07 Jaarstukken 2020 (na commissie).pdf
Tekst van het document
Inhoud 1. AANBIEDINGSNOTA ......................................................................................................... 3 1.2 Inleiding .....................................................................................................................4 1.3 Bestemming resultaat ..................................................................................................6 1.4 Financiële samenvatting ............................................................................................. 10 2. JAARVERSLAG ................................................................................................................ 14 2.1 Programmaverantwoording ......................................................................................... 14 2.1.1 Programma 1: Vitale Dorpen in Midden-Delfland®2025 ............................................. 15 2.1.2 Programma 2: Bestuur en veiligheid ....................................................................... 33 2.1.3 Programma 3: Beheer, verkeer en milieu ................................................................ 40 2.1.4 Programma 4: Onderwijs ....................................................................................... 65 2.1.5 Programma 5: Sociaal domein en Welzijn ................................................................
69 2.1.6 Programma 6: Economische- en Sociale zaken ......................................................... 78 2.1.7 Programma 7: Ruimtelijke Ordening, Ontwikkeling en Volkshuisvesting ....................... 93 2.2 Overzicht van algemene dekkingsmiddelen ................................................................. 105 2.3 Overzicht van overhead............................................................................................ 107 2.4 Paragrafen.............................................................................................................. 110 2.4.1 Lokale heffingen ................................................................................................. 110 2.4.2 Verbonden partijen ............................................................................................. 114 2.4.3 Grondbeleid ....................................................................................................... 130 2.4.4 Onderhoud kapitaalgoederen ............................................................................... 135 2.4.5 Bedrijfsvoering ................................................................................................... 138 2.4.6 Weerstandsvermogen en risicobeheersing .............................................................
145 2.4.7 Financiering ....................................................................................................... 151 2.4.8 Covid 19............................................................................................................ 157 3. JAARREKENING ............................................................................................................ 163 3.1 Overzicht van baten en lasten in de jaarrekening en de toelichting ................................ 163 3.1.1 Het overzicht van baten en lasten in de jaarrekening .............................................. 163 3.1.2 Analyse van de begroting na wijziging ten opzichte van de realisatie ......................... 165 PROGRAMMA 1 ........................................................................................................... 165 PROGRAMMA 2 ........................................................................................................... 166 PROGRAMMA 3 ........................................................................................................... 166 PROGRAMMA 4 ........................................................................................................... 169 PROGRAMMA 5 ...........................................................................................................
169 PROGRAMMA 6 ........................................................................................................... 171 PROGRAMMA 7 ........................................................................................................... 172 ALGEMENE DEKKINGSMID DELEN .............................................................................. 175 3.1.3 Analyse begrotingsrechtmatigheid ........................................................................ 177 3.1.4 Overzicht aanwending bedrag onvoorzien .............................................................. 178 3.1.5 Overzicht incidentele baten en lasten .................................................................... 179 3.1.6 Wet normering bezoldiging topfunctionarissen........................................................ 180 3.2 Balans.................................................................................................................... 181 3.2.1 Grondslagen voor waardering en resultaatbepaling ................................................. 183 3.2.2 Toelichting op de balans ...................................................................................... 186 3.2.3.
Gebeurtenissen na balansdatum .................................................................... 194 1
3.2. Bijlagen................................................................................................................. 195 3.2.1 Gerealiseerde baten en lasten per taakveld ............................................................ 195 3.3.2 Single information, Single audit (SiSa) .................................................................. 196 4. Controleverklaring van de onafhankelijke accountant ........................................................ 198 5. Bijlagen bij de jaarstukken ............................................................................................ 199 5.1 Incidentele subsidies................................................................................................ 200 5.2 Rapportage Interbestuurlijk Toezicht.......................................................................... 201 5.3 Beleidsindicatoren ................................................................................................... 202 5.4 Staat van reserves en voorzieningen.......................................................................... 205
2
1. AANBIEDINGSNOTA
3
1.2 Inleiding ‘Kwaliteit staat voorop bij alles wat we doen.’ Ook in 2020 was dit beginsel uit het collegewerkprogramma leidend bij de uitvoering van onze taken. Zodat je in Midden-Delfland prettig kunt leven, goed kunt ondernemen en omwonenden uitstekend kunnen recreëren. Met de jaarstukken leggen we verantwoording af aan de gemeenteraad over het gevoerde beleid. Zowel onze noodzakelijke taken als de punten uit ons collegeprogramma komen daarbij aan bod. Wij beschrijven welke doelen we hebben bereikt, wat we hiervoor hebben gedaan en wat dat heeft gekost. Corona In februari van vorig jaar bereikte het coronavirus ons land en bracht een hoop onzekerheden met zich mee. Onze manier van werken veranderde en inwoners en ondernemers kregen andere vragen en behoeften. We hebben veel tijd besteed aan onvoorziene en extra werkzaamheden zoals handhaving, preventie en de uitvoering van ondersteuningsmaatregelen. Daarnaast heeft een deel van eerder geplande projecten en beleid vertraging opgelopen. In de paragraaf Covid-19 beschrijven we uitgebreid welke impact het virus had op onze gemeente. Begroting Gemeenten hebben al jaren te maken met ingrijpende ontwikkelingen. De financiële gevolgen van veranderingen als de invoering van de Omgevingswet, de kosten van de jeugdzorg en de nieuwe verdeling van het Gemeentefonds baarden ons zorgen bij het opstellen van de begroting.
Daarom was een omvangrijk bezuinigingspakket en het gedeeltelijk benutten van de algemene reserve nodig om een sluitende begroting op te stellen. Financieel resultaat Wij zijn erin geslaagd om de uitgangspunten uit de begroting 2020 grotendeels te realiseren. We sluiten 2020 af met een positief resultaat van bijna € 1,9 miljoen. Een positief resultaat waar wij tegelijkertijd een belangrijke kanttekening bij maken: in de loop van 2020 is de begroting een aantal keer aangepast op actuele ontwikkelingen. Om de begroting gedurende het jaar in evenwicht te houden was een bedrag van ca. € 0,6 miljoen nodig. Ook is door corona de uitvoering van projecten en beleid uitgesteld. Hierdoor lopen budgetten over de jaargrens heen. Door deze bedragen aan te merken als doorschuifbudget blijven ze beschikbaar voor het oorspronkelijke bestedingsdoel. Accountantscontrole De accountant heeft een goedkeurende verklaring afgegeven voor de rechtmatigheid. We hebben in 2020 flink wat verbeteringen doorgevoerd. Hierdoor hebben we nu - na drie jaar een verklaring met beperking te hebben gekregen – een goedkeurende verklaring. De controleverklaring is toegevoegd aan de jaarstukken. Hierin leest u dat de jaarrekening 2020 een getrouw beeld geeft van de omvang en samenstelling van zowel de baten, als de lasten over het boekjaar 2020.
De activa en passiva per 31 december 2020 zijn in overeenstemming met de geldende voorschriften. Toekomst Ondanks het positieve resultaat en de behaalde resultaten, maken we ons nog steeds zorgen. Het positieve resultaat is eigenlijk deels te danken aan de coronapandemie. We hebben andere prioriteiten moeten stellen en een aantal werkzaamheden hebben we uitgesteld. Maar deze moeten nog wel worden gedaan. En kosten door corona zijn deels door de landelijke overheid vergoed. De structurele kosten bijvoorbeeld voor jeugdzorg, maar ook voor de omgevingswet, blijven echter zorgelijk. En deze worden met name gevoed door de landelijke overheid. Leeswijzer De jaarstukken bestaan uit het jaarverslag en de jaarrekening. De jaarrekening is volgens de voorschriften uit het Besluit Begroting en Verantwoording opgebouwd zoals de begroting 20202023. Hierin zijn het beleid en de doelstellingen van de gemeente verdeeld over 7 programma’s. 4
Daarnaast leggen we verantwoording af over de algemene dekkingsmiddelen en overheadlasten. Het betreft hier voorgeschreven overzichten, deze moeten apart worden verantwoord in de jaarstukken.
5
1.3 Bestemming resultaat Het gerealiseerd resultaat van de jaarrekening 2020 bedraagt positief € 1.889.306. Rekening houdend met de hieronder opgenomen posten die doorgeschoven worden naar 2021 bedraagt het resultaat na budgetoverheveling/reservering voor BUIG € 854.126. Dit saldo wordt toegevoegd aan de algemene reserve. Voor een nadere verklaring van het resultaat wordt verwezen naar hoofdstuk 1.4 en de toelichtingen bij de programma’s (hoofdstuk 2.1). Volgens de regelgeving van het BBV is het voordelig resultaat als afzonderlijke post opgenomen onder het eigen vermogen op de balans. Het is de bevoegdheid van de raad om aan te geven hoe dit resultaat wordt bestemd. Wij stellen voor om het voordelig jaarrekeningresultaat als volgt te bestemmen: a.
Van de volgende budgetten lopen de werkzaamheden door in 2021. doorschuifbudgetten €
237.758
leges omgevingsverguning CM Staal
€
100.000
restantbudget 2020 asfaltverh.
€
80.000
transitievisie warmte en energie
inspectie/inventarisatie bebording
€
47.000
aanpassing kruising Lotsweg/Woudseweg
€
75.000
taakstelling huisvesting statushouders
€
7.610
beschut werken
€
25.111
onderuitputting bijstand door corona
€
40.000
restant gezondheids/preventieactiviteiten
€
9.000
uitvoeringskosten Tozo
€
129.000
inhuur GGZ-medewerker
€
16.000
inzet behandeling psychische problemen
€
14.000
ontvangen rijksmiddelen diverse regelingen
€
33.201
uitvoeringskst Tozo en Tonk
€
70.000
project Waarderen GBO
€
88.900
restant budget adviezen derden
€
15.000
Totaal doorschuifbudgetten
€
987.580
reserveren voordeel BUIG
€
47.600
toevoegen aan de Algemene reserve
€
854.126
Totaal bestemming resultaat jaarrekening
€
1.889.306
b. Het resterende deel van het batig resultaat
Toelichting doorschuifbudgetten Transitievisie warmte en energie Bij de decembercirculaire 2019 is een bijdrage voor de energietransitie via het Gemeentefonds beschikbaar gesteld. Hierbij is direct aangegeven dit te gebruiken als financiële overbrugging voor de uitvoering van het Klimaatakkoord op energie en warmte. Voor de ontvangst van dit éénmalige budget was de begroting 2020 al vastgesteld, waardoor reeds budgetten beschikbaar waren voor de uitvoering van de werkzaamheden in 2020. Mede door de Coronamaatregelen is het niet mogelijk geweest om extra te investeren in opdrachten voor 2020. De reeds geraamde budgetten voor 2020 waren daarbij voldoende. De éénmalige rijksmiddelen uit 6
2019 kunnen we daardoor doorschuiven naar 2021 ter dekking van de overbruggingskosten. De hoop is dat dit jaar of in 2022 bekend wordt welke compensatie vanuit het Rijk structureel en/of éénmalig beschikbaar komt voor het Klimaatakkoord. Leges omgevingsvergunning De werkzaamheden vinden voor het grootste deel plaats in 2021. De aanvraag heeft in 2020 plaatsgevonden, waardoor de vordering in 2020 moet worden verantwoord. Zoals vastgelegd in de decemberbrief 2020 wordt dit legesbedrag overgeheveld naar 2021. Restantbudget 2020 asfaltverhardingen Dit wordt uitgevoerd in 2021. Door gebrek aan capaciteit is een groot deel van het geplande asfaltonderhoud dit jaar niet uitgevoerd. Inspectie/inventarisatie bebording De voorbereidingen zijn gestart. Door gebrek aan capaciteit is het niet gelukt om de opdracht voor inspectie en inventarisatie van de bebording in 2020 uit te zetten. In 2021 wordt deze inspectie en inventarisatie alsnog uitgevoerd om daarna het areaal aan bebording beter te kunnen beheren. Aanpassing kruising Lotsweg/Woudseweg Er is een bedrag van € 75.000 begroot als bijdrage aan de provincie voor aanpassingen aan de kruising Lotsweg-Woudseweg. Dit wordt betaald na realisatie. Het werk is in 2020 gestart en wordt in de eerste helft van 2021 afgerond. Daarom wordt dit bedrag overgeheveld naar 2021.
Taakstelling huisvesting statushouders Het aantal statushouders in begeleiding is toegenomen en zal verder toenemen (als gevolg van de verdubbelde taakstelling). De beschikbare middelen zijn benodigd voor de wettelijk verplichte maatschappelijke begeleiding, in het bijzonder de afronding van reeds ingezette trajecten. Beschut werken De kosten die Werkse! voor Beschut werk 2021 in rekening brengt zijn sterk toegenomen, onder andere door het wegvallen van de bonus beschut werk, het verminderen van de Rijksbijdrage en toenemende begeleidingskosten. Dit budget is nodig in 2021 om de kosten op te vangen wanneer we onze volledige taakstelling invullen. Mocht gedurende het jaar blijken dat de kosten gunstig uitvallen, dan zal in de loop van 2021 de raming worden bijgesteld. Onder uitputting bijstand e.d. door corona In 2021 zal extra inzet nodig zijn op het gebied van re-integratie. De reden hiervoor is dat de gemeente ook de taak heeft gekregen om gebruikers die sinds de start van de corona crisis zijn ingestroomd in de Tozo, naar werk te begeleiden. Mede als gevolg hiervan is sprake van een toename van het aantal bijstandsuitkeringen, waardoor ook meer inzet aan re-integratie nodig is. Het resterende re-integratie budget zal hiervoor worden ingezet.
Restant gezondheids-/preventieactiviteiten Op deze post is vanwege corona minder uitgegeven aan gezondheids-/ preventie-activiteiten dan begroot, omdat de besteding bij de GGD vooral in 2021 plaatsvindt. Hierdoor is onze bijdrage aan de GGD in 2020 lager en komt die in 2021 hoger uit dan begroot. Inhuur GGZ-medewerker Het resterend bedrag van 2020 is nodig om de lopende meerjarige afspraken rond de bestaande GGZ-medewerker te bekostigen. Inzet behandeling psychische problemen De afgelopen periode is er een toename van psychische problemen en daarvoor is gedurende 2020 en 2021 tijdelijk extra inzet nodig. Omdat het accent van de inzet in 2021 ligt, dient het restantbudget van 2020 te worden doorgeschoven. Uitvoeringskosten Tozo Voor iedere aanvraag van de Tozo ontvangt de gemeente een bedrag ten behoeve van de uitvoeringskosten. Dit bedrag kan worden besteed voor de uitvoering van de Tozo. De ontvangen
7
Rijksbijdrage is voor uitvoering van de verschillende tranches Tozo en Tonk. Aangezien dit doorloopt in 2021 wordt het resterende budget doorgeschoven. Ontvangen Rijksmiddelen diverse regelingen Het kabinet heeft voor 2020 geld beschikbaar gesteld om gemeenten te compenseren voor de extra uitgaven voor de dorps-en buurthuizen, de voorziene toename van de armoede- en schuldenproblematiek en voor re-integratie. Deze compensatie vanuit het Rijk is aan het einde van het jaar beschikbaar gekomen. Om de reden worden deze middelen overgeheveld naar 2021. Uitvoeringskosten Tozo en Tonk De uitvoering bij Werk en Inkomen vraagt in 2021 extra inzet in verband met de uitvoering van Tonk en Tozo en de uitvoeringskosten voor de inrichting van de Suite. De uitvoeringskosten 2020 lopen door in 2021 vanwege de opstart van de uitvoering Tozo en Tonk. Hiervoor is het resterende budget van 2020 nodig. Project Waarderen GBO Vanuit team belastingen loopt het project 'Waarderen op GBO'. Dit project is gestart in 2019 en loopt door tot in 2022. Door vertraging in de werkzaamheden is het budget voor 2020 niet volledig benut. Nu de werkzaamheden in 2021 worden uitgevoerd, is het resterende budget nodig in 2021.
Restant budget adviezen derden Op de algemene post adviezen derden is in 2020 budget overgehouden. Een van de oorzaken is het uitstellen van de adviesvraag op het gebied van btw en Vennootschapsbelasting (Vpb). Dit uitstel is het gevolg van personeelsverloop. De adviesaanvraag is inmiddels uitgezet, waardoor de kosten in 2021 worden gemaakt. Reserveren voordeel BUIG Ten opzichte van de begroting is op de BUIG een voordeel van € 47.600. Gezien de verwachte toekomstige ontwikkelingen ten aanzien van de BUIG (lagere uitkering) wordt voorgesteld om het voordeel 2020 te reserveren als buffer voor de toekomst. Toevoegen aan de Algemene reserve Na resultaatbestemming blijft een positief saldo over van € 854.126. Wij stellen u voor om dit toe te voegen aan de algemene reserve.
Wij stellen u ook voor om de onderstaande budgetten over te hevelen naar 2021. Aangezien het bedrag van de overheveling voor deze projecten voor de lasten en de baten hetzelfde is, is deze voor het bestemmingsvoorstel budgettair neutraal (dekking vanuit de (algemene) reserve of bijdrage van derden). Voor de begrotingswijziging in 2021 zijn de projecten echter wel van belang.
budgetneutrale doorschuifbudgetten aanpassingen Lotsweg
€
56.000
personele capaciteit potentiele woningbouw
€
199.354
herinrichting Centrum Schipluiden
€
94.500
budget Centrumplan Den Hoorn
€
1.743.727
Totaal budgetneutrale doorschuifbudgetten
€
2.093.581
Toelichting budget neutrale doorschuifbudgetten Aanpassingen Lotsweg In de begroting 2020 is een bijdrage van de MRDH begroot van € 56.000 voor aanpassingen aan de Lotsweg. Dit wordt door de provincie aangepakt samen met de verbreding van de N223
8
(Woudseweg). Dit werk is in 2020 gestart en wordt in de eerste helft van 2021 afgerond. De bijdrage ontvangen wij na realisatie. Dit bedrag wordt daarom overgeheveld naar 2021. Personele capaciteit potentiele woningbouw Voor de uitvoering van het collegeprogramma op dit punt is in 2020 een budget van € 273.000 beschikbaar gesteld. Hiervan is ruim € 73.000 besteed in 2020. Het restant wordt overgeheveld naar 2021. Herinrichting Centrum Schipluiden Voor de herinrichting van het centrum Schipluiden is een budget van € 100.000 beschikbaar. In 2020 is een bedrag van € 5.500 besteed. Het restant wordt overgeheveld naar 2021. Budget Centrumplan Den Hoorn Vanuit de dekkingsreserve is een budget beschikbaar gesteld voor de realisering van het centrumplan Den Hoorn. Door allerlei procedures is de uitvoering vertraagd. Het restantbudget wordt overgeheveld naar 2021.
9
1.4 Financiële samenvatting In dit hoofdstuk leest u de financiële samenvatting van de jaarrekening. Hierin staat eerst het algemene financiële beeld en vervolgens de gemeentelijke belastingen en de gemeentelijke reserves. Algemeen financieel beeld De jaarrekening 2020 laat een positief resultaat zien van € 1.889.306. Gedurende het begrotingsjaar 2020 is de begroting een aantal keer aangepast op actuele ontwikkelingen. Dit gebeurde via de periodieke begrotingswijzigingen. De eerste wijziging had een positief resultaat van ruim € 27.000 en de daaropvolgende wijzingen hadden een negatief resultaat (in totaal ruim € 586.000). Om de nadelige saldi van deze periodieke wijzigingen in 2020 te dekken, is de algemene reserve aangewend. Om de begroting gedurende het jaar in evenwicht te houden was dus een bedrag van (afgerond) € 586.000 -/- € 27.000 = € 559.000 nodig. Deze onttrekkingen blijken –achteraf- dus niet nodig.
Analyse resultaat De belangrijkste oorzaken van het positieve resultaat van € 1.889.306 leest u hieronder. Een meer gedetailleerde toelichting, leest u in de toelichting op de financiële afwijkingen in de programma’s. Vanwege de coronapandemie is een aantal projecten van de gemeente vorig jaar niet (volledig) doorgegaan, waardoor de daarvoor bestemde budgetten geheel of gedeeltelijk onaangetast bleven. Deze budgetten worden overgeheveld naar 2021. Het betreft hier 'technische overhevelingen', Bedragen waar u vorig jaar al mee heeft ingestemd. Het gaat hier om een bedrag van zo'n € 987.000. Daarnaast is door vooral de coronapandemie sprake van een (incidentele) onderbesteding van budgetten die tot een aanmerkelijk positief resultaat over 2020 hebben geleid. Deze afwijkingen zijn vanwege de oorzaak niet meegenomen in het overzicht ‘incidentele baten en lasten’. Verder is de exploitatie van het Bedrijvenschap Harnaschpolder verbeterd. Hierdoor kan de voorziening die hiervoor is gevormd met € 429.000 worden verlaagd. Andere grotere oorzaken zijn de mutaties op de wethouder pensioenen (- € 600.000), afwikkeling debiteuren sociale zaken voorgaande jaren (€ 490.000); verrekening IODS (€ 180.000), de algemene dekkingsmiddelen (€ 175.000) en overhead (personeel en overige organisatiekosten (€ 345.000).
Per programma en de overzichten algemene dekkingsmiddelen en overhead, is het resultaat als volgt.
Analyse resultaat vitale dorpen in MD 2025
€
366.400
voordelig
bestuur en veiligheid
€
-726.900
nadelig
beheer, verkeer en milieu
€
147.500
voordelig
totaal onderwijs
€
116.100
voordelig
welzijn en Wmo
€
354.700
voordelig
economische en sociale zaken
€
150.700
voordelig
RO, Ontw en Volksh.
€
362.100
voordelig
Algemene dekkingsmiddelen
€
775.000
voordelig
totaal overhead
€
344.700
voordelig
Totaal
€
1.890.300
Deze saldi zijn inclusief de verrekening van de reservemutaties Na resultaatbestemming blijft een positief saldo over van € 854.126. Wij stellen u voor om dit toe te voegen aan de algemene reserve. 10
Ontwikkeling eigen vermogen Het saldo 2020 kan kort als volgt worden weergegeven: Resultaat 2020 in € € -427.983 € 2.317.289 € 1.889.306
Omschrijving Totaal saldo baten en lasten (mutaties jaarrekening) Mutaties reserves jaarrekening Jaarrekening In de jaarrekening is in de tabellen een nadere uitsplitsing opgenomen. Gemeentelijke belastingen en heffingen
In 2020 zijn de volgende inkomsten uit gemeentelijke belastingen en heffingen gerealiseerd;
Overzicht geraamde inkomsten
Werkelijk 2019
Begroot 2020
Werkelijk 2020
Burgerlijke stand
€ 66.627
€ 49.129
€ 54.761
Rijbewijzen en reisdocumenten
€ 198.473
€ 155.331
€ 146.499
Leges gehandicaptenparkeerkaarten
€ 7.181
€ 4.103
€ 4.799
Basisregistratie Personen (BRP)
€ 7.600
€ 6.614
€ 7.617
Leges vergunningen ligplaatsen
€0
€0
€0
Monumenten
€ 1.898
€ 1.290
€ 2.056
Huisvestingsvergunning
€ 1.533
€ 102
€0
Algemeen plaatselijke verordening
€ 12.210
€ 18.579
€ 4.000
Bijzondere transporten
€ 1.899
€ 2.500
€ 1.486
Afvalstoffenheffing
€ 2.299.476
€ 2.704.632
€ 2.721.663
Rioolheffing
€ 1.848.044
€ 1.835.006
€ 1.846.748
Bouwvergunningen
€ 1.111.749
€ 655.903
€ 784.071
OZB
€ 4.584.347
€ 5.122.738
€ 5.098.257
De raad heeft tijdens haar vergadering van 23 juni 2015 besloten om voor de jaren 2016 tot en met 2020 OZB te heffen tegen een vast tarief. De opbrengst voor 2020 is begroot op basis van het tarief voor 2016 en de verwachte marktontwikkeling voor woningen en niet-woningen. De waardeontwikkeling laat sinds het besluit van 2015 een behoorlijke stijging zien. Dit heeft tot gevolg dat de aanslag OZB voor particulieren met meer dan het inflatiecijfer is gestegen. De OZB-opbrengst is hierdoor met 11,21% gestegen ten opzichte van 2019. Deze stijging wordt enerzijds veroorzaakt door de sterk stijgende WOZ-waarde en anderzijds door de areaaluitbreiding (meer woningen en niet- woningen) waarover belasting wordt geheven. In 2019 was de gemiddelde stijging van de WOZ-waarde in onze gemeente 9%. Dit leidt er dan ook toe dat de kosten voor de OZB-belasting gemiddeld voor onze inwoners is gestegen met 9%. De lagere opbrengst in vergelijking met de begroting komt door een lager aantal objecten dan begroot en verminderingen van de OZB-opbrengst wegens bezwaarschriften. In 2021 onderzoeken we de berekeningswijze voor de OZB. Eventuele aanpassingen zijn dan van kracht voor de aanslagen 2022. Gemeentelijke reserves en voorzieningen Onze werkwijze met betrekking tot onttrekkingen aan reserves spoort niet met de Kadernota rechtmatigheid.
Hierin wordt aanbevolen om onttrekkingen aan reserves conform het begrote bedrag plaats te laten vinden. Het niet opvolgen van deze aanbeveling levert een onrechtmatigheid op bij de jaarrekening controle, tenzij de gemeenteraad expliciet besluit een nadere werkwijze te hanteren. Onze werkwijze is om onttrekkingen op basis van werkelijke uitgaven te doen. In het raadsvoorstel voor de vaststelling van deze jaarrekening stellen wij u dan ook voor om deze in onze gemeente gangbare handelwijze te continueren.
11
Het saldo van de algemene reserve is in vergelijking met de jaarrekening 2019 met ruim € 1 mln. afgenomen. Hiermee wordt de stand € 6.489.265 per 31-12-2020 (excl. resultaat 2020). Voor de weerstandscapaciteit heeft dit geen invloed meer, aangezien in 2019 besloten is om een afzonderlijke reserve Weerstandscapaciteit te vormen van € 4 miljoen. Daarmee wordt een weerstandsratio van 2,1 behaald. Die krijgt daarmee de aanduiding uitstekend (zie voor nadere toelichting de Paragraaf Weerstandsvermogen en risicobeheersing). In onderstaande tabel staat de ontwikkeling van de algemene reserve in 2020 weergegeven. Dit verloop van de algemene reserve is gebaseerd op besluiten van de gemeenteraad.
12
Het hierboven gespecificeerde verloop van de Algemene reserve is gebaseerd op besluiten van de gemeenteraad, die direct of indirect hebben bijgedragen aan de instandhouding en verdere ontplooiing van onze gemeente.
13
2. JAARVERSLAG
2.1 Programmaverantwoording Leeswijzer In dit hoofdstuk wordt per programma aangegeven De doelstelling ‘Wat willen we bereiken?’ binnen het betreffende beleidsveld, zoals deze is opgenomen in de begroting 2020. In het onderdeel ‘Wat gaan we ervoor doen?’ de specifieke voornemens voor 2020. De gerealiseerde voornemens in 2020 in het onderdeel ‘Wat is er bereikt/uitgevoerd?’. De financiële tabellen in het onderdeel ‘Wat mag het kosten? /heeft het gekost?’ bestaan uit Kolom 1: de gerealiseerde baten of lasten in het voorgaande jaar Kolom 2: de primitieve programmabegroting Kolom 3: de programmabegroting (inclusief begrotingswijzigingen) in het verantwoordingsjaar Kolom 4: de werkelijk gerealiseerde baten of lasten in het verantwoordingsjaar Kolom 5: het verschil tussen de werkelijk gerealiseerde baten/lasten en de begroting inclusief wijzigingen. Onder het kopje toelichting financiële afwijkingen worden (waar nodig) de verschillen groter dan € 25.000 uit kolom 5 toegelicht. Een samenvattend overzicht van alle programma’s is opgenomen in hoofdstuk 3.2 (Overzicht baten en lasten).
14
2.1.1 Programma 1: Vitale Dorpen in Midden-Delfland®2025 Beleidsdoel Het behouden en versterken van het open agrarisch cultuurlandschap van Midden-Delfland. Het behouden en versterken van de kwaliteiten van de vitale dorpen en de buurtschappen in Midden-Delfland.
Wat willen we bereiken? Gewenst maatschappelijk effect Midden-Delfland is nu en in 2025 een vitaal landschap, met een agrarisch en recreatief karakter. De ‘koe in de wei’ is en blijft het symbool voor een grondgebonden veehouderij, de ‘Grutto in de wei’ staat voor een natuurlijk landschap met kansen voor weidevogels. Uit allerlei studies, waaronder die van de Metropoolregio Rotterdam Den Haag (MRDH) blijkt dat het kwaliteitslandschap ‘Central Park Midden-Delfland’ een belangrijke pijler is voor het economisch draagvlak van de regio. Het landschap van Midden-Delfland draagt daarnaast een steentje bij aan de regionale economie in de vorm van voedselproductie, een steeds verder ontwikkelde sector van ‘hospitality’ en andere vormen van dienstverlening aan het stedelijk gebied. In de visie MiddenDelfland® 2025 zijn de centrale thema’s al vastgelegd. Landschappelijke kwaliteit, rust, stilte en natuurbehoud zijn centrale kenmerken van ons gebied, gedragen door bedrijvigheid die ‘brood ziet’ in weidevogelbeheer, voedselproductie voor de stad (‘korte ketens’) en bij het gebied passende recreatieve voorzieningen (horeca, hippische sport etc.). Het inspelen op de economische uitdagingen en de veranderende behoeften vanuit de steden binnen de MRDH vraagt van het gebied, de ondernemers– zeker van de veehouders - en ons bestuur een grote flexibiliteit.
Het gemeentelijk (investering)beleid draagt hieraan bij door de ontwikkelingen actief te volgen, actoren in het gebied waar nodig steun te geven om zich aan te passen aan de veranderende vraag en de noodzakelijke publieke investeringen mogelijk te maken. Midden-Delfland werkt, o.a. met het geld dat is ontvangen ter compensatie van de aanleg van de A4, aan optimalisering van de eigendommen in het buitengebied (grondruil), aan verbetering van de landschapskwaliteit en aan bedrijfsmatige vernieuwing (innovatie) die inspeelt op de economische kansen voor Midden-Delfland. Samenwerking en draagvlak zijn daarbij belangrijk. Bestuurders uit de regio, maatschappelijke organisaties, ondernemers, inwoners en onderwijs ‘dragen’ met hun plannen en inzet Midden-Delfland en werken hierbij mee aan het realiseren van de toekomst van het landschap. Zeker stellen van draagvlak is mede daarom een voortdurend aandachtspunt voor het gemeentebestuur. De inwoners van de dorpen Den Hoorn, Maasland, Schipluiden en de buurtschappen vormen met elkaar een gemeenschap waar persoonlijk contact centraal staan. Een dynamische en gastvrije gemeenschap die levenskracht uitstraalt en waar ondernemers een belangrijke plek innemen en bezoekers van harte welkom zijn. De dorpen beschikken over basisvoorzieningen op de terreinen van wonen, zorg en welzijn.
Midden-Delfland is lid van de internationale beweging Cittaslow die nadruk legt op de authentieke waarden van de aangesloten gemeenten, op aandacht voor de kwaliteit van leven en voor goed en gezond voedsel. Lid zijn van Cittaslow betekent voor Midden-Delfland een oriëntatie op lokale kracht, fijnschaligheid en de eigen authentieke waarden. De komende jaren wordt meer ingezet op de samenwerking met Cittaslow-netwerk in onze gemeente en op de ‘branding’ van MiddenDelfland als een ‘slow’ en vooral ‘bijzonder provinciaal landschap’. In het kader van het behouden en versterken van de kwaliteiten van de vitale dorpen en buurtschappen in Midden-Delfland wordt de ontwikkeling van de 3 centrumplannen voortgezet. Dit houdt in uitvoeren van het bestemmingsplan Den Hoorn en zorgen voor een goede verkeersafwikkeling, in Schipluiden voortgaan met de structuurvisie en in Maasland ontwikkelen van een plan rond het gemeentehuis, Kerkplein en nabij Veldesteijn.
Wat is de relatie tussen Cittaslow en dit beleidsveld? Midden-Delfland® 2025 en Behoud door ontwikkeling is het fundament van Cittaslow in MiddenDelfland. Beide visies sluiten naadloos aan op de filosofie van deze beweging. Deze filosofie refereert aan drie mondiaal bestaande factoren die de kwaliteit van leven negatief kunnen
15
beïnvloeden, te weten armoede, de energiecrisis en voedselcrisis. Gemeenten kunnen vanuit de filosofie van Cittaslow proactief maatregelen nemen en gemeenschappen ondersteunen om de kwaliteit van leven te verbeteren. Zij doen dit door bewustwording en uit te gaan van de kracht van de lokale samenleving. Fijnschaligheid en veerkracht van deze lokale gemeenschappen worden lokaal ondersteund.
Toelichting IODS: “Groen ondernemen” Financiën De beschikbaar gestelde bedragen zijn gespreid uitgekeerd. Vanuit de Provincie na overhandiging van het meerjarenprogramma gevolgd door een beschikking en de uiteindelijke financiële verantwoording. Vanuit het Rijk is er geen verantwoordingsplicht, wel een bestedingsafspraak. In de beschikking van het Rijk is opgenomen: het aanwenden van middelen voor andere maatregelen, die als oogmerk ‘het versterken van de openheid van het authentieke agrarische cultuurlandschap’ hebben. In de notitie Groen Ondernemen 2010-2020 zijn zowel de uitgaven als ook de inkomsten opgenomen. Dit betreft het Grondinstrument en Duurzaam Boer Blijven. Hiernaast is een enkele uitgave ten laste gekomen van het IODS-budget, zonder operationeel raakvlak met de project/programma’s Grondinstrument en DBB. Inhoudelijk ligt er wel degelijk een relatie, en daarom is benutting van IODS-middelen voor deze onderdelen ook legitiem. Het gaat hierbij om de Polderarchitect en PUUUR. Einde 2019 zijn de gelden van het Recreatieschap (CBG/Staatsbosbeheer) volledig benut. Hetzelfde geldt einde 2020 voor wat betreft de gelden van de Provincie Zuid-Holland. Het saldo Rijksgelden laat eind 2020 een bedrag zien van € 13.964.507.
Managementletter: IODS als aandachtspunt PSA Het dossier IODS is door Publieke Sector Accountants (PSA) in de managementletter opgenomen als aandachtspunt. Onlangs is er overleg geweest, waarbij het standpunt van de Gemeente Midden-Delfland: “geen terugbetalingsverplichting en bestedingsverantwoording” door PSA akkoord is bevonden. Wel neemt PSA dit punt op bij de jaarlijkse meldingen, maar blijft dit zonder gevolgen. Het IODS-saldo blijft hierdoor opgenomen op de overlopende passiva. Saldo IODS Grondinstrument Deze tabel laat kort samengevat de inkomsten, uitgaven en (restant) saldi zien. Dit betreft de gelden van het Rijk. Financiën IODS kwaliteitsprojecten Jaar Beginsaldo Ontvangsten
Bestedingen
€0 € 8.597.000 € 8.266.000 € 16.959.921 € 16.603.165 € 15.709.819 € 16.009.902 € 14.911.126 € 14.496.844
€ 1.068.000 € 331.000 € 141.000 € 356.756 € 893.346 € 157.819 € 1.098.806 € 414.282 € 532.337
2012 2013 2014 2015 2016 2017 2018 2019 2020
€ 9.665.000 * €€ 8.835.000 ** €€€ 457.902 € 55.449 €€-
Einde jaar saldo € 8.597.000 € 8.266.000 € 16.960.000 € 16.603.165 € 15.709.819 € 16.009.902 € 14.966.545 € 14.496.844 € 13.964.507
*) 1e tranche: dit deel bevat 5,3 miljoen t.b.v. IODS Sanering verspreid liggende glastuinbouw **) 2e tranche: dit deel t.b.v. IODS Grondinstrument
Voortzetting programma’s Ondanks de volledige benutting van de middelen van Provincie Zuid-Holland en het Recreatieschap, wordt het programma Duurzaam Boer Blijven vanuit de Rijksgelden voortgezet. Conform de evaluatienota is voor zowel het grondinstrument als ook Duurzaam Boer Blijven een meerjarenprogramma 2021-2024 en op hoofdlijnen een begroting opgesteld. Dit betekent dat er ook voor de periode na 2024 voldoende middelen beschikbaar zijn om de programma’s te kunnen continueren.
16
Wat gaan we ervoor doen en wat hebben we bereikt? Wat gaan we daarvoor doen?
Wat hebben we gedaan?
Operationeel doel om het beoogde maatschappelijk effect te bereiken
De concrete doelen in dit programma zijn direct gerelateerd aan het behoud en versterken van het groene landschap van Midden-Delfland. In de Gebiedsvisie Midden-Delfland®2025 zijn voor 2025 de volgende operationele doelen vastgelegd: 1. Het Landschapsontwikkelingsplan 2. Relatie stad-platteland 3. Identiteit 4. Instrumenten 5. Een blijvende bestuurlijke, juridische en financiële verankering.
Er is gewerkt in lijn met de hiernaast beschreven doelen.
Concrete doelen/acties voor 2020
Basis voor de activiteiten in 2020 zijn de Gebiedsvisie MiddenDelfland®2025 en het uitvoeringsprogramma dat door de gemeenteraad is vastgesteld en de opdrachten die voortvloeien uit het gegeven dat het gebied MiddenDelfland een Bijzonder Provinciaal Landschap is.
In 2020 zijn de activiteiten uitgevoerd in lijn met de Gebiedsvisie Midden-Delfland®2025, het uitvoeringsprogramma en de opdrachten die hierin staan beschreven. De gemeente heeft niet alleen bijgedragen aan de activiteiten maar heeft ook een overzicht gemaakt van de resultaten. Deze resultaten zijn/worden gedeeld met de raad en de betrokken partners.
Het uitvoeringsprogramma van de gebiedsvisie bevat diverse voorstellen en concrete uitvoeringsacties voor de komende jaren. De vijf doelen van de Gebiedsvisie Midden-Delfland®2025 zijn vertaald in het uitvoeringsprogramma in vier opdrachten met bijbehorende actiepunten. Onze gemeente is de spil in deze activiteiten. Hierbij zijn ook onderwerpen genoemd die een langere looptijd kennen. Veel ontwikkelingen in het gebied MiddenDelfland kennen voor de realisatie een meerjarig traject. Opdracht A: Kwaliteit, Landschap van Stand; Opdracht B: Betrokken en duurzaam beheer; Opdracht C: Ontmoeting tussen stad en land; Opdracht D: Het A-merk MiddenDelfland®2025.
17
Wat gaan we daarvoor doen?
Wat hebben we gedaan?
Ad A Kwaliteit, Landschap van Het authentieke agrarisch landschap is groen, weids en waterrijk. Met koeien in de wei, monumentale boerderijen, (trek)vaarten en goed verzorgde erven. In het agrarisch landschap kunnen rust en weidsheid ten opzichte van de stad ervaren worden. Versterking van de ruimtelijke kwaliteit is van belang voor de toekomst van MiddenDelfland. Dit geldt voor de veenweiden en cultuurhistorische (lint)bebouwing en -structuren. Het authentieke veenweidelandschap is kwetsbaar. Ontwikkeling is nodig om dit landschap in stand te houden. Bij nieuwe ontwikkelingen staat kwaliteit voorop. Centraal bij deze opdracht staan draagvlak en bestuurlijke bescherming. Draagvlak voor de bewustwording bij inwoners, gebruikers en andere overheden. Een betere borging van de kwaliteiten van het bijzondere landschap van MiddenDelfland. Deze opgave voeren we uit met de partners die vertegenwoordigd zijn in de gebiedstafel Bijzonder Provinciaal Landschap Midden-Delfland. De voorzitter is de burgemeester van Delft, mevrouw Van Bijsterveldt. Actiepunten opgave A: 1. Nader uitwerken van het ontwikkelperspectief en uitvoeringsprogramma voor het Bijzonder Provinciaal Landschap Midden-Delfland. Aandachtspunten hierbij voor het komend jaar zijn, naast behoud en versterking van landschappelijke kwaliteit en economische vitaliteit, klimaatadaptatie en duurzaamheid.
Hier ligt ook een directe relatie met de op te stellen omgevingsvisie en warmtetransitie.
1. In de Gebiedstafel Bijzonder Provinciaal Landschap MiddenDelfland is in 2020 gewerkt aan een visie voor het Bijzonder Provinciaal Landschap met bijbehorende kaarten. Ook zijn kansen en knelpunten in kaart gebracht. In de visie staan zeven thema’s beschreven: Ruimtelijke Kwaliteit Landbouw Biodiversiteit Stadsranden, recreatie en groenstructuur Water en Klimaat Energietransitie Vergroten van de bekendheid van het gebied De visie geeft input voor de omgevingsvisie van de betrokken gemeenten, maar kan ook bijdragen aan andere ontwikkelingen. Publicatie vindt plaats in 2021. De gemeente Midden-Delfland is niet alleen deelnemer aan de Gebiedstafel
18
Wat gaan we daarvoor doen?
Wat hebben we gedaan? Bijzonder Provinciaal Landschap MiddenDelfland, maar voert ook het secretariaat en is ambtelijk trekker.
2. Structureel inzet van de Polderarchitect, die gevraagd en ongevraagd advies geeft aan gemeente en andere publieke en private partijen over het vergroten van de ruimtelijke kwaliteit van plannen, projecten en beleid
2. De Polderarchitect heeft niet alleen geadviseerd bij ruimtelijke ontwikkelingen, maar heeft ook een belangrijke rol gespeeld bij het opstellen van de visie Bijzonder Provinciaal Landschap Midden-Delfland.
3. Mede vanuit het Weidevogelpact optimaliseren van de kwaliteit van de leefomgeving voor de weidevogels door maatregelen, zoals bevorderen kruidenrijk grasland, aanleg plasdras en het kappen van bomen
3. Vanuit het Weidevogelpact is gewerkt aan de kwaliteit van de leefomgeving voor de weidevogels. Belangrijk resultaat is het Kraaiennest als weidevogelfourageergebied.
4. Biodiversiteit vergroten door onder andere het toepassen van ecologisch bermbeheer en aanleg van natuurvriendelijke oevers 5. Kwaliteitsversterking landschap, waaronder voortgang problematiek saneren verspreid liggend glas en verplaatsen niet agrarisch gebonden bedrijfslocaties
4. Het vergroten van biodiversiteit door onder andere ecologisch bermbeheer en aanleg van natuurvriendelijke oevers maakt deel uit van het reguliere werk van Beheer Openbare Ruimte. 5. Het project ‘Saneren verspreid liggende glastuinbouw’ is met de geplande sanering van de kas aan de Kwakelweg in 2021 zo goed als afgerond. Het college is voornemens het kleine resterende budget in te zetten voor ruimtelijke kwaliteitsverbetering. Dit is conform de voorwaarden die het Rijk heeft gesteld aan haar financiële bijdrage voor dit project
6. De gemeente maakt zich sterk voor een verantwoorde ruimtelijke en verkeerskundige in- en aanpassing van de provinciale wegen N223, N211 en de N468
6. De gemeente heeft zich ingezet voor een verantwoorde ruimtelijke en verkeerskundige in- en aanpassing van de provinciale wegen N223, N211 en de N468. Bij de N223 was de landschappelijke inpassing één van de criteria waarvoor de inschrijvers bij de aanbesteding een apart plan moesten maken en waarop de inschrijving beoordeeld werd.
7. Bij het Rijksplan verbreding A4 zetten wij in op een goede ruimtelijke inpassing en het benutten van koppelkansen om de recreatieve en groene structuur rondom het wegtracé te verbeteren.
7. Voor de verbreding van de A4 is voor de landschappelijke inpassing een apart ontwerp gemaakt. Bij het opstellen hiervan zijn wij nauw betrokken.
19
Wat gaan we daarvoor doen? 8. Vaststellen van het definitief ontwerp voor de ecologische verbindingszone tussen de Vlietlanden en de Ackerdijkse Plassen
9. Stakeholders enthousiasmeren om de beleving en de kwaliteit van de trekvaarten te versterken.
10. In samenspraak met omliggende gemeenten een plan uitwerken voor de regionale water- en recreatieopgave met klimaatadaptatie
Ad B Betrokken duurzaam Centraal in deze opdracht staat het vergroten van de betrokkenheid van ondernemers, agrarisch en nietagrarisch, en gebruikers bij het beheer van het landschap. Het beheer van het gebied MiddenDelfland is van directe invloed op de kwaliteitsbeleving door inwoners van onze gemeente en omliggende 20
Wat hebben we gedaan? 8. Vanwege corona is vanuit Staatsbosbeheer een digitaal proces met geïnteresseerden doorlopen om te komen tot een definitief ontwerp. In december 2020 heeft Staatsbosbeheer informatiebijeenkomsten georganiseerd waarbij ontwerp en planning besproken zijn. De planning is dat de realisatie van het gedeelte van de ecologische verbindingszone vanaf de Vlietlanden tot aan de spoorlijn in het derde kwartaal van 2021 start en in het tweede kwartaal van 2022 gereed is. 9. De gemeenten Midden-Delfland, Vlaardingen en Maassluis werken samen om stakeholders te enthousiasmeren. Ook Delft is inmiddels betrokken bij het regionale stakeholdersnetwerk. In 2020 was het door corona niet mogelijk om fysiek bijeen te komen. Aan de hand van informatieve mails zijn betrokken partijen actief geïnformeerd over de lopende processen. Een regionaal netwerk voor cultuurhistorie is een toegevoegde waarde. Opbrengst is dat de trekvaarten beleefbaarheid en kwaliteit toevoegen aan het Bijzonder Provinciaal Landschap voor bezoekers.
10. In 2020 heeft de gemeente MiddenDelfland gewerkt aan de strategie klimaatadaptatie met daarin aandacht voor wateroverlast, droogte en hitte. Deze is gedeeld met de raad. Ook in regionaal verband is er gewerkt aan kennisuitwisseling op het gebied van klimaatadaptatie. Eind 2020 is in de Bestuurlijke Watertafel besloten om de mogelijkheid te verkennen van een regionaal plan voor klimaatadaptatie.
Wat gaan we daarvoor doen?
Wat hebben we gedaan?
gemeenten en overige recreanten. Boeren zijn van cruciaal belang voor het beheer en onderhoud van het landschap. Samen met andere overheden (o.a. via de CBG) en gebiedsorganisaties zorgt de gemeente voor een betere afstemming tussen de vraag en het aanbod en vooral ook de kwaliteit van de natuur- en recreatiegebieden. Het betrekken van lokale partijen bij beheer en onderhoud is het uitgangspunt. Actiepunten opgave B: 1. Vaststellen en uitvoeren van een nieuwe (ecologische) beheervisie voor de gronden van het voormalig recreatieschap in samenhang met de gebieden in eigendom van gemeenten, Staatsbosbeheer en Natuurmonumenten.
1. Het liquidatieproces als gevolg van de opheffing van het Recreatieschap Midden-Delfland en tegelijkertijd de overdracht en ‘inrichting’ van de Coöperatie Beheer Groengebieden Midden-Delfland u.a. is afgerond. Een Samenwerkingsovereenkomst (SOK) die onder meer de basis is voor samenwerking bij het beheer van de groengebieden is ondertekend eind 2020. Ten behoeve van de aansturing van de gezamenlijke werkzaamheden ontwikkelen de CBG en Staatsbosbeheer gezamenlijk één beheervisie. Afstemming met Natuurmonumenten vindt plaats.
2. Verder uitvoering geven aan het project Grondinstrument (IODS), met de onderdelen ruilverkaveling, grondruilbank, kwalitatieve verplichtingen en innovatie. LTO Delflands Groen vervult hierin een cruciale rol.
2. De kavelruilcoördinator heeft gedurende 2019 een analyse gemaakt van de huidige verkaveling en mogelijkheden voor een betere verkaveling in onderzocht. Éen kavelruilplan in Abtswoude is uitgevoerd. In maart 2021 wordt aan de gemeenteraad een notitie overlegd over de resultaten van 10 jaar Duurzaam Boer Blijven en Grondinstrument. Daarin staan de resultaten van de afgelopen jaren tot en met 2020 uitvoering in beschreven.
3. Verder uitvoering geven aan het Meerjarenprogramma Duurzaam Boer Blijven in Midden-Delfland 2016-2020 (IODS), met de onderdelen studieprogramma kringlooplandbouw, het jonge boeren netwerk en het innovatienetwerk Midden IN Delfland (MIND).
3. Er is ondanks de corona-maatregelen uitvoering gegeven aan het studieprogramma kringlooplandbouw. In samenwerking met Farmhack is het digitale kennisplatform Winterseizoen Midden-Delfland Online opgericht. Boeren en deelnemers kunnen zodoende toch met elkaar in contact komen (leren en kennis delen) ten aanzien van de uiteenlopende thema’s
21
Wat gaan we daarvoor doen?
Wat hebben we gedaan? van het programma Duurzaam Boer Blijven. Er zijn op gebiedsniveau weer goede resultaten geboekt. Het jonge boeren netwerk heeft i.v.m. corona niet bij elkaar kunnen komen. Onderling is er nog wel veel sprake van cohesie. Voor de pijler Experimenten/MIND: zie punt 4. In maart 2021 is aan de gemeenteraad een notitie overlegd over de resultaten van 10 jaar Duurzaam Boer Blijven en Grondinstrument. Daarin staan de resultaten van de afgelopen jaren tot en met 2020 uitvoering beschreven.
4. De ontwikkelde initiatieven en experimenten gericht op innovatie worden voortgezet en/of verder ondersteund en waar gewenst en mogelijk uitgerold naar het gehele Bijzonder Provinciaal Landschap.
4. Initiatieven en experimenten vanuit de agrarische ondernemers zijn verbreed met meerdere deelnemers. De voornaamste innovatieve trajecten in 2020 zijn de opwek van duurzame energie, de leidraad bodemdaling en korte ketens (o.a. oprichting Heerlijk van Dichtbij).
5. Permanent werken aan het versterken van korte ketens naar de direct omliggende stedelijke omgeving. Hierbij spelen lokale en gebiedspartijen (o.a. ook via de Stichting PUUUR MiddenDelfland), St. Groenfonds Midden-Delfland en andere private partijen een belangrijke rol.
5. Met inzet van een subsidie van de gemeente is de streekcoöperatie Heerlijk van Dichtbij opgericht. In Samenwerking met Stichting Groenfonds Midden-Delfland zijn initiatieven tot verwaarding van het landschap op gebied van zuivel en vlees aangewakkerd (subsidie vanuit het Groenfonds) en tot uitvoering gekomen. Door corona hebben er geen bijeenkomsten plaatsgevonden. PUUUR Midden-Delfland heeft hier ook op ingezet: door nieuwe routes te ontwikkelen (wandelen en fietsen voor je eten langs producenten streekproducten) en door losse berichten over duurzame streekproducten bij PUUURpartners.
6. Permanente aandacht voor mogelijkheden nieuwe en aanvullende financiering voor behoud en versterking van de kwaliteiten van het landschap Midden-Delfland.
6. Waar mogelijk wordt gebruik gemaakt van nieuwe en bestaande subsidieregelingen. Een voorbeeld is de Europese POP-3 subsidieregelingen via de provincie, Vrije Tijdseconomie via MRDH.
7. Permanente aandacht voor (nieuwe) kansen en
7. Met oog op het uitrollen van het aanbieden van maatwerkadvies voor
22
Wat gaan we daarvoor doen? mogelijkheden van bedrijfsopvolging (met name door jongeren) en hier een handelingsperspectief aan koppelen.
Wat hebben we gedaan? starters en stoppers die willen overdragen, is een pilot succesvol verlopen.
8. Permanente aandacht voor versterken van de biodiversiteit.
8. Het studieprogramma Kringlooplandbouw kent permanente aandacht voor biodiversiteit met de diverse themagroep.
9. Opstellen, in samenwerking met het Hoogheemraadschap van Delfland, van een handelingsperspectief om versnelde bodemdaling in het landelijk gebied tegen te gaan, met inzet van één of meerdere pilotprojecten.
9. Er is gewerkt aan de ontwikkeling van een Leidraad Bodemdaling voor het agrarisch gebied, samen met LTO Noord Delflands Groen, het Hoogheemraadschap van Delfland en de provincie Zuid-Holland. Bij het handelingsperspectief wordt niet alleen gekeken naar hoe bodemdaling tegengegaan kan worden maar ook hoe bodemdaling eventueel gecompenseerd kan worden met ook voor biodiversiteit en cultuurhistorie.
Ad C Ontmoeting tussen stad en land In deze opgave staat centraal de doelstelling dat de stedeling makkelijker en vaker het gebied Midden-Delfland kan bezoeken en beleven. Deze beleving vraagt een gedoseerde groei om de kwaliteiten rust en ruimte in stand te houden. Het gebied kan beter ontsloten worden door recreatieve (fiets- en water) verbindingen te verbeteren en te realiseren tussen de stadscentra en groengebieden. Bij startpunten voor een bezoek aan Midden-Delfland en digitaal is informatie verkrijgbaar en makkelijk toegankelijk. Een verbetering van waterverbindingen is nodig met als uitgangspunt een doorvaart van 1,80 meter. Samen met andere overheden en private partijen blijven we ons hiervoor inzetten. Ondernemers en gebiedsorganisaties verzorgen de beleving, waarbij lokaal, eerlijk en duurzaam geproduceerd voedsel een volwaardige plek heeft. De Stichting PUUUR Midden-Delfland subsidiëren we om hier een zeer actieve speler in te zijn. 23
Dit onderwerp staat geagendeerd op de Gebiedstafel Bijzonder Provinciaal Landschap Midden-Delfland.
Wat gaan we daarvoor doen?
Wat hebben we gedaan?
Actiepunten opgave C: 1. Benutten kansen Maaslandse Poort voor recreatieve verblijfsmogelijkheid en waterrecreatie in samenwerking met ondernemers, de gemeente Maassluis en de regio.
1. Met de gemeente Maassluis werken wij samen aan kansen voor verbetering van de recreatiemogelijkheden in het gebied tussen de Monstersche Sluijs en de Maaslandse Poort. Gezamenlijke deelprojecten die een impuls kunnen geven aan de beleving op het water voor inwoners en bezoekers uit de stedelijke omgeving zijn in kaart gebracht. Het gezamenlijk ontwikkelbudget vanuit de reserves wordt ingezet om de stadlandverbinding met Maassluis te verbeteren.
2. In stand houden en uitbreiden fietspaden en -netwerken, bijvoorbeeld via aansluiting recreatieve paden op het Metropolitane fietsnetwerk. De ontbrekende schakels in het recreatief fietsnetwerk zijn in samenwerking met de Landschapstafel Hof van Delfland en MRDH in beeld gebracht en nu is de inzet om waar nodig ‘barrières’ op te heffen.
2. De MRDH heeft onze gemeente assistentie aangeboden om schakels die nu ontbreken in het fietsnetwerk daadwerkelijk te kunnen realiseren. MRDH-gemeenten hebben daarnaast vanuit Vrijetijdseconomie een gezamenlijk project voor een Optimale fietsregio ontwikkeld. Doel is de recreatieve fietsmogelijkheden te verbeteren door nieuwe regionale beleefroutes te ontwikkelen, routekaarten op te zetten, ontbrekende schakels in beeld te brengen en Toeristische Overstappunten te optimaliseren.
3. Verder verdichten en variëren recreatieve verbindingen.
3. Verdichting en variatie in recreatieve verbindingen wordt aangebracht zo lang dit niet in strijd is met de kwaliteiten van het agrarisch landschap en de biodiversiteit. Prioriteit ligt bij het verbeteren van de vindbaarheid van routes, oplossen van ontbrekende schakels en verbetering van aansluiting van stedelijke op landelijke fietspaden. In 2020 is de
24
Wat gaan we daarvoor doen?
Wat hebben we gedaan? vindbaarheid verbeterd door activiteiten van PUUUR MiddenDelfland. Het gaat hierbij om activiteiten op sociale media. In 2020 was sprake van ruim 1 miljoen unieke views op de website, Facebook, Youtube en Instagram.
4. Aanleg nieuwe ruiterpaden.
4. Met het aannemen van motie 743 hebben Provinciale Staten van ZuidHolland gevraagd een plan op te stellen dat gericht is op ‘meer ruiters in het groen’. In overleg met provinciale – en ruitervertegenwoordigers is in kaart gebracht hoe een nieuwe verbinding kan worden gerealiseerd in samenhang met de herontwikkeling van de N468. Aandachtspunten hierbij zijn het beheer en de slappe bodem.
5. Ondersteunen aanleg fruittuin naast het vrachtwagenparkeerterrein in Schipluiden.
5. De aanleg van de fruittuin is opgenomen in een POP3subsidieaanvraag. De projectleiding ligt bij onze gemeente. In 2020 zijn de rooi- en grondwerkzaamheden uitgevoerd. Bij de start van de werkzaamheden heeft de gemeente samen met de vrijwilligers en Staatsbosbeheer een communicatiemoment georganiseerd. De ontsluiting van de pluktuin wordt gerealiseerd in samenhang met de herinrichting van het vrachtwagenparkeerterrein. In 2021 vindt de afronding van het project plaats als de beplanting is aangebracht en de subsidie is verantwoord.
6. Ondernemers stimuleren realiseren uitbreiding verkooppunten van lokale producten en korte ketens.
6. Het stimuleren van ondernemers om streekproducten te verkopen is één van de speerpunten van het programma Duurzaam Boer Blijven. De consument vraagt steeds meer om gemak en daarmee ook om verkooppunten in de stad. Wij hebben ondernemers gestimuleerd hun productie te vergroten, o.a. met de subsidie aan Heerlijk van Dichtbij en onze bijdrage aan het traject van Stichting Groenfonds Midden-Delfland waarmee we Delft zijn ingegaan om bekendheid te geven aan onze streekproducten.
25
Wat gaan we daarvoor doen? 7. Verder verbeteren recreatieve vaarroutes door in te zetten op regionale inzet.
8. Ondersteunen initiatieven realisatie Historische scheepswerf.
9. Ondersteunen en eventueel subsidiëren van concrete maatschappelijke initiatieven die zorgen voor een versterking van de stad-land-relaties.
10. Realiseren van faciliteiten voor recreanten zoals bankjes en rustpunten.
11. Verbeteren van de kwaliteit en de belevingswaarde van de Delflandse Trekvaarten in 26
Wat hebben we gedaan? 7. De blauwe stuurgroep is opgericht en in de laatste landschapstafel is voor de ondersteuning budget beschikbaar gesteld vanuit het Landschapsfonds, gedurende twee jaar. Deze ondersteuning is gedetacheerd vanuit de Vereniging Regio Water. Dhr. Snijders van gemeente Westland vertegenwoordigt de gebiedstafel Bijzonder Provinciaal Landschap Midden-Delfland. Afstemming vindt plaats via Dhr. Snijders. Eind 2021 vindt een evaluatie plaats. 8. De initiatiefnemers van de Stichting Zorg en Vlijt doen onderzoek naar een locatie voor de historische Scheepswerf. Een locatie in MiddenDelfland is niet haalbaar en was sowieso geen doel voor de gemeente. Nu is de stichting in overleg met de gemeente Maassluis over een potentieel geschikte locatie.
9. Afgelopen jaar heeft de gemeente op een aantal punten bijgedragen aan de stad - land verbinding: Bijgedragen aan de verdere ontwikkeling van Stichting PUUUR Midden-Delfland voor de gebiedsen productmarketing. Vanwege corona heeft het bestuur in 2020 besloten om geen partnerbijdrage te vragen. Voor potentiële partners is er bovendien een gunstig aanbod: zij mogen anderhalf jaar lang, gratis lid zijn van PUUUR. Dit ter extra ondersteuning van ondernemers en organisaties in het gebied. PUUUR Midden-Delfland heeft campagnes afgestemd op coronamaatregelen. Onder meer is ingezet op ondersteuning van afhaalmaaltijden en versterking van activiteiten van logiesaccommodaties. 10. Vockestaert heeft de haalbaarheid van rustpunten onderzocht. Hiervoor bleek onvoldoende draagvlak te zijn. De plaatsing van extra bankjes wordt meegenomen wanneer er werkzaamheden zijn in het gebied. 11. De gemeenten Midden-Delfland, Vlaardingen en Maassluis werken samen om stakeholders te
Wat gaan we daarvoor doen? samenwerking met Vlaardingen, Maassluis en Delft.
12. Benutten kansen vestiging hotelketen op het Bedrijvenschap Harnaschpolder om lokale producten te promoten bij bezoekers en recreatieve mogelijkheden gebied MiddenDelfland te promoten.
13. Regionale inzet van Bijzonder Provinciaal Landschap voor stedelijke omgeving in het kader van klimaatadaptatie, gezondheid en verstedelijkingsopgave vanuit mogelijkheden versterken kwaliteit landschap en vergroten van ecologische en recreatieve structuren en verbindingen
Ad D Het A-merk Midden-Delfland® 2025 Centraal bij deze opgave is een eenduidige branding van het ‘product’ Midden-Delfland, gebaseerd op de kwaliteit van het landschap, de producten en evenementen. Branding is hierbij geen doel op zich, maar een middel om de opgaven te realiseren. Een eenduidige communicatie wekt verwachtingen bij de recreanten over de kwaliteiten, die vervolgens ook zijn waar te maken bij een bezoek aan het gebied. De Stichting PUUUR Midden-Delfland, een initiatief van
27
Wat hebben we gedaan? enthousiasmeren. Ook Delft is inmiddels betrokken bij het regionale stakeholdersnetwerk. In 2020 was het door corona niet mogelijk om fysiek bijeen te komen. Aan de hand van informatieve mails zijn betrokken partijen actief geïnformeerd over de lopende processen. Verschillende intergemeentelijke projecten zoals de Overtoom en de stadskraan in Vlaardingen, de Snikschuit in Maassluis, het regionale routeproject, de informatiezuilen en het arrangement zijn in een verschillend stadium van uitvoering. 12. Een landelijke hotelketen vestigt zich op de Harnaschpolder. Dit bedrijf heeft het voornemen in het horecagedeelte gebruik te maken van streekproducten Hiervoor is een continue aanlevering van producten noodzakelijk, waarover men in overleg is met verschillende aanbieders en met PUUUR MiddenDelfland. Ook wil het hotel wandelen fietsroutes aanbieden die starten bij het hotel.
13. De visie over het Bijzonder Provinciaal Landschap Midden-Delfland is bestuurlijk vastgesteld. Een uitvoeringsprogramma en een actieplan voor de verschillende thema’s wordt in 2021 ontwikkeld als een vervolgstap. De bekendmaking van het Bijzonder Provinciaal Landschap Midden-Delfland bij 2,3 miljoen stedelingen om ons heen en bij de achterban van de betrokken organisaties is een belangrijk aandachtspunt.
Wat gaan we daarvoor doen?
Wat hebben we gedaan?
ondernemers en gebiedspartijen ondersteunen wij hiervoor. Actiepunten opgave D: 1. Eenduidige communicatie gericht op ‘warme’ branding en bekendheid van het Bijzonder Provinciaal Landschap Midden-Delfland.
1. De bekendmaking van het Bijzonder Provinciaal Landschap MiddenDelfland bij 2,3 miljoen stedelingen om ons heen en bij de achterban van de betrokken organisaties is een belangrijk aandachtspunt. Belangrijke actiepunten zijn de realisatie van bruine ANWB-borden bij de snelwegen en het vergroten van de bekendheid van het BPL MD bij de stedeling door de organisatie van activiteiten tijdens MiddenDelfland dag in 2021. Onderzocht wordt welke rol PUUUR MiddenDelfland hierbij kan spelen.