Document · PDF

07 Kadernota 2026-2029 (4-6-2025)

Gemeenteraad 1 juli 2025, gemeente Midden-DelflandBij agendapunt: Kadernota 2026-202919.416 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 1 van 3

Kadernota 2026-2029 Gemeente Midden-Delfland

Kadernota 2026-2029

Inhoudsopgave Voorwoord .............................................................................................................................................. 3 Leeswijzer.................................................................................................................................... 4 Tot slot ........................................................................................................................................ 4 Externe ontwikkelingen .......................................................................................................................... 5 Algemeen financieel beeld...................................................................................................................... 6 Financieel uitgangspunt & kader begr. 2026 - 2029 ........................................................................... 7 Financieel perspectief ......................................................................................................................... 9 Algemene uitkering ........................................................................................................................... 11 Ontwikkelingen .................................................................................................................................

15 Programma 1 Vitale dorpen in Midden-Delfland ......................................................................... 16 Programma 2 Bestuur en veiligheid .............................................................................................. 19 Programma 3 Beheer, verkeer en milieu ...................................................................................... 22 Programma 4 Onderwijs ............................................................................................................... 27 Programma 5 Sociaal domein en welzijn ...................................................................................... 30 Programma 6 Economische en sociale zaken ............................................................................... 35 Programma 7 RO, ontwikkeling en wonen ................................................................................... 39 Bedrijfsvoering .............................................................................................................................. 44 Investeringskredieten ........................................................................................................................... 55 Weerstandsvermogen...........................................................................................................................

56 Totaaloverzicht ..................................................................................................................................... 57

Gemeente Midden-Delfland

Kadernota 2026-2029

Voorwoord Hierbij ontvangt u de Kadernota 2026-2029. Deze Kadernota geeft u inzicht in de ontwikkelingen en de opgaven waar we voor staan. De Kadernota biedt de gemeenteraad een belangrijk en constructief moment om richting te geven aan de begroting. Het stelt de raad in staat om beleidsmatige en financiële keuzes in samenhang en op tijd te maken. Daarmee vormt de Kadernota een krachtig fundament onder de Programmabegroting 2026. We stellen deze keuzes voor op basis van een gedeelde koers: de ambities uit het collegewerkprogramma en de Toekomstvisie Midden-Delfland 2050 geven ons richting en houvast. Ze helpen ons focus te houden, ook in een werkelijkheid die ons uitdaagt met grote en serieuze opgaven waarvoor eenvoudige oplossingen ontbreken. Kenmerkend voor deze Kadernota is de financiële opgave die we hebben. Dit kleurt de Kadernota en maakt deze tot een bijzondere.

Grote en serieuze opgaven waar eenvoudige oplossingen voor ontbreken In de voorliggende kadernota presenteren wij een financieel perspectief dat in de komende jaren somber aandoet. Liever hadden we een makkelijkere boodschap gebracht en een scenario geschetst waarin al onze ambities optimaal tot leven komen. De realiteit is helaas anders. De gemeentelijke middelen zijn beperkt en de kosten stijgen, mede door de druk die landelijke en regionale ontwikkelingen op onze begroting uitoefenen. De invloed van verschillende maatschappelijke ontwikkelingen op ons gemeentelijk bestuur is daarbij groot. De vergrijzing van de bevolking, klimaatverandering en de decentralisatie van zorgtaken stellen ons voor uitdagingen; de zorg voor een groeiende groep ouderen, de transitie naar een duurzamere samenleving en het bieden van passende ondersteuning aan kwetsbare groepen. Grote en serieuze opgaven waar eenvoudige oplossingen voor ontbreken en die drukken op een toch al krappe begroting. Dit financiële beeld is niet uniek in Nederland, veel en steeds meer gemeenten hebben moeite om hun begroting structureel rond te krijgen. Het kabinet is uit verschillende hoeken opgeroepen om de voorgenomen bezuiniging op het gemeentefonds terug te draaien en te zorgen voor meer structurele in plaats van incidentele financiering.

Toch hebben we ons op dit moment te verhouden tot de werkelijkheid en moeten we met de middelen die er nu zijn de juiste keuzes maken voor Midden-Delfland.

We kiezen ervoor om met de beschikbare middelen onze identiteit te onderstrepen Hoewel het financieel perspectief uitdagend is, kiezen we ervoor om met de beschikbare middelen onze identiteit te onderstrepen. Door het maken van weloverwogen keuzes kunnen we onze typerende elementen versterken zodat we naast het uitvoeren van onze wettelijke taken ook echt Midden-Delfland kunnen blijven. Dat betekent dat; we de stevige sociale cohesie in stand willen houden, we initiatieven faciliteren die de leefbaarheid vergroten, we ons inzetten voor behoud en versterking van het Bijzonder Provinciaal Landschap en we een scherp oog hebben voor het handhaven van de veiligheid. Maar ook dat we ons blijven inspannen om het woningtekort terug te dringen. Uiteraard zijn de ambities die de basis vormen van onze gemeentelijke dienstverlening het uitgangspunt. Zo hebben we onverminderd oog voor inwoners en ondernemers en proberen we aan te sluiten bij wat er nodig is. Ook blijven we alert op de veranderende vraag vanuit de samenleving, onze dienstverlening stemmen we hierop af. Gehoord worden en betrokkenheid zijn hiervoor belangrijke pijlers. Hier investeren we in met gesprekken en voorlichting. Vanzelfsprekend hebben we daarbij aandacht voor de voortgang van de door de raad gestelde doelen.

Gemeente Midden-Delfland

Kadernota 2026-2029 De huidige context maakt dat we ons beperkt voelen en dat we ons bewust zijn van het feit dat we keuzes moeten maken. Dat dit niet altijd makkelijke keuzes zijn, is evident. Toch slaan wij met vertrouwen deze richting in zodat Midden-Delfland ook in de toekomst sociaal, veilig, groen en leefbaar blijft.

Een bijzondere Kadernota met bezuinigingsmaatregelen Het blijft ons doel om de Begroting 2026 sluitend te maken. Dit vraagt ingrijpende keuzes. Als het niet lukt om de Begroting 2026 sluitend te maken, dan richten we ons op een financieel positief meerjarenperspectief, waarbij de begroting in elk geval in 2029 (reëel) sluitend is. Deze Kadernota is hiertoe de eerste stap. Afhankelijk van de keuzes die worden gemaakt evenals de gevolgen van de meicirculaire, volgt een extra stap tussen behandeling Kadernota en het gereedmaken van de begroting. Het afgelopen jaar hebben we gewerkt aan allerlei maatregelen om te komen tot een sluitende begroting. We willen voorkomen dat er keuzes gemaakt worden die niet makkelijk te herstellen zijn en die een lange tijd negatief effect hebben. Dat is echter niet meer realistisch. We nodigen de raad nadrukkelijk uit om als democratisch hart van onze gemeente, vanuit haar waarden en visie, richting te geven aan de keuzes over welke bezuinigingen we wel of niet doorvoeren. Om zo goed mogelijk inzicht te geven in de gevolgen, zijn de maatregelen toegevoegd. Ook ontvangt u het overzicht van maatregelen die we wel hebben overwogen, maar niet aan u voorstellen. Dit maakt deze Kadernota een uitzondering op het reguliere proces en ook meteen een spannende.

De raad heeft een duidelijk oproep gedaan om het debat over bezuinigingen in de openbaarheid te voeren. Dat kan op deze manier tijdens de behandeling van de kadernota en indien nodig ook nog bij de behandeling van de begroting.

Leeswijzer De Kadernota begint met een algemeen hoofdstuk over belangrijke externe ontwikkelingen. Daarna leest u over het financiële beeld. Hierin staan de kaders die we voorleggen ter goedkeuring en het financieel meerjarenbeeld met uitleg. Informatie over de algemene uitkering leest u hierin ook. De gevolgen van de meicirculaire staan hierin nog niet. Deze zijn ten tijde van het aanbieden van deze Kadernota nog niet bekend. Het laatste deel van het 'algemeen financieel beeld' bevat alle ontwikkelingen en taken die nu bekend en relevant zijn voor het meerjarenbeeld. De indeling is per programma, zodat de verbinding met de begroting duidelijk is. Ook hier leest u terughoudendheid. De financiële opgave is dusdanig fors dat het ons beperkt in mogelijkheden om ontwikkelingen vorm te geven. Per programma leest u in twee tabellen zowel de autonome mutaties die nu bekend zijn als een weergave van de voorgestelde bezuinigingen bij het programma. De voorgestelde maatregelen met toelichting zijn bijgesloten als bijlage A bij deze nota.

Tot slot Vitale dorpen, een duurzaam landschap, een menselijke samenleving en een dienstverlenende gemeente; onze ambities uit het collegewerkprogramma blijven onverminderd van kracht. De financiële beperking daagt ons echter wel uit. Dit vereist scherpe keuzes, maar we zijn vastbesloten deze in lijn met onze ambities samen met u als gemeenteraad tot een goed einde te brengen. Tijdens de zomerperiode werken we aan een reëel sluitende begroting op basis van de kaders en uitgangspunten die u ons meegeeft en de keuzes die u maakt in de bezuinigingsopgave. Met vriendelijke groet, Het college van burgemeester en wethouders van Midden-Delfland

Gemeente Midden-Delfland

Kadernota 2026-2029

Externe ontwikkelingen Macro-economische vooruitzichten In dit hoofdstuk bespreken we een aantal economische vooruitzichten voor Nederland. Deze ontwikkelingen zijn overgenomen uit het Centraal Economisch Plan 2025 van het CPB. Het geeft in grote lijnen de context weer voor onze gemeente maar is niet een-op-een te vertalen naar de economische vooruitzichten voor Midden-Delfland.

Economische ontwikkeling 2025-2026 Geopolitieke onrust zorgt momenteel voor extra onzekerheid; deze is in beperkte mate in de raming meegenomen. Volgens de huidige verwachting groeit de koopkracht in 2025 en 2026 en neemt de armoede af. Het economisch beeld voor de middellange termijn is gunstiger dan eerder verwacht, door een hogere arbeidsparticipatie en lagere werkloosheid. De overheidsfinanciën vallen daardoor ook beter uit, al neemt het tekort op middellange termijn nog steeds toe. Het CPB heeft op 26 februari het Centraal Economisch Plan (CEP) gepubliceerd met vooruitzichten voor de economie en de overheidsfinanciën. In deze raming is ook een verkenning tot 2033 opgenomen. Geopolitieke ontwikkelingen maken de economische situatie echter onzeker. Sinds het aantreden van een nieuwe Amerikaanse regering is de voorspelbaarheid van politieke beslissingen afgenomen en zijn disruptieve veranderingen mogelijk op het terrein van handel en internationale samenwerking. Het overheidssaldo verslechtert op middellange termijn doordat de uitgaven meer toenemen dan de inkomsten, die min of meer de groei van het bbp volgen. Dit komt vooral door oplopende kosten voor de zorg en sociale zekerheid (mede door vergrijzing) en stijgende rente-uitgaven. In 2028 bedraagt het saldo -1,7% van het bbp, in 2033 -2,9% van het bbp.

Doordat het aantal werkenden duidelijk hoger is dan eerder geraamd, ontwikkelen ook de overheidsfinanciën zich gunstiger.

Economie groeit gematigd Het bbp groeit in 2025 met 1,9% en in 2026 met 1,5%. Vooral huishoudens en de overheid stimuleren de groei doordat ze meer besteden. Op de middellange termijn groeit de economie sterker dan eerder geraamd. Doordat meer jongeren en meer ouderen van rond de pensioenleeftijd werken, is het arbeidsaanbod hoger. Ook blijft de werkloosheid lager. Wel verwachten we dat de productiviteitsgroei in deze periode laag blijft.

Koopkracht en armoede De koopkracht groeit de komende jaren, omdat de loongroei hoger ligt dan de inflatie. Ook lastenverlichting uit het Hoofdlijnenakkoord draagt bij aan de toenemende koopkracht. Hierdoor neemt ook de armoede af, van 3,5% in 2024 naar 2,9% in 2026. De inflatie daalt, maar blijft nog een aantal jaren hoger dan 2%, doordat de lonen blijven stijgen en door effecten van beleid zoals de btw-verhoging.

Gemeente Midden-Delfland

Kadernota 2026-2029

Algemeen financieel beeld

Gemeente Midden-Delfland

Kadernota 2026-2029

Financieel uitgangspunt & kader begr. 2026 2029 Zoals genoemd in het Coalitieakkoord op hoofdlijnen 2022-2026 voeren wij een duurzaam financieel beleid met een structureel financieel sluitende begroting. Structurele uitgaven dekken wij met structurele inkomsten. Hierbij hanteren wij het principe dat de gemeente het geld beheert namens de samenleving. Daarom ook streven we ook naar een beperkte ontwikkeling van de lastendruk voor onze inwoners, verenigingen en bedrijven. Middelen die het weerstandsvermogen en de budgetbehoefte overstijgen, kunnen ingezet worden voor de samenleving. We behouden daarbij het streven naar een weerstandsvermogen met een ratio die zich minimaal tussen de 1,0 en 1,4 (dit kwalificeert als ‘voldoende’) bevindt. Om in aanmerking te komen voor repressief toezicht door de provincie moet sprake zijn van een sluitende Begroting 2026 of anders een sluitend meerjarenperspectief 2027-2029. Wij streven in beginsel naar een structureel sluitende begroting voor alle jaren. Echter, op basis van de (voorlopige) begrotingsaldi in deze Kadernota 2026-2029 is het ‘vertrekpunt’ voor al van deze jaren negatief. Voor een groot deel is dit het gevolg van het (nog altijd) uitblijven van een volledige en structurele compensatie door het Rijk van gemeentelijke taken (zie verder onder ‘Financieel perspectief’).

Hoewel wij altijd streven naar een structureel sluitende meerjarenbegroting, ligt onze focus eerst op een sluitende Begroting 2026. Mocht dit niet haalbaar blijken, zetten we in op een sluitend meerjarenperspectief 2027-2029, waarbij in elk geval 2029 structureel sluitend is. Voor de Begroting 2026-2029 hanteren wij de volgende kaders: a) De Begroting 2026 is materieel in evenwicht (ofwel: reëel sluitend); structurele lasten worden gedekt door structurele baten. b) Wanneer de Begroting 2026 niet sluitend kan worden, is in elk geval het begrotingsjaar 2029 materieel in evenwicht. c) Hoewel ons dit tijdelijk, vanuit het Bestuurlijk Overleg Financiële Verhoudingen (BOFv), is toegestaan zien we in principe af van het structureel inzetten van reserves voor een sluitende begroting. d) Incidentele lasten kunnen gedekt worden door incidentele baten (veelal door onttrekking aan de algemene reserve). e) Wij baseren ons in de Begroting 2026 en MJP 2027-2029 op de prijsindex uit de meicirculaire *. f) De Begroting 2026 en MJP 2027-2029 bevat geen taakstellingen of stelposten**. g) De Begroting 2026 en MJP 2027-2029 bevat in beginsel voortzetting van bestaand beleid en projecten en werkzaamheden opgenomen in het collegewerkprogramma. h) Uitgangspunt voor de OZB is een structurele opbrengststijging van 3% per jaar + een incidentele extra stijging van 2%.

*** i) Voor de afvalstoffenheffing en rioolheffing stijgen de tarieven niet meer dan voor kostendekkendheid noodzakelijk.****

Gemeente Midden-Delfland

Kadernota 2026-2029 j) Voor de toeristenbelasting blijven de tarieven van 2025 in 2026 gehandhaafd*****: • •

€ 1,00 per overnachting per persoon in een kampeermiddel. € 1,50 per overnachting per persoon voor een overnachting in een inrichting niet zijnde een kampeermiddel.

* Voor de prijsontwikkeling hanteren wij, indien van toepassing, het Nationale consumentenprijsindex (cpi). Voor de loonontwikkeling hanteren wij de (verwacht binnenkort vast te stellen) CAO. Deze halen wij uit de meicirculaire 2025. De gevolgen van de meicirculaire zijn op het moment van aanbieden van deze Kadernota nog niet bekend. ** Wij hanteren geen stelposten tenzij deze uitdrukkelijk als mogelijkheid aangegeven worden door bijvoorbeeld de VNG. *** Tijdens de behandeling van de Kadernota en begroting 2025 heeft de raad gesproken over het handhaven van de structurele opbrengststijging van 3%. Dit is de bestendige lijn om evenwichtige lokale lastendruk en opbrengst te bereiken. Wij stellen daar bovenop nu een extra incidentele stijging van 2% voor gezien onze huidige financiële positie. **** Voor het tarief rioolheffing 2026 betekent dit een indexering van het tarief voor 2025. Voor de afvalstoffenheffing zal een forsere stijging nodig zijn. De hoogte van de stijging is onder meer afhankelijk van de haalbaarheid van invoering Restafvaltarief per 1 januari 2026. ***** Bij de maatregelen ziet u wel het voorstel tot verhoging vanaf 2027. De raad heeft bij de invoering van de toeristenbelasting’ (onder meer) besloten dat tarieven voor 2 jaar worden vastgesteld. Daarom stellen wij u geen wijziging voor 2026.

Hiermee geeft u zekerheid aan de ondernemers die de toeristenbelasting moeten incasseren en afdragen. Voor 2027 stellen wij u volgend jaar een absolute tariefstijging voor en voor 2028 en verder een indexering van de tarieven.

Gemeente Midden-Delfland

Kadernota 2026-2029

Financieel perspectief De jaarschijven 2026-2028 uit de Begroting 2025 en MJP 2026-2028 (gecorrigeerd met tussentijdse begrotingswijzigingen) vormen de basis voor de Begroting 2026 en MJP 2027-2029 (I). De tussentijdse begrotingswijzigingen betreffen de afzonderlijke raadsvoorstellen voor het Begrotingsjaar 2025 en de periodieke begrotingswijzigingen. Ten opzichte van die stand zijn er besluiten met financiële consequenties die verwerkt moeten worden (reguliere mutaties) alsmede de voorgestelde bezuinigingen (via fiches). Al deze mutaties zijn in deze Kadernota verwerkt in de betreffende programma’s. De fiches van de voorgestelde bezuinigingen zijn tevens als bijlage A opgenomen. Als bijlage B ziet u het overzicht van fiches waarvan u wordt voorgesteld om deze niet te verwerken. Bij enkele van deze fiches leest u ook de ambtelijke overwegingen en toelichting. Wij geven u dit overzicht om volledig transparant te zijn in onze overwegingen. Dit leidt tot onderstaande saldi als vertrekpunt voor de Begroting 2026 en MJP 2027-2029.

Beginstand begroting 2026-2029 II) Mutaties kadernota regulier III) Mutaties kadernota fiches/bezuiniging IV) Stand kadernota 2026-2029 (Een positief saldo is nadelig)

2026 € 2.324.382

2027 € 2.339.814

2028 € 2.339.814

2029 € 2.150.515

€ 479.478

€ 919.959

€ 1.364.033

€ 1.393.817

€ - 2.294.420

€ - 3.323.820

€ - 3.466.837

€3.350.975

€ 509.440

€ - 64.047

€ 237.010

€ 193.357

Waar wij eerder al een structureel somber beeld vanaf 2026 voorzagen, diende dit zich na de Voorjaarsnota 2024 van het Rijk al in 2025 aan. Daarom zijn reeds voor de begroting 2025 bezuinigingsvoorstellen gedaan en besloten. Hoewel een aantal van deze maatregelen ook effect hadden op het meerjarenperspectief, was dit niet voldoende om ook de jaren vanaf 2026 structureel te sluiten. Onze focus lag begin dit jaar op het (reëel) sluitend maken van de Begroting 2026. Voor alle jaren zijn we aan de aan de slag gegaan met de voorbereiding op bezuinigingen/ombuigingen. Het reëel sluitend maken van de Begroting 2026 is daarbij onveranderd de doelstelling, maar dit is veel moeilijker en ingrijpender geworden dan eerder voorzien. Zoals we al herhaaldelijk hebben benoemd, willen we daarbij voorkomen dat keuzes gemaakt moeten worden die niet makkelijk te herstellen zijn en langdurig negatief effect hebben. Wanneer dit betekent dat een reëel sluitende Begroting 2026 hierdoor niet haalbaar is, stellen we u voor om de doelstelling te wijzigen in een (financieel) positief meerjarenperspectief, waarbij in elk geval 2029 (reëel) sluitend is. Afgelopen jaren hebben de VNG en gemeenten zelf nadrukkelijk kenbaar gemaakt dat taken en middelen in balans moeten zijn. Toegezegd is dat in de Voorjaarsnota van het rijk extra middelen voor gemeenten zijn opgenomen.

Enerzijds voor een gedeeltelijke demping van het ‘ravijnjaar’ en anderzijds als tegemoetkoming voor kosten jeugdzorg. Wat dit precies betekent voor onze

Gemeente Midden-Delfland

Kadernota 2026-2029 gemeente, wordt pas duidelijk bij de meicirculaire. Deze circulaire is zeer relevant en voor de begroting van het opvolgend jaar. Los daarvan is van belang dat wij ook zelf blijven werken aan onze eigen uitvoeringskracht. Op het moment van aanbieden van deze Kadernota, zijn de gevolgen van de meicirculaire nog niet bekend. Deze informatie ontvangt u dus separaat en zo snel als dat mogelijk is. Onder ‘Algemene uitkering’ leest u meer.

Gemeente Midden-Delfland

Kadernota 2026-2029

Algemene uitkering De gevolgen van de meicirculaire 2025 op basis van de Voorjaarsnota 2025 van het Rijk zijn op het moment van aanbieden van deze Kadernota nog niet bekend. Hierin worden gemeenten geïnformeerd over de wijzigingen van het gemeentefonds naar aanleiding van de Voorjaarsnota 2025 van het Rijk. Het gemeentefonds kent een algemene uitkering en decentralisatie-uitkeringen (waaronder ook integratie-uitkeringen). De algemene uitkering wordt jaarlijks geïndexeerd. Die indexatie bestaat uit het accres, waaronder ook aanvullende niet-taakgebonden kortingen en toevoegingen aan de algemene uitkering. Het accres exclusief deze kortingen en toevoegingen is te splitsen in een volume-accres en een prijs-accres die volgens een methodiek worden berekend. Door taakmutaties vinden wijzigingen van de algemene uitkering plaats. De plannen betekenen voor de eerste twee jaren een verlichting van de bezuinigingsopgave van gemeenten. Maar dat betekent niet dat alle bezuinigingstrajecten direct de ijskast in kunnen. Allereerst maakt het kabinet een bedrag beschikbaar om de terugval in het gemeentefonds te dempen. Ook draagt het Rijk bij aan de tekorten voor de jeugdzorg en worden de gemeenten pas met ingang van 2028 aangeslagen voor de maatregelen in het kader van de Hervormingsagenda Jeugd.

Daar staat wel tegenover dat die taakstelling vanaf 2028 geen € 1 miljard bedraagt, zoals tot nu toe het geval was, maar € 1,5 miljard. Voor de eerste twee jaren is dit een flinke verlichting van de bezuinigingsopgave, maar bezuinigen blijft nodig. Daar komt bij dat de financiële zorgen vanaf 2028, met name bij de jeugdzorg, alleen maar toenemen. Compensatie Ravijnjaar en Jeugd 2026: het Ravijnjaar. In 2026 daalt daalt de vergoeding van het Rijk aan de gemeenten met ongeveer € 2,3 miljard door een aantal systeemaanpassingen in de algemene uitkering. Per saldo gaat het om bijna 3% van de totale uitgaven van de gemeenten. Veel gemeenten zitten nu midden in de uitvoering van de bezuinigingstrajecten en keken reikhalzend uit naar deze voorjaarsnota. Op basis van de nieuwe plannen kunnen zij bezuinigingstrajecten aanpassen of hoeven ze zelfs minder rigoureus te bezuinigen. Het Rijk compenseert de terugval van het gemeentefonds in 2026 structureel met ongeveer € 400 miljoen. Voor een gemiddelde gemeente van ongeveer 40.000 inwoners betekent dit een effect van circa € 800.000 structureel. De commissie-Van Ark berekende in haar rapport ‘Groeipijn’ dat het tekort op de jeugdzorg oploopt tot € 828 miljoen in 2024. Via de voorjaarsnota neemt het Rijk in de komende jaren de helft van het tekort voor zijn rekening.

Dat betekent dat er met ingang van 2025 € 414 miljoen wordt toegevoegd aan het gemeentefonds. Verzachten van het ingroeipad van de Hervormingsagenda Jeugd In 2021 concludeerde een arbitragecommissie dat de gemeenten moesten worden gecompenseerd voor de tekorten in de jeugdzorg. Per saldo betrof het een compensatie van € 1,8 miljard. De maatregelen die in de Hervormingsagenda Jeugd worden uitgewerkt, moeten tot een kostenbesparing van ongeveer € 1 miljard leiden. De volledige besparing wordt nu opgeschoven en hoeft pas met ingang van 2028 te worden gerealiseerd, in plaats van in 2026.

Gemeente Midden-Delfland

Kadernota 2026-2029 Voor een gemiddelde gemeente van 40.000 inwoners betekent dit voor 2026 en 2027 een verlichting van de taakstelling van ongeveer € 1 miljoen. Gemeenten die hun taakstelling voor 2026 en 2027 al hadden gerealiseerd, kunnen dit bedrag ten gunste brengen van de algemene middelen. Voor de meeste gemeenten was het echter al een opgave om de taakstelling voor 2025 in te vullen met structurele maatregelen. Deze gemeenten krijgen nu twee jaar uitstel om de verhoogde taakstelling te realiseren. De nieuwe reeks van de te realiseren maatregelen uit hoofde van de Hervormingsagenda ziet er als volgt uit. Eigen bijdrage jeugdzorg Met ingang van 1 januari 2028 wordt er een eigen bijdrage ingevoerd voor de mensen die jeugdzorg ontvangen. Deze maatregel moet € 260 miljoen opleveren. Het gemeentefonds wordt hiervoor gekort. De verwachting is dat dit voor de gemeenten budgettair neutraal zal uitvallen. Sturen op de trajectduur van de jeugdzorg In de voorjaarsnota staat dat Rijk en gemeenten met de sector afspraken gaan maken over betere sturing op de trajectduur. Deze afspraken moeten met ingang van 2028 een besparing opleveren van € 68 miljoen. Indexeren opbrengst Hervormingsagenda De besparingsopgave van de Hervormingsagenda is berekend op het prijs- en volumepeil 2019.

Nu het grootste deel van deze maatregelen in 2028 ingaan, gaat het Rijk uit van een groter besparingspotentieel. Zowel het volume- als het prijspeil is namelijk toegenomen ten opzichte van 2019. Het Rijk gaat uit van een extra besparingspotentieel van € 507 miljoen. Forse resterende opgave Hervormingsagenda Jeugd vanaf 2028 Gemeenten die de lijn van de voorjaarsnota volgen en ervoor kiezen om de taakstelling bij de jeugdzorg te leggen, zullen zich moeten voorbereiden op het nemen van stevige maatregelen. In 2028 is de taakstelling € 1,2 miljard hoger dan in 2025. Voor een gemiddelde gemeente van 40.000 inwoners betekent dit dat er in 2028 voor ongeveer € 2,4 miljoen aan extra besparingen moeten zijn gerealiseerd ten opzichte van 2025. Daar komt de inkomstentaakstelling nog bovenop, al is de verwachting dat die budgettair neutraal uitvalt voor gemeenten. Financieringsarrangement WMO Doordat de vergrijzing de komende jaren toeneemt, stijgt naar verwachting het beroep op de WMO ook. Rijk en gemeenten zijn in gesprek over een nieuw financieringsarrangement voor de WMO. Daartoe wordt ieder jaar € 75 miljoen structureel aan het gemeentefonds toegevoegd. Hierdoor ontstaat een oplopende reeks. Ook voor 2029 wordt weer € 75 miljoen structureel aan het gemeentefonds toegevoegd. In de voorjaarsnota van 2024 was hier al rekening mee gehouden.

Accres gemeentefonds Bbp-systematiek De jaarlijkse groei van het gemeentefonds, het ‘accres’, is vanaf 2024 niet meer gekoppeld aan de ontwikkeling van de rijksuitgaven, maar aan de ontwikkeling van de economie (het bruto binnenlands product; bbp). Zo zou een stabielere groei worden bewerkstelligd ten opzichte van de oude systematiek. De normering wordt gesplitst in een volumedeel en een prijsdeel. Het volumedeel

Gemeente Midden-Delfland

Kadernota 2026-2029 wordt gebaseerd op een 8-jaars historisch gemiddelde van het bbp. Het prijsdeel is gebaseerd op de prijsontwikkeling (inflatie) van het bbp van het lopende jaar. Risico van verdringing Grofweg is te zeggen dat gemeenten het volumedeel kunnen aanwenden om de hogere kosten op te vangen die samenhangen met bevolkingsgroei, kwaliteitsverbeteringen en beleidsintensiveringen. Het prijsdeel kunnen ze aanwenden om de kosten van loon- en prijsstijgingen op te vangen. Nu loopt de prijsontwikkeling van het bbp echter achter bij de gemiddelde inflatie waar gemeenten mee geconfronteerd worden. In dat geval moeten gemeenten het volumedeel aanwenden om de inflatie te bekostigen of aanvullend bezuinigen. Een hogere inflatievergoeding in 2025 De accrescijfers zijn geactualiseerd op basis van de recentste cijfers van het Centraal Planbureau (maart 2025). De inflatie voor 2025 valt bijna 1% hoger uit dan in de miljoenennota in september werd voorzien. Dat leidt tot een hogere inflatievergoeding voor gemeenten. Toezichthouders: tenminste het prijsdeel bbp gebruiken voor inflatievergoeding De provinciale toezichthouders stellen als eis dat de loon- en prijsstijging in de komende gemeentebegroting tenminste gebaseerd is op het prijsdeel van het bbp. Voor 2026 bedraagt dit 2,74%.

Gemeenten die van mening zijn dat de koopkracht van hun lopende begroting 2025 op orde is, bijvoorbeeld omdat ze eerder al met een hoger percentage hebben gerekend, kunnen de hogere vergoeding voor 2025, die structureel doorwerkt, inzetten ten gunste van de algemene middelen. Gemeenten die zich dit jaar geconfronteerd zien met hogere loon- en prijsstijgingen dan waarvoor ze zijn gecompenseerd of die intern en met hun verbonden partijen en subsidiepartners nacalculatieafspraken hebben gemaakt, kunnen de hogere vergoeding daarvoor inzetten. Zij kunnen dit dus niet ten gunste van de algemene middelen brengen. Een goede analyse is hiervoor cruciaal. Mutatie prijsdeel accres in euro’s Zoals de tabel met de percentages al liet zien, heeft de mutatie van het prijsdeel vooral een effect in 2025. Dit werkt structureel door naar latere jaren. Het gaat hierbij om een bedrag van gemiddeld € 350 miljoen. Voor een gemiddelde gemeente van 40.000 inwoners gaat het hier om een bedrag van ongeveer € 700.000 structureel. Afrekening btwcompensatiefonds Gemeenten kunnen de btw die ze betalen declareren bij het btw-compensatiefonds. Dit fonds kent een plafond. Als gemeenten meer declareren dan in het fonds beschikbaar is, wordt het resterende bedrag betaald uit het gemeentefonds. Declareren ze minder, dan vloeit het overblijvende deel terug naar het gemeentefonds.

De verwachting is dat er de komende jaren geld overblijft in het btw-compensatiefonds en dat er dus een bedrag wordt gestort in het gemeentefonds. Van de toezichthouders mogen de gemeenten daar in hun meerjarenbegroting rekening mee houden. Ze mogen het laatst gerealiseerde voordeel (op dit moment 2023) doortrekken in hun meerjarenbegroting. Voor de gemeenten die dit bedrag volledig hebben ingeboekt, heeft de voorjaarsnota slecht nieuws. Er blijft in 2024 € 241 miljoen minder over dan in 2023. Dat betekent ook dat gemeenten een minder hoog voordeel mogen inboeken in hun meerjarenbegroting. Een gemiddelde gemeente van 40.000 inwoners die de maximale norm structureel heeft ingeboekt, moet nu een structurele tegenvaller noteren van bijna € 500.000. Gemeente Midden-Delfland

Kadernota 2026-2029

Gemeente Midden-Delfland

Kadernota 2026-2029

Ontwikkelingen Hieronder leest u de ontwikkelingen waar wij nu en in de komende periode invulling aan willen geven. Soms zijn deze ontwikkelingen al financieel te vertalen, dan leest u dat onderaan in het betreffende programma in een financieel staatje. Per programma staat zowel een tabel met zogenaamde autonome mutaties, als een tabel met daarin de voorgestelde bezuinigingsmaatregelen. Een toelichting op de voorgestelde bezuinigingen leest u in bijlage A bij deze kadernota. We gebruiken de indeling van de programmabegroting, zodat duidelijker de link te maken is met bijgevoegd financieel overzicht en met de meerjarenbegroting. Dat laat onverminderd dat veel van de genoemde ontwikkelingen programma overstijgend zijn.

Gemeente Midden-Delfland

Kadernota 2026-2029

Programma 1 Vitale dorpen in Midden-Delfland Hernieuwde focus en energie op dorpen en landschap Midden-Delfland is een groene gemeente met een unieke positie als groen gebied in een stedelijke omgeving. In de afgelopen twintig jaar is gekoesterd en ontwikkeld wat Midden-Delfland uniek maakt. Het landschap, de fijnschaligheid en de prettige manier van leven. De bevestiging van het belang van deze eigenschappen vinden wij in het Cittaslow-lidmaatschap en de toekenning van de status 'Bijzonder Provinciaal Landschap'. De kwaliteiten komen ook terug in de speerpunten van de gebiedsvisie Midden-Delfland 2025. Samen met onze inwoners, ondernemers en verenigingen zetten we ons met hernieuwde focus en energie in voor onze dorpen, en ook met onze regionale partners voor ons Bijzonder Provinciaal Landschap Midden-Delfland.

Behouden en versterken van het landschap Het landschap van Midden-Delfland is belangrijk voor de leefomgeving van onze eigen inwoners en ook voor de regio. Midden-Delfland heeft recreatiegebieden aan de randen van steden, natuurgebieden in het zuidelijke deel en een agrarisch kerngebied. Het behoud en versterking van de kwaliteiten die hiermee samenhangen vereisen een gevarieerde aanpak waarbij de gemeente en partners van de Landschapstafel samenwerken. Er worden verschillende programma's, projecten en initiatieven ontwikkeld om de doelen te bereiken. Het Bijzonder Provinciaal Landschap Midden-Delfland blijft een levendig landschap waar mensen kunnen recreëren. Gebiedsmarketing wordt gebruikt om het landschap en de streekproducten bekend te maken en het voortbestaan van Midden-Delfland te bevorderen. Het duurzame economische verdienmodel voor de landbouw, voornamelijk melkveehouders, in het agrarisch kerngebied is erg belangrijk. Het programma Duurzaam Boer Blijven stimuleert kringlooplandbouw en betaalde landschapsdiensten om de landbouwsector duurzaam te maken en beter aan te laten sluiten bij de stedelijke omgeving. Financiële middelen en de groei van de productie en afzet van lokaal voedsel zijn essentieel om de boeren in staat te stellen goed voor het landschap te zorgen en er meerwaarde uit te halen.

Wij dragen samen met onze partners van de Landschapstafel actief bij aan het Zuid-Hollands Programma Landelijk Gebied. Dit programma richt zich op waterbeheer, het versterken van de natuur en biodiversiteit, en het verminderen van broeikasgassen. Het toekomstperspectief van de landbouw speelt een belangrijke rol bij het realiseren van deze maatschappelijke uitdagingen. De gemeente heeft al veel bijdragen geleverd en zal dit ook in de komende jaren blijven doen.

Dorpsvisies Midden -Delfland heeft levendige dorpen waar men zich jong kan voelen en oud kan worden. Als Cittaslow streven we ernaar dat onze dorpen bloeiende, veilige en sociale dorpen blijven om in te leven, wonen en werken. Ons doel is om de leefbaarheid van de dorpen te stimuleren door te zorgen voor een goede balans in voorzieningen en woningen enerzijds en het behoud van het karakter van het dorp anderzijds. Dit vereist maatwerk. Den Hoorn, Maasland en Schipluiden hebben een eigen identiteit en de inwoners voelen zich verbonden met hun dorp. De uitdaging is om de identiteit en het karakter van de dorpen in het landschap te behouden voor toekomstige generaties. De visie hierop zal voor elk dorp opgesteld worden samen met inwoners, ondernemers en organisaties die een betrokkenheid hebben bij een dorp. De dorpsvisies vormen bouwstenen voor de Omgevingsvisie 2.0.

Gemeente Midden-Delfland

Kadernota 2026-2029 Een aantal randvoorwaarden is op voorhand al te noemen, mede dankzij het participatietraject van de Toekomstvisie 2050; •

• •

•

Wonen; behoud van jongeren door voldoende woonruimte voor jongeren, en bouwen van woningen voor ouderen zodat betere doorstroming komt en meer passende woonruimte beschikbaar komt voor jongeren en gezinnen. Er is behoefte aan meer appartementen, sociale huurwoningen, vrije sector huurwoningen en betaalbare koopwoningen, zoals ook blijkt uit de Woonvisie 2024-2030. Voorzieningen; behoud en versterken van voorzieningenniveau voor behoud van een goede woonomgeving; Dorpse sfeer; de identiteit en verbondenheid met het dorp wordt gekoesterd. Dit wordt bekrachtigd door het karakter van elk afzonderlijk dorp te behouden, realisatie van meer ontmoetingsplekken en bevordering van sociale cohesie. Daarbij krijgen de inwoners meer ruimte om bij te dragen aan hun eigen leefomgeving. Bereikbaarheid; behoud van het karakter van elk dorp en ons landschap betekent dat niet elke functie in de betreffende kern behouden of gerealiseerd kan worden. We zorgen hierom voor goede onderlinge verbindingen tussen de dorpen en met de omliggende steden. Hiertoe stimuleren wij betere wandel- en fietsverbindingen en openbaar vervoerverbindingen. Duurzaamheid; bij herstructurering van bestaande buurten en bij nieuwbouw zijn duurzame en klimaatadaptieve maatregelen vanzelfsprekend.

Omgevingsvisie 2.0 Met de opstelling van de Omgevingsvisie 2.0 wordt de ruimtelijke vertaling gemaakt van de landschappelijke kwaliteiten in een actuele regionale context en in verbinding met onze drie dorpen. We doen dit samen met betrokkenen. Dat zijn primair de inwoners maar ook ondernemers, verenigingen, organisaties, buurgemeenten en partners. We hechten immers veel waarde aan een goede relatie en communicatie met hen. De Omgevingsvisie 2.0 zal na het participatietraject uiterlijk in 2026 worden vastgesteld.

Financiële mutaties Kadernota mutaties regulier Een positief bedrag is negatief

Onderwerp Totaal

2026 €0

2027 €0

2028 €0

2027 - € 55.000 - € 10.000

2028 - € 55.000 - € 10.000

2029 €0

Kadernota mutaties fiches Een positief bedrag is negatief

Onderwerp Lasten Subsidie gebiedsmarke ting

Fichenr. 3

Gemeente Midden-Delfland

2026 - € 45.000 €0

2029 - € 55.000 - € 10.000

Kadernota 2026-2029 Onderwerp Aframing budget Midden Delfland / adviezen derden Aframng subsidiebudg et Baten Salaris deels ten laste van IODS Onderhoud recreatiegebi eden deels tlv IODS Totaal

Fichenr. 9

2026 - € 35.000

2027 - € 35.000

2028 - € 35.000

2029 - € 35.000

- € 10.000

- € 155.000 - € 90.000

- € 65.000

- € 200.000

- € 210.000

Gemeente Midden-Delfland

Kadernota 2026-2029

Programma 2 Bestuur en veiligheid Ondermijning De georganiseerde ondermijnende criminaliteit in Nederland neemt toe. Het gaat dan bijvoorbeeld om drugshandel, hennepteelt en drugslaboratoria, mensenhandel, malafide (horeca)bedrijven, vastgoedfraude of het witwassen van geld. Het onderwerp ondermijning had tot nu toe een bescheiden plaats in onze gemeentelijke veiligheidsplannen. Van begin augustus 2023 tot 1 maart 2024 hebben we samen met een medewerker van het RIEC ingezet op onder andere het beleidsmatig op orde brengen van de organisatie in de aanpak van ondermijning. In dat kader is er ook een nieuw "plan van aanpak ondermijning Midden-Delfland 2024-2026" opgesteld. In dit plan zetten we met name in op het vergroten van de bewustwording, het versterken van de informatiepositie, het op orde stellen van het beleid en het verbeteren van de integrale samenwerking en aanpak. Dit plan willen we nu daadwerkelijk uitvoeren zodat ons beeld concreter wordt op het gebied van ondermijning in Midden-Delfland. U heeft reeds ingestemd met een budget van € 50.000,- voor 2024 en 2025. In de loop van 2026 kunnen we de afweging maken in welke mate inzet op dit nu onderbelichte aspect structureel nodig is.

Bibob De Wet Bibob geeft de gemeente de mogelijkheid de achtergrond van een aanvrager van bijvoorbeeld een vergunning, subsidie of vastgoedtransactie met de gemeente te onderzoeken. Als gevaar dreigt dat een vergunning of subsidie wordt misbruikt voor criminele activiteiten of dat crimineel vermogen wordt geïnvesteerd, kan de gemeente de aanvraag weigeren, een afgegeven vergunning of subsidie intrekken of overheidsopdrachten of overeenkomsten ontbinden. Door toepassing van deze wet kan de gemeente voorkomen dat ze criminele activiteiten faciliteert door bijvoorbeeld het verlenen van een vergunning. Op dit moment wordt de Wet Bibob binnen de gemeente Midden-Delfland alleen actief toegepast op horecavergunningen. Omliggende gemeenten passen Bibob breder toe dan alleen horeca. Wanneer wij hierin achterblijven, kan er sprake zijn van een zogenaamd waterbed-effect. Op dit moment is het Bibob-beleid uit 2012 van kracht. Wij willen het Bibob-beleid herzien. Daarnaast willen we een Bibob-coördinator aanwijzen die verantwoordelijk is voor de coördinatie en uitvoering van de Bibob-toetsen zodat dit organisatiebreed opgepakt kan worden. Dit is een nieuwe rol die Bibob kennis en ervaring vraagt. Wij onderzoeken wat de mogelijkheden zijn om hier invulling aan te geven. Hier is momenteel nog geen concreet bedrag voor te noemen. In de komende maanden werken we dit nog uit.

De verwachting is dat we hier voor de begroting beter zicht op kunnen geven.

Beleid Openbare Orde en Veiligheid Vorig jaar lieten we u al weten dat veel vastgestelde beleid op het taakveld Openbare Orde en Veiligheid deels is verouderd. Een deel van het beleid is opgepakt maar onder andere het ligplaatsenbeleid nog niet. Wij wegen af met welke urgentie en welke inzet de actualisatie kan plaatsvinden. Wij doen in deze kadernota geen budgetaanvraag.

Herstructurering van de crisisorganisatie Vanaf 1 juli 2024 is een andere aanpak binnen de crisisorganisatie doorgevoerd. Aanleiding voor deze actualisatie waren de ervaringen die zijn opgedaan tijdens de pandemie COVID-19, de opvang van vluchtelingen uit de Oekraïne en nieuwe inzichten in het vakgebied, mede ingegeven door de evaluatie van de Wet veiligheidsregio’s. De essentie van de aanpassing is dat een gemeente zo dicht mogelijk bij de reguliere werkwijze blijft in tijden van een crisis, ook is erkend dat een gemeente

Gemeente Midden-Delfland

Kadernota 2026-2029 soms met een crisis (of een deel van een crisis) te maken heeft waar de hulpdiensten niet bij worden ingezet (cybercrime, sluiting winkels). Al de betrokken collega's zijn in 2025 getraind in de aangepaste rol. Vanaf 2026 vinden de onderhoudstrainingen plaats. Deze trainingen worden regionaal aangeboden en er wordt ook in regionaal verband getraind. Ook is het Gemeentelijke Team Incidenten ingesteld, dit team kan binnen de gemeente worden geactiveerd. Het Gemeentelijke Team Incidenten is zoveel mogelijk gelijk aan de reguliere gemeentelijke organisatie. Dat geldt voor de uitvoering, de aansturing en de verantwoording. Wat afwijkend is van het reguliere werk is dat werkzaamheden worden uitgevoerd onder bijzondere omstandigheden (bv. grote spoed, buiten reguliere werktijden) en dat er coördinatie binnen de gemeente nodig is en/of dat de burgemeester/voorzitter veiligheidsregio bevoegdheden uitoefent op basis van de Wet Veiligheidsregio’s. Deze aanpassing is budgetneutraal.

Financiële mutaties Kadernota mutaties regulier Een positief bedrag is negatief

Onderwerp Lasten Uitvoering plan van aanpak ondermijning Verlaging inwonersbijdrage MRDH 0-onderzoek en telefonische bereikbaarheid Totaal

2026 € 12.364 € 15.000

2027 € 25.000 €0

2028 €0 €0

2029 €0 €0

- € 2.636

€0

€ 25.000

€0

€ 12.364

€ 25.000

€0

Kadernota mutaties fiches Een positief bedrag is negatief

Onderwerp Lasten Besparing burgerlijke stand kosten eigen verklaring en kosten naturalisatie Anti

Fichenr. 27

2026 - € 58.200 - € 1.400

2027 - € 64.200 - € 1.400

2028 - € 64.200 - € 1.400

2029 - € 64.200 - € 1.400

- € 3.800

- € 1.000

Gemeente Midden-Delfland

Kadernota 2026-2029 Onderwerp discriminatiev oorziening Overige kosten verlagen (wegslepen wrakken) Bemiddeling en mediation OOV uitbesteding overig Bijdrage regionale samenwerkin g Veiligheidsreg io Haaglanden Bezuinging informatievoo rziening (tot. Bezuinging €50k.) Totaal

Fichenr.

2026

2027

2028

2029

- € 25.000

€0

- € 6.000

- € 5.000

- € 17.000

- € 5.000

- € 58.200

- € 64.200

Gemeente Midden-Delfland

Kadernota 2026-2029

Programma 3 Beheer, verkeer en milieu Beheerplannen In de beheerplannen wordt vastgelegd op welk niveau we de openbare ruimte willen beheren en onderhouden. Ook maken de plannen inzichtelijk welke financiële middelen nodig zijn en zijn actuele beheerplannen van belang in het kader van financieel toezicht van de provincie. In 2023 is het geactualiseerde beheerplan voor riolering vastgesteld. In 2024 zijn een nieuw beheerplan gebouwen, een nieuw beheerplan bebording, wegmeubilair en markering, een nieuw beheerplan beschoeiing, damwanden en kades (inclusief stuwen) en een geactualiseerd beheerplan bruggen vastgesteld. De financiële vertaling van deze beheerplannen is verwerkt in de begroting. Een nieuw beheerplan baggeren, een nieuw beheerplan begraafplaatsen, een geactualiseerd beheerplan wegen en een geactualiseerd beheerplan openbare verlichting zijn in voorbereiding. Daarnaast zijn geactualiseerde beleidsplannen voor openbaar groen en voor speelvoorzieningen in voorbereiding. Bezuiniging op enkele onderhoudsbudgetten heeft niet plaatsgevonden, aangezien hiervoor eerst het beheerplan herzien dient te worden. Tussen de Kadernota en voor aanbieden begroting kunnen wij - indien u dat wenst - in beeld brengen welke plannen wanneer worden herzien en waar eerdere actualisatie mogelijk is. Dat nemen we dan op bij het voorstel voor de begroting 2026 - 2029.

Voorziening kapitaalgoederen Voor het groot onderhoud van kapitaalgoederen kan een voorziening worden ingesteld. Deze voorziening is gebaseerd op een actueel beheerplan met een overzicht van de kosten voor een periode van tien jaar. De voorziening wordt gevoed door een jaarlijkse vaste dotatie vanuit de exploitatie en biedt flexibiliteit in de jaarlijkse uitgaven aan groot onderhoud. De kosten voor klein onderhoud blijven in de exploitatie. Indien een aanpassing leidt tot significante kwaliteitsverbetering is er sprake van een investering en wordt er een krediet toegekend. Met de vaststelling van het beheerplan gebouwen is er voor het groot onderhoud van de gemeentelijke gebouwen een voorziening ingesteld. Voor wegen is het ook de bedoeling om met een voorziening te gaan werken.

Duurzaamheid Duurzaamheid is een belangrijk aspect in onze gemeente. In de aanleg en het beheer en onderhoud van de openbare ruimte en de gemeentelijke gebouwen kijken wij continu wat wij hier als gemeente zelf voor bijdrage aan kunnen leveren. Voor de gemeentelijke gebouwen is er een routekaart voor verduurzaming per gebouw opgesteld die is verwerkt in het beheerplan. Bij vervanging van voertuigen willen we zoveel mogelijk overstappen van diesel naar elektrisch. Openbare verlichting wordt vervangen door LED verlichting. En bij (her)inrichting van de openbare ruimte worden klimaatadaptieve maatregelen toegepast. Ook voor de bezuinigingsopgave is nadrukkelijk gekeken naar éénmalige investeringen in duurzaamheid om structurele bezuinigingen te realiseren.

Integraal onderhoud De budgetten voor groenbeheer en voor onkruidbestrijding op verharding zijn structureel ontoereikend om het gewenste kwaliteitsniveau te behalen. Er loopt een aanbesteding voor dit onderhoud. De aanbesteding richt zich op het integraal uitbesteden van groenonderhoud en onkruidbestrijding op verharding per kern en voor het buitengebied. De laagste inschrijvingen voor de bestekken passen niet binnen de huidige budgetten, maar komen wel overeen met de uitgaven afgelopen jaar, waarin er overschrijdingen waren. Beheer binnen de bestaande budgetten leidt tot veiligheidsrisico’s, een slechte beleving van de openbare ruimte, onverwachte extra kosten door calamiteiten en achteruitgang van de kapitaalgoederen. Binnen de bestaande budgetten kan het

Gemeente Midden-Delfland

Kadernota 2026-2029 onderhoud alleen op frequentie uitgevoerd worden en kan er niet op beeldkwaliteit gestuurd worden. De weersomstandigheden zijn de grootste bepalende factor voor de groeisnelheid van het groen en het onkruid. In de Kadernota wordt voorgesteld om het benodigde budget in de begroting vast te stellen, zodat het college kan overgaan tot gunning van de aanbesteding. Hiermee kan het integraal onderhoud de komende jaren op het gewenste kwaliteitsniveau uitgevoerd worden.

Coöperatief Beheer Groengebieden Midden-Delfland (CBG) In 2019 is het Recreatieschap Midden-Delfland overgegaan in de coöperatie Coöperatief Beheer Groengebieden Midden-Delfland (CBG). De verdeelsleutel van de gemeentelijke financiële bijdragen bleef bij de start gelijk. Daarbij is afgesproken dat er een harmonisatieonderzoek wordt uitgevoerd voor een meer evenwichtige verdeling van de bijdragen. Recent is dit harmonisatieonderzoek afgerond en is bekend dat onze bijdrage flink verhoogd wordt. Op 11 maart is hierover in uw commissie gesproken. Hierin is unaniem aangegeven dat de verhoogde bijdrage begrijpelijk en acceptabel is. Onze gemeente heeft een belangrijke rol in het bieden van kwalitatieve groene ruimte aan de regio. De verhoogde bijdrage is minder voordelig dan de afgelopen jaren, maar nog steeds gunstig voor Midden-Delfland. Wanneer we de groengebieden zelf moeten onderhouden zijn de kosten hoger.

Financiële mutaties Kadernota mutaties regulier Een positief bedrag is negatief

Onderwerp Lasten Tekort onderhoud openbaar groen voor kwaliteitsniveau B. Tekort onkruidbestrijdin g op verharding voor kwaliteitsniveau B. Riolering actualisering budget GWL Riolering actualisering budget telefonie Riolering actualisering budget onderhoud

Gemeente Midden-Delfland

2026 € 402.534 € 160.000

2027 € 392.534 € 160.000

2028 € 287.534 € 160.000

2029 € 287.534 € 160.000

€ 25.000

- € 60.000

- € 1.800

- € 500

Kadernota 2026-2029 Onderwerp gemaal en kelder Riolering actualisering budget onderhoud gemaal en kelder Riolering actualisering budget uitgaven ivm bouwplannen Riolering actualisering budget kolkenzuigen Riolering actualisering budget straatvegen CBG verhoging deelnemersbijdra ge vanaf 2026 Kostenraming implementatie afvalinzamelbelei d (Diftar) Bijraming ODH i.v.m. indexatie welke onvoldoende is gebleken Budget Label C enkel incidenteel benodigd Baten Verwerking riolering mutatie met de voorziening Onttrekking afval (Diftar) mutatie met de egalisatievoorzie ning Totaal

2026

2027

2028

2029

- € 1.200

- € 17.999

€ 17.500

€ 15.700

€ 131.958

€ 115.000

€ 105.000

€0

€ 33.000

- € 14.125

- € 66.701 € 48.299

- € 56.701 € 48.299

€ 48.299 € 48.299

- € 115.000

- € 105.000

€0

€ 335.833

Kadernota mutaties fiches Een positief bedrag is negatief

Gemeente Midden-Delfland

Kadernota 2026-2029

kolom2 Lasten Afstoten kinderboerder ij Maasland of Schipluiden Bediening van bruggen alleen weekenden en woe middag Stoppen met de kerstboom 10% besparing op speelvoorzien ingen 10% besparing op onderhoud wegbermen 10% besparing op baggeren overstap op LED verlichting openbare wegen Minder advieskosten verkeer Lagere kosten onderhoud derden begraafplaats en Lagere uitgaven verkeersmaat regelen Lagere uitgaven verkeerseduc atie Temporiserin g kapitaallasten Omgevingsdie

Fichenr. 12

2026 - € 112.000 - € 8.500

2027 - € 201.000 - € 17.500

2028 - € 176.000 - € 17.500

2029 - € 126.000 - € 17.500

- € 15.000

- € 3.000

- € 5.000

- € 15.000

- € 12.500

- € 10.000

- € 5.000

- € 10.000

- € 5.000

- € 10.000

- € 3.000

€0

- € 75.000

- € 50.000

€0

- € 20.000

Gemeente Midden-Delfland

Kadernota 2026-2029 kolom2 Fichenr. nst Haaglanden (bezuinigingso pgave) Baten Actualisering 25 raming straatwerkbo nnen Totaal

2026

2027

2028

2029

- € 100.000 - € 100.000

- € 212.000

- € 301.000

- € 276.000

- € 226.000

Gemeente Midden-Delfland

Kadernota 2026-2029

Programma 4 Onderwijs Uitvoering Huisvestings Programma (IHP) De gemeente heeft een wettelijke zorgplicht voor voorzieningen onderwijshuisvesting. Onze algemene kader hiervoor zijn de gemeentelijke Verordening Voorzieningen Huisvesting Onderwijs, en het Integraal Huisvestingsprogramma onderwijs (IHP). In het vastgestelde IHP is de gemeentelijke situatie rond onderwijshuisvesting nader beschreven en uitgewerkt, ook naar de toekomst toe. Zaken zoals bijvoorbeeld ruimtelijke capaciteit en ruimtebehoefte, de staat van de panden, benodigd onderhoud en duurzaamheid zijn beschreven. Ook is in het IHP een financiële vertaalslag op hoofdlijnen gemaakt. Bij de vaststelling van het IHP in de gemeenteraad is voor de eerste interventie (extra tijdelijke huisvesting bij de Schutse) budget geraamd. Definitief beschikbaar stellen van de benodigde budgetten voor de nu volgende projecten - eerst de Mariaschool, en voor de periode daarna de basisscholen in Maasland en Schipluiden - vindt per project plaats in de gemeenteraad op basis van de projectplannen. Het eerste project waarvoor een projectplan en budgetvraag bij de raad zal worden neergelegd is de Mariaschool. Hiervoor zal in Q2 van 2025 een voorstel richting de raad komen. Verwachte investering voor de Mariaschool is in het IHP (op basis van de landelijke gehanteerde normen) geraamd op 9,5 miljoen euro (prijspeil 2024)

Actualiseren financiele afspraken beheer en onderhoud Behalve dat uitvoering van het IHP grote investeringen met zich mee brengt verwachten we dat de nieuwe situatie ook tot financiële voordelen leidt voor de gemeentebegroting. Zo leidt de ontwikkeling van de Mariaschool op enig moment tot het vrijkomen van de schoolwoningen in Den Hoorn, en draagt de beoogde gezamenlijke huisvesting van de scholen in Schipluiden tot het vrijkomen van locaties voor woningbouw in de kern Schipluiden. Daarnaast mag er vanuit gegaan worden dat uitgaven aan beheer en onderhoud zullen afnemen, naarmate de staat van de schoolgebouwen en het multifunctioneel gebruik op een hoger peil komt. In het derde kwartaal 2025 zijn wij voornemens een financiële doorlichting te doen op de lopende beheersafspraken op het gebied van onderwijshuisvesting (schoolwoningen, MFA Het Lint), en tot een doorrekening te komen van de investeringen in nieuwbouw en renovatie op de structurele meerjarenuitgaven aan beheer en onderhoud. De uitkomsten van deze exercitie zullen - wanneer deze leiden tot aanpassingen in de overeenkomsten met de partners - worden verwerkt in de meerjarenbegroting. Naast voordelen kunnen hierbij ook benodigde structurele bijraming uit naar voren komen.

De ervaring met Het Lint leert bijvoorbeeld dat de opgenomen middelen in de gemeentebegroting voor onderhoud al een aantal jaren te laag zijn voor om de daadwerkelijke kosten uit het meerjarenonderhoudsprogramma te financieren.

Schoolwoningen Schipluiden De ambitie uit de vorige raadsperiode om de huur van de schoolwoningen in Schipluiden af te bouwen is op korte termijn nog niet haalbaar. De Jozefschool heeft naar verwachting de komende jaren nog een leerlingenaantal waarbij de huidige ruimte nodig blijft. Met het oog op de planning van projecten in het IHP verwachten wij daarom de huur voor tenminste 2026 en 2027 nog incidenteel te moeten verlengen.

Gemeente Midden-Delfland

Kadernota 2026-2029

Leerlingenvervoer Vanwege slechte dienstverlening van een van de gecontracteerde vervoerspartijen hebben we ons als regio genoodzaakt gezien een deel van het leerlingenvervoer (en het jeugdwetvervoer) opnieuw aan te besteden. De nieuwe aanbesteding en de stijging van het aantal kilometers en de tarieven binnen het leerlingenvervoer leiden tot een prijsverhoging. Deze zal worden verwerkt in de meerjarenbegroting.

Beleidscapaciteit kostenbeheersing In zowel de programma's onderwijs (4), sociaal domein/welzijn (5) als sociale zaken (6), zien wij kansen, maar vooral ook een grote urgentie om onze inzet op kostenbeheersing te versnellen. Het gaat dan vooral om het realiseren van projecten of beleidsintensiveren die bijdragen aan het doorbreken van kostenverhogende mechanismen. In het programma onderwijs gaat het daarbij bijvoorbeeld over het komen tot een andere benadering van het leerlingenvervoer: meer maatwerkgericht faciliteren van ouders in het oplossen van hun vervoersvraagstuk, dan busjes laten rijden. In de andere programma's treft u hiervan andere voorbeelden aan. Om organisatiekracht op deze versnelling mogelijk te maken, willen wij voor een periode van twee jaar de beleidscapaciteit in het sociaal domein versterken met een 1 fte met aandachtsgebied kostenbeheersing. Door deze tijdelijke plus op de formatie kunnen we meer meters maken, en voorkomen we dat kansrijke interventies vertragen wanneer er een vacature binnen het team ontstaat.

Structurele voorstellen uit PBW 2025-2 Schoolmaatschappelijk werk Bij €15.629 (U) Het beschikbaar stellen van schoolmaatschappelijk werk draagt bij aan tijdig signaleren van een hulpvraag en het inzetten van passende hulp. Deze vorm van preventie beperkt de inzet van zwaardere jeugdhulp Vroegtijdse schoolverlating Af €17.620(I) Voor 2025 is een verlaging van de regionale bijdrage voor het bestrijden van vroegtijdse schoolverlating aangekondigd

Financiële mutaties Kadernota mutaties regulier Een positief bedrag is negatief

Onderwerp Lasten Nieuwe Mariaschool concept kapitaallasten Herzien kosten leerlingenvervoer naar

2026 € 137.333 €0

2027 € 236.547 € 112.500

2028 € 275.000 € 275.000

2029 € 275.000 € 275.000

€0

Gemeente Midden-Delfland

Kadernota 2026-2029 Onderwerp werkelijkheid Versterken beleidscapaciteit sociaal domein t.b.v. kostenbeheersin g Het beschikbaar stellen van schoolmaatschap pelijk werk Terugdraaiing besparing schoolwoningen Totaal

2026

2027

2028

2029

€ 30.000

€0

€ 15.629

€0

€ 91.704

€ 94.047

€0

€ 137.333

€ 236.547

€ 275.000

Kadernota mutaties fiches Een positief bedrag is negatief

Onderwerp Lasten Onderwijs algemeen Huisvesting basisonderwij s kinderopvang Onderwijs achterstande nbeleid Lokaal onderwijsbele id Bezuinging informatievoo rziening Jeugdsportbel eid Totaal

Fichenr. 38

2026 - € 56.200 - € 700

2027 - € 56.200 - € 700

2028 - € 56.200 - € 700

2029 - € 56.200 - € 700

€0

- € 39.000

- € 12.000

- € 2.500

- € 2.000

- € 56.200

Gemeente Midden-Delfland

Kadernota 2026-2029

Programma 5 Sociaal domein en welzijn Duurzame kostenbeheersing in het sociaal domein Vanwege de afname van rijksinkomsten, is ook de gemeente Midden-Delfland genoodzaakt tot stevige bezuinigingen. De maatregelen waarover de raad zal moeten besluiten, bestaan uit een inventarisatie van budgetten en taken waarop gekozen kan worden het budget te verminderen. Voor programma 5 betreft het dan activiteiten en ondersteuning op het gebied van sport, cultuur, kunst, gezondheid, inclusie, jeugdbeleid, ouderenzorg en ondersteuning . Met een pakket van bezuinigingsmaatregelen over de breedte van deze voorzieningen, kan – samen met de maatregelen op alle andere gemeentelijke terreinen en programma's - gekomen worden tot het sluiten van de begroting voor 2026. Afhankelijk van de bestuurlijk nog te maken keuzes (waar valt de bezuiniging, en in welke mate), is het onvermijdelijk dat dienstverlening voor inwoners hiermee afneemt en waarschijnlijk dat continuïteit van een aantal initiatieven, verenigingen en maatschappelijke activiteiten onder druk komt te staan. Taken waar geen directe bezuiniging op mogelijk is, zijn de wettelijke taken die gemeenten uitvoeren (voor programma 5 betreft het hierbij de jeugdzorg, de wmo en het jeugdwetvervoer).

Voor deze zogenaamde ‘open einde regelingen’ geldt dat de gemeente de plicht heeft zorg of ondersteuning aan te bieden aan inwoners die op basis van de wet in aanmerking komen voor zorg of ondersteuning. Het zijn juist deze wettelijke uitvoeringstaken waar het grootste deel van de uitgaven in het sociaal domein worden gemaakt. De ervaring leert dat deze taken het meest gevoelig zijn voor autonome kostenstijging (denk aan CAO ontwikkelingen, tariefontwikkelingen, personeelstekorten, tekortschietende rijksfinanciering). De gemeentelijke beïnvloedingsmogelijkheden zijn bij deze taken vanwege de wettelijke plichten juist beperkt. Maar ze zijn er wel! Zonder lange termijn strategie ten aanzien van de kostenbeheersing op deze taken, is de kans groot dat korte termijn besparingsmaatregelen averechts zullen werken: wanneer preventieve algemene voorzieningen (zoals sport, welzijn, vrijwilligers, cultuur, onderwijs, verenigingsleven, lichte ondersteuning, algemene gezondheid, vrijwillige vervoersvoorzieningen) worden afgebouwd, zal de druk op open-einde regelingen zoals jeugdzorg en Wmo alleen maar toenemen. Het gevolg is dan dat de kostenstijging op die terreinen aanhoudt, met nieuwe tekorten op de gemeentebegroting als resultaat.

Volgend deel →

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api1.ibabs.eu/publicdownload.aspx?site=middendelfland&id=b908d2ce-cd4b-4a71-81c8-0698d6766044