07 Bijlage A definitief rapport 19-5-2020 Voorzieningenonderzoek Den Hoorn.pdf
Tekst van het document
Rapport
Voorzieningenonderzoek Den Hoorn Gemeente Midden-Delfland
19 mei 2020
Inhoudsopgave 1.
Inleiding
5.4.3
Ontwikkeling gebruikers Gezondheidscentrum
21
5.5
Te verwachte knelpunten als gevolg van ontwikkelingen
21
3
5.5.1
De Hoornbloem
21
Gezondheidscentrum
21
1.1
Aanleiding en onderzoeksopdracht
3
5.5.2
1.2
Afbakening onderzoek
3
6.
Toekomstig voorzieningenniveau
22
Normen, richtlijnen en kengetallen
22
1.3
Onderzoeksmethoden
4
6.1
1.4
Leeswijzer
4
6.2
Toekomstig voorzieningenniveau Den Hoorn
22
Behoefte sportvoorzieningen
23
2.
Voorzieningen in Den Hoorn
5
6.2.1
2.1
Gemeente Midden-Delfland
5
6.2.2
Behoefte sociaal-culturele voorzieningen
23
Behoefte eerstelijnsvoorzieningen
24
2.2
Huidig voorzieningenniveau
5
6.2.3
3.
Analyse De Hoornbloem
6
6.2.4
Behoefte overige voorzieningen
24
Beantwoording onderzoeksvraag
25
3.1
Accommodatie De Hoornbloem
6
6.3
3.2
Gebruikers
7
7.
Scenario’s
26
Scenario 1: nieuwbouw
26
3.3
Bezetting sporthal
7
7.1
3.4
Bezetting zalencentrum
9
7.2
Scenario 2: inpassing bestaande gebouwen
26
Aanpassing gezondheidscentrum
27
3.5
Beheer en onderhoud
11
7.2.1
3.6
Knelpunten gebruikers
11
7.2.2
Aanpassing De Hoornbloem
28
Financiële verkenning scenario’s
29
4.
Analyse gezondheidscentrum
12
7.3
4.1
Accommodatie Het gezondheidscentrum
12
7.3.1
Investeringskosten scenario 1: Nieuwbouw
29
7.3.2
Investeringskosten scenario 2: Inpassing in bestaande gebouwen
29
4.2
Gebruikers
12
4.3
Beheer en onderhoud
14
4.4
Knelpunten gebruikers
14
Bijlagen
5.
Trends en ontwikkelingen
16
Bijlage 1 Verantwoording rapportage
32 33
5.1
Demografische ontwikkelingen
16
Bijlage 2 Gebruiksroosters
5.1.1
Bevolkingsopbouw 2020
16
Bijlage 3 Demografische gegevens
34 35
5.1.2
Bevolkingsprognose
16
Bijlage 4 Nieuw rooster zalencentrum
5.1.3
Leerlingenprognose
17
Bijlage 5 Uitgangspunten kostenraming
36
Bijlage 6 Investeringskostenramingen
38
5.2
Trends en ontwikkelingen
18
5.2.1
Sociaal-maatschappelijke ontwikkelingen
18
5.3
Lokale ontwikkelingen
19
5.4
Ontwikkelingen gebruikers
20
5.4.1
Ontwikkeling verenigingen
20
5.4.2
Ontwikkeling gebruik zalencentrum
21
Voorzieningenonderzoek Den Hoorn – gemeente Midden-Delfland
2
1.
Inleiding
De gemeente Midden-Delfland heeft Synarchis opdracht gegeven om een voorzieningenonderzoek uit te voeren voor het centrum van Den Hoorn en heeft daartoe de volgende
1.1
Aanleiding en onderzoeksopdracht
Den Hoorn is een dorp met ongeveer 8.500 inwoners dat onderdeel uitmaakt van de gemeente Midden-Delfland en grenst aan de stad Delft. Den Hoorn beschikt over een aantal maatschappelijke voorzieningen. In het dorpscentrum gaat het dan om zalencentrum De Hoornbloem en het Gezondheidscentrum. De Hoornbloem is een zalencentrum en een sporthal in gemeentelijk eigendom en wordt geëxploiteerd door Optisport. Het zalencentrum wordt gebruik door diverse verenigingen, organisaties en individuele gebruikers. Het gezondheidscentrum is gevestigd in een voor-
onderzoeksvraag geformuleerd: Onderzoeksvraag “Is het huidige voorzieningenniveau voldoende om de vitaliteit in de dorpskern van Den Hoorn te waarborgen, rekening houdend met de demografische ontwikkelingen, trends, de reeds bekende/gewenste woningbouwplannen en ontwikkelingen bij buurgemeenten? Het gaat daarbij om voorzieningen op het gebied van sport en sociaal-culturele en (para)medische en eerstelijnszorgvoorzieningen.”
malig bankgebouw dat in eigendom is van woningcorporatie “Wonen Midden-Delfland”. In het gezondheidscentrum zijn diverse (para)medische voorzieningen gevestigd alsmede eerstelijnszorg zoals huisartsen en een apotheek.
Bij de beantwoording van deze hoofdvraag wordt concreet aandacht gevraagd voor de volgende aspecten: De toekomstbestendigheid van de huisvesting van de voorzieningen in De Hoornbloem en het Gezondheidscentrum. Een duurzaam houdbare exploitatie van de voorzieningen. Het huidige en gewenste bruto vloeroppervlak (BVO) voor sociaal-culturele en (para)medische en eerstelijnszorgvoorzieningen.
1.2
Afbakening onderzoek
Het onderzoek richt zich op de sociaal-culturele voorzieningen (binnensport en zalencentrum) en eerstelijns/paramedische voorzieningen in Den Hoorn. Overige (maatschappelijke) voorzieningen en buitensport vallen buiten de scope van dit onderzoek. De sociaalculturele voorzieningen zijn voorzieningen voor sport, maatschappelijke verenigingen, culturele activiteiten en welzijnsactiviteiten als bijvoorbeeld bewegen voor ouderen. De eerstelijnsgezondheidszorg is de rechtstreeks toegankelijke hulp. Iedereen die (professionele) zorg nodig heeft kan zonder beperking een beroep doen op een van deze hulpverleners, zonder verwijzing van een specialist. Figuur 1: Centrum Den Hoorn met De Hoornbloem en Gezondheidscentrum
Voorzieningenonderzoek Den Hoorn – gemeente Midden-Delfland
3
Onder eerstelijnszorg1 vallen:
Het onderzoek heeft plaatsgevonden in de maanden januari tot en met maart 2020. Tus-
Huisartsen (en praktijkondersteuners);
sentijds is regelmatig contact geweest met de gemeente voor het vergaren van informatie
Tandartsen;
en het terugkoppelen van bevindingen. In bijlage 1 is een volledige verantwoording van
Apothekerszorg;
geraadpleegde bronnen en betrokkenen opgenomen.
Maatschappelijk werk; Wijkverpleegkundige;
1.4
(Para)medische zorg.
De opbouw van deze rapportage volgt in grote lijnen de structuur van de vraagstelling.
Leeswijzer Inventarisatie: in de inventarisatie wordt een overzicht gegeven van de Hoornbloem en
Paramedische zorg is meestal niet direct gericht op de genezing van een ziekte of aandoe-
het Gezondheidscentrum in Den Hoorn. Hierbij wordt ingegaan op de omvang, de aan-
ning maar heeft voornamelijk als doel de gezondheid van de patiënt zo goed mogelijk op
wezige voorzieningen, het gebruik, de functionaliteit en kwaliteit van de accommodaties
peil te houden. Hieronder vallen bijvoorbeeld oefentherapie, logopedie, ergotherapie en
en het eigendom, beheer en exploitatie van de accommodaties. De inventarisatie resul-
diëtetiek.
teert in de beschrijving van de belangrijkste knelpunten die er op accommodatieniveau spelen in de kern (hoofdstuk 2, 3 en 4).
Jeugd gezondheidszorg (consultatiebureau) valt niet onder eerstelijnszorg, met uitzonde-
Trends, ontwikkelingen en ambities: in het tweede deel van de rapportage worden de
ring van psychologische hulp van een consultatiebureau.
relevante trends en ontwikkelingen op het gebied van sport, sociaal-culturele voorzieningen en (para)medische en eerstelijnszorgvoorzieningen in beeld gebracht. Hierbij
1.3
Onderzoeksmethoden
wordt ingegaan op de demografische ontwikkelingen, landelijke en lokale trends. Ook
Om de onderzoeksvraag te beantwoorden is gebruik gemaakt van verschillende onder-
worden de ambities van de gebruikers van de accommodaties in beeld gebracht (hoofd-
zoeksmethoden en is input gevraagd van verschillende stakeholders.
stuk 5).
Achtereenvolgens is gebruik gemaakt van het volgende:
Toekomstperspectief: op basis van de in beeld gebrachte bestaande en te verwachten
Documentstudie van relevante beleidsdocumenten, besluiten en overige informatie ten
knelpunten wordt een beschrijving gegeven van de benodigde capaciteit voor de maat-
aanzien van sport, bewegingsonderwijs, leerlingen-prognoses, zorg- en welzijn, demo-
schappelijke functies die momenteel zijn gesitueerd in het centrum van Den Hoorn in
grafische en ruimtelijke ontwikkelingen.
de huidige en toekomstige situatie, korte en lange termijn (hoofdstuk 6).
Onder gebruikers van de accommodaties zijn enquêtes uitgezet met vragen over onder
Conclusies en scenario’s om huidige en toekomstige knelpunten op te lossen worden
andere het gebruik, de ervaren kwaliteit van de accommodaties en eventuele knelpun-
aanbevelingen gedaan in de vorm van concrete oplossingen om op korte en lange ter-
ten die verenigingen ervaren tijdens het gebruik van de betreffende accommodatie.
mijn evenwicht aan te brengen in de vraag naar het aanbod van accommodaties voor
Om een compleet beeld te krijgen van de voorzieningen in Den Hoorn zijn met gebrui-
de verschillende voorzieningen. Hiervoor zijn twee scenario’s in beeld gebracht: inpas-
kers van het gezondheidscentrum en overige stakeholders verdiepende interviews ge-
sing in bestaande gebouwen en nieuwbouw (hoofdstuk 7).
houden en zijn de betrokken accommodaties bezocht. Met de gebruikers van De Hoornbloem is een plenaire bijeenkomst georganiseerd om het gebruik en de knelpunten in het gebruik te bespreken.
1
Bron: https://www.rijksoverheid.nl/onderwerpen/eerstelijnszorg en https://hoezitdegezondheidszorginelkaar.nl
Voorzieningenonderzoek Den Hoorn – gemeente Midden-Delfland
4
2.
Voorzieningen in Den Hoorn
In dit hoofdstuk wordt een introductie gegeven op de kern Den Hoorn in de gemeente Midden-Delfland. Hierbij worden de voorzieningen in Den Hoorn en de directe omgeving in beeld gebracht. De voorzieningen in De Hoornbloem en het Gezondheidscentrum worden in het volgende hoofdstuk uitgebreid toegelicht en geanalyseerd.
2.1
Gemeente Midden-Delfland
De gemeente Midden-Delfland is op 1 januari 2004 ontstaan door een herindeling. Daarbij werden de twee voormalige gemeenten Maasland en Schipluiden samengevoegd tot één nieuwe gemeente. Midden-Delfland heeft een rijke geschiedenis. Dit komt omdat Midden-Delfland uit drie dorpen (Den Hoorn, Maasland en Schipluiden) en twee buurtschappen ('t Woudt en De Zweth) bestaat, die allen een aparte geschiedenis hebben. Den Hoorn is het grootste dorp van Midden-Delfland en telt op 1 januari 2020 ca. 8.250 inwoners. Den Hoorn is van oudsher een agrarisch dorp. Diverse ontwikkelingen, onder andere schaalvergroting in de bedrijfstak en verslechterende marktomstandigheden, zorgden er medio 2002 voor dat circa 75% van de tuinbouwondernemers hun bedrijf gezamenlijk aanboden voor ontwikkeling van woningbouw en industrie. Door de bouw van de woonwijk Look West is het aantal inwoners toegenomen. Als gevolg van woningbouw-ontwikkelingen in Delft en Rijswijk is Den Hoorn volledig tegen deze gemeenten aan gegroeid.
2.2
Huidig voorzieningenniveau
Figuur 2: Voorzieningen in een straal van 1,5 km. van centrum Den Hoorn Tabel 1: Voorzieningen in Den Hoorn en omgeving
Den Hoorn
Omgeving (< 1,5 km.)
Den Hoorn is een op zichzelf staande kern van de gemeente Midden-Delfland. Dit komt onder andere door de ligging van de kern ten opzichte van de andere kernen van de gemeente en de scheiding door de snelweg A4.
Sporthal
1
2
Dit onderzoek richt zich op de sport- en eerstelijnsvoorzieningen in Den Hoorn. In Figuur 2 zijn de voorzienin-
Sportzaal
1
1
gen in Den Hoorn (oranje) en de voorzieningen in omliggende gemeenten (blauw) binnen een straal van 1,5
Gymzaal
0
3
km. van het centrum van Den Hoorn weergegeven. De gymzalen bij scholen voor primair onderwijs zijn niet
Huisarts
2
7
weergegeven omdat deze doorgaans integraal zijn opgenomen in het schoolgebouw en geen verenigingsge-
Tandarts
2
3
bruik kennen. In Tabel 1 is een totaal overzicht opgenomen. Hierbij kan worden opgemerkt dat er zich binnen
Fysiotherapeut
2
7
de straal van 1,5 km. ook het Reinier de Graaf ziekenhuis in Delft bevindt. Uit de informatie kan worden geconcludeerd dat er in de directe omgeving een breed scala aan voorzieningen aanwezig is, waarbij dient te worden opgemerkt dat deze zich in een andere gemeente (Delft en Rijswijk) bevinden.
Voorzieningenonderzoek Den Hoorn – gemeente Midden-Delfland
5
3.
Analyse De Hoornbloem
1 basketbalveld; 3 volleybalvelden;
Er is een analyse uitgevoerd van de maatschappelijke gebouwen in het centrum van Den
7 badmintonvelden.
Hoorn. Dit betreffen De Hoornbloem en het Gezondheidscentrum, beiden gelegen aan het Koningin Julianaplein. Er is gekeken naar de aanwezige ruimten en voorzieningen, de ge-
Zalencentrum
bruikers en het gebruik c.q. de bezetting van het gebouw. Ook wordt ingegaan op de knel-
Het zalencentrum (circa 730 m²) bestaat uit zes ruimten met verschillende afmetingen:
punten die gebruikers ervaren. Dit hoofdstuk gaat in op De Hoornbloem.
3.1
Accommodatie De Hoornbloem De Hoornbloem is een multifunctioneel zalencentrum met een sporthal en een aantal zalen voor sociaal-cultureel en maatschappelijk gebruik. Het gebouw is in 1984
Zaal 1: 140 m²
max. 100 personen
te combineren met zaal 2
Zaal 2: 96 m²
max. 60 personen
te combineren met zaal 1
Zaal 3: 132 m²
max. 60 personen
Zaal 4: 18 m²
permanent verhuurd aan Morris Makelaar
Zaal 5: 49 m²
permanent verhuurd aan buurtzorg
Zaal 6: 36 m²
permanent verhuurd aan een evenementenbureau
Horeca: 260 m²
incl. entree, keuken, opslag en beheerdersruimte
in gebruik genomen en wordt sinds mei 1998 geëxploiteerd door een commerciële exploitant, Optisport. Het gebouw is in eigendom van de gemeente Midden-Delfland. De Hoornbloem heeft een totaal oppervlak van 2.930 m² bvo. Hiervan bestaat circa 1.400 m² nuttig oppervlak (no) uit de sporthal en bijbehorende nevenruimten en circa 480 m² no aan zalen. De entreehal / horecaruimte met bar (circa 260 m² no incl. keuken) wordt door zowel de sporthalgebruikers als de bezoekers van het zalencentrum gebruikt. Sporthal De sporthal heeft een afmeting van 24x44 meter en een hoogte van 7 meter. Hiermee voldoet de hal aan de afmetingen van NOC*NSF. De hal is door middel van een scheidingswand te verdelen in twee afzonderlijk te gebruiken zaaldelen: een deel van circa 12x24 (gymzaal) en een deel van circa 31x24 (sportzaal). De zaal heeft een toestellenberging van 120 m² en een tribune op de 1e verdieping. De sporthal beschikt over de volgende veldbelijning: 1 combiveld van 20 x 40 meter voor voetbal, handbal en hockey;
Voorzieningenonderzoek Den Hoorn – gemeente Midden-Delfland
Figuur 3: Plattegrond De Hoornbloem (begane grond en 1e verdieping)
6
3.2
Gebruikers
Herkomst leden
De Hoornbloem heeft een breed scala aan gebruikers voor zowel de sporthal als de zalen.
De verenigingen is gevraagd de herkomst van hun le-
Hierbij is onderscheid te maken tussen structurele gebruikers (gebruikers die iedere week
den aan te geven. Zeven structurele gebruikers van
op een vaste tijd gebruik maken) en incidentele gebruikers. In bijlage 2 is het gebruiksroos-
het gebouw hebben hiervoor informatie aangeleverd.
ter van zowel de sporthal als het zalencentrum opgenomen.
Uit deze gegevens blijkt dat bijna 42% van de leden afkomstig is uit Den Hoorn en ruim 55% van de uit de
Structurele gebruikers
regio (vermoedelijk Delft, Rijswijk e.o.). Slechts 2,3%
De sporthal wordt overdag vooral gebruikt voor bewegingsonderwijs. Den Hoorn telt drie
van de leden komt uit de overige kernen van de ge-
basisscholen die gebruik maken van de binnensportaccommodaties in de kern. De scholen
meente Midden-Delfland.
’t Talent en ’t Galjoen maken alleen gebruik van sportzaal Het Lint. De Mariaschool maakt ook gebruik van De Hoornbloem. Daarnaast wordt de sporthal gebruikt door twee scholen
3.3
voor Voortgezet onderwijs uit Delft: Het Stanislas College en het Christelijk Lyceum Delft.
Op basis van twee representatieve weken in het jaar is het structurele gebruik van sporthal
In de namiddag en avond wordt de sporthal gebruikt door sportverenigingen.
de Hoornbloem en gymnastieklokalen het Lint2 (2 zaaldelen van 13x26 m met hoogte van
Bezetting sporthal
5,5 m) in kaart gebracht. De bezettingsgraad wordt berekend door de gebruiksuren per
Tabel 2: Structurele gebruikers De Hoornbloem
week te delen door het maximaal aantal beschikbare uren.
Sporthal
Zalencentrum
WIK Turnen
Weight watchers (zaal 2)
KVG Turnen
Popkoor Vocaal Regionaal (zaal 2)
Hoewel accommodaties incidenteel vanaf 8.00 uur in gebruik zijn3, is voor een beoordeling
Dance for Life
Probus lunch (zaal 2)
van de bezetting de volgende dagindeling gehanteerd:
Wdance
Aerobics (zaal 3)
VVV Volleybal
Biljartclub voor senioren (zaal 3)
08:30-15:30 uur onderwijs (maximale bezetting van 7 uur).
BC Den Hoorn
Schaakvereniging (zaal 6)
15:30-18:00 uur naschools / sport (max. bezetting van 2½ uur).
DES Korfbal DNA Badminton DWW Rijkswaterstaat
Voor doordeweekse dagen (maandag – vrijdag):
18:00-23:00 uur sportverenigingen (maximale bezetting van 5 uur). Voor zaterdagen en zondagen: 08.30-18.00 uur bezetting overdag (maximale bezetting 9½ uur). 18.00-23.00 uur bezetting avond (maximale bezetting 4½ uur).
Het structurele gebruik van de zalen staat al een aantal jaar onder druk. Om het gebruik van de accommodatie te verbeteren heeft de exploitant Optisport een drietal ruimten per-
Voor de bezetting van de sporthal en sportzaal wordt gerekend met zaaldeeluren. Dit be-
manent verhuurd. Twee van deze permanente huurders betreffen commerciële partijen. De
tekent dat 1 uur gebruik van een 1/3 zaal voor 0,33 klokuur wordt meegeteld.
derde partij is een buurtzorginstelling. 2
Gymnastieklokalen Het Lint zijn meegenomen in de analyse om een volledig beeld te krijgen van het gebruik en de bezetting van de zalen voor bewegingsonderwijs in Den Hoorn. De geschakelde gymnastieklokalen zijn door een scheidingswand apart te gebruiken. De zalen zijn qua afmeting en hoogte niet geschikt voor gebruik als sportzaal. Hierdoor is de accommodatie slechts beperkt geschikt voor gebruik door sportverenigingen. 3 Ter illustratie: gemiddeld wordt 2 uur per week (zomer- en winterseizoen) gebruik gemaakt van de Hoornbloem buiten de genoemde tijdsblokken. Dit betreft bewegingsonderwijs dat eerder start dan 08:30 uur. Voorzieningenonderzoek Den Hoorn – gemeente Midden-Delfland
7
De in de volgende overzichten gehanteerde kleuren staan daarbij voor de volgende, op landelijke referenties gebaseerde, waarderingen:
Tijdblok maandag – vrijdag 15.30 – 18.00 (naschoolse activiteiten/sport) Landelijk is de bezetting van dit tijdsblok minimaal tot beperkt. Zowel Sporthal De
Groen staat voor een goede bezetting (65% of meer);
Hoornbloem als de gymlokalen in Het Lint kennen een goede bezetting door het struc-
Oranje staat voor een redelijke bezetting (41%-65%);
turele gebruik van de zalen door turn- en dansverenigingen en een kinderopvangorga-
Rood staat voor een minimale tot beperkte bezetting (40% of minder).
nisatie. Daarnaast maakt het Stanislas College in dit tijdblok gebruik van de sporthal.
In Tabel 3 zijn de bezettingsgraden in het winter- en zomerseizoen weergegeven. Vervolgens wordt een beknopte toelichting op de tabellen gegeven.
In dit tijdblok maken met name sportverenigingen gebruik van beide accommodaties. Sporthal Hoornbloem kent in de avonduren een goede bezetting. Uitbreiding van acti-
Tabel 3: Bezetting binnensportaccommodaties winter- en zomerseizoen 2019-2020
viteiten is beperkt mogelijk op de incourante tijdstippen (na 21.30 / 22.00 uur).
WINTERSEIZOEN – december 2019 maandag-vrijdag
Tijdblok maandag – vrijdag 18.00-23.00 (sport)
zaterdag
zondag
Het Lint wordt in de avonduren minimaal tot beperkt gebruikt. Gezien de afmetingen zijn
Accommodatie
08:3015:30
15:3018:00
18:0023:00
08:3018:00
18:0023:00
08:3018:00
18:0023:00
de gymlokalen slechts beperkt geschikt voor trainingen van een sportvereniging. De
De Hoornbloem
88%
79%
71%
77%
60%
11%
0%
gingen geven er derhalve doorgaans voorkeur aan om voor hun trainingen gebruik te
Het Lint
87%
88%
22%
0%
0%
0%
0%
maken van een sporthal indien deze beschikbaar is op de gewenste tijdstippen.
hoogte van 5,5, meter is te laag voor bijvoorbeeld volleybal en badminton Sportvereni-
ZOMERSEIZOEN – april 2020 maandag-vrijdag
zaterdag
zondag
Tijdblok zaterdag en zondag
Accommodatie
08:3015:30
15:3018:00
18:0023:00
08:3018:00
18:0023:00
08:3018:00
18:0023:00
De bezetting van De Hoornbloem op zaterdag is in het zomerseizoen beperkt, alleen
De Hoornbloem
90%
73%
64%
18%
0%
0%
0%
terseizoen is de bezetting goed. Korfbalvereniging DSV maakt voor haar wedstrijden
Het Lint
82%
88%
22%
0%
0%
0%
0%
gebruik van de sporthal waardoor de hal op zaterdag dan goed bezet is.
de turnvereniging maakt dan op zaterdagochtend gebruik van de sporthal. In het win-
Zowel de sporthal als de Het Lint kennen geen structureel gebruik op de zondag. Sinds Tijdblok maandag – vrijdag 08.30-15.30 (onderwijs)
handbalvereniging DIOS in het winterseizoen een ballonhal heeft maakt zij niet langer
Voor dit tijdblok is uitgegaan van een maximale bezetting van 7 uur (35 uur per week).
gebruik van De Hoornbloem. De sporthal wordt op zondag in het winterseizoen inciden-
In het primair onderwijs wordt als norm voor efficiënt gebruik gerekend met 26 klokuren
teel gebruikt voor hockeytrainingen.
per week, afhankelijk van het type rooster (traditioneel of continu). In het algemeen kan
De gymnastieklokalen in Het Lint kennen geen structureel gebruik in het weekend. In-
worden gesteld dat bij een bezetting van 70% of meer de accommodatie optimaal wordt
cidenteel worden de zalen op zaterdag gebruikt voor wedstrijdtraining van de Tae-
gebruikt en er niet of nauwelijks capaciteit resteert.
kwondovereniging.
De Hoornbloem wordt gebruikt door zowel het voortgezet (Christelijk Lyceum uit Delft en het Stanislas College) als het primair onderwijs. Het Lint wordt alleen gebruikt door
Verschil winter en zomer
het primair onderwijs. Voor beide accommodaties kan in dit tijdsblok gesteld worden dat
Het verschil in bezetting tussen de zomer en de winter in de verschillende tijdblokken
er nauwelijks ruimte resteert en dat de bezetting goed is.
(met uitzondering van het tijdblok 08.30 tot 15.30) komt door het gebruik van de korfbal-
Voorzieningenonderzoek Den Hoorn – gemeente Midden-Delfland
8
en de hockeyverenigingen. Beide verenigingen maken namelijk alleen in de winter gebruik van de sporthal. Ook is er een klein verschil te zien tussen het gebruik in de winter en zomer in het tijdblok van 08.30 tot 15.30. Dit verschil ontstaat waarschijnlijk omdat VO-scholen in het zomerseizoen ook gebruik maken van buitensportaccommodaties voor gymlessen. Incidenteel gebruik
Tabel 4: Incidenteel gebruik sporthal De Hoornbloem
Sporthal De Hoornbloem
6,5 uur
Sporthal 2/3
22 uur
Gehele sporthal
48 uur
Tabel 5: Gebruik zalencentrum 2019 (in uren)
Bovenstaand is alleen het structurele gebruik weergegeven. Het incidentele gebruik van de sporthal is in Tabel 4 weergegeven. Het incidenteel gebruik van de sporthal betreft met name aanvullend gebruik door verenigingen die
Ruimte
reeds structureel gebruik maken van de zaal. In augustus wordt de zaal bijvoorbeeld door DIOS (Handbal) gebruikt voor de start van het seizoen. Het incidenteel gebruik is dusdanig laag dat het geen invloed heeft op de in Tabel 3 gepresenteerde bezettingsgraad op jaarbasis. Ook Het Lint wordt incidenteel door andere organisaties gebruikt.
3.4
Bezetting zalencentrum
Incidenteel gebruik per jaar
Sporthal 1/3
Structureel gebruik uur per week
uur per jaar
Incidenteel gebruik
Totaal gebruik
uur per jaar
uur per jaar
Zaal 1
0
0
205
205
Zaal 2
10
380
162
542
Zaal 1 & 2
0
0
170
170
Zaal 3
12
460
71
531
De Hoornbloem heeft naast een sporthal ook de beschikking over 5 zalen voor sociaal-cultureel gebruik, als zoals
Zaal 4
40
1.600
0
1.600
denksporten, maatschappelijke en commerciële activiteiten. Ook zijn de zalen geschikt en worden ze gebruikt voor
Zaal 5
40
1.600
0
1.600
vergaderingen, optredens, feesten en andersoortige incidentele bijeenkomsten. Net als bij de sporthal en gymlokalen
Zaal 6
43
1.720
0
1.720
is de bezettingsgraad van de zalen in kaart gebracht. In tegenstelling tot de sportruimtes is het incidentele gebruik van deze zalen zeer belangrijk voor de bezetting. Onderstaand is per zaal aangegeven of er sprake is van structureel
Tabel 6: Gemiddelde bezetting zalencentrum 2019 (in %)
en/ of incidenteel gebruik en hoeveel uur per jaar er gebruik wordt gemaakt van de betreffende zaal.
Ruimte
Toelichting op Tabel 5:
Structurele bezetting
Incidentele bezetting
Totale bezetting
Zaal 1
0,0%
6,1%
6,1%
Zaal 2
11,3%
5,0%
16,1%
Uitgangspunt is dat de zalen 40 weken per jaar worden verhuurd.
Zaal 1 & 2
0,0%
4,8%
5,0%
Zaal 1 wordt alleen gebruikt voor incidenteel gebruik.
Zaal 3
13,7%
2,1%
15,8%
Zaal 2 kent wekelijks structurele gebruikers: Weight Watchers, Popkoor Vocaal Regionaal en Probus lunch.
Zaal 4
47,6%
0,0%
47,6%
Zaal 1 en 2 zijn ook gecombineerd te gebruiken (gescheiden door flexibele scheidingswand). Dit gebeurt alleen
Zaal 5
47,6%
0,0%
47,6%
bij incidentele activiteiten.
Zaal 6
51,2%
0,0%
51,2%
Zaal 3 kent de volgende structurele gebruikers: aerobic en biljartvereniging SWMD. Deze partijen maken alleen overdag gebruik van deze zaal. In de avonduren wordt geen gebruik gemaakt van deze ruimte. Er vindt slechts beperkt incidenteel gebruik plaats. Zaal 4 is permanent verhuurd aan Morris Makelaar. Zaal 5 is permanent verhuurd aan de buurtzorg; er vinden geen structurele en/of incidentele activiteiten plaats. Zaal 6 is permanent verhuurd aan een evenementenbureau en wordt wekelijks drie uur structureel gebruikt door de schaakvereniging. Voorzieningenonderzoek Den Hoorn – gemeente Midden-Delfland
9
Op basis van het gebruik is de gemiddelde bezettingsgraad in 2019 van de zalen berekend. Deze is weergegeven in Tabel 6. Toelichting op Tabel 6: Voor het berekenen van de bezettingsgraad is per zaal uitgegaan van een maximale verhuur van afgerond 84 uur per week (dagelijks 12 uur, verdeeld over 3 dagdelen van 4 uur) en een openstelling van 40 weken per jaar. Zoals eerder aangegeven worden zaal 1 & 2 ook gezamenlijk verhuurd. De bezettingsgraad voor de momenten dat beide zalen verhuurd zijn, is in bovenstaande apart opgenomen. Indien deze bezetting bij zaal 1 en zaal 2 wordt opgeteld komt de bezettingsgraad uit op respectievelijk 9% en 17%. Door de permanente verhuur van zaal 6 kent deze zaal de hoogste bezettingsgraad van de accommodatie. Er zijn geen landelijke kengetallen met betrekking tot de bezettingsgraad van sociaal-culturele zalen. Om deze reden kunnen de bezettingsgraden niet gestaafd worden aan gemiddelden. Wel kan gesteld worden dat er binnen alle zalen op bepaalde momenten nog voldoende mogelijkheden zijn om het aantal activiteiten uit te breiden en daarmee de bezettingsgraad te verhogen.
Om tot een genuanceerdere beoordeling van het incidentele gebruik van de zalen te komen is een analyse uitgevoerd naar de momenten waarop het gebruik plaatsvindt en het soort gebruik (voor zover uit de beschikbaar gestelde gegevens te herleiden), zie hiervoor ook de hiernaast weergegeven figuren. Het totale incidentele gebruik van de zalen 1, 2 en 3 is 608 uur in 2019. Uit de analyses kan het volgende worden geconstateerd: Het gebruik van de zalen is het hoogst in de maanden maart tot en met juni en september en oktober. In de zomermaanden is het gebruik minimaal. Het incidentele gebruik van zaal 3 is beperkt, slechts 71 uur in het hele jaar. Het gebruik van zaal 1 en 2 (afzonderlijk en gezamenlijk) komt in 2019 op totaal 536 uur. De zalen worden het meest gebruikt op zaterdag, met name voor feesten en doordeweeks op dinsdag t/m donderdag. Dit sluit aan bij het landelijke beeld bij gebruik door verenigingen en maatschappelijke organisaties, de maandag en vrijdag zijn minder populair. Van het totaal aantal uur is 37% commercieel gebruik (vergaderingen, bedrijven, VVE’s), 38% maatschappelijk gebruik door verenigingen, welzijnsorganisaties en de gemeente en 25% van het gebruik is particulier (met name feesten, babyshowers etc.). De zalen worden het meest in de avonduren geboekt, namelijk 365 uur (= 60%). Het gebruik in de ochtend is minimaal 86 uur in 2019 (=14%).
Figuur 4: Incidenteel gebruik zalen in uren (geheel 2019) Voorzieningenonderzoek Den Hoorn – gemeente Midden-Delfland
10
3.5
Beheer en onderhoud
3.6
Knelpunten gebruikers
De Hoornbloem wordt sinds 1997 beheerd en geëxploiteerd door Optisport. Vanaf 2008 is
Als onderdeel van het onderzoek zijn de exploitant en de gebruikers van De Hoornbloem
ook de exploitatie van sportzaal Het Lint toegevoegd aan de overeenkomst. Tot en met
bevraagd over hun ervaringen met het gebruik van de accommodatie. Er kan onderscheid
december 2018 werd het contract 5-jaarlijks verlengd, vanaf 2019 is dit overgegaan in een
worden gemaakt in knelpunten met betrekking tot het gebruik van de accommodatie en
jaarlijkse verlenging. Optisport betaalt huur voor het gebruik van de accommodaties aan de
knelpunten met betrekking tot het gebouw en de ruimten waar gebruik van wordt gemaakt.
gemeente Midden-Delfland (in 2019 € 25.500,- voor De Hoornbloem en € 20.000,- voor Het Lint). In 2019 ontving Optisport een exploitatievergoeding van € 51.840,- voor De Hoornbloem en € 39.964,- voor Het Lint.
Knelpunten in gebruik Korfbalvereniging DES heeft aangegeven behoefte te hebben aan aanvullende trainingsuren in de sporthal. Deze behoefte kan in het huidige gebruiksrooster niet worden
De gemeente en Optisport hebben afspraken gemaakt over de verdeling van de taken en
ingevuld. Het gaat om 20 uur per week gedurende het winterseizoen (16 weken).
verantwoordelijkheden in het kader van het onderhoud aan de accommodatie4. De ge-
Bij gelijktijdig gebruik van beide zaaldelen in de sporthal wordt geluidsoverlast ervaren.
meente is verantwoordelijk voor de kosten die samenhangen met:
Bijvoorbeeld als er gebruik wordt gemaakt van een muziekinstallatie en/of er competitie
1. groot onderhoud (verhuurdersonderhoud);
gespeeld wordt.
2. vervanging en herstel van installaties;
Er is behoefte aan extra opslagruimte voor apparatuur (Wdance en Aerobics);
3. vervanging en herstel van de vaste inventaris.
Het gebruik van het entresol op de eerste verdieping door de biljartvereniging wordt als onprettig ervaren. Er is overlast van bezoekers aan de sporthal.
Het dagelijks onderhoud komt voor rekening van Optisport. Eenmaal per jaar wordt door
Het verplaatsen van de biljarts in zaal 3 wordt door de biljartvereniging als onprettig
Optisport een jaarplan voor het uitvoeren van het onderhoud opgesteld. In 2017 is een
ervaren. Het neerzetten van de tafels kost tijd en de tafels slijten hierdoor sneller.
uitgebreide conditiemeting van het gebouw uitgevoerd en op basis hiervan een meerjarenonderhoudsplan opgesteld5. Uit de conditiemeting is gebleken dat met name de volgende
Knelpunten gebouw
gebouwonderdelen in matige tot slechte staat verkeren:
De Hoornbloem is een gebouw uit 1984 en inmiddels ruim 35 jaar oud. De verwachting is
Gevel, boeiboorden, stalen noodtrappen en buitenkozijnen;
dat de sporthal en kleedruimten de komende 5 jaar gerenoveerd moeten worden. De ge-
Binnendeuren;
bruikers signaleren de volgende knelpunten:
Tegelwerk in sanitaire ruimten en kleedkamers sporthal;
Kleedruimten en sanitair zijn verouderd en daardoor niet goed schoon te houden;
Plafondafwerking in centrale hal en systeemplafonds in zalen;
De vloer van de sporthal is erg glad en de vloer van de zalen is vies en stoffig.
Airconditioninginstallatie zaal 1 en zaal 2.
De verlichting in de zalen functioneert niet altijd goed. De huur van de accommodatie ligt hoger dan de huur van andere accommodaties die
De accommodatie oogt gedateerd qua uitstraling en inrichting. Ook de sporttechnische in-
de verenigingen gebruiken.
richting is naar oordeel van de exploitant verouderd.
De dansverenigingen maken gebruik van de sporthal omdat er geen (multifunctionele) danszaal is. De verenigingen zouden graag gebruik maken van een spiegelwand in de zaal.
4 5
Bron: Huur- en exploitatieovereenkomst Hoornbloem, versie 18 juni 2012 Bron: Meerjarenonderhoudsplan De Hoornbloem, Base Consultancy d.d. 20 december 2017
Voorzieningenonderzoek Den Hoorn – gemeente Midden-Delfland
11
4.
Analyse gezondheidscentrum
Er is een analyse uitgevoerd van de maatschappelijke gebouwen in het centrum van Den Hoorn. Dit betreffen De Hoornbloem en het Gezondheidscentrum, beiden gelegen aan het Koningin Julianaplein. Er is gekeken naar de aanwezige ruimten en voorzieningen, de gebruikers en het gebruik c.q. de bezetting van het gebouw. Ook wordt ingegaan op de knelpunten die gebruikers ervaren. Dit hoofdstuk gaat in op het Gezondheidscentrum.
4.1
Accommodatie Het gezondheidscentrum Het Gezondheidscentrum Den Hoorn is gevestigd in een oud bank gebouw. Het gebouw is opgeleverd in 1968 en is in 2010 aangekocht door de huidige eigenaar Wonen Midden-Delfland. De woningcorporatie heeft het gebouw vervolgens geschikt gemaakt voor gebruik als gezondheidscentrum. Het gebouw heeft een oppervlak van circa 1.250 m² nuttig vloeroppervlak (de m² bvo zijn niet bekend). Wonen Midden-Delfland heeft als eigenaar met de gebruikers van het gebouw huurovereenkomsten afgesloten waarin de afspraken over het gebruik van de ruimten zijn vastgelegd. De huurovereenkomsten lopen medio 2020 af. De huurprijzen zijn afgestemd op de gebruikers
van het complex (commercieel en maatschappelijk huurtarief). Het gebouw is ingedeeld in verschillende praktijkruimten en kantoren waarbij een groot deel van het gebouw openbaar toegankelijk is. Onder het gebouw zit een grote kelder, welke gedeeltelijk is toegewezen aan de gebruikers en in gebruik is als opslag / archiefruimte. Achter het gebouw zijn parkeerplaatsen voor de bezoekers van het Gezondheidscentrum gerealiseerd. Kenmerkend voor het gebouw zijn de drie entrees aan de zijde van het Koningin Julianaplein. Er is een entree voor de apotheek en beide huisartsenpraktijken, een entree voor de JGZ en een entree voor de ruimten op de eerste en tweede verdieping van het gebouw. De ruimten op de tweede verdieping zijn uitsluitend toegankelijk met een trap of een plateaulift. In Figuur 5 zijn de plattegronden van het gebouw opgenomen inclusief de gebruiker van de ruimte.
4.2
Gebruikers
Het gezondheidscentrum heeft een belangrijke functie in het huisvesten van eerstelijns- en paramedische zorgvoorzieningen. In Tabel 7 op de volgende pagina zijn de gebruikers van het gebouw opgenomen alsmede het aantal vierkante meter dat zij op dit moment huren in het Gezondheidscentrum.
Voorzieningenonderzoek Den Hoorn – gemeente Midden-Delfland
Figuur 5: Plattegronden Gezondheidscentrum Den Hoorn
12
Tabel 7: Huidige ruimtegebruik Gezondheidscentrum Den Hoorn
Gebruiker
pantry en werkplekken en een EHBO/lab/behandelkamer. De ruimte op de 2 e verdieping is
Ruimtegebruik bg
1e
2e
Totaal
Eerstelijnsvoorzieningen Apotheek Den Hoorn
300
Huisartsenpraktijk De Eerstelijn
138
Huisartsenpraktijk De Bazuin
137
300 m² 21
169 m²
31
158 m²
ingericht als spreekkamer voor een praktijkondersteuner. Begin 2020 telt de praktijk circa 5.200 patiënten die hoofdzakelijk afkomstig zijn uit Den Hoorn en Delft. Er worden alleen nieuwe patiënten afkomstig uit Den Hoorn aangenomen. De wachtruimte wordt gedeeld met huisartsenpraktijk De Bazuin.
Tandarts Monfrooy
130
130 m²
Huisartsenpraktijk De Bazuin
Kwadraad
45
45 m²
De Bazuin maakt gebruik van ruimten op de begane grond en een spreekkamer op de
Careyn
80
80 m²
tweede verdieping (totaal 158 m²). In de praktijk werken 3 huisartsen en 1 waarnemend
Logopedie Klaver 4
28
28 m²
huisarts (2,5 fte), 3 praktijkondersteuners (1,4 fte) en 5 assistenten (2,8 fte). De praktijk
910 m²
maakt gebruik van 2 behandel-/ spreekkamers, 3 spreekkamers voor praktijkondersteuners
Totaal eerstelijnsvoorzieningen
en een ruimte met balie, pantry en werkplekken. De wachtruimte wordt gedeeld met huis-
Overige voorzieningen JGZ Den Hoorn
105
122
227 m²
Dagdeelverhuur
12
12 m²
Prenataalcentrum De Look
90
90 m²
Totaal overige voorzieningen
artsenpraktijk De Eerstelijn. In januari 2020 telt de praktijk 4.400 patiënten, afkomstig uit Den Hoorn, Schipluiden en Delft. Er worden alleen nog nieuwe patiënten uit Den Hoorn aangenomen.
329 m² Tandarts Monfrooy
Op de 1e verdieping van het gebouw is een ruimte die op dit moment niet verhuurd is. Deze ruimte heeft een afmeting van 21 m². Op de tweede verdieping is een gezamenlijke kantine van 45 m². Deze ruimte wordt incidenteel gebruikt voor een vergadering of bijeenkomst. Apotheek Den Hoorn De apotheek is gevestigd op de begane grond en deelt de entree met de huisartsenpraktijken. De ruimte bestaat uit een wachtruimte met balie en apothekersruimten (recepteren) en kantoren. De apotheek is geopend van maandag tot en met vrijdag. Huisartsenpraktijk De Eerstelijn De huisartsenpraktijk is gevestigd op de begane grond van het complex. Recent is ook een ruimte op de tweede verdieping gehuurd, waarmee het huidig ruimtegebruik op 169 m²
De tandartspraktijk is gevestigd op de eerste verdieping. De wachtruimte wordt gedeeld met de overige gebruikers van deze bouwlaag. De praktijk telt 1 tandarts (1 fte), 1 mondhygiënist (0,4 fte) en 2 preventie (balie) medewerkers (1,6 fte). De praktijk bestaat uit 3 behandelruimten, een balie, pantry / sterilisatieruimte en een kantine. Het is niet bekend hoeveel patiënten de praktijk behandeld. JGZ Den Hoorn Het consultatiebureau voor kind en jeugd Den Hoorn maakt gebruik van ruimte op de begane grond en de eerste verdieping van het gebouw. JGZ heeft een eigen entree op de begane grond. Het is niet bekend hoeveel personen werken in de ruimten van het JGZ. Een belangrijk deel van de ruimte bestaat uit archiefruimte. Deze ruimte is noodzakelijk voor de opslag van de dossiers van het JGZ.
uitkomt. In de praktijk werken 3 huisartsen en 1 waarnemend huisarts (2,2 fte), 3 praktijkondersteuners (1,3 fte) en 5 assistenten (3,6 fte). De praktijk heeft ook 2 huisartsen in opleiding (1,4 fte). De praktijk bestaat uit 3 behandel-/ spreekkamers, een ruimte met balie,
Voorzieningenonderzoek Den Hoorn – gemeente Midden-Delfland
13
Prenataal centrum De Look Prenataal centrum De Look is een regionaal werkend echoscopiecentrum. Er werken in totaal 5 echoscopisten en 3 assistenten. De praktijk werkt samen met verschillende verloskundigenpraktijken uit de regio voor het uitvoeren voor echoscopistisch onderzoek. De Look heeft 2 echokamers en een balie met werkruimte voor de assistenten.
Tabel 8: Gebruiksrooster ruimte voor dagdeelverhuur maandag dinsdag woensdag Ochtend
Trombose
Middag
HvD
Avond
HvD
Bloedafname
donderdag
vrijdag
HvD
HvD
Bloedafname
HvD
HvD
Kwadraad (maatschappelijk team)
4.3
Kwadraad is onderdeel van het maatschappelijk team van de gemeente Midden-Delfland
Het Gezondheidscentrum is in eigendom van Wonen Midden-Delfland. Het gebouw wordt
Beheer en onderhoud
en maakt gebruik van 2 spreekkamers op de 1e verdieping van het gebouw. De maatschap-
door deze woningbouwvereniging onderhouden en beheerd. In 2010 is het gebouw ingrij-
pelijke werkers voeren hier gesprekken met cliënten. De spreekkamers worden in ieder
pend verbouwd en vernieuwd toen het omgebouwd werd van bankfiliaal naar Gezondheids-
geval op maandag, dinsdag, woensdag en donderdagmiddag gebruikt, waarbij niet altijd
centrum. De staat van onderhoud is goed.
beide spreekkamers in gebruik zijn.
4.4
Knelpunten gebruikers
Careyn
Als onderdeel van het onderzoek zijn de eigenaar en huurders van het Gezondheidscen-
Careyn huurt een kantoorruimte in het gezondheidscentrum voor de wijkverpleegkundige
trum uitgebreid geconsulteerd. Met een aantal huurders en de eigenaar is een interview
in Den Hoorn. Er is vanuit Careyn geen input gegeven voor het onderzoek waardoor er
gehouden, de overige gebruikers hebben een vragenlijst ontvangen. Van bijna alle partijen
geen nadere informatie beschikbaar is over het ruimtegebruik.
is input voor het onderzoek ontvangen, alleen Careyn en de tandartsenpraktijk hebben geen vragenlijst ingevuld. De gebruikers zijn bevraagd over hun ervaringen met het gebruik
Logopedie Klaver 4
van de accommodatie. Er kan onderscheid worden gemaakt in knelpunten met betrekking
Klaver 4 is een regionaal werkende logopediepraktijk, bestaande uit 7 logopedisten. Er
tot het gebruik van de accommodatie en knelpunten met betrekking tot het gebouw en de
wordt gewerkt vanuit verschillende locaties waaronder Den Hoorn. De praktijk in Den Hoorn
ruimten waar gebruik van wordt gemaakt.
is 6 dagen per week open en de cliënten zijn afkomstig uit Den Hoorn en omgeving. Het gratis parkeren trekt ook cliënten uit Delft omdat bij de praktijk in Delft (Van Bleijswijkstraat)
Knelpunten in gebruik
betaald parkeren geldt. Klaver 4 maakt gebruik van een spreekkamer op de 1 e verdieping
Het belangrijkste knelpunt in gebruik dat een aantal huurders ervaart is ruimtegebrek.
van het Gezondheidscentrum. De aanwezigheid van andere eerstelijnsvoorzieningen in het gebouw is belangrijk voor de zichtbaarheid en bekendheid van Klaver 4.
Huisartsenpraktijk De Eerstelijn: Direct behoefte aan een extra behandel- en spreekruimte voor een huisarts en twee behandelruimte voor assistenten (totaal circa 37 m²).
Dagdeelverhuur
Er is geen aparte pauze / vergaderruimte en backoffice voor assistenten waardoor
De ruimte voor dagdeelverhuur wordt gebruikt door de Trombosedienst, bloedafname van
er veel verschillende activiteiten in dezelfde ruimte plaatvinden (balie, kantoor,
het Reinier de Graaffziekenhuis en Hart van Delfland, een praktijk voor emotietherapie. Het
pauze, bloedafname, monsteronderzoek).
gebruik over de dagen van de week is in Tabel 8 weergegeven.
De ligging van de 2 spreekkamers voor de praktijkondersteuning op de 2e verdieping is niet optimaal. Er is geen direct contact met de rest van de praktijk, de ruimte is
Voorzieningenonderzoek Den Hoorn – gemeente Midden-Delfland
14
minder goed toegankelijk (trap / plateaulift) en ook vanuit veiligheid / zichtbaar is het wenselijk dat alle praktijkruimten praktijk in elkaars nabijheid gesitueerd zijn. Huisartsenpraktijk De Bazuin: Direct behoefte aan een extra behandel- en spreekruimte voor een huisarts in opleiding, een aparte ehbo-ruimte en een spreek- en behandelruimte voor assistenten (totaal .37 m²). Er is geen aparte pauze / vergaderruimte en backoffice voor assistenten waardoor er veel verschillende activiteiten in dezelfde ruimte plaatvinden (balie, kantoor, pauze, bloedafname, monsteronderzoek). De 2e spreekkamer voor de praktijkondersteuning op de 2e verdieping is niet optimaal. Er is geen direct contact met de rest van de praktijk, de ruimte is minder goed toegankelijk (trap / plateaulift) en ook vanuit veiligheid / zichtbaar is het wenselijk dat alle ruimten van de praktijk in elkaars nabijheid gesitueerd zijn. Logopedie Klaver 4: Direct behoefte aan een 2e spreekkamer voor een extra logopedist in Den Hoorn (totaal: circa 16 m²) met voldoende opslagmogelijkheid voor materialen. Hart van Delfland: Direct behoefte aan een eigen spreekkamer in plaats van gedeelde ruimte via dagdeelverhuur (totaal 12,4 m²). Algemeen: de gezamenlijke kantine wordt niet of nauwelijks gebruikt. Gebruikers geven aan geen behoefte te hebben aan een ruimte die door alle huurders gebruikt kan worden.
De ruimten op de 2e verdieping zijn minder goed toegankelijk door het ontbreken van een volwaardige lift. Knelpunten gebouw JGZ: Beperkte lichtinval in de spreekkamers van jeugdarts en jeugdverpleegkundige. De ruimtes van de zijn niet geluidsdicht, in verband met de vertrouwelijkheid van gesprekken met ouders is dit wel belangrijk. Logopedie Klaver 4 maakt als enige gebruiker op zaterdag gebruik van het gebouw. Door het ontbreken van een intercom bij de entree op de begane grond moet het gebouw open zijn waardoor het risico op ongenode bezoekers groot is. Voorzieningenonderzoek Den Hoorn – gemeente Midden-Delfland
15
5.
Trends en ontwikkelingen
In dit hoofdstuk worden demografische ontwikkelingen in de gemeente Midden-Delfland en Den Hoorn toegelicht. Vervolgens wordt ingegaan op algemene landelijke trends en ontwikkelingen die invloed (kunnen) hebben op de behoefte aan en het gebruik van sociaal-maatschappelijke accommodatie en eerstelijnsvoorzieningen. Tenslotte worden de ambities van de gebruikers voor het gebruik van De Hoornbloem en het Gezondheidscentrum gepresenteerd.
5.1
Demografische ontwikkelingen
Als onderdeel van onderhavig onderzoek is gekeken naar de bevolkingsontwikkeling van de gemeente Midden-Delfland en Den Hoorn. De omvang en opbouw van de bevolking is van invloed op de vraag naar voorzieningen in de kern. Voor de ontwikkelingen in de vraag naar bewegingsonderwijs is de leerlingenprognose primair onderwijs voor
Figuur 6: Leeftijdsopbouw inwoners Midden-Delfland
de komende jaren in beeld gebracht.
5.1.1
Bevolkingsopbouw 2020
Op 1 januari 2020 telde de gemeente Midden-Delfland 19.351 inwoners6. Van de drie kernen in de gemeente is Den Hoorn de grootste met 8.246 inwoners. In Figuur 6 is de leeftijdsopbouw van de verschillende kernen opgenomen. Hieruit kan het volgende geconcludeerd worden: Den Hoorn heeft het grootste aandeel jeugd en jongeren in de gemeente. 23% van de inwoners van Den Hoorn is jonger dan 18 jaar. Dit betekent dat relatief meer kinderen wonen dan in de overige kernen. Den Hoorn heeft het laagste percentage 65-plussers (15,5 %) tegenover ruim 21% in de overige kernen. Ten opzichte van het landelijk gemiddelde7 heeft Den Hoorn relatief veel jongeren en een lager aandeel ouderen.
5.1.2
Bevolkingsprognose
Figuur 7: Prognose gemeente Midden-Delfland
Voor het bepalen van het toekomstig voorzieningenniveau is de verwachte ontwikkeling van de inwoners van Den Hoorn van belang. Hiervoor is gekeken naar de bevolkingsprognose van de gemeente. Er is geen afzonderlijke prog-
Tabel 9: Verwachte inwonersontwikkeling Den Hoorn
2020
nose per kern beschikbaar, daarom is in Figuur 7 de prognose van de gemeente weergegeven. Hieruit blijkt dat: Het aantal inwoners van de gemeente zal tot 2024 licht stijgen met 3,7%. Deze groei zal voor een belangrijk deel veroorzaakt worden door een toename van het aantal woningen (+262 woningen in 2024). Hoewel er geen prognosecijfers per kern beschikbaar zijn, is de verwachting dat een groot deel van deze groei in Den Hoorn zal
2025
2030
Woningtoename gemeente
+262
n.b.
Woningtoename Den Hoorn
+200
+100
8.750
8.990
Inwoners Den Hoorn
8.245
plaatsvinden omdat in deze kern de meeste woningen ontwikkeld zullen worden (circa 200 tot 2025). 6 7
Bron: Demografische gegevens gemeente Midden-Delfland per 1 januari 2020. Bron CBS Statline leeftijdsopbouw Nederland in 2019, waarbij opgemerkt moet worden dat in de telling van het CBS de categorie 0-17 jaar niet geteld wordt. Hier is het aandeel 0-19 weergegeven in de grafiek.
Voorzieningenonderzoek Den Hoorn – gemeente Midden-Delfland
16
De gemeentelijke prognose gaat uit van een woningontwikkeling van 262 woningen tot 2024, hiervan worden er
Den Hoorn beschikt op dit moment over 4 zaaldelen voor bewe-
naar verwachting circa 200 in Den Hoorn gerealiseerd. Op basis van een gemiddelde woningbezetting van 2,488
gingsonderwijs (2 in Het Lint en 2 in De Hoornbloem). Zelfs met
in de gemeente Midden-Delfland brengt dit een verwachte inwonersgroei in Den Hoorn van circa 500 met zich
een eventuele toekomstige toename van het aantal klokuren
mee. De gemeente verwacht op de langere termijn (tot 2030) nog eens 100 woningen te realiseren in Den Hoorn
vanuit de basisscholen is dit voldoende capaciteit om in de be-
waarmee de verwachting is dat het aantal inwoners van Den Hoorn met nog eens 240, tot circa 8.900 inwoners,
hoefte te kunnen blijven voorzien.
zal stijgen. Er wordt geen autonome groei van het aantal inwoners per huishouden verwacht. Uit de prognose blijkt dat de leeftijdsopbouw van de bevolking in de gemeente de komende jaren niet zal veranderen. Op basis hiervan is de verwachting dat ook de leeftijdsopbouw in Den Hoorn niet zal wijzigen. Het CBS heeft lange termijn prognose (tot 2050). Deze prognose laat een stabilisatie van het aantal inwoners van Midden-Delfland zien. In bijlage 3 zijn de uitgebreide demografische gegevens van zowel de gemeente als CBS Statline opgenomen.
5.1.3
Leerlingenprognose
Naast de bevolkingsontwikkeling geeft de leerlingenprognose belangrijke informatie als het gaat om het verwachte gebruik van de binnensportaccommodaties. De ontwikkeling van de leerlingenaantallen geeft aan hoe het bewegingsonderwijs zich in de aankomende jaren ontwikkelt en welke sportvoorzieningen nodig zijn om bewegingsonderwijs te kunnen blijven faciliteren. Figuur 8 geeft inzicht in de ontwikkeling van het aantal leerlingen in het primair onderwijs in Den Hoorn opgenomen9. De prognose is gebaseerd op de ontwikkeling van de basisgeneratie in het verzorgings-
Figuur 8: Leerlingenprognose Den Hoorn Tabel 10: Ontwikkeling basisgeneratie Den Hoorn
2020
gebied van de scholen (zie Tabel 10). Hierin is ook de ontwikkeling van de wijk Delft Voordijkshoorn meegenomen.
2022
2024
2026
2028
2030
Het is bekend dat een deel van de leerlingen van de scholen in Den Hoorn uit Delft en Rijswijk-Buiten komen.
Den Hoorn 0 - 3 jaar
425
437
440
450
457
469
Het primair onderwijs laat een daling van het aantal leerlingen (-7,5%) zien in de periode tot 2030. Deze prognose is
4 - 12 jaar
961
1.001
978
964
944
935
wijkt af de in lijn met de gemeentebrede prognose waarin juist een lichte stijging van het aantal kinderen (0-17 jaar)
Delft Voordijkshoorn
wordt verwacht. Op basis van de leerlingenprognose is de verwachting dat de behoefte aan ruimte voor bewegings-
0 - 3 jaar
578
580
563
541
518
292
onderwijs in Den Hoorn de komende jaren gelijk zal blijven. De gemeente is op dit moment in gesprek met de ge-
4 - 12 jaar
1.249
1.277
1.258
1.239
1.219
1.189
meenten Delft en Rijswijk om afspraken te maken over de toestroom van leerlingen uit buurgemeenten. Er is nog niet bekend welke consequenties dit voor de scholen in Den Hoorn zal hebben en in vervolg daarop op de behoefte aan zaalruimte voor bewegingsonderwijs.
8 9
Bron: Demografische gegevens gemeente Midden-Delfland Bron: Leerlingenprognoses en Ruimtebehoefte Basisonderwijs Gemeente Midden-Delfland 2017-2034, Planning Verband Groningen, januari 2016
Voorzieningenonderzoek Den Hoorn – gemeente Midden-Delfland
17
5.2
Trends en ontwikkelingen
biedt tegelijkertijd kansen voor hen die aantrekkelijke programma’s en activiteiten kun-
In de volgende paragrafen worden de belangrijkste trends en ontwikkelingen die van in-
nen bieden voor senioren.
vloed kunnen zijn op de behoefte aan en het gebruik van sociaal-maatschappelijke accom-
Het bewegingsonderwijs kan gezien worden als onderdeel van de sportparticipatie. Mo-
modaties en eerstelijnsvoorzieningen.
menteel geldt dat leerlingen in de regel 2 klokuren gym krijgen, waarbij landelijk discussie plaatsvindt over uitbreiding naar 3 klokuren. Vooralsnog is er beperkt (politiek)
5.2.1
Sociaal-maatschappelijke ontwikkelingen
De belangrijkste sociaal-maatschappelijke ontwikkelingen zijn: Op het gebied van vrijetijdsbesteding ondernemen mensen meer activiteiten in een korter tijdsbestek dan voorheen. Zowel de inhoud van activiteiten als de daaruit voortvloeiende sociale contacten worden oppervlakkiger. In het verlengde van de zogenaamde
draagvlak voor een dergelijke maatregel. Niet in de laatste plaats vanwege de extra capaciteitsbehoefte aan binnensportaccommodaties en de daarmee samenhangende financiële consequenties. Alternatief is dat gezocht wordt naar mogelijkheden om het bewegingsonderwijs voor een deel aan te bieden in andere voorzieningen. De buitensportaccommodaties zijn zo’n alternatief.
‘zapcultuur’ ondervindt sportbeoefening in verenigingsverband steeds meer concurrentie van televisie, sociale media en online games.
Trends en ontwikkelingen dorpshuizen / zalencentra
Vanwege de toegenomen mobiliteit zijn mensen in de regel in staat en bereid langer te
De exploitatie van dorpshuizen en zalencentra staat landelijk gezien steeds meer onder
reizen voor hun vrijetijdsbesteding. Hierdoor worden inwoners steeds minder afhanke-
druk. Een toenemend aantal exploitanten is niet meer in staat om de exploitatie rond te
lijk van hun wijk/kern. Dit kan betekenen dat bepaalde voorzieningen in een wijk een
krijgen. In het verleden werden er onder andere veel feesten en partijen georganiseerd
groter verzorgingsgebied krijgen. Het kan ook betekenen dat voorzieningen steeds min-
in dergelijke voorzieningen. Met name jongeren blijken inmiddels andere eisen te stellen
der bezocht worden omdat inwoners hun vertier zoeken buiten de eigen wijk. Dit geldt
aan de locatie voor bijvoorbeeld een bruiloft of een feest. Ook wordt strenger toegezien
in mindere mate voor (jonge) kinderen en senioren.
op mogelijke oneerlijke concurrentie (vanwege zogenaamde para-commerciële activi-
Gebruikers van maatschappelijke accommodaties stellen steeds hogere eisen aan de
teiten) met de reguliere horeca. De meer commerciële verhuur was in het verleden vaak
kwaliteit en uitstraling van accommodaties en verenigingen.
de kurk waarop de exploitatie van een zalencentrum dreef. De toenemende wet- en regelgeving en de afnemende mogelijkheid een beroep te doen
Trends en ontwikkelingen binnensport De binnensporten staan landelijk al langere tijd onder druk. De afgelopen periode hebben binnensporten als volleybal, gymnastiek, handbal en korfbal zich weten te stabiliseren. De populariteit van badminton neemt nog steeds af, basketbal is het afgelopen jaar na een daling weer gegroeid. De aandacht voor gezond leven en bewegen blijft onverminderd groot, hetgeen een positieve stimulans betekent voor sport en bewegen. Vooral 55-plussers blijken vaker deel te nemen aan sportieve activiteiten dan in het verleden. De ontgroening en vergrijzing van de Nederlandse samenleving is een feit. Dit vormt een bedreiging voor sportverenigingen die zich vooral concentreren op de jeugd en
Voorzieningenonderzoek Den Hoorn – gemeente Midden-Delfland
op vrijwilligers zijn factoren die een negatieve invloed kunnen hebben op het exploitatieresultaat van dergelijke maatschappelijke voorzieningen. De mate waarin gebruik gemaakt wordt van dorpshuizen voor sociaal-culturele en maatschappelijke activiteiten (waaronder de ontmoetingsfunctie) verschilt sterk per lokale situatie. In algemene zin kan worden gesteld dat, ondanks de vergrijzing die landelijk (en met name in kleinere plattelandsgemeenten) optreedt, een afname kan worden geconstateerd van het gebruik van dorpshuizen en zalencentra. Dit komt onder andere doordat ouderen steeds actiever blijven en minder afhankelijk zijn van maatschappelijke verbanden binnen het eigen dorp en lokaal aangeboden sociaal-culturele activiteiten. Hier staat tegenover dat vanuit ontwikkelingen als de Wet Maatschappelijke Ondersteuning de behoefte aan zaalruimte toeneemt.
18
communiceren en deze adviseren. Techniek kan ook ingezet worden om patiënten
Trends en ontwikkelingen eerstelijnszorg10 De rol van de eerstelijnszorgverlener veranderd. Vroeger was de huisarts één van de
voorlichting te geven, onder andere met behulp van virtual reality. Blockchain-technolo-
notabelen van het dorp. Tegenwoordig zijn patiënten goed voorbereid en weten wat ze
gie tot slot biedt kansen om een groot deel van de administratielast te verlagen én de
willen. Samen wordt gezocht naar een antwoord op de gezondheidsvraag. In 2030 doen
patiënt regie te geven over zijn of haar zorggegevens.
wij zelf de diagnostiek en gebruiken beslisondersteunende systemen. We consulteren
De werkdruk neemt toe: Door het overnemen van taken uit de tweede lijn, door toename
virtueel een zorgprofessional op het moment dat het ons past. De zorgprofessional helpt
van het aantal en de complexiteit van patiënten, en door het aangaan van samenwer-
ons op ons verzoek bij het interpreteren van de data.
kingsverbanden neemt de werkdruk in de eerste lijn toe.
De focus ligt op vitaliteit en samenwerken. Nog niet zo lang geleden bepaalde de huis-
Het aantal huisartsen stijgt gemiddeld met 1,5% per jaar.
arts of we een recept voor paracetamol kregen en een verwijzing voor behandeling van de fysiotherapeut. Momenteel werken zorgprofessionals steeds meer vanuit de triple
5.3
aim gedachte: tevreden klanten, lagere zorgkosten, betere zorg. Zo zien we meer spe-
In deze paragraaf worden de lokale ontwikkelingen op het gebied van beleid en ruimtelijke
cialisten in de huisartsenpraktijk en kunnen we zonder verwijzing naar de diëtist of fysi-
plannen toegelicht.
Lokale ontwikkelingen
otherapeut. Gezondheid en vitaliteit is een gezamenlijke verantwoordelijkheid van zowel zorgprofessionals als van onderwijs, werkgevers, ervaringsdeskundigen, vrijwilli-
Coalitieakkoord
gersorganisaties en overheden.
In het Coalitieakkoord 2018-2022 ‘Duurzaam vooruit!’ heeft de gemeente de volgende am-
Verplaatsing van zorg: zorg dicht bij huis en substitutie van zorg krijgen steeds overtui-
bities voor de komende periode opgenomen:
gender vorm. Voor de eerstelijnszorg blijven deze bewegingen ook de komende jaren
Cultuur en sport verbinden. In Midden-Delfland is een sterke sociale cohesie. De vele
zeer relevant. Maatregelen om zorg van de tweede naar de eerste lijn te verplaatsen en
activiteiten, initiatieven en evenementen die worden georganiseerd, zorgen voor ver-
de eigen verantwoordelijkheid van mensen te vergroten, zijn al jaren geleden ingezet
binding. De gemeente (onder-)steunt deze initiatieven en wil daarom nieuwe inwoners
door de overheid. Dit beleid is gedeeltelijk ingegeven vanuit financiële overwegingen.
stimuleren om deel te nemen aan het verenigingsleven om op deze manier bij te dragen
Het streven is om een groot deel van de aanvullende diagnostiek, die nu nog vaak in
aan de vitaliteit van de dorpen.
het ziekenhuis gedaan wordt, te verplaatsen naar de huisarts en de thuissituatie.
Sporten draagt bij aan een gezonde levensstijl en helpt bij het leggen van sociale con-
Verder zien we intensievere samenwerkingsvormen tussen huisartsen en ziekenhuizen
tacten. Investeren in sport is daarmee ook een investering in de toekomst. De gemeente
om op die manier onnodige verwijzingen naar de tweede lijn te voorkomen. Naast zie-
wil daarom dat sporten voor iedereen toegankelijk is. Ook voor ouderen blijft de ge-
kenhuiszorg zullen huisartsenpraktijken in toenemende mate– samen met ggz-organi-
meente activiteiten organiseren, we trekken de goede lijn hierin door.
saties – aan de slag gaan met veelvoorkomende problemen in het ggz-domein, zoals
Zorg: het uitgangspunt voor goede zorg is het bieden van een plus. Maatwerk dat verder
angst, depressie, verslaving en burn-out.
gaat dan het aanpassen van het product op de ontvanger. De zorg blijft zo dicht mogelijk
Technologie is vanzelfsprekend. Met name technologie voor zorg thuis en zelfdiagnos-
bij de burger, in hun eigen straat of in ieder geval in de buurt. De verantwoordelijkheid
tiek zijn belangrijk. In toenemende mate kunnen patiënten hun gezondheid zelf meten
van de zorg ligt bestuurlijk bij de gemeente en in praktische zin bij professionals en
met allerlei apps, wearables, en sensoren. Wanneer deze ‘zelfgemeten’ gegevens in de
personen die dichtbij hen staan.
toekomst ook nog in patiëntendossiers ingevoegd gaan worden, zullen zorgprofessionals veel meer op afstand (onafhankelijk van plaats en tijd) met patiënten 10
Bronnen: Toekomst(v)herkenning eerste lijn 2030, InEen 2016; FWG Trendrapport Brancheboekje Eerstelijnszorg, mei 2018.
Voorzieningenonderzoek Den Hoorn – gemeente Midden-Delfland
19
Centrumplan Den Hoorn
5.4.1
Ontwikkeling verenigingen
Voor het centrum van Den Hoorn zijn nieuwe plannen ontwikkeld. De gemeente streeft voor
Tabel 11 laat de door verenigingen opgegeven ledenontwikkeling (2016-2020) zien en ook
het centrum van Den Hoorn naar hoogwaardige kwalitatieve en kwantitatieve detailhandel
de verwachte toekomstige ontwikkeling van verenigingen. Alle verenigingen laten een sta-
voor de lange termijn, levendigheid en een vitaal winkelbestand. Het moet een aangenaam,
biel ledenbestand zien en verwachten voor de toekomst geen substantiële verandering in
comfortabel en sfeervol winkel- en verblijfsgebied worden voor bewoners en bezoekers.
de ledenaantallen. Alleen korfbalvereniging CKV DES en Wdance verwachten in de komende jaren te groeien. DES als gevolg van en Wdance ziet mogelijkheden om een extra
Het braakliggende terrein tussen de Dijkshoornseweg en de Looksingel wordt herontwik-
dansgroep te starten.
keld met een supermarkt, ruimte voor aanvullende detailhandel en 9 woningen. Het rommelige en benauwd aanvoelende ‘plein’ is straks een mooie, lichte ruimte. De
Tabel 11: Ledenontwikkelingen verenigingen 2016-2020
verblijfsfunctie van het centrum wordt versterkt en de zichtrelatie met Lookwest benadrukt.
Vereniging
Woningbouwontwikkeling
BC Den Hoorn
2017
2018
2019
2020
Toekomst
50
54
52
50
50
stabiel
6
7
7
7
7
stabiel
CKV DES
190
188
188
160
171
groei
Den Hoorn ongeveer 200 woningen gerealiseerd kunnen worden. Op de langere termijn
VVV
251
270
287
271
281
stabiel
kunnen hier nog 100 woningen bij komen.
Wdance
82
94
92
91
96
groei
Biljart
45
45
45
45
45
stabiel
De gemeente Midden-Delfland heeft in 2010 een woonvisie opgesteld. Deze woonvisie is vervolgens uitgewerkt in concrete projecten. De komende jaren is de verwachting dat er in
DNA
Ledenontwikkeling 2016
Ontwikkelingen omliggende gemeenten De gemeente Delft heeft in 2019 een investeringsagenda sportaccommodaties en uitvoe-
CKV DES geeft aan dat zij de mogelijkheid zouden willen onderzoeken om de vereniging
ringsplan sport opgesteld. De komende jaren gaat de gemeente Delft investeren in vernieu-
naar Den Hoorn te verplaatsten (inclusief de buitenvelden). DES maakt op dit moment ge-
wing van de sportaccommodaties en sportparken. Deze ontwikkelingen hebben naar
bruik van verschillende accommodaties in Delft en voor haar wedstrijden maakt zij gebruik
verwachting geen gevolgen voor de gebruikers van de accommodaties in Den Hoorn. Voor
van De Hoornbloem. De vereniging ziet potentie om in Den Hoorn te kunnen groeien