2021-01678 Omgevingsvisie Midden-Delfland (ontwerp).pdf

Omgevings visie 1.0

Midden - Delf land B ehoud door duur zame ont wikkeling

PROJECT Omgevingsvisie Midden-Delfland Projectnummer: SR200002

INITIATIEFNEMER Gemeente Midden-Delfland Anna van Raesfeltstraat 37 2636 HX Schipluiden gemeente@middendelfland.nl

OPSTELLER Gemeente Midden-Delfland, Buro SRO, Over Morgen Contactpersoon gemeente Midden-Delfland: Albert Hoeksema Contactpersoon Buro SRO: Krijn Lodewijks | John van de Zand Contactpersoon Over Morgen: Tjakko Dijk

DATUM & STATUS CONCEPT | 15 januari 2021

2

Inhoud Hoofdstuk 1 | Inleiding

5

1.1 Dit doen we

5

1.2 Omgevingsvisie 1.0

5

1.3 Achtergrond omgevingsvisie

7

1.4 Samenhang met andere overheden

7

Hoofdstuk 2 | Context en analyse

9

2.1 Historie en ontwikkeling 2.1.1 Landschap 2.1.2 Dorpen

9

2.2 Dit is Midden-Delfland 2.2.1 Midden-Delfland in Nederland en de regio 2.2.2 Cittaslow 2.2.3 Ons buitengebied 2.2.4 Onze dorpen en onze inwoners 2.2.5 Regionaal bedrijventerrein Harnaschpolder 2.3.1 Omgevingskwaliteit en leefbaarheid 2.3.2 Duurzaamheid 2.3.3 Gebruikswaarde

10 11 12 13 16 20 22 23 24

Hoofdstuk 3 | Visie Midden-Delfland 2040

25

3.1 Midden-Delfland (in de regio) 3.1.1. Omgevingskwaliteit en leefbaarheid 3.1.2 Duurzaamheid 3.1.3 Gebruikswaarde

25 25 27 29

3.2 Ons buitengebied 3.2.1 Waardevol Bijzonder Provinciaal Landschap behouden en versterken 3.2.2 Grondgebruik 3.2.3 Emissieloze, duurzame tuinbouwclusters 3.2.4 Wederkerigheid stad – land 3.2.5 Landschap en energie & infrastructuur

29 29 30 31 31 31

3.3 Onze dorpen 3.3.1 Wonen en leefbare dorpen 3.3.2 Binnenstedelijk verdichten 3.3.3 Openbare ruimte in de dorpen 3.3.4 Functies in de dorpen 3.3.5 Sociale binding en samenhorigheidsgevoel 3.3.6 Energietransitie 3.3.7 Accentverschillen per dorp

32 32 33 33 35 35 35 35

9

9

3.4 Harnaschpolder 3.4.1 Regionale afstemming 3.4.2 Een schoon en duurzaam bedrijventerrein 3.4.3 Hoofdstructuur en ruimtelijke kwaliteit 3.4.4 Overige functies 3.4.5 Randen

36 36 36 37 37 37

Hoofstuk 4 | Zo maken we de visie waar

39

4.1 Inleiding

39

4.2 Strategische uitvoeringsagenda

39

4.3 Inbedding in de beleidscyclus 4.3.1 Beleidsontwikkeling – Omgevingsvisie 4.3.2 Beleidsdoorwerking – Programma’s 4.3.3 Beleidsontwikkeling/doorwerking – Omgevingsplan

39 40 40 40

4.4 Sturing, monitoring, evaluatie en actualisatie 4.4.1. Sturingsfilosofie 4.4.2 Monitoring, evaluatie en actualisatie

40 40 40

3

4

Hoofdstuk 1 | Inleiding 1.1 Dit doen we

erfgoed. Deze onderdelen hebben we in samenhang

De omgevingsvisie is daarom tot stand gekomen met

Hoe houden we onze gemeente open, groen en toe-

bekeken en vertaald naar de fysieke leefomgeving van

behulp van de experts binnen de gemeentelijke organisatie.

gankelijk voor onze inwoners en de stedelingen om ons

de toekomst. Bijna alle aspecten in onze gemeente zijn

Voor deze 1.0 versie zijn de bewoners, ondernemers, maat-

heen? Hoe behouden en ontwikkelen we ons kenmer-

met elkaar verbonden. Vandaar dat een integrale kijk

schappelijke organisaties en onze regionale partners nog

kende landschap? Hoe zorgen we voor blijvend leven-

nodig is. Zonder agrariërs als duurzame beheerders

niet uitgebreid geraadpleegd. Zij waren veelal betrokken

dige dorpen waar iedereen prettig kan wonen, werken

van het authentieke landschap geen voedsel, biodi-

bij de totstandkoming van het beleid waar de omgevings-

en recreëren? Hoe reizen we in de toekomst naar aan-

versiteit en beleving voor bezoekers van het gebied.

visie op is gebaseerd. Daarnaast ligt de omgevingsvisie als

grenzende steden? Wat is onze rol als gemeente in de

Zonder betrokkenheid en sociale cohesie van inwo-

ontwerp zes weken ter visie waarbij een ieder kan reageren

regio? Hoe wekken we onze energie op? Hoe richt je

ners en bedrijven geen vitale dorpen.

op de visie. Daarmee voldoet deze 1.0 visie aan de wette-

vanuit de filosofie van Cittaslow een toekomstbesten-

lijke eisen voor wat betreft participatie. Daarna komen in-

dige duurzame leefomgeving in en zorg je voor kwali-

Met het opstellen van deze omgevingsvisie geven we

woners, ondernemers en organisaties uitgebreid aan bod

teit van leven voor inwoners, bedrijven en stedelingen?

richting, inspireren en motiveren we Midden-Delflan-

in de volgende fase richting een omgevingsvisie 2.0 en in de

Vragen die jou, ons en anderen wellicht bezighouden.

ders, onze ondernemers en onze maatschappelijke

nadere uitwerking in verschillende programma’s.

Deze vragen gaan over wonen, werken en verblijven in

organisaties. Samen bereiden we ons voor op de toe-

de gemeente Midden-Delfland. Hierna geven we ant-

komst van onze gemeente.

woord op de vraagstukken over onze fysieke leefomgeving. Dit is de omgevingsvisie!

1.2 Omgevingsvisie 1.0

De omgevingsvisie 1.0 biedt antwoord op de verplichting vanuit de Omgevingswet voor alle gemeenten om een gemeentedekkende omgevingsvisie te hebben. Vanuit

Deze omgevingsvisie zien wij als een omgevingsvisie

daar gaan we werken aan een omgevingsvisie 2.0 waarin

Deze omgevingsvisie biedt een vooruitblik op de

1.0. Het is een volwaardige visie die gebaseerd is op

verdere verdieping plaatsvindt en bestaande beleidskeuzes

fysieke leefomgeving tot het jaar 2040. Deze visie is

bestaand beleid en bestaande beleidsvisies, aangevuld

opnieuw tegen het licht worden gehouden. Het voornemen

opgesteld vanuit een integraal perspectief. Dat wil

met een aantal grote ontwikkelingen die op ons afkomen

is om die omgevingsvisie 2.0 te verbreden tot een integrale

zeggen dat het niet alleen om ruimtelijke vraagstuk-

en opgaven waar we voor staan. Denk daarbij aan ener-

toekomstvisie 2040. Dit vanuit de waarden van de filosofie

ken gaat, maar ook over sociale en economische

gietransitie, klimaatadaptatie, woningbouwplannen,

van Cittaslow, maar bijvoorbeeld ook vanuit (een herijking

vraagstukken en ontwikkelingen. Alles wat je ziet, voelt

ambities uit de visie Bijzonder Provinciaal Laandschap

van) de gebiedsvisie Midden-Delfland 2025 en het land-

en ruikt komt terug in deze visie. We verstaan hieron-

Midden-Delfland en infrastructurele projecten.

schapsontwikkelingsplan en vanuit de visie ‘Behoud door

der het geheel van ruimte, water, milieu, natuur, land-

ontwikkeling’ (Vitale dorpen in 2025). Deze omgevingsvisie

schap, verkeer en vervoer, infrastructuur en cultureel

1.0 biedt daarvoor een stevige en duidelijke basis. 5

6

1.3 Achtergrond omgevingsvisie

1.4 Samenhang met andere overheden

De omgevingsvisie is één van de instrumenten van de

De omgevingsvisie van een gemeente is zelfbindend.

Omgevingswet. Het is het eerste onderdeel waar wij

Dat betekent dat voor de omgevingsvisie Midden-Delf-

nu invulling aan geven. De omgevingsvisie geeft op

land alleen de gemeente zich bindt aan de ambities

hoofdlijnen weer wat er mogelijk is met betrekking tot

en doelstellingen die er in staan. Dat geldt ook voor

de ontwikkeling van de fysieke leefomgeving.

de nationale omgevingsvisie (NOVI) en de provinciale omgevingsvisie (POVI), die zijn bindend voor respectie-

In het verleden werd de visie op de ruimtelijke inrich-

velijk het rijk en de provincie Zuid-Holland.

ting in hoofdlijnen per gemeente vastgelegd in een structuurvisie. Een omgevingsvisie is de nieuwe struc-

Om strijdigheden te mijden is bij het opstellen van

tuurvisie, maar biedt meer dan alleen zicht op de ruim-

deze omgevingsvisie rekening gehouden met overige

telijke inrichting.

omgevingsvisies. Zowel van het rijk en de provincie

Een omgevingsvisie heeft een flexibeler karakter. Het

als van omliggende gemeenten als daar een omge-

is geen star document dat vastomlijnd de ontwikkeling

vingsvisie aanwezig is. Ook is rekening gehouden met

tot 2040 weergeeft. De omgevingsvisie is een visie op

opgaven van ketenpartners. Dit laat echter onverlet

hoofdlijnen die ambities en opgaven een plek geeft in

dat in de eigen omgevingsvisie ambities en doelstel-

de gemeente. Op regelmatige basis actualiseert de ge-

lingen voor de lange termijn voor onze eigen gemeente

meenteraad de omgevingsvisie aan de ontwikkelingen

zijn verwoord.

die zich op dat moment voordoen. De afgelopen jaren stelde onze gemeente een aantal beleidsrichtingen

(bijvoorbeeld

de

structuurvisie,

woonvisie en het economisch beleidskader) vast. Deze richtingen zijn leidend en richtinggevend voor de samenstelling van de omgevingsvisie.

7

8

1930

1965

1990

2020 Overzicht historische ontwikkeling Midden-Delfland en directe omgeving (bron: topotijdreis.nl)

Hoofdstuk 2 | Context en analyse In dit hoofdstuk beschrijven we de ontstaansgeschie-

te voorkomen dat steden aan elkaar groeiden werd

blijft de andere zijde aan het landschap liggen. Maasland

denis van Midden-Delfland. We gaan in op onze rol in

Midden-Delfland in de jaren vijftig aangewezen als buf-

groeit naar het westen, Schipluiden naar het zuiden en

de regio en schetsen een beeld van de belangrijkste

ferstrook. In de jaren zeventig werd de reconstructie

Den Hoorn naar het noorden.

kwaliteiten en kenmerken van ons landschap en onze

ingezet waarbij het middengebied werd bestemd voor

dorpen.

melkveehouderij en de randen voor natuur en recre-

Vanaf de jaren zeventig en tachtig gaat de uitbreiding

atie. Dit zorgde ervoor dat Midden-Delfland vrijwel

door, nu ook in andere richtingen. De linten en de his-

volledig een onbebouwd landschap bleef met als

torische dorpscentra komen te midden van woonwijken

hoofdfuncties melkveehouderij, tuinbouw, natuur en

te liggen. Aan de randen van de woonwijken verschijnen

recreatie.

er in deze periode kleine bedrijventerreinen. Schipluiden

2.1 Historie en ontwikkeling 2.1.1 Landschap

1

Midden-Delfland kent een rijke historie. Vijfduizend jaar geleden ontstond er hier een moerassige lagune

en Maasland bereiken daarmee aan het begin van deze

waarin zich veen vormde. Het gebied werd doorsneden

2.1.2 Dorpen

eeuw grofweg hun huidige contour. In Den Hoorn gaat de

door veenriviertjes. De zee was nog van invloed op het

In dat onbebouwde landschap liggen drie kleinschalige

uitbreiding nog langer door, tot op dit moment met het

gebied en zorgde voor kleiafzetting op het veen en voor

dorpen, onderling verbonden door het bebouwingslint

verrijzen van de nieuwe wijk De Kreek. Ook op het gebied

een structuur van kreken met daarin zandafzettingen.

langs de Gaag: Den Hoorn, Schipluiden en Maasland.

van bedrijvigheid groeit Den Hoorn meer dan de andere

Bij de ontginning van het gebied groef men sloten om

Maasland en Schipluiden zijn oorspronkelijk lintdorpen

twee dorpen. Vanaf 2010 maakt glastuinbouw hier plaats

het moeras te ontwateren en om te zetten naar land-

langs de Gaag. Den Hoorn is oorspronkelijk een kruis-

voor grootschalige bedrijvigheid van de Harnaschpolder.

bouwgrond. Hierdoor klonk het veen in en daalde de

dorp aan een assenkruis van twee linten. Tot de twintig-

bodem. Het zand en de klei klonken minder in zodat

ste eeuw blijft de bebouwing in de dorpen beperkt tot de

Met deze ontwikkeling zijn onze dorpen relatief klein en

de voormalige kreken als kreekruggen hoger in het

linten. Daarna verschijnt er geleidelijk meer bebouwing,

is het landschap open gebleven. Omliggende dorpen en

landschap kwamen te liggen. Op deze hoger liggende

achter de linten of haaks erop zoals aan de Keenenburg-

steden zoals Delft, Den Haag, Rotterdam, Vlaardingen,

kreekruggen vestigden zich de eerste bewoners.

weg in Schipluiden. Ook komt er een stoomtramverbin-

Schiedam en Maassluis zijn veel meer verstedelijkt. In

ding tussen Maassluis en Delft, grotendeels door Mid-

het Westland is er sprake van aanzienlijk meer bebou-

den-Delfland langs de Gaag.

wing in de vorm van kassen. Daarmee werd het belang

Dit landschap bleef tot het begin van de 20e eeuw vrijwel onveranderd. Na de Tweede Wereldoorlog vond

van het open landschap - met als pijler de melkveehou-

er een explosieve groei plaats van woningbouw, indu-

In de jaren vijftig breiden de drie dorpen op grotere

derij - steeds groter voor het omliggend stedelijk gebied.

strie, havens, kassen en infrastructuur en tegelijker-

schaal uit: er verschijnen woonwijken achter de linten.

Dit leidde ertoe dat onze gemeente een groot en onbe-

tijd een schaalvergroting van de melkveehouderij. Om

Aanvankelijk gebeurt dit aan één zijde van het lint en

bouwd gebied te midden van een verstedelijkte regio is.

1) Voor deze paragraaf hebben we gebruikt gemaakt van de teksten uit het document ‘Visie Bijzonder Provinciaal Landschap Midden-Delfland. Soms hebben we de letterlijke teksten overgenomen en soms hebben we teksten samengevat en/of eigen woorden gehanteerd.

9

2.2 Dit is Midden-Delfland ‘’Het laatste nog open veenweidegebied in het zuidwestelijk deel van de Randstad.’’ Onze gemeente ontstond op 1 januari 2004 door een herindeling. Daarbij werden de twee voormalige gemeenten Maasland en Schipluiden samengevoegd tot één nieuwe gemeente; Midden-Delfland met een bestuurlijke opdracht om het waardevolle cultuurlandschap in stand te houden, te vernieuwen en leefbaar te houden. Kort samengevat is onze gemeente samen met het landschappelijke deel van onze buurgemeenten door de provincie aangewezen als Bijzonder Provinciaal Landschap Midden-Delfland in de drukke metropoolregio Rotterdam - Den Haag. We staan al jarenlang in de top twintig van meest duurzame gemeenten van Nederland, en waren in zowel 2015 als 2016 zelfs de meest duurzame gemeente van Nederland2. Een plek waar de koe gewoon in de wei staat. Waar groenten direct uit de kassen of van het land komen. Waar het landschap rust en ruimte voor de stedeling biedt en als groene long het economisch vestigingsklimaat binnen de MRDH versterkt. Waar kringloopboeren al 10 jaar pionieren en koploper zijn. En waar de stedeling kan recreëren en melk, kaas, vlees, yoghurt en honing bij de boer om de hoek haalt. Midden-Delfland in de MRDH 10

2.2.1 Midden-Delfland in Nederland en de regio

Onze gemeente is direct verbonden met Delft, Maas-

aangewezen als Bijzonder Provinciaal Landschap en

De Metropoolregio Rotterdam – Den Haag (MRDH)

sluis en het Westland via twee provinciale wegen

hebben we een belangrijke rol voor het versterken van

Midden-Delfland ligt in de Metropoolregio Rotterdam

(N468 en N223). Daarnaast hebben we zeer goede

het economisch vestigingsklimaat binnen de dynami-

– Den Haag. Een dynamische, grootstedelijke regio die

toegang tot de A4 met meerdere aansluitingen. Hier-

sche regio. We fungeren als uitloopgebied en groene

bestaat uit 23 gemeenten. De MRDH ligt op de assen/

door zijn er ook snelle verbindingen met Rotterdam en

long voor 2,3 miljoen inwoners van de MRDH. Zij

corridors Amsterdam – Brussel en Rijnmond – Ruhr-

Den Haag en via de A12 en de A20 met de rest van het

vinden dichtbij huis een authentiek polderlandschap

gebied. Het is een metropoolregio met 2,3 miljoen in-

land. Via Rotterdam, Den Haag en Delft zijn er snelle

en hebben via de historische linten, vaarten, fietspa-

woners en 1,2 miljoen banen. Met werk voor 13,5%

OV-verbindingen binnen de MRDH en naar de rest van

den, toegang tot de rust, ruimte en stilte die in de stad

van de Nederlanders en een bijdrage van 15% van het

het land. Midden-Delfland is op de verbindingen aan-

niet aanwezig is. Ook de drie aantrekkelijke, histori-

BNP. Kortom een regio die economisch gezien belang-

gesloten via een buslijn naar het treinstation van Delft

sche dorpen en de buurtschappen in onze gemeente

rijk is voor ons land. Meerdere aspecten dragen bij aan

en de metrolijn van Maassluis. Ook fietsverbindingen

dragen daar aan bij.

die kracht van de regio:

voor woon-werkverkeer dragen bij aan relatie tussen stad en land. Recreatieve poorten en recreatieve

Daarnaast biedt onze gemeente ruimte aan of toegang

•

De havenindustrie van Rotterdam;

routes voor fietsen, wandelen, skeeleren, paardrijden

tot (delen van) enkele grootschalige recreatiegebieden

•

De glastuinbouw van het Westland;

en varen verbinden het dynamische stedelijke gebied

met een regionale functie, beheerd door Coöperatief

•

Het hightechcluster en de cybersecurity

ten slotte met het rustige Midden-Delfland.

Beheer Groengebieden Midden-Delfland (CBG). De

sector; • •

Foppenplas, de Kerkpolder, het Abtswoudse Bos, de

Het nationaal en internationaal bestuurlijk

Rol van Midden-Delfland in de MRDH

Zwethzone en het Kraaiennest herbergen een breed

centrum Den Haag;

Midden-Delfland is in de verstedelijkte regio open en

scala aan recreatiemogelijkheden variërend van

Twee complementaire topuniversiteiten

groen gebleven vanwege het belang van rust en ruimte

(water)sport, golf, kanoverhuur tot horeca, campings

(TUDelft en Erasmusuniversiteit Rotterdam),

voor het omliggende stedelijke gebied. Historische

en natuurbeleving. Deze intensievere recreatiegebie-

meerdere HBO en MBO opleidingen en in Mid-

linten, trekvaarten en waterstructuren zijn behouden

den liggen voornamelijk aan de randen. Het agrarische

den-Delfland de bij haar karakter passende

en vormen het bindmiddel tussen stad en land. Er zijn

middengebied van Midden-Delfland heeft juist een be-

ontwikkeling van het hippische kennisinstituut

groene, recreatieve en ecologische verbindingen naar

langrijke rol op het gebied van extensieve recreatie en

Equestrum.

de kust bij Kijkduin en naar het Groene Hart. Vanwege

fungeert als bron voor voedselvoorziening en levering

die groene kwaliteiten is onze gemeente samen met

van streekproducten aan de stad.

het landschappelijk deel van onze buurgemeenten 2) In de nationale monitor duurzame gemeenten 2019 (telos 2019) neemt Midden-Delfland op het gebied van sociaal-cultureel kapitaal en economisch kapitaal een respectievelijk 2e en 28e plaats in onder 355 Nederlandse gemeenten. Bij het sociaal-cultureel kapitaal spelen de aspecten maatschappelijke participatie, politieke participatie. economische participatie, kunst en cultuur, gezondheid, veiligheid, woonomgeving en onderwijs mee. Bij het economisch kapitaal spelen de aspecten arbeid, ruimtelijke vestigingsvoorwaarden, concurrentievermogen, kennis en infrastructuur en bereikbaarheid mee.

11

Maar Midden-Delfland is er niet alleen maar voor rust, recreatie en melkveehouderij. We dragen ook zelf bij aan de economische dynamiek in de MRDH. Dit doen we met ons grote regionale bedrijventerrein Harnaschpolder, onze sterke glastuinbouwclusters en het innovatieve, hippische kennisinstituut Equestrum dat we momenteel ontwikkelen. Daarnaast vertegenwoordigt Midden-Delfland binnen de regio een groot sociaal-cultureel en economisch kapitaal. Ten slotte leveren we als gemeente een substantiële bijdrage aan de energievoorziening in de regio. Dit doen we door ruimte te bieden aan de leiding door het midden. Deze leiding is onderdeel van de warmterotonde, het provinciale warmtetransportnet. De leiding door het midden transporteert restwarmte van de Rotterdamse haven naar Den Haag en omliggende gemeenten en zal 100.000 tot 150.000 woningequivalenten van warmte voorzien.

Kernkwaliteiten | Regio + gemeentebreed

2.2.2 Cittaslow De rust, ruimte en stilte die we voor de regio vertegenwoordigen is waardevol en wordt gewaardeerd. Dit was dan ook de reden dat Midden-Delfland als eerste gemeente in Nederland in 2008 werd gecertificeerd vanuit de internationale organisatie Cittaslow, die werkt aan het versterken van de aanwezige kwaliteiten op het gebied van leefomgeving, landschap, streekproducten, gastvrijheid, milieu, infrastructuur, cultuurhistorie en behoud van identiteit. Deze omgevingskwaliteiten willen we dan ook blijven waarborgen en versterken.

12

2.2.3 Ons buitengebied

‘’Een echt ‘oer-Hollands’ landschap met weidse uitzichten.’’

2. Een landschap met een historisch verhaal

Bijzonder Provinciaal Landschap Midden-Delfland

terrijk veenweidelandschap met een vrijwel onaan-

Midden-Delfland heeft de status van Bijzonder Provin-

getast middeleeuws verkavelingspatroon, begrenst

ciaal Landschap. Onze gemeente neemt zelfs veruit

door hoger gelegen kades. Kreekruggen liggen als

het grootste deel in van dat Bijzonder Provinciaal Land-

flauwe ruggen hoger in het landschap. Daarop liggen

schap. De ‘gebiedsvisie Bijzonder Provinciaal Landschap

verspreide agrarische erven. Boezemvaarten en trek-

Midden-Delfland’ geeft een uitgebreide beschrijving van

vaarten doorsnijden dit landschap. Het natuurgebied

de kenmerken, kwaliteiten en ambities voor ons land-

De Vlietlanden is als origineel en onontgonnen veen-

schap. Die gebiedsvisie is dan ook leidend geweest voor

gebied uniek. Bebouwingslinten flankeren de randen

deze omgevingsvisie. Deze omgevingsvisie beschrijft

van de polders en boezems. Het gebied herbergt waar-

de hoofdlijnen van het landschap en volgt daarin de ge-

devol cultuurhistorisch erfgoed in de vorm van monu-

3

biedsvisie . De kernkwaliteiten van het Bijzonder Provin-

mentale boerderijen, molens, gemalen, landgoederen,

ciaal Landschap zijn:

relicten van buitenplaatsen, landschapselementen en

Het buitengebied van Midden-Delfland vormt een wa-

eendenkooien. De Commandeurspolder ten oosten 1. Een open polderlandschap in de metropool

van Maasland en het ‘kroonjuweel Vlietlanden / Duif-

De openheid contrasteert sterk met het omliggende ver-

polder / Negenhuizen’ zijn als geheel een bijzonder cul-

stedelijkte gebied en de beboste recreatiegebieden aan

tuurhistorisch waardevol gebied. Historische dorpen

de randen van de polders. Agrariërs, met name melkvee-

vormen landmarks in het landschap.

houders, zorgen er ook nu nog voor dat het landschap open en groen blijft. Het polderlandschap is fijnmazig

3. Buitenruimte voor 2,3 miljoen inwoners

met twee overheersende kavelrichtingen. Vergezichten,

Het landschap ligt centraal in de verstedelijkte zuid-

met name vanaf de linten, zorgen voor de ervaring van dit

vleugel van de Randstad. Groene en blauwe aders

open landschap. De Woudse Polder, Groenveldse Polder

verbinden dit landschap met het stedelijk gebied. Er

en een deel van de Polder Oude Leede hebben een af-

is een uitgebreid recreatief routenetwerk. Vanuit het

wijkende, grootschalige of blokverkaveling. Infrastructu-

stedelijk gebied kan zo de rust, stilte en ruimte van

rele lijnen doorsnijden en begrenzen de open delen en

onze gemeente worden ervaren. Kleinschalige recrea-

vormen kenmerkende elementen in dit landschap.

tieve voorzieningen dragen bij aan de beleving van het

3) De hoofdlijnen uit de gebiedsvisie zijn in deze omgevingsvisie aangevuld met kenmerken die zijn aangegeven in de diverse ateliers over de omgevingsvisie.

13

landschap. Het gebied fungeert als bron voor verkoeling en waterrecreatie. Randen met bos- en recreatiegebieden vormen de buffer tussen het open landschap en de stad. 4. Verweving van veenweidelandbouw en veenweidenatuur Kenmerkend is het samengaan van de functies landbouw en natuur. Het buitengebied is grotendeels ingericht als grasland met de agrarische functie melkveehouderij. Natuur en landbouw gaat in Midden-Delfland hand in hand: de polders met de ‘koe in de wei’ vormen een belangrijk weidevogelgebied. De functies landbouw en natuur lopen in de praktijk vaak in elkaar over: (kringloop)boeren doen vaak aan weidevogelbeheer en natuurgebieden van Natuurmonumenten met een weidevogeldoelstelling worden beheerd door boeren. Biodiversiteit bevindt zich dus in agrarische gebieden, natuurgebieden, weidevogelkerngebieden en op natuurlijke oevers. Ook kringlooplandbouw draagt bij aan

Kenmerken en kwaliteiten | Buitengebied Een open polderlandschap in de metropool

Polderlinten en boezemlinten

Weidevogelleefgebieden

Kenmerkende kavelrichting

Dorpen als landmarks in het landschap

(verspreid aanwezig hele agrarische kerngebied)

Weg en spoor doorsnijden landschap

Rustige buurtschappen en bebouwingscluster

Samengaan kringlooplandbouw, recreatie, natuur

Buitenruimte voor 2.3 miljoen inwoners

Historische watergangen

Recreatief netwerk aan wandel-, fiets-, vaarroutes

Kavelstructuren (schematisch aangeduid)

Stiltegebied

Kreekruggen

Randen met recreatieve trekkers

De Vlietlanden, oorspronkelijk veengebied

14

Verweving veenweidenatuur en -landbouw

Landschappelijke openheid

Landschap met historisch verhaal (groen/blauw)

C

het samengaan van landbouw en natuur. Mede door

Landschap met historisch verhaal (rood)

(in gehele agrarische kerngebied)

Tuinbouw in het buitengebied Duurzame glastuinbouwclusters Overige glastuinbouw

deze verwevenheid is het kerngebied van Midden-Delfland aantrekkelijk als recreatiegebied. Beschermingscategorieën De aanwijzing tot Bijzonder Provinciaal Landschap is geen formeel beschermde status. Die is er wel door de beschermingscategorieën uit de provinciale verordening en in deze omgevingsvisie aangegeven op de kaart beschermingsgebieden. Hierop is te zien dat

Commandeurspolder en kroonjuweel * De serie kaarten die bij de gebiedsvisie Bijzonder Provinciaal Landschap Midden-Delfland horen gaan uitgebreider in op de afzonderlijke landschappelijke kenmerken en kwaliteiten. Dit kaartbeeld is meer op hoofdlijnen en omvat ook andere zaken zoals de tuinbouwgebieden, maar is wel afgestemd op de gedetailleerdere kaarten van de gebiedsvisie.

ons buitengebied door de provincie is beschermd en daarbij afwisselend de beschermingscategorie 1 of 2 kent. Met deze categorieën streeft de provincie na om het landschap, afhankelijk van de ter plekke aanwezige natuurlijke en ruimtelijke kwaliteiten, te beschermen. Daarnaast zijn grote delen als stiltegebied aangewezen. Categorie 1 zijn de Natuurnetwerk Nederland (NNN) gebieden en het cultuurhistorisch kroonjuweel. Categorie 2 zijn de groene buffers met recreatiegebieden en de weidevogelleefgebieden. De beschermingscategorieën hebben echter geen bescherming geboden aan grootschalige infrastructurele projecten door het gebied. Waardevolle buurtschappen en bebouwingsclusters Buurtschappen en bebouwingsclusters maken ook deel uit van ons buitengebied. Deze komen verspreid over het gebied voor en variëren in omvang en karakter: •

‘t Woudt: Een buurtschap met circa 40 inwo-

Beschermingsgebieden

ners. Een compact ensemble met cultuurhistorisch waardevolle bebouwing in de vorm van een kerk, boerderijen en overige gebouwen. Groen omzoomd en fraai gelegen in het open landschap. •

De Zweth: Een buurtschap aan de Delftse Schie en De Zweth dat betstaat uit bebouwing in lintvorm langs deze twee haaks op elkaar staande watergangen. 15

•

•

•

Negenhuizen: Circa 25 woningen en boerde-

devolle gebied en hebben vooral gebruikswaarde. Het

rijen met nog enkele melkveehouderijen in de

gaat om 250 hectare waarmee Midden-Delfland de

vorm van verspreid liggende lintbebouwing

vijfde glastuinbouwgemeente van Nederland is, in een

langs de Zouteveensweg.

fors deel van de werkgelegenheid in Midden-Delfland

De Kapel: Verspreid liggende lintbebouwing

voorziet en vooral economisch van waarde is. Naast

aan de kruising van de Oostveenseweg en de

deze clusters zijn er nog enkele locaties verspreid

Zouteveenseweg.

liggend glas waarvan het idee is deze net als eerdere

Abtswoude: Een buurtschap dat deels in de

locaties te saneren.

65+

0

21-65 7.817 huishoudens

9.243 adressen

in 2018 18% 6

gemeente Delft ligt en bestaat uit lintbebou-

•

65-

wing in een licht slingerende vorm haaks op de

2.2.4 Onze dorpen en onze inwoners

langgerekte achterliggende kavels.

‘’De dorpen en het omliggende landschap staan niet los van elkaar.’’

Westgaag en Oostgaag: Twee buurtschappen met verspreid liggende lintbebouwing aan

•

de Gaag, respectievelijk nabij Maasdam en

Algemeen

Schipluiden.

Onze gemeente kent drie dorpen en meerdere buurt-

Hodenpijl: Een buurtschap met verspreid lig-

schappen die samen huisvesting aan ruim 19.000 in-

gende erven ten noorden van Schipluiden. Met

woners bieden. Met uitzondering van Den Hoorn liggen

een kerk en een buitenplaats als bijzondere

deze in het landschap met veel ruimte er omheen. Ze

elementen.

zijn met elkaar verbonden door de Gaag als ruggengraat. De dorpen zijn historisch van waarde, bieden

Economisch sterke tuinbouwclusters Naast landschappelijke, recreatieve en natuurlijke

een prettige woonomgeving en fungeren zelfstandig huishoudens 9.243 adressen met een eigen7.817 aanbod aan voorzieningen, winkels,

waarden is het buitengebied ook economisch van

scholen en sport. Binnen de dorpen is er sprake van

waarde. Met name door drie grote glastuinbouwclus-

samenhorigheid en een grote sociale binding van de

ters waarvan de provincie heeft aangegeven dat ze qua

inwoners met hun dorp.

locatie behoren tot ‘duurzaam glas’. Deze liggen aan

65-

65+

86% van 65-minners is in goede gezondheid

65+

0-20

65+

86% van 65-plussers is in goede gezondheid

65+

0-20

21-65

21-65

75+ 35in 2018 18% 65-plussers

35in 2040 30% 65-plussers 75+ 35-55

55-75

35-55

55-75

Maasland 2015

Maasland 2035

de westzijde en de noordzijde van Midden-Delfland. Zij maken deel uit van het buitengebied maar vertonen een geheel ander beeld dan het landschappelijk waar16

86% van 65-minners is in goede gezondheid

86% van 65-plussers is in goede gezondheid

60% doet aan sport 75+ 3555-75

35-55

16% doet aan mantelzorg 3575+ 55-75

35-55

60% doet aa

Den Hoorn 3575+ 35Den Hoorn ligt aan de noordzijde van de gemeente en is 75+ 35-55 met circa 8.50035-55 inwoners het grootst van de drie dorpen. 55-75 Het dorp heeft afgerond een totale 55-75oppervlakte van 306 hectare, waarvan 294 land en 12 water. Den Hoorn kent Maasland 2015 in de bevolkingssamenstelling, Maasland 2035 een goede balans een

evenwichtige mix aan inwoners.

75+ 3555-75

35-55

Den Hoorn 2015

75+ 55-75

3535-55

Den Hoorn 2035

Den Hoorn ligt tegen Delft aan, maar is wel een zelfstandig en lokaal dorp gebleven. Met een krachtig voorzieningenniveau. Den Hoorn kent ook veel bedrijvigheid in de vorm van de bedrijventerreinen Hooipolder en 35Harnaschpolder. 75+ 3575+ Ook is er een groot sportgebied dat overlapt met Delft. Hier 35-55 liggen de voetbalvelden, een ijsbaan, manege, zwembad, 35-55 55-75 55-75 sporthal en een partycentrum bijeen. Ook de hippische in-

Kenmerken en kwaliteiten | Den Hoorn

novatiecampus van Equestrum zal hier haar plek krijgen. Schipluiden 2015

Schipluiden 2035

Den Hoorn is zeer goed bereikbaar per auto door de ligging aan snelwegaansluiting A4 Den Hoorn. Er is ook een snelle verbinding naar Delft en vandaar is per OV de rest van land en regio goed te bereiken.

17

In Den Hoorn zijn enkele historische fragmenten die herinneren aan het verleden als agrarische nederzetting in het veenweidegebied. Het assenkruis van lint

65+

0-2

21-65

en vaart waarlangs het dorp is ontstaan is duidelijk 7.817 huishoudens 9.243 adressen in 2018 18% 65-p herkenbaar en enkele overige waterstructuren herinneren aan de oorspronkelijke landschapsrichting. Veel is in Den Hoorn ook verdwenen en de relatie met het

65+ water is beperkt.65Den Hoorn is een groen dorp met groene wijken, een groene hoofdstructuur en meerdere verbindingen naar het landschap. 86% van 65-minners is in 86% van 65-plussers is Maasland goede gezondheid in goede gezondheid Aan de zuidzijde van de gemeente ligt het tweede dorp van Midden-Delfland: Maasland met 6.600 inwoners. In Maasland is het aandeel ouderen hoog en het aandeel jongeren laag. Het dorp heeft te maken met vergrijzing en ontgroening.

Kenmerken en kwaliteiten | Maasland

75+ 35-

3575+

55-75

35-55

Maasland 2015

35-55

55-75 Maasland 2035

Ook Maasland is zelfvoorzienend en heeft een krachtig, lokaal voorzieningenniveau. Door die vergrijzing en 3535- dit wel onder grote 75+ staat 75+ druk. Maasland ontgroening kent een sterke combinatie van het historisch centrum 35-55 55-75 35-55 55-75 18 Den Hoorn 2015

Den Hoorn 2035

60% doet aan sp

75+ 3555-75

75+

35-55

55-75

3535-55

en een nieuw centrum op korte afstand van elkaar. Ten

Schipluiden

zuiden van de kern ligt een bijzondere plek in het dorp. Hier bevindt zich de recreatieve poort waar bedrijvig-

Schipluiden ligt centraal in de gemeente en is met 4.400 Den Hoorn 2015 Den Hoorn 2035 inwoners het kleinste van de drie dorpen. Schipluiden

heid, recreatieve voorzieningen en wonen samen-

vertoont veel overeenkomsten met Maasland. Net als

komen. Maasland heeft sportvelden die in de lokale

Maasland heeft ook Schipluiden een relatief oudere be-

behoefte voorzien aan de oostelijke rand en huisvest

volking en relatief weinig jongeren.

bovendien een regionaal georiënteerde agrarische MBO-school en een VMBO college. Ook Maasland is zeer goed bereikbaar door directe

75+ 55-75

35-

bereiken, vanwaar het een half uurtje naar Rotterdam

35-55

35-55

ligging aan snelwegaansluiting A20 met Maassluis. De metrolijn van Maassluis is relatief snel en direct te

3575+

Schipluiden 2015

55-75

Schipluiden 2035

centraal is. Ook hier liggen het historische centrum en een nieuwer Maasland heeft van de drie dorpen het meest duide-

centrumdeel dicht bij elkaar en vormen ze samen een

lijk een historisch karakter en kwaliteit. Een groot deel

sterke combinatie aan functies. Ook Schipluiden heeft

heeft dan ook status als beschermd dorpsgezicht. Dit

haar eigen voorzieningen zoals een supermarkt, scholen

gebied ligt uitgestrekt rond de Gaag die de ruggen-

en horeca. Het voorzieningenniveau staat ook hier onder

graat van het dorp vormt. Met de oude kerk als middel-

druk door ontgroening en vergrijzing.

punt. Daarnaast is de trekvaart langs de Noordvliet tot aan Maassluis cultuurhistorisch zeer waardevol.

Aan de westzijde van het dorp waar de Vlaardingervaart en de Gaag samenkomen heeft Schipluiden een jachtha-

Maasland heeft veel verbindingen naar het landschap.

ven. Ook museum ´Het Tramstation´, dat herinnert aan

Verbindingen en zichtlijnen die het dorp binnendrin-

het rijke historische verleden, is bijzonder. In Schipluiden

gen. Hierdoor is het landschap goed voelbaar. De

is ook het gemeentehuis van onze gemeente gevestigd.

woonwijken hebben een vrij groen karakter en zijn over

Aan de oostzijde liggen de sportvelden en een grote golf-

het algemeen ruim opgezet.

baan met een regionale functie. Aan de zuidrand liggen een klein bedrijventerrein en een ijsbaan. 19

Schipluiden is net als de andere twee dorpen goed bereikbaar door de snelwegaansluiting. De verbindingen naar het dichtstbijzijnde OV-punt (Station Delft) is wel iets langer. De ruggengraat van het dorp is de Gaag. Hier concentreert zich de historische kwaliteit. Een bijzonder gebied ligt daarachter met voormalig kasteel Keenenburg, maar is niet meer goed herkenbaar in de structuur van het dorp. Het dorp is niet zo groen als de andere twee dorpen. Er is wel een groene hoofdstructuur, maar de wijken zijn steniger en compacter. Schipluiden kent wel groene randen en groene verbindingen naar het landschap en ligt van de drie dorpen het meeste te midden van het open landschap waarmee het is omringd. 2.2.5 Regionaal bedrijventerrein Harnaschpolder

Kenmerken en kwaliteiten | Schipluiden

Naast de, qua locatie, duurzame tuinbouwclusters in het buitengebied en de recreatieve sector zijn bedrijventerreinen belangrijke economische clusters. Onze gemeente kent kleine, lokale bedrijventerreintjes in de dorpen. Harnaschpolder vormt daarop een uitzondering en heeft een regionale rol in de MRDH. Het is een groot bedrijventerrein van 47 hectare (netto) en bijna 80 hectare (bruto). Harnaschpolder ligt tegen Den Hoorn en direct aan snelweg A4. Het bedrijventerrein is daarmee een prominente zichtlocatie aan deze verbinding tussen Amsterdam (Schiphol) en de havens van Rotterdam

20

en Antwerpen. Aan de snelwegaansluiting Den Haag Zuid zal het bedrijventerrein zich presenteren met een hotel en een foodpark. Net als voor de tuinbouwclusters geldt hier dat de omgevingskwaliteit vooral in de gebruikswaarde ligt en niet zoals bij de dorpen, de buurtschappen en het landschap in de belevingswaarde. Dankzij dezelfde snelweg is het gebied ook zeer goed ontsloten. De ontsluiting leidt centraal door het bedrijventerrein en takt aan een zijde aan op snelwegaansluiting A4 Den Hoorn en aan de andere zijde op snelwegaansluiting A4 Den Haag Zuid. Via de Zuidhoornseweg is er een snelle verbinding naar Delft. De ruimte die op Harnaschpolder voor bedrijven aanwezig is zorgt ervoor dat bedrijven zich in onze gemeente ook echt kunnen concentreren op dit terrein. De dorpen en het landschap kunnen hierdoor vrij blijven van nieuwe bedrijvigheid. Dit is een belangrijke nevenkwaliteit van Harnaschpolder.

Kenmerken en kwaliteiten |Harnaschpolder 21

2.3.1 Omgevingskwaliteit en leefbaarheid Tussen noord en zuid van het bedrijventerrein ligt een groene buffer die het historische lint, de Woudselaan, herbergt. Dit

2.3.1 Leefbaarheid en omgevingskwaliteit Categorie

Trend/ontwikkeling

Opgaven

Gezondheid

Toenemende aandacht voor positieve gezondheid en stimuleren van een gezonde leefstijl.

Creëren van een gezondere leefomgeving die een gezonde leefstijl stimuleert. Daarbij ook brede aandacht voor milieuaspecten zoals een goede luchtkwaliteit en het tegengaan van geluidsoverlast en lichtvervuiling.

Veiligheid

Veiligheid neemt een steeds belangrijkere rol in bij de inrichting van de leefomgeving. Focus verbreedt zich van alleen externe veiligheid naar een breder Creëren van een veilige, fysieke leefomgeving in de spectrum waarbij ook sociale veiligheid, brede zin van het begrip veiligheid. verkeersveiligheid, veiligheidsgevoel en ondermijning meewegen.

Bevolkingsopbouw

Vergrijzing en ontgroening in met name kleinere dorpen zorgen ervoor dat het voorzieningenniveau en daarmee de leefbaarheid van de dorpen onder druk staat.

Samenstelling van de woningvoorraad afstemmen op het leefbaar en vitaal houden van onze dorpen.

Samenleving

Individualisering van de samenleving.

Samenhorigheidsgevoel en sociale binding dorpen behouden en versterken.

Lokaliteit

Meer aandacht voor kleine schaal, menselijke maat Koesteren en toekomstbestendig maken en lokale kenmerken. kleinschalige en lokale functies en voorzieningen.

Mobiliteit

Focus verschuift van aandacht voor de auto naar aandacht voor langzaam verkeer, toegankelijkheid kwetsbare groepen en verblijfskwaliteit.

Inrichting wegen en straten beter afstemmen op samenspel autobereikbaarheid en langzaam verkeer, toegankelijkheid en verblijfskwaliteit. Inspelen op elektrisch vervoer. Weren doorgaand verkeer tussen de snelwegen door ons gebied en beperken negatieve effecten grote infrastructurele projecten op het onderliggend wegennet.

Ruimteljke kwaliteit

Toenemende aandacht voor ruintekijke kwaliteit en Landschappelijke inpassing van nieuwe landschappelijke inpassing ontwikkelingen in het buitengebied en in de kernen

Openbare ruimte

Verslechtering financiële situatie dreigt tot bezuiniging inrichting en onderhoud openbare ruimte.

Behoud kwaliteit en onderhoudsniveau openbare ruimte ondanks bezuinigingen door nieuwe vormen van beheer en andere inrichting van gebied.

Ruimte voor initiatief

Meer initiatieven vanuit samenleving.

Gehoor geven aan en stimuleren initiatieven vanuit samenleving.

Cultuurhistorie en erfgoed

Toenemend belang van erfgoed en interesse voor cultuurhistorie in fysieke leefomgeving en als beeldbepalende aspecten van gebiedsidentiteit.

Beschermen en behouden cultuurhistorische kwaliteiten en erfgoed. Bijzondere aandacht voor het herkenbaar en beleefbaar maken van erfgoed en het inzetten van erfgoed als inspiratie bij gebiedsontwikkeling.

Bodem

Toenemende ruimteclaims in de bodem. Bodemdaling.

Ruimteclaims bodem goed op elkaar en op bovengrondse ruimteclaims afstemmen. Versnelde bodemdaling tegengaan.

lint is de verbinding tussen Delft en het landschap van Midden-Delfland. Daarnaast is de Harnaschkade een belangrijke structuur. Deze blijft bij de ontwikkeling van het bedrijventerrein behouden en zorgt voor een langzaamverkeersverbinding tussen Schipluiden en Harnaschpolder.

2.3 Trends, ontwikkelingen en opgaven De historische identiteit en de beschreven kenmerken en kwaliteiten zijn bepalend voor de toekomstige ontwikkeling van onze gemeente. Maar ook actuele trends en ontwikkelingen zijn bepalend. Deze leiden namelijk tot specifieke opgaven, kansen en uitdagingen. De belangrijkste trends en ontwikkelingen komen daarom in deze paragraaf aan bod. Daarbij maken we onderscheid in categorieën omgevingskwaliteit & leefbaarheid, duurzaamheid en gebruikswaarde. Het begrip omgevingskwaliteit is daarbij breder dan alleen ruimtelijke kwaliteit en bevat ook aspecten als identiteit, milieuaspecten en sociale aspecten.

22

2.3.2 Duurzaamheid 2.3.2 Duurzaamheid Categorie

Trend/ontwikkeling

Opgaven

Energie

Traditionele (fossiele) energiebronnen raken uitgeput. Transitie van eindige naar duurzame energiebronnen.

Een CO2-neutraal Midden-Delfland.

Klimaat

Klimaatverandering zorgt voor hittestress, verdroging en wateroverlast in de leefomgeving.

Klimaatadaptieve inrichting van de fysieke leefomgeving. Maar ook klimaatmitigatie (tegengaan klimaatverandering) en uitstoot van CO2 verminderen.

Circulariteit

Midden-Delfland circulair inrichten in samenwerking Vermijden van afvalstoffen en verspilling. Kortere ketens met betrekking tot productie en consumptie. met de omliggende gemeenten.

Biodiversiteit

Afname van de biodiversiteit en tegelijkertijd meer aandacht voor het verbeteren van biodiversiteit.

Inrichting van de leefomgeving en de randen van landbouwpercelen afstemmen op vergroten biodiversiteit.

Mobiliteit

Steeds meer (vormen van) schoner vervoer en minder uitstoot.

Faciliteren en stimuleren van duurzame en gezonde mobiliteit inclusief wandelen en fietsen.

Tuinbouw

Emissie bestrijdingsmiddelen en mest leidt tot vervuiling oppervlaktewater. 4x zo hoge CO2 uitstoot dan andere sectoren.

Inzet HHR van Delfland en ondernemers gericht op voorkomen van emissies galstuinbouw in samenwerking met de gemeente

Gezondheid

Grotere erkenning van het belang van een schone lucht, schoon water en een schone bodem voor de gezondheid evenals een omgeving zonder geluid, geur en lichtoverlast.

Verbeteren kwaliteit van de lucht, het water en de bodem in Midden-Delfland. Stiltegebieden handhaven.

Kringlooplandbouw en duurzzam boer blijven

In de agrarische sector komt er steeds meer aandacht voor gesloten kringlopen. Ook spelen er Stimuleren kringlooplandbouw in de melkveehouderij en glastuinbouw. Realiseren initiatieven zoals het samenwerkingsproject bewustere omgang met dier, bodem, omgeving en 'duurzaam boer blijven' waarin gemeente, agrarische bedrijfsvoering door voortzetting hoogheemraadschap, LTO Noord en 50 boeren werken aan het bewuster omgaan met dier, bodem, samenwerkingsverband duurzaam boer blijven omgeving en bedijrfsrendement.

23

2.3.3 Gebruikswaarde 2.3.3 Gebruikswaarde

24

Categorie

Trend/ontwikkeling

Opgaven

Wonen

Kwalitatieve opgave om rustige, dorpse woonmilieus te realiseren en dit zoveel mogelijk Focus op kwantiteit woningbouw. binnen bestaand bebouwd gebied inpassen. Versnellingsopgave is gaande. Daarnaast veel focus Samenstelling van de woningvoorraad afstemmen op sociale huur en onderbelicht middensegment. op een goede balans woningcategorieën en kwalitatief benaderen.

Toerisme/recreatie

Benutten potentie als aantrekkelijk gebied voor Toename economisch belang van toerisme en recreatief gebruik met activiteiten zoals wandelen, recreatie. Beleving wordt belangrijker. Steeds meer fietsen, varen. Stroomlijnen gebruik landelijk bezoekers weten het landschap van Middengebied, verbeteren van stad-land verbindingen en Delfland te vinden en te waarderen. bewaren van een goede balans recreatie en rust.

Agrarische sector

Afname van het aantal agrariërs en het landbouwareaal. Trend tot schaalvergroting zowel voor intensivering als extensivering.

In stand houden van een kleinere, maar economisch vitale en toekomstbestendige agrarische sector, vrijkomende agrarische bebouwing een passende nieuwe invulling geven en het aangaan van functionele combinaties met recreatie en natuur.

Vestigingsklimaat

Aanwezigheid van groen, landschap steeds vaker van belang voor vestigingsklimaat woningen en bedrijven.

Behouden kwaliteit als groen en open gebied om binnen de regio aantrekkelijk te blijven voor bedrijven en bewoners.

Bedrijvigheid

Gemeenten / dorpen realiseren vaak eigen bedrijventerreinen zonder regionale afstemming en Regionale afstemming, doorontwikkelen bestaande lokale bedrijventerreinen worden niet Harnaschpolder. altijd meer volwaardig gebruikt

Detailhandel / voorzieningen

Krimp winkelareaal onder andere door opkomst online shoppen, versterkt door huidige coronacrisis.

Maatschappelijke voorzieningen

Druk op maatschappelijke voorzieningen vanuit de Behouden lokale, sociaal maatschappelijke markt tot transformatie naar commerciëlere voorzieningenaanbod voorzieningen.

Niveau winkels in de dorpen in stand houden

Hoofdstuk 3 | Visie Midden-Delfland 2040 Afzonderlijke kernkwaliteiten, trends, ontwikkelingen

welbevinden, zingeving, kwaliteit van leven, meedoen

Een gezonde leefomgeving:

en opgaven leiden tot integrale ambities. Deze staan

en dagelijks functioneren meetellen. Te denken valt

Een gezonde leefomgeving is een veilige, beweegvriendelijke groene

in dit hoofdstuk verwoord. Daarbij is er een onder-

aan faciliteiten die uitnodigen tot beweging, sport

omgeving met gezonde, veilige en duurzame woningen, bereikbare

scheid tussen algemene, abstractere ambities voor

en ontmoeting. Daarnaast streven we ernaar om de

voorzieningen, toegankelijke zorg, ontmoetingsplaatsen en voldoende

onze gemeente (in de regio) en hoe die ambities con-

leefomgeving zelf ook gezonder en groener te maken,

aanbod van sport en cultuur. Belangrijk daarbij is dat negatieve milieu-

creter landen in de afzonderlijke deelgebieden: het

met schonere lucht, schoner water en een schonere

factoren (zoals geluid en luchtverontreiniging) zo min mogelijk aanwe-

buitengebied, onze dorpen en de Harnaschpolder.

bodem. Dit blijven we in nauwe samenwerking met de

zig zijn. Een gezonde leefomgeving nodigt mensen uit om te bewegen,

regio doen, waarmee we ook al een verkenning over

sporten en spelen en tot ontmoeten en contact. Daarnaast wordt

dit thema hebben gemaakt. Met deze omgevingsvi-

fietsen en wandelen en het gebruik van openbaar vervoer gestimu-

3.1.1. Omgevingskwaliteit en leefbaarheid

sie sluiten we dan ook aan op de aanbevelingen uit

leerd. Een gezonde leefomgeving houdt bovendien rekening met de

Ruimtelijke kwaliteit

die verkenning, zoals uitgelicht is in het kader ‘een

behoefte van de bewoners en specifieke bevolkingsgroepen (zoals kin-

We willen onze identiteit bewaken, versterken en uit-

gezonde leefomgeving’ hiernaast.

deren en/of ouderen) en bevordert daardoor het sociale welbevinden.

3.1 Midden-Delfland (in de regio)

dragen. We blijven daarbij werken vanuit de filosofie

De gezonde leefomgeving heeft in ieder geval de volgende kenmerken:

van Cittaslow en dragen daarmee bij aan het realise-

Veiligheid

ren van de mondiale Sustainable Development Goals.

We zetten in op een veilige, fysieke leefomgeving in de

Van groot belang is het daarom om ons landschap en

brede zin van het begrip veiligheid. Hieronder verstaan

water, goede luchtkwaliteit en een woonomgeving zonder hinder

onze dorpen met de daarin aanwezige cultuurhisto-

we zowel fysieke veiligheid (zoals brandveiligheid, ver-

van geluid of stank);

rische kwaliteiten en erfgoed te behouden en beter

keersveiligheid, waterveiligheid en externe veiligheid

herkenbaar en beleefbaar te maken. We koesteren

als sociale veiligheid (zoals overlast en criminaliteit).

daarbij onze eigen identiteit, onze lokale verschillen,

We hanteren daarbij de vier kernwaarden die de 25

de menselijke maat en het menselijke tempo, ons

veiligheidsregio’s van Nederland gezamenlijk hebben

agrarische karakter, de openheid en de rust en stilte.

bepaald. Dit betekent dat we fysieke en sociale veilig-

•

Gezonde en duurzame woningen;

heid medebepalend laten zijn bij de kwaliteit van onze

•

Aantrekkelijke, toegankelijke en gevarieerde openbare ruimten;

Gezondheid

leefomgeving (kernwaarde 1). We werken hierin samen

•

Gevarieerd voorzieningenaanbod (wonen, scholen, horeca,

Bij inrichting van onze leefomgeving hebben we veel

met onze veiligheidsregio, maatschappelijke organi-

aandacht voor aspecten die een gezonde leefstijl sti-

saties, initiatiefnemers, bedrijven en burgers en zien

muleren. We hanteren daarbij het begrip positieve

veiligheid als een gezamenlijke verantwoordelijkheid

gezondheid waarbij zowel lichaamsfuncties, mentaal

waarin we ook als gemeente onze rol in willen nemen

•

•

Schoon en veilig milieu (zoals toegang tot schoon en veilig drink-

Voldoende groen, natuur en water op wandel- en fietsafstand van de woning;

•

Aandacht voor de (mogelijke) gevolgen van klimaatverandering (bijvoorbeeld voorkomen van hitte-eilanden);

winkels, cultuur, bedrijven, recreatie, sport en zorg); •

Goede bereikbaarheid, waarbij de mogelijkheden voor gezonde mobiliteit voorop staan. 25

Visie | Gemeentebreed

26

(kernwaarde 2). Onze leefomgeving geven we mede

Openbare ruimte

Natuur- en milieukwaliteit

vorm door ontwerpprincipes voor fysieke en sociale

Bij inrichting van wegen en straten gaan we meer re-

We werken permanent aan het verbeteren van de

veiligheid (kernwaarde 3). Ten slotte zorgen we ervoor

kening houden met langzaam verkeer en een goede

kwaliteit van onze lucht, ons water en onze bodem.

dat iedereen die in onze gemeente woont, werkt, of

verblijfskwaliteit met aandacht voor klimaatadaptatie

En we koesteren onze rust en stilte. Ruimteclaims in

verblijft bekend is met de veiligheidsrisico’s in onze

en vergroening. Het samenspel tussen autobereik-

de bodem stemmen we goed op elkaar en op boven-

gemeente (kernwaarde 4).

baarheid enerzijds en toegankelijkheid voor fietsers en

grondse ruimteclaims af en we gaan versnelde bo-

voetgangers en een goede verblijfskwaliteit anderzijds

demdaling tegen. We verbeteren de waterkwaliteit in

vraagt om een nieuwe balans.

onze gemeente en richten de leefomgeving in met het

We brengen aandachtsgebieden en voorschriftgebieden in kaart om de fysieke veiligheid te borgen. In

oog op vergroting van de biodiversiteit. Met betrekking

gebieden waar risicoverhogende activiteiten aanwezig

Mobiliteit

tot vervuiling leven we de onderdelen na uit de Omge-

zijn, zoals bij Harnaschpolder, kunnen we zo extra vei-

We proberen doorgaand verkeer tussen de snelwe-

vingswet zoals voorzorg, preventief handelen, bronbe-

ligheidsmaatregelen nemen. Deze gebieden worden

gen door ons gebied te weren en te voorkomen dat de

strijding en de vervuiler betaalt (artikel 3.3 Omgevings-

vastgelegd in het omgevingsplan. Bij nieuwe ontwikke-

grote infrastructurele projecten ons onderliggende we-

wet) worden nageleefd. Verder zetten we specifiek in

lingen zetten we in op veilige afstand tussen risicobron

gennet belast. Daarnaast zetten we in op een beter sa-

op circulariteit op alle terreinen.

en zeer kwetsbare, beperkt kwetsbare en kwetsbare

menspel tussen autobereikbaarheid enerzijds en ver-

functies. Hierbij heeft het de voorkeur om de oriënta-

blijfskwaliteit, toegankelijkheid en langzaam verkeer

Klimaat

tiewaarde niet te overschrijden.

anderzijds. We stimuleren elektrisch rijden en gaan

We streven naar een volledig klimaatadaptieve inrich-

voor het verbeteren van de last mile vanaf de belang-

ting van de fysieke leefomgeving in onze gemeente

rijke openbaar vervoershalten.

zodat we klimaatbestendig worden en risico’s ten

Ruimte aan de samenleving De samenhorigheid zoals we die nu in onze dorpen

aanzien van wateroverlast, droogte en hitte verkleinen.

en buurtschappen kennen willen we in stand houden.

3.1.2 Duurzaamheid

Dit doen we samen met inwoners, bedrijven en andere

Individualisering willen we tegengaan door het vereni-

Energie

betrokken partijen. Maar we willen meer. We gaan ook

gingsleven te blijven ondersteunen. Daarbij hoort ook

We streven naar een CO2-neutraal Midden-Delfland.

voor klimaatmitigatie (voorkomen klimaatverandering)

ruimte geven voor initiatieven vanuit de samenleving.

We benutten de vele potenties voor energieopwekking

door juist uitstoot te verminderen. Uitstoot door ener-

We stimuleren onze inwoners, instellingen, bedrijven

door hernieuwbare warmte en elektriciteit, voor zover

gieverbruik, verkeer, bedrijvigheid en vanuit het veen.

en ondernemers daarom om initiatief te tonen. Als ge-

veilig en passend bij de ruimtelijke kwaliteit van onze

Dit landt in ieder deelgebied op een eigen wijze

meente willen we hen hierin faciliteren en daar waar

dorpen en ons landschap.

passend zoveel mogelijk gehoor aan geven.

27

Versterken kernkwaliteit: Een open polderlandschap in de metropool Landschappelijke openheid Kenmerkende kavelrichting

Visie | Buitengebied

Weg en spoor doorsnijden landschap Versterken kernkwaliteit: andschap met historisch verhaal Historische watergangen Kavelstructuur (schematisch weergegeven) Kreekruggen De Vlietlanden, oorspronkelijk veengebied

C

Commandeurspolder en kroonjuweel Polderlinten en boezemlinten Dorpen als landmarks in het landschap Rustige buurtschappen en bebouwingscluster Versterken kernkwaliteit: buitenruimte voor 2.3 miljoen inwoners Recreatief netwerk aan wandel-, fiets-, vaarroutes Stiltegebied Randen met recreatieve trekkers Versterken kernkwaliteit: verweving veenweidenatuur en -landbouw Weidevogelleefgebieden (aanwezig in hele agrarisch kerngebied)

Vergroten en versterken biodiversiteit en ecologische verbindingen Landschap voorop bij energietransitie: geen grootschalige opwekking Geen grote stedelijke ontwikkelingen Agrariërs beheerder van het landschap, kringlooplandbouw, extensivering melkveehouderij Landschap als bron streekproducten Goede balans rust en drukte bij benutten recreatieve potentie Behouden en emissieloos maken duurzame tuinbouwclusters Niet duurzame tuinbouw saneren ten bate van landschap en milieu Ruimte bieden aan tracé warmtelinQ

28

* De serie kaarten die bij de gebiedsvisie Bijzonder Provinciaal Landschap Midden-Delfland horen gaan uitgebreider in op de afzonderlijke landschappelijke kwaliteiten en ambities. Dit kaartbeeld is meer op hoofdlijnen en omvat ook andere zaken zoals de tuinbouwgebieden, maar is wel afgestemd op de gedetailleerdere kaarten van de gebiedsvisie.

3.1.3 Gebruikswaarde

opgave willen we zoveel mogelijk binnen het bestaande

3.2 Ons buitengebied

Volkshuisvesting en woonopgave

bebouwde gebied inpassen. We stemmen onze woning-

Ieder deelgebied van Midden-Delfland kan op zijn

We stemmen de samenstelling van onze woningvoorraad

bouwprogrammering continu af op de regionale woning-

eigen manier concreet bijdragen aan de algemene

af op een goede balans tussen de verschillende woningty-

bouwprogrammering en op de afspraken binnen de regio

gemeentebrede ambities. Zo ook het buitengebied

pen en daarmee een goede balans tussen onze inwoners.

Haaglanden.

dat het grootste deel van ons grondgebied omvat en bepalend is voor onder andere onze agrarische

We benaderen onze woonopgave kwalitatief en zorgen voor goede huisvesting voor al onze inwoners. We zijn

Recreatie

identiteit, landschappelijke kwaliteit, recreatieve be-

daarbij in eerste instantie een gezinsgemeente en willen

We willen onze potentie als aantrekkelijk gebied voor re-

leving en de rust en stilte.

dit ook blijven. We richten ons daarom op doorstroming

creatief gebruik goed benutten. We zetten in op een goed

van senioren en op de lokale starters. Deze zijn in onze ge-

netwerk met sterke stad-landverbindingen waarbij ontbre-

3.2.1 Waardevol Bijzonder Provinciaal Land-

meente vaak al iets ouder en bestaan uit stellen of jonge

kende schakels zijn aangevuld. We benutten de potenties

schap behouden en versterken

gezinnen. Wat betreft inkomensgroepen willen we meer

van het water in onze gemeente en vergroten ons aanbod

Vanuit onze bestuurlijke opdracht bij de herindeling

dan voorheen voorzien in woningen voor de middeninko-

aan kleinschalige recreatieve voorzieningen en maken dit

behouden en versterken we de vier kernkwaliteiten

mens.

toegankelijk voor iedereen. We houden hierbij rekening met

van het waardevolle Bijzonder Provinciaal Land-

andere functies zoals natuur, melkveehouderij en water

schap: een open polderlandschap in de metropool,

We proberen zo jonge gezinnen aan te trekken om de

zodat het niet ten koste gaat van het landschap. De Gaag

een landschap met een historisch verhaal, een

voorzieningen en de leefbaarheid in onze dorpen in stand

is daarbij de verbindende ruggengraat waarlangs de recre-

buitenruimte voor ruim twee miljoen mensen en de

te houden. Dit bereiken we nadrukkelijk niet alleen door

atieve voorzieningen zich concentreren.

verweving van veenweidelandbouw en veenweidenatuur. We hanteren daarbij de visie op het Bijzonder

nieuwbouw. Het zo goed mogelijk benutten van de bestaande voorraad door middel van het verbeteren van de

Vestigingsklimaat

Provinciaal Landschap Midden-Delfland zoals ont-

doorstroming is minstens zo belangrijk.

We willen onze gunstige positie in de MRDH en onze goede

wikkeld in de Gebiedstafel voor het Bijzonder Pro-

bereikbaarheid benutten op een manier die bij ons karak-

vinciaal Landschap Midden-Delfland5 samen met

Onze gemeente vervult in de regio een rol als stille en

ter past. Snelle verbindingen naar Rotterdam en Delft zijn

andere gemeenten, het Hoogheemraadschap en ge-

rustige gemeente in een verstedelijkt gebied. Voor ons is

daarom van belang, zeker op het gebied van langzaam

biedspartijen als input voor de omgevingsvisies van

er geen sprake van een kwantitatief programma vanuit

verkeer en openbaar vervoer en de last mile. Zelf zien we

gemeenten. Deze visie bevat zeer veel bouwstenen

de versnellingsopgave. Daar waar wij kansen zien richten

kansen voor de Harnaschpolder, voor innovatieve kennis-

om dit doel te bereiken. Dit betekent onder andere:

we onze pijlen op de aanwezige kwalitatieve behoefte aan

instituten bij de dorpen, voor duurzame tuinbouwclusters,

rustige, dorpse woonmilieus. In de verstedelijkte regio is

sterke dorpscentra en bloeiende recreatieve voorzieningen

aan dit soort woonmilieus behoefte. Deze kwalitatieve

als dragers van een vitale, Midden-Delflandse economie.

5) Hier worden de algemene ambities uit de visie bijzonder provinciaal landschap Midden-Delfland samengevat. De visie van de gebiedstafel zelf bevat veel meer concretere bouwstenen die we met deze omgevingsvisie onderschrijven. De gebiedstafel is een samenwerkingsverband tussen de volgnede partijen: gemeente Delft, gemeente Lansingerland, gemeente Maassluis, gemeente Midden-Delfland, gemeente Pijnacker-Nootdorp, gemeente Rotterdam, gemeente Schiedam, gemeente Vlaardingen, gemeente Westland, Hoogheemraadschap van Delfland, LTO Noord afdeling Delflands Groen, Midden-Delfland Vereniging, Vereniging Natuurmonumenten, Staatsbosbeheer, Zuid-Hollands Landschap, Daarnaast is ook de provincie Zuid-Holland betrokken.

29

•

Energietransitie: Landschappelijke kwaliteiten

stand. Zo is er een kleinere afstand tussen een vee-

staan voorop bij energietransitie.

houderijbedrijf en een geurgevoelig object mogelijk en

Vergroten van de bekendheid van het gebied:

kunnen agrariërs bijvoorbeeld beter nevenactiviteiten

aan het landschap.

Vergroten van de naamsbekendheid en het

ontplooien of een bedrijfswoning omzetten in een bur-

Landbouw: Een voor agrariërs aantrekkelijk

positieve imago van het Bijzonder Provinciaal

gerwoning.

landschap met ruimtelijke kwaliteit en een goed

Landschap.

Ruimtelijke kwaliteit: De huidige kwaliteiten van

•

het landschap behouden en versterken. Ontwikkelingen en nieuwe functies voegen waarde toe •

•

economisch perspectief, versterking van duur-

•

•

zame grondgebonden melkveehouderij inclusief

3.2.2 Grondgebruik

een verder opgeschaalde kringlooplandbouw,

We kiezen expliciet voor melkveehouderij, natuur en

behoud van de agrarische sector als drager van

recreatie als functies in ons buitengebied. Andere ont-

het landschap.

wikkelingen vinden we niet passend. Stedelijke ont-

Biodiversiteit: Vergroten en versterken van

wikkelingen en grootschalige opwekking van zon- en

de huidige biodiversiteit en het realiseren van

windenergie krijgen dus geen plaats in ons landschap.

een netwerk van ecologische verbindingen. Dit

We temperen daarmee ook de economische verwach-

afstemmen op de verschillende gebieden te

tingswaarde van de grond. We willen de kosten voor de

weten het weidegebied, gebieden met opgaande

agrarische sector zo laag mogelijk houden en specu-

beplanting en het moerasgebied.

latie voorkomen. Daarmee bieden we ruimte aan een

Stadsranden, recreatie en groenstructuur: Een

duurzame melkveehouderij, waar nodig verweven met

sterk en aantrekkelijk landschap voor bewoners

natuur, en voorkomen we latere sanering van onge-

met balans tussen recreatieve activiteiten,

wenste ontwikkelingen.

agrarische bedrijfsvoering, natuur, landschap-

•

pelijke kwaliteit en beleving. Een landschap dat

De melkveehouderij blijft als drager en beheerder van

verweven is met het stedelijk gebied.

het landschap behouden. Tegelijkertijd willen we wel

Water en klimaat: Gebiedskenmerken sturend

inspelen op de afname van het aantal boeren. Grond

laten zijn voor de inrichting en het gebruik. Dit be-

die op die manier beschikbaar komt kan bijdragen

tekent een overgang van ‘peil volgt functie’ naar

aan de initiatieven vanuit het samenwerkingsver-

‘functie volgt peil’. Daarnaast verbetering van de

band Duurzaam Boer Blijven, kringlooplandbouw, de

waterkwaliteit.

verwevenheid tussen natuur en melkveehouderij en extensivering. We houden ook de geurverordening in

30

Midden-Delfland krijgt naar verwachting te maken met

kunnen voldoen aan de eis tot emissieloze kassen in