hoorn. Er is ook een snelle verbinding naar Delft en vandaar is per OV de rest van land en regio goed te bereiken. In Den Hoorn zijn enkele historische fragmenten die herinneren aan het verleden als agrarische nederzetting in het veenweidegebied. Het assenkruis van lint en vaart waarlangs het dorp is ontstaan is duidelijk herkenbaar en enkele overige waterstructuren herinneren aan de

Kenmerken en kwaliteiten | Maasland

oorspronkelijke landschapsrichting. Veel is in Den Hoorn ook verdwenen en de relatie met het water is beperkt. Den Hoorn is een groen dorp met groene wijken, een groene hoofdstructuur en meerdere verbindingen naar het landschap. Maasland Aan de zuidzijde van de gemeente ligt het tweede dorp van Midden-Delfland: Maasland met 6.600 inwoners. In Maasland is het aandeel ouderen hoog en het aandeel jongeren laag. Het dorp heeft te maken met vergrijzing en ontgroening.

18

86% van 65-minners is in goede gezondheid

75+ 35-

3575+

55-75

35-55

Maasland 2015

35-55

55-75 Maasland 2035

86% van 65-plussers is in goede gezondheid

Maasland heeft van de drie dorpen het meest duidelijk een historisch karakter. . Een groot deel heeft dan ook status als beschermd dorpsgezicht. Dit gebied ligt uitgestrekt rond Gaag die de ruggengraat 3535- van het dorp 75+ de vormt. Met de oude kerk als middelpunt. Daarnaast is 75+ 35-55 35-55 de trekvaart 55-75langs de Noordvliet tot aan Maassluis cultuurhistorisch zeer waardevol. 55-75

Ook Maasland is zelfvoorzienend en heeft een krach-

Maasland Maasland Maasland heeft 2015 veel verbindingen naar2035 het landschap.

35tig, lokaal75+ voorzieningenniveau. Door 3575+die vergrijzing en

Verbindingen en zichtlijnen die het dorp binnendrin-

ontgroening staat dit wel onder druk. Maasland kent 35-55 55-75 combinatie van het historisch centrum, een sterke dat 35-55 55-75 een beschermd dorpsgezicht is, en een nieuw centrum

gen. Hierdoor is het landschap goed voelbaar. De

op korte afstand van elkaar. Ten zuiden van de kern Denbijzondere Hoorn 2015 2035 zich ligt een plek in het Den dorp.Hoorn Hier bevindt

55-75 Schipluiden

de recreatieve poort die in ontwikkeling is en waar

Schipluiden ligt centraal in de gemeente en is met 4.400

bedrijvigheid, recreatieve voorzieningen en wonen samen zullen komen. Maasland heeft sportvelden die

inwoners kleinste dorpen. Denhet Hoorn 2015van de drie Den Hoorn Schipluiden 2035 vertoont veel overeenkomsten met Maasland. Net als

in de lokale behoefte voorzien aan de oostelijke rand

Maasland heeft ook Schipluiden een relatief oudere be-

en huisvest bovendien een regionaal georiënteerde 3575+ 3575+ agrarische MBO-school en een VMBO college.

volking en relatief weinig jongeren.

35-55 35-55 55-75 55-75door de directe Ook Maasland is zeer goed bereikbaar

woonwijken hebben een vrij groen karakter en zijn over 3575+ 3575+ het algemeen ruim opgezet.

75+

ligging aan de snelwegaansluiting Maassluis op de A20. Wel ondervindt dorp hinderSchipluiden van de hoge verkeersSchipluidenhet 2015 2035

55-75

35-55

35-

Maassluis is relatief snel en direct te bereiken, vanwaar

55-75

Schipluiden 2015

35-55

3575+ 35-55

35-55

intensiteit op de Oude Veiling. Mede als gevolg van de woonwijk Wilgenrijk in Maassluis. De metrolijn van

60% doet aan sport

55-75

Schipluiden 2035

het een half uurtje naar Rotterdam centraal is. 19

Ook hier liggen het historische centrum en een nieuwer centrumdeel dicht bij elkaar en vormen ze samen een sterke combinatie aan functies. Ook Schipluiden heeft haar eigen voorzieningen zoals een supermarkt, scholen en horeca. Het voorzieningenniveau staat ook hier onder druk door ontgroening en vergrijzing. Aan de westzijde van het dorp waar de Vlaardingervaart en de Gaag samenkomen heeft Schipluiden een jachthaven. Ook museum ´Het Tramstation´, dat herinnert aan het rijke historische verleden, is bijzonder. In Schipluiden is ook het gemeentehuis van onze gemeente gevestigd. Aan de oostzijde liggen de sportvelden en een grote golfbaan met een regionale functie. Aan de zuidrand liggen een klein bedrijventerrein en een ijsbaan. Schipluiden is net als de andere twee dorpen goed bereikbaar door de nabij liggende snelwegaansluiting. De verbinding naar het dichtstbijzijnde OV-punt (Station

Kenmerken en kwaliteiten | Schipluiden

Delft) is wel iets langer. De ruggengraat van het dorp is de Gaag. Hier concentreert zich de historische kwaliteit. Een bijzonder gebied ligt daarachter met voormalig kasteel Keenenburg, maar is niet meer goed herkenbaar in de structuur van het dorp. Het dorp is niet zo groen als de andere twee dorpen. Er is wel een groene hoofdstructuur, maar de wijken zijn ste-

20

niger en compacter. Schipluiden kent wel groene randen en groene verbindingen naar het landschap en ligt van de drie dorpen het meeste te midden van het open landschap waarmee het is omringd. 2.2.5 Regionaal bedrijventerrein Harnaschpolder Naast de, qua locatie, duurzame tuinbouwclusters in het buitengebied en de recreatieve sector zijn bedrijventerreinen belangrijke economische clusters. Onze gemeente kent kleine, lokale bedrijventerreintjes in de dorpen. Harnaschpolder vormt daarop een uitzondering en heeft een regionale rol in de MRDH. Het is een groot bedrijventerrein van 47 hectare (netto) en bijna 80 hectare (bruto).

Kenmerken en kwaliteiten |Harnaschpolder 21

Harnaschpolder ligt tegen Den Hoorn en direct aan de

wandel- en fietsverbindingen en zorgt voor een langzaamver-

sociale aspecten als leefbaarheid onder het doelmatig

snelweg A4. Het bedrijventerrein is daarmee een prominente

keersverbinding tussen Schipluiden en Harnaschpolder.

beheren, gebruiken en ontwikkelen van de fysieke leef-

zichtlocatie aan deze verbinding tussen Amsterdam (Schip-

omgeving ter vervulling van maatschappelijke functies.

hol) en de havens van Rotterdam en Antwerpen. Aan de snel-

2.3 Trends, ontwikkelingen en opgaven

wegaansluiting Den Haag Zuid zal het bedrijventerrein zich

De historische identiteit en de beschreven kenmerken

presenteren met een hotel en een foodpark. Net als voor de

en kwaliteiten zijn bepalend voor de toekomstige ontwik-

tuinbouwclusters geldt hier dat de omgevingskwaliteit vooral

keling van onze gemeente. Maar ook actuele trends en

Ruimtelijke kwaliteit en gebruikswaarde

in de gebruikswaarde ligt en niet zoals bij de dorpen, de buurt-

ontwikkelingen zijn bepalend. Deze leiden namelijk tot

In de ruimtelijke ordening wordt ook vaak het begrip ruim-

schappen en het landschap in de belevingswaarde.

specifieke opgaven, kansen en uitdagingen. De belang-

telijke kwaliteit gebruikt. Het begrip ruimtelijke kwaliteit

rijkste trends en ontwikkelingen komen daarom in deze

heeft betrekking op het maatschappelijke karakter van

Dankzij dezelfde snelweg is het gebied ook zeer goed ontslo-

paragraaf aan bod. Daarbij maken we onderscheid in ca-

de ruimtelijke ordening en de betekenis van het ruimtelijk

ten. De ontsluiting leidt centraal door het bedrijventerrein en

tegorieën omgevingskwaliteit & leefbaarheid, duurzaam-

ontwerp. De ruimtelijke kwaliteit van de fysieke leefomge-

takt aan een zijde aan op snelwegaansluiting A4 Den Hoorn

heid en gebruikswaarde. Het begrip omgevingskwaliteit

ving wordt bepaald door de samenhang van de gebruiks-

en aan de andere zijde op snelwegaansluiting A4 Den Haag

is daarbij breder dan alleen ruimtelijke kwaliteit en bevat

waarde, de belevingswaarde en de toekomstwaarde. Als

Zuid. Via de Zuidhoornseweg is er een snelle verbinding naar

ook aspecten als identiteit, milieuaspecten en sociale

tegenhanger van de toekomstwaarde kan aan deze trits

Delft.

aspecten.

ook het begrip herkomstwaarde worden toegevoegd dat

In tabel 2.3.1. hanteren wij de brede betekenis van het begrip omgevingskwaliteit.

verwijst naar de ontwikkelingsgeschiedenis van een plek

22

De ruimte die op Harnaschpolder voor bedrijven aanwezig

Omgevingskwaliteit en leefbaarheid

of gebied. Bij de gebruikswaarde gaat het om de functio-

is zorgt ervoor dat bedrijven zich in onze gemeente ook echt

Een goede omgevingskwaliteit maakt deel uit van de

nele kwaliteit van een ruimtelijke ontwikkeling.

kunnen concentreren op dit terrein. De dorpen en het land-

hoofdoelen van artikel 1.3 van de Omgevingswet. Dit

schap kunnen hierdoor vrij blijven van nieuwe bedrijvigheid.

begrip duidt in de eerste plaats op het belang van aspec-

Duurzaamheid

Dit is een belangrijke nevenkwaliteit van Harnaschpolder.

ten als cultureel erfgoed, architectonische kwaliteit van

In het gemeentelijk duurzaamheidsbeleid gaan wij uit van

Tussen het noorden en zuiden van het bedrijventerrein ligt

bouwwerken, stedenbouwkundige kwaliteit en kwaliteit

de waarden van de filosofie van Cittaslow en de Brundt-

een groene buffer die het historische lint, de Woudselaan,

van natuur en landschap. Het begrip omgevingskwali-

land-definitie uit 1987 over duurzame ontwikkeling. Deze

herbergt. Dit lint is de verbinding tussen Delft en het land-

teit heeft een bredere betekenis dan deze kwaliteiten

definitie luidt als volgt: “Duurzame ontwikkeling is een

schap van Midden-Delfland. Daarnaast is de Harnaskade

en bevat ook aspecten als identiteit, milieuaspecten

ontwikkeling die voorziet in de behoeften van de huidige

een belangrijke structuur. Deze blijft bij de ontwikkeling van

en sociale aspecten. Binnen de hoofddoelen van de

generatie, zonder de behoeften van toekomstige gene-

het bedrijventerrein behouden, maakt onderdeel uit van het

Omgevingswet vallen de milieuaspecten onder het doel

raties, zowel hier als in andere delen van de wereld, in

voor Midden-Delfland zo belangrijke netwerk van robuuste

van een gezonde en veilige fysieke leefomgeving en de

gevaar te brengen.”

Hoewel circulariteit als begrip binnen het gemeentelijk

2.3.1 Omgevingskwaliteit en leefbaarheid

beleid een relatief nieuw begrip is, is circulariteit vanuit de filosofie van Cittaslow structureel onderdeel van alle

2.3.1 Leefbaarheid en omgevingskwaliteit Categorie

Trend/ontwikkeling

Opgaven

Gezondheid

Toenemende aandacht voor positieve gezondheid en stimuleren van een gezonde leefstijl.

Creëren van een gezondere leefomgeving die een gezonde leefstijl stimuleert. Daarbij ook brede aandacht voor milieuaspecten zoals een goede luchtkwaliteit en het tegengaan van geluidsoverlast en lichtvervuiling.

Veiligheid

Veiligheid neemt een steeds belangrijkere rol in bij de inrichting van de leefomgeving. Focus verbreedt zich van alleen externe veiligheid naar een breder Creëren van een veilige, fysieke leefomgeving in de spectrum waarbij ook sociale veiligheid, brede zin van het begrip veiligheid. verkeersveiligheid, veiligheidsgevoel en ondermijning meewegen.

Bevolkingsopbouw

Vergrijzing en ontgroening in met name kleinere dorpen zorgen ervoor dat het voorzieningenniveau en daarmee de leefbaarheid van de dorpen onder druk staat.

Samenstelling van de woningvoorraad afstemmen op het leefbaar en vitaal houden van onze dorpen.

Samenleving

Individualisering van de samenleving.

Samenhorigheidsgevoel en sociale binding dorpen behouden en versterken.

Lokaliteit

Meer aandacht voor kleine schaal, menselijke maat Koesteren en toekomstbestendig maken en lokale kenmerken. kleinschalige en lokale functies en voorzieningen.

Mobiliteit

Focus verschuift van aandacht voor de auto naar aandacht voor langzaam verkeer, toegankelijkheid kwetsbare groepen en verblijfskwaliteit.

Inrichting wegen en straten beter afstemmen op samenspel autobereikbaarheid en langzaam verkeer, toegankelijkheid en verblijfskwaliteit. Inspelen op elektrisch vervoer. Weren doorgaand verkeer tussen de snelwegen door ons gebied en beperken negatieve effecten grote infrastructurele projecten op het onderliggend wegennet.

Ruimteljke kwaliteit

Toenemende aandacht voor ruintekijke kwaliteit en Landschappelijke inpassing van nieuwe landschappelijke inpassing ontwikkelingen in het buitengebied en in de kernen

Openbare ruimte

Verslechtering financiële situatie dreigt tot bezuiniging inrichting en onderhoud openbare ruimte.

Behoud kwaliteit en onderhoudsniveau openbare ruimte ondanks bezuinigingen door nieuwe vormen van beheer en andere inrichting van gebied.

Ruimte voor initiatief

Meer initiatieven vanuit samenleving.

Gehoor geven aan en stimuleren initiatieven vanuit samenleving.

Cultuurhistorie en erfgoed

Toenemend belang van erfgoed en interesse voor cultuurhistorie in fysieke leefomgeving en als beeldbepalende aspecten van gebiedsidentiteit.

Beschermen en behouden cultuurhistorische kwaliteiten en erfgoed. Bijzondere aandacht voor het herkenbaar en beleefbaar maken van erfgoed en het inzetten van erfgoed als inspiratie bij gebiedsontwikkeling.

Bodem

Toenemende ruimteclaims in de bodem. Bodemdaling.

Ruimteclaims bodem goed op elkaar en op bovengrondse ruimteclaims afstemmen. Versnelde bodemdaling tegengaan.

beleidsvelden. Omdat wij werken volgens deze filosofie sluit ons beleid inhoudelijk ook aan op de Sustainabele Development Goals van de Verenigde Naties. Die mondiale doelen zijn voor het lokale niveau vergelijkbaar met de criteria van Cittaslow. We beschouwen circulariteit conform de definitie van de rijksoverheid als volgt: In een circulaire economie bestaat geen afval en worden grondstoffen steeds opnieuw gebruikt. Het afval is de nieuwe grondstof.

23

2.3.2 Duurzaamheid

2.3.3 Gebruikswaarde 2.3.3 Gebruikswaarde

2.3.2 Duurzaamheid Categorie

Trend/ontwikkeling

Opgaven

Energie

Traditionele (fossiele) energiebronnen raken uitgeput. Transitie van eindige naar duurzame energiebronnen.

Een CO2-neutraal Midden-Delfland.

Klimaat

Klimaatverandering zorgt voor hittestress, verdroging en wateroverlast in de leefomgeving.

Klimaatadaptieve inrichting van de fysieke leefomgeving. Maar ook klimaatmitigatie (tegengaan klimaatverandering) en uitstoot van CO2 verminderen.

Circulariteit

Midden-Delfland circulair inrichten in samenwerking Vermijden van afvalstoffen en verspilling. Kortere ketens met betrekking tot productie en consumptie. met de omliggende gemeenten.

Biodiversiteit

Afname van de biodiversiteit en tegelijkertijd meer aandacht voor het verbeteren van biodiversiteit.

Inrichting van de leefomgeving en de randen van landbouwpercelen afstemmen op vergroten biodiversiteit.

Mobiliteit

Steeds meer (vormen van) schoner vervoer en minder uitstoot.

Faciliteren en stimuleren van duurzame en gezonde mobiliteit inclusief wandelen en fietsen.

Tuinbouw

Emissie bestrijdingsmiddelen en mest leidt tot vervuiling oppervlaktewater. 4x zo hoge CO2 uitstoot dan andere sectoren.

Inzet HHR van Delfland en ondernemers gericht op voorkomen van emissies galstuinbouw in samenwerking met de gemeente

Gezondheid

Grotere erkenning van het belang van een schone lucht, schoon water en een schone bodem voor de gezondheid evenals een omgeving zonder geluid, geur en lichtoverlast.

Verbeteren kwaliteit van de lucht, het water en de bodem in Midden-Delfland. Stiltegebieden handhaven.

Kringlooplandbouw en duurzzam boer blijven

In de agrarische sector komt er steeds meer aandacht voor gesloten kringlopen. Ook spelen er Stimuleren kringlooplandbouw in de melkveehouderij en glastuinbouw. Realiseren initiatieven zoals het samenwerkingsproject bewustere omgang met dier, bodem, omgeving en 'duurzaam boer blijven' waarin gemeente, agrarische bedrijfsvoering door voortzetting hoogheemraadschap, LTO Noord en 50 boeren werken aan het bewuster omgaan met dier, bodem, samenwerkingsverband duurzaam boer blijven omgeving en bedijrfsrendement.

24

Categorie

Trend/ontwikkeling

Opgaven

Wonen

Landelijke en regionale focus op kwantiteit en versnellingsopgave woningbouw. Daarnaast veel focus op regionaal tekort aan sociale huur.

Kwalitatieve opgave om rustige, dorpse woonmilieus te realiseren en dit zoveel mogelijk binnen bestaand bebouwd gebied inpassen. Samenstelling van de woningvoorraad afstemmen op een goede balans woningcategorieën en kwalitatief benaderen.

Toerisme/recreatie

Benutten potentie als aantrekkelijk gebied voor Toename economisch belang van toerisme en recreatief gebruik met activiteiten zoals wandelen, recreatie. Beleving wordt belangrijker. Steeds meer fietsen, varen. Stroomlijnen gebruik landelijk bezoekers weten het landschap van Middengebied, verbeteren van stad-land verbindingen en Delfland te vinden en te waarderen. bewaren van een goede balans recreatie en rust.

Agrarische sector

Afname van het aantal agrariërs en het landbouwareaal. Trend tot schaalvergroting zowel voor intensivering als extensivering.

In stand houden van een kleinere, maar economisch vitale en toekomstbestendige agrarische sector, vrijkomende agrarische bebouwing een passende nieuwe invulling geven en het aangaan van functionele combinaties met recreatie en natuur.

Vestigingsklimaat

Aanwezigheid van groen, landschap steeds vaker van belang voor vestigingsklimaat woningen en bedrijven.

Behouden kwaliteit als groen en open gebied om binnen de regio aantrekkelijk te blijven voor bedrijven en bewoners.

Bedrijvigheid

Gemeenten / dorpen realiseren vaak eigen bedrijventerreinen zonder regionale afstemming en Regionale afstemming, doorontwikkelen bestaande lokale bedrijventerreinen worden niet Harnaschpolder. altijd meer volwaardig gebruikt

Detailhandel / voorzieningen

Krimp winkelareaal onder andere door opkomst online shoppen, versterkt door huidige coronacrisis.

Maatschappelijke voorzieningen

Druk op maatschappelijke voorzieningen vanuit de Behouden lokale, sociaal maatschappelijke markt tot transformatie naar commerciëlere voorzieningenaanbod voorzieningen.

Niveau winkels in de dorpen in stand houden

Hoofdstuk 3 | Visie Midden-Delfland 2040 Afzonderlijke kernkwaliteiten, trends, ontwikkelingen

Gezondheid

en opgaven leiden tot integrale ambities. Deze staan

Bij inrichting van onze leefomgeving hebben we veel

in dit hoofdstuk verwoord. Daarbij is er een onder-

aandacht voor aspecten die een gezonde leefstijl sti-

scheid tussen algemene, abstractere ambities voor

muleren. We hanteren daarbij het begrip positieve

onze gemeente (in de regio) en hoe die ambities con-

gezondheid waarbij zowel lichaamsfuncties, mentaal

creter landen in de afzonderlijke deelgebieden: het

welbevinden, zingeving, kwaliteit van leven, meedoen

buitengebied, onze dorpen en de Harnaschpolder.

en dagelijks functioneren meetellen. Te denken valt

3.1 Midden-Delfland (in de regio)

aan faciliteiten die uitnodigen tot beweging, sport en ontmoeting. Daarnaast streven we ernaar om de

3.1.1. Omgevingskwaliteit en leefbaarheid

leefomgeving zelf ook gezonder en groener te maken,

Ruimtelijke kwaliteit

met schonere lucht, schoner water en een schonere

We willen onze identiteit bewaken, versterken en uit-

bodem. Dit blijven we in nauwe samenwerking met de

dragen. We blijven daarbij werken vanuit de filosofie

regio doen, waarmee we ook al een verkenning over

van Cittaslow en dragen daarmee bij aan het realise-

dit thema hebben gemaakt. Met deze omgevingsvi-

ren van de mondiale Sustainable Development Goals

sie sluiten we dan ook aan op de aanbevelingen uit

(SDG’s) die de Verenigde Naties in 2015 hebben vast-

die verkenning, zoals uitgelicht is in het kader ‘een

gesteld . Vanuit Cittaslow erkennen we deze SDG’s

gezonde leefomgeving’ op de pagina hierna.

4

als beleidsmatig uitgangspunt op lokaal niveau. Van groot belang is het daarom om ons landschap en onze

Veiligheid

dorpen met de daarin aanwezige cultuurhistorische

We zetten in op een veilige, fysieke leefomgeving in de

kwaliteiten en erfgoed te behouden en beter herken-

brede zin van het begrip veiligheid. Hieronder verstaan

baar en beleefbaar te maken. We koesteren daarbij

we zowel fysieke veiligheid (zoals brandveiligheid, ver-

onze eigen identiteit, onze lokale verschillen, de men-

keersveiligheid, waterveiligheid en externe veiligheid als

selijke maat en het menselijke tempo, ons agrarische

sociale veiligheid (zoals tegengaan van overlast en crimi-

karakter, de openheid en de rust en stilte.

naliteit). We hanteren daarbij de vier kernwaarden die de 25 veiligheidsregio’s van Nederland gezamenlijk hebben bepaald. Dit betekent dat we fysieke en sociale veiligheid

4) Dit zijn in totaal 17 doelen op het gebied van uiteenlopende thema’s. De afbeelding hiernaast geeft weer welke doelen dit zijn.

25

medebepalend laten zijn bij de kwaliteit van onze leef-

In de dorpskernen wijken wij niet af van het “stand-

Een gezonde leefomgeving:

omgeving (kernwaarde 1). We werken hierin samen met

still principe”. In het agrarisch veenweidegebied en de

Een gezonde leefomgeving is een veilige, beweegvriendelijke groene

onze veiligheidsregio, maatschappelijke organisaties,

duurzame glastuinbouwgebieden staan wij nieuwe ri-

omgeving met gezonde, veilige en duurzame woningen, bereikbare

initiatiefnemers, bedrijven en burgers en zien veiligheid

sicobronnen toe als dit noodzakelijk is vanwege een

voorzieningen, toegankelijke zorg, ontmoetingsplaatsen en voldoende

als een gezamenlijke verantwoordelijkheid waarin we

groot openbaar belang, Hierbij houden wij rekening

aanbod van sport en cultuur. Belangrijk daarbij is dat negatieve milieu-

ook als gemeente onze rol willen nemen (kernwaarde 2).

met de concentratie van woningen in bebouwingslin-

factoren (zoals geluid en luchtverontreiniging) zo min mogelijk aanwe-

Onze leefomgeving geven we mede vorm door ontwerp-

ten en buurtschappen. Op het regionale bedrijventer-

zig zijn. Een gezonde leefomgeving nodigt mensen uit om te bewegen,

principes voor fysieke en sociale veiligheid (kernwaarde

rein Harnaschpolder staan wij nieuwe risicobronnen

sporten en spelen en tot ontmoeten en contact. Daarnaast wordt

3). Ten slotte zorgen we ervoor dat iedereen die in onze

toe of een zeer beperkte toename van het aantal per-

fietsen en wandelen en het gebruik van openbaar vervoer gestimu-

gemeente woont, werkt, of verblijft bekend is met de vei-

sonen in de nabijheid van een risicobron als dit nood-

leerd. Een gezonde leefomgeving houdt bovendien rekening met de

ligheidsrisico’s in onze gemeente (kernwaarde 4).

zakelijk is vanwege een groot openbaar belang of om

behoefte van de bewoners en specifieke bevolkingsgroepen (zoals kin-

zwaarwegende redenen van sociale of economische

deren en/of ouderen) en bevordert daardoor het sociale welbevinden.

Het is onze ambitie dat het veiligheidsniveau van in

aard. Daarbij dienen initiatiefnemers voldoende maat-

De gezonde leefomgeving heeft in ieder geval de volgende kenmerken:

Midden-Delfland in de toekomst niet afneemt, ook als

regelen te nemen om de fysieke veiligheid te borgen

dat veiligheidsniveau hoog is. Daarom hanteren wij

en zullen we de Veiligheidsregio Haaglanden vroegtij-

Schoon en veilig milieu (zoals toegang tot schoon en veilig drink-

ten aanzien van nieuwe ontwikkelingen in beginsel het

dig betrekken.

water, goede luchtkwaliteit en een woonomgeving zonder hinder

“stand-still principe”. Dat betekent dat wij geen nieuwe

van geluid of stank);

risicobronnen toelaten en ook geen wezenlijke toename

We houden rekening met de geldende aandachtsge-

Voldoende groen, natuur en water op wandel- en fietsafstand

van het aantal personen in de directe omgeving van be-

bieden en wijzen waar nodig voorschriftengebieden

van de woning;

staande risicobronnen. Alleen in uitzonderlijke gevallen

aan in het omgevingsplan om de fysieke veiligheid te

Aandacht voor de (mogelijke) gevolgen van klimaatverandering

wijken wij af van dit uitgangspunt. Daarbij is de algemene

borgen. In gebieden waar risicovolle activiteiten aan-

(bijvoorbeeld voorkomen van hitte-eilanden);

doelstelling dat de norm van het groepsrisico niet wordt

wezig zijn, zoals bij Harnaschpolder, kunnen we zo

•

Gezonde en duurzame woningen;

overschreden.

extra veiligheidsmaatregelen nemen. Bij nieuwe ont-

•

Aantrekkelijke, toegankelijke en gevarieerde openbare ruimten;

•

Gevarieerd voorzieningenaanbod (wonen, scholen, horeca,

Binnen ons grondgebied onderscheiden wij drie deelge-

risicobron en zeer kwetsbare, beperkt kwetsbare en

winkels, cultuur, bedrijven, recreatie, sport en zorg);

bieden: de dorpskernen, het buitengebied, dat bestaat

kwetsbare gebouwen. Doel is om de norm van het

Goede bereikbaarheid, waarbij de mogelijkheden voor

uit het agrarisch veenweidegebied en de duurzame glas-

groepsrisico niet te overschrijden.

gezonde mobiliteit voorop staan.

tuinbouwgebieden, en het regionaal bedrijventerrein de

•

• •

•

wikkelingen zetten we in op een veilige afstand tussen

Harnaschpolder. 26

Ruimte aan de samenleving

het omliggende wegennet. Dit is nadrukkelijk bedoeld

landschap, waar een krachtige sociale gemeenschap

De samenhorigheid zoals we die nu in onze dorpen

voor het bestemmingsverkeer binnen onze gemeente.

aanwezig is die wordt ondersteund door de gemeente.

en buurtschappen kennen willen we in stand houden.

Tegelijkertijd proberen we doorgaand verkeer tussen

Innovatie en duurzaamheid vormen de basis, waarbij

Verenigingen, organisaties en instellingen zorgen voor

de snelwegen door ons gebied te weren en te voor-

identiteit en cultuurhistorie belangrijke elementen zijn.

betrokkenheid van inwoners bij onze dorpen en ons

komen dat de grote infrastructurele projecten ons

Wij onderschrijven hierbij de Sustainable Development

buitengebied. Deze betrokkenheid is van onschatba-

onderliggende wegennet belasten. Beide ambities

Goals van de VNG (Global Goals) die qua inhoud en

re waarde bij het levendig, schoon, leefbaar en veilig

staan op gespannen voet met elkaar en dit proberen

doelstelling goed aansluiten op de waarden van Cit-

houden van onze leefomgeving. We willen onze vereni-

we door slimme maatwerkoplossingen in goede banen

taslow.

gingen en organisaties dan ook blijven ondersteunen,

te leiden. Daarnaast zetten we in op een beter samen-

ook om individualisering tegen te gaan en de sociale

spel tussen autobereikbaarheid enerzijds en verblijfs-

Energie

cohesie te bevorderen. Bij het behouden van de sa-

kwaliteit, toegankelijkheid en langzaam verkeer an-

Onder de voorwaarde dat het betaalbaar en haalbaar

menhorigheid hoort ook het ruimte geven aan initiatie-

derzijds. We stimuleren elektrisch rijden en gaan voor

is, streven we in lijn met ons duurzaamheidsprogram-

ven vanuit de samenleving. We stimuleren onze inwo-

het verbeteren van de last mile vanaf de belangrijke

ma 2020 - 2023, de Regionale Energiestrategie en

ners, instellingen, bedrijven en ondernemers daarom

openbaar vervoershalten

het nationale klimaatakkoord naar een CO2-neutraal

om initiatief te tonen. Als gemeente willen we hen hierin faciliteren.

Midden-Delfland in 2050. Betaalbaar betekent dat de 3.1.2 Duurzaamheid

kosten van de projecten en de maatregelen passen

Duurzaamheid is een breed begrip dat op meerdere

bij de financiële mogelijkheden van inwoners, onder-

Openbare ruimte

manieren geïnterpreteerd wordt. Wij beschouwen het

nemers, gemeente en haar ketenpartners. Haalbaar

Bij inrichting van wegen en straten gaan we meer re-

begrip op basis van de waarden van de filosofie van

betekent dat de maatregelen technisch mogelijk

kening houden met langzaam verkeer en een goede

Cittaslow en de Brundtland-definitie. Daarbij is sprake

moeten zijn, maar ook maatschappelijk en politiek

verblijfskwaliteit met aandacht voor klimaatadaptatie

van duurzaamheid als een ontwikkeling voorziet in

draagvlak hebben. We benutten de vele potenties

en vergroening. Het samenspel tussen autobereik-

de behoefte van de huidige generatie zonder afbreuk

voor energieopwekking door hernieuwbare warmte en

baarheid enerzijds en toegankelijkheid voor fietsers en

te doen aan de mogelijkheden van toekomstige ge-

elektriciteit, voor zover veilig en passend bij de ruim-

voetgangers en een goede verblijfskwaliteit anderzijds

neraties om in hun behoeften te voorzien. Vanuit de

telijke kwaliteit van onze dorpen en ons landschap. In

vraagt om een nieuwe balans.

waarden van Cittaslow richten wij ons op de mens in

het open veenweidelandschap is daarbij geen plaats

een duurzame omgeving; kwaliteit van leven voor in-

voor grootschalige opwekking van zon- en windener-

Mobiliteit

woners, bezoekers en ondernemers. Als Cittaslow

gie. Er zijn nog voldoende andere mogelijkheden om

We zetten in op een goede doorstroming en verbin-

gemeente streven wij naar een duurzame omgeving

een bijdrage te leveren aan de doelstellingen van de

ding van de dorpen onderling en van de dorpen naar

die verbonden is met een kwalitatief hoogwaardig

Regionale Energie Strategie (RES), waarbij we volgens 27

Visie | Gemeentebreed

28

de systematiek van de zonneladder eerst kijken naar

Klimaat

volgen. We zetten ons daarom gebiedsgericht in om

het benutten van daken van bestaande gebouwen in

We streven naar een volledig klimaatadaptieve inrichting

bodemdaling zoveel mogelijk te voorkomen en water

de dorpen, het bedrijventerrein Harnaschpolder en de

van de fysieke leefomgeving in onze gemeente zodat we

vast te houden.

duurzame glastuinbouwgebieden. Daarnaast noemt

klimaatbestendig worden en risico’s ten aanzien van wa-

de RES de zones van de rijkswegen A4 en A20 als

teroverlast, droogte en hitte verkleinen. Dit doen we samen

Circulariteit

zoekgebieden.

met inwoners, bedrijven en andere betrokken partijen, zoals

We zetten in op circulariteit op alle terreinen, zoals

omschreven in de Strategie Klimaatadaptatie. Hierin maken

Kringlooplandbouw en de Emissieloze Kas 2027. In

De energietransitie brengt nieuwe veiligheidsrisico’s

we onderscheid tussen ‘dorp, gras en glas’ omdat elk gebied