07 bijlage 1 Lijst A - overzicht voor te stellen maatregelen

BIJLAGE 1 VOOR TE STELLEN MAATREGELEN

Fiche 1: Budget implementatie Omgevingswet Maatregel: Budget implementatie Omgevingswet Fcl-Ecl: 683001-38017 Vanaf 2026 staat een bedrag van € 20.300 begroot ten behoeve van de implementatie van de Omgevingswet. Naar verwachting is dit proces in de gemeente in 2025 afgerond en is het bedrag vanaf 2026 niet meer nodig. Wat is het financiële effect van de maatregel: Dit is een structurele bezuiniging Thema en taakveld in de begroting: Adviezen derden Welke concrete activiteiten of diensten komen te vervallen agv deze maatregel? Niet van toepassing Maatschappelijk effect (beïnvloedt de voorgestelde bezuiniging het algemene welzijn en de levenskwaliteit van onze inwoners) geen Efficiëntie en effectiviteit (kunnen maatregelen worden genomen zonder dat het direct de kwaliteit van de dienstverlening raakt) X Toekomstige impact (heeft de bezuinigingsmaatregel op de lange termijn impact) X Uitvoering collegeprogramma/coalitieakkoord (raakt dit de uitvoering van het collegeprogramma/coalitieakkoord)

Fiche 2: Bag VGI Luchtfotografie Maatregel: Inzet luchtfotografie verminderen van 2 x per jaar naar 1 x per jaar De frequentie van de inzet luchtfotografie kan niet verder worden verlaagd, want dan is de gemeente niet meer in staat om de wettelijke verplichtingen op bijv. Het gebied van de BAG goed uit te voeren. Wat is het financiële effect van de maatregel: Besparing van minimaal €8975 Structurele bezuiniging

Thema en taakveld in de begroting: Basisregistratie Adressen en Gebouwen Welke concrete activiteiten of diensten komen te vervallen agv deze maatregel? De overtredingen op basis van de luchtfotografie Maatschappelijk effect (beïnvloedt de voorgestelde bezuiniging het algemene welzijn en de levenskwaliteit van onze inwoners) Geen maatschappelijk effect Efficiëntie en effectiviteit (kunnen maatregelen worden genomen zonder dat het direct de kwaliteit van de dienstverlening raakt) De kwaliteit van de dienstverlening wordt met deze bezuiniging niet geraakt, maar wel als de frequentie verder wordt verlaagd. Toekomstige impact (heeft de bezuinigingsmaatregel op de lange termijn impact) Minder handhavingszaken maar ook minder legalisatievraagstukken /vergunningaanvragen/ leges. Voor de komende 3 jaar hebben we echter genoeg overtredingen liggen, die mogen worden nagelopen. Uitvoering collegeprogramma/coalitieakkoord (raakt dit de uitvoering van het collegeprogramma/coalitieakkoord) Nee, in lijn van VTH Beleid

Fiche 3: Subsidie Gebiedsmarketing

Maatregel: Subsidie Gebiedsmarketing De subsidie voor Gebiedsmarketing beperken en stichting PUUUR stimuleren om een deel van het benodigde budget op andere wijze te vergaren, bijv. door bijdragen van betrokken ondernemers en andere belanghebbenden. Wat is het financiële effect van de maatregel: Gebiedsmarketing 2026: € 0 2027: € -10.000 Vanaf 2027 structurele bezuiniging Thema en taakveld in de begroting: Thema:

Diverse ambities

Taakveld: Diverse ambities Welke concrete activiteiten of diensten komen te vervallen agv deze maatregel?

Maatschappelijk effect (beïnvloedt de voorgestelde bezuiniging het algemene welzijn en de levenskwaliteit van onze inwoners) Met het verlagen van de subsidie per 2027, kan Puuur ook zoeken naar andere geldschieters. Meer bezuinigen op de subsidie wordt afgeraden. Efficiëntie en effectiviteit (kunnen maatregelen worden genomen zonder dat het direct de kwaliteit van de dienstverlening raakt) Ja

Toekomstige impact (heeft de bezuinigingsmaatregel op de lange termijn impact) Nee

Uitvoering collegeprogramma/coalitieakkoord (raakt dit de uitvoering van het collegeprogramma/coalitieakkoord)

Fiche 4: Salaris ten laste van IODS

Maatregel: Salaris ten laste van IODS Op dit moment worden de salarissen van twee medewerkers elk voor 50% ten laste gebracht van IODS. Dit wordt verhoogd naar 75% elk. Daarnaast wordt ook de inzet van een andere medewerker voor 50% ten laste van IODS gebracht. Dit is op basis van inzet verdedigbaar. ECL's 657010 en 657011 Wat is het financiële effect van de maatregel: Vanaf 2026: € -90.0000 Structurele bezuiniging Thema en taakveld in de begroting: Thema:

IODS

Taakveld: Convenant Grondinstrument en Convenant Duurzaam Boer Blijven Welke concrete activiteiten of diensten komen te vervallen agv deze maatregel? Niet van toepassing Maatschappelijk effect (beïnvloedt de voorgestelde bezuiniging het algemene welzijn en de levenskwaliteit van onze inwoners) Het betalen van salarislasten uit het IODS-fonds staat op gespannen voet met de uitgangspunten van dit fonds. Efficiëntie en effectiviteit (kunnen maatregelen worden genomen zonder dat het direct de kwaliteit van de dienstverlening raakt)

Toekomstige impact (heeft de bezuinigingsmaatregel op de lange termijn impact) Geen Uitvoering collegeprogramma/coalitieakkoord (raakt dit de uitvoering van het collegeprogramma/coalitieakkoord)

Fiche 5: Onderhoud recreatiegebieden ten laste van IODS Maatregel: Onderhoud recreatiegebieden ten laste van IODS Recent is de gemeentelijk bijdrage ten behoeve van het CBG fors verhoogd naar € 173.000. Doel van het onderhoud is dat het landschap ervan profiteert en de recreatie van de faciliteiten gebruikt kan maken. Dit strekt zich verder dan alleen de recreatiegebieden zelf. Het komt ook ten goede van de agrarische gebieden. Voorgesteld wordt 50% ten laste van IODS te brengen. Dit ligt wel gevoelig binnen de agrarische sector. Tevens wordt voorgesteld om de overige 50% te dekken uit een verdere verhoging van de toeristenbelasting (zie tevens fiche Gebiedsmarketing). Dat kan niet eerder dan vanaf 2027. Wat is het financiële effect van de maatregel: 2026: € 65.000 (en de overige € 65.000 ten laste van begroting 2026). 2027 e.v.: € 65.000 Structureel Thema en taakveld in de begroting: Programma 1 FCL: 65010/657011 Welke concrete activiteiten of diensten komen te vervallen agv deze maatregel? Het onderhoud van recreatiegebieden wordt met deze maatregelen niet in positieve of negatieve wijze aangepast. Het doel van de actie is om een andere financieringsbron te vinden.

Maatschappelijk effect (beïnvloedt de voorgestelde bezuiniging het algemene welzijn en de levenskwaliteit van onze inwoners) Geen Efficiëntie en effectiviteit (kunnen maatregelen worden genomen zonder dat het direct de kwaliteit van de dienstverlening raakt) Ja, het onderhoudsniveau wijzigt niet. Toekomstige impact (heeft de bezuinigingsmaatregel op de lange termijn impact) Nee Uitvoering collegeprogramma/coalitieakkoord (raakt dit de uitvoering van het collegeprogramma/coalitieakkoord) Nee

Fiche 6: Implementatie Omgevingswet Maatregel: Implementatie Omgevingswet Fcl: 681032 Ecl: 3809U Het mogelijk om v.a. 2026 € 100k uit de begroting te halen. Voor de ontwikkeling en het opstellen van het Omgevingsplan zal dan per fase een collegevoorstel worden ingediend voor het verkrijgen van budgetten alsnog te kunnen besteden ten behoeve van het Omgevingsplan. Dat betekent dat het opstellen van het Omgevingsplan wel doorgang zal blijven houden. Wat is het financiële effect van de maatregel: Vanaf 2026: € 100.000 structureel Thema en taakveld in de begroting: Thema: Implementatie Omgevingswet Taakveld: Opstellen Omgevingsplan Welke concrete activiteiten of diensten komen te vervallen agv deze maatregel? Geen Maatschappelijk effect (beïnvloedt de voorgestelde bezuiniging het algemene welzijn en de levenskwaliteit van onze inwoners) Geen Efficiëntie en effectiviteit (kunnen maatregelen worden genomen zonder dat het direct de kwaliteit van de dienstverlening raakt) Een nieuwe fase in het opstellen van een Omgevingsplan kan pas doorgang vinden indien het college van B&W heeft ingestemd met het beschikbaar stellen van het gevraagde budget.

Toekomstige impact (heeft de bezuinigingsmaatregel op de lange termijn impact) Nee, tenzij het college van B&W anders zal beslissen, met het aangaan van een nieuwe fase in het opstellen van het Omgevingsplan Uitvoering collegeprogramma/coalitieakkoord (raakt dit de uitvoering van het collegeprogramma/coalitieakkoord) Nee

Fiche 7: Omgevingsdienst Haaglanden Maatregel: ODH Er is regionaal een taakstelling verstrekt aan de ODH om 6,2% te bezuinigen. In eerste instantie is door ODH toegezegd dat deze bezuiniging haalbaar is, zonder dat het ten koste zou gaan van de bedrijfsvoering. In een later stadium is het ODH op deze toezegging teruggekomen. Volgens ODH is 5.3% wel haalbaar. Dit percentage wordt nu toegepast Wat is het financiële effect van de maatregel: Vanaf 2026: € 20.000Dit is een structurele bezuiniging Thema en taakveld in de begroting: Thema: Gemeenschappelijke regelingen Taakveld: ODH Welke concrete activiteiten of diensten komen te vervallen agv deze maatregel? Directeur ODH heeft in eerste instantie aangegeven dat deze bezuiniging mogelijk is, zonder ingrijpende consequenties. Dit is niet geheel waar. ODH zal hierdoor ook minder uren beschikbaar hebben voor de gemeente (bij 5,3%). Maatschappelijk effect (beïnvloedt de voorgestelde bezuiniging het algemene welzijn en de levenskwaliteit van onze inwoners) Ja, beschikbare uren voor toetsing aanvragen omgevingsvergunning en controle op meldingen/incidenten nemen af Efficiëntie en effectiviteit (kunnen maatregelen worden genomen zonder dat het direct de kwaliteit van de dienstverlening raakt) Een deel van de 5,3% is een vermindering van de beschikbare uren van het ODH ten dienste van de gemeente.

Toekomstige impact (heeft de bezuinigingsmaatregel op de lange termijn impact) Minder beschikbare uren voor de gemeente. Uitvoering collegeprogramma/coalitieakkoord (raakt dit de uitvoering van het collegeprogramma/coalitieakkoord) Geen

Fiche 8: Beëindigen bijdrage aan Businesspark Haaglanden Thema en taakveld in de begroting: FCL/ECL: 634001/38149 Gemeenschappelijke regelingen Maatregel: Er is weinig tot geen aansluiting tussen de gemeente en de uitgangspunten van BPH. Als de gemeente haar bijdrage zal beëindigen en uit deze GR zal stappen, zal dan minimale consequenties geven. Wat is het financiële effect van de maatregel: Vanaf 2026: € 9.000 Structurele bezuiniging Welke concrete activiteiten of diensten komen te vervallen agv deze maatregel, of worden beperkt? Geen Maatschappelijk effect (beïnvloedt de voorgestelde bezuiniging het algemene welzijn en de levenskwaliteit van onze inwoners) / denk tevens hierbij aan impact op leefomgeving. (zoals bijvoorbeeld veiligheid). Geen Efficiëntie en effectiviteit (kunnen maatregelen worden genomen zonder dat het direct de kwaliteit van de dienstverlening raakt) n.v.t. Toekomstige impact (heeft de bezuinigingsmaatregel op de lange termijn impact) Geen Uitvoering collegeprogramma/coalitieakkoord (raakt dit de uitvoering van het collegeprogramma/coalitieakkoord) danwel amendementen / moties / of welk beleid wordt geraakt. Geen

Fiche 9: Adviezen derden Thema en taakveld in de begroting: Thema:

Midden-Delfland 2025

Taakveld: Adviezen derden Maatregel: 657007-38017 Midden-Delfland 2025 / adviezen derden Dit budget heeft jaarlijks een onderbesteding van 30-50K. (vanuit 2024 is daarbovenop doorgeschoven naar 2025 ‘economisch beleid’ / gebiedsmarketing en gebiedsbiografie. Wat is het financiële effect van de maatregel: U wordt voorgesteld om € 35.000 structureel te bezuinigen. Het structureel inboeken van het totale bedrag (50k) wordt afgeraden, aangezien er altijd adviezen van derden nodig zijn in het lopende werk binnen de gemeente. Welke concrete activiteiten of diensten komen te vervallen agv deze maatregel, of worden beperkt? Met deze voorgestelde bezuinigingen kunnen kleine opdrachten in relatie tot beleid MiddenDelfland zonder collegebesluit worden uitgevoerd. Voor grotere opdrachten zal een apart budget bij het college van B&W worden aangevraagd. Maatschappelijk effect (beïnvloedt de voorgestelde bezuiniging het algemene welzijn en de levenskwaliteit van onze inwoners) / denk tevens hierbij aan impact op leefomgeving. (zoals bijvoorbeeld veiligheid). Geen Efficiëntie en effectiviteit (kunnen maatregelen worden genomen zonder dat het direct de kwaliteit van de dienstverlening raakt) n.v.t.

Toekomstige impact (heeft de bezuinigingsmaatregel op de lange termijn impact) Geen Uitvoering collegeprogramma/coalitieakkoord (raakt dit de uitvoering van het collegeprogramma/coalitieakkoord) danwel amendementen / moties / of welk beleid wordt geraakt. Geen

Fiche 10: Midden-Delfland/Subsidies Thema en taakveld in de begroting: Thema:

Midden-Delfland

Taakveld: Subsidies Maatregel: 657001-42001 Het begrote bedrag voor 2025 is € 41.000,--. Subsidies worden verstrekt aan o.a. Knotgroep Midden-Delfland, Stichting Molen Korpershoek en Agrarische natuurvereniging Vockestaert. Gezien de afgelopen 3 jaar, lijkt er een bedrag van € 10.000 onderbesteding te zijn. Wat is het financiële effect van de maatregel: € 10.000,-Structurele bezuiniging Welke concrete activiteiten of diensten komen te vervallen agv deze maatregel, of worden beperkt? Geen. Subsidies kunnen nog steeds worden verstrekt. Maatschappelijk effect (beïnvloedt de voorgestelde bezuiniging het algemene welzijn en de levenskwaliteit van onze inwoners) / denk tevens hierbij aan impact op leefomgeving. (zoals bijvoorbeeld veiligheid). Geen Efficiëntie en effectiviteit (kunnen maatregelen worden genomen zonder dat het direct de kwaliteit van de dienstverlening raakt) n.v.t. Toekomstige impact (heeft de bezuinigingsmaatregel op de lange termijn impact) Geen Uitvoering collegeprogramma/coalitieakkoord (raakt dit de uitvoering van het collegeprogramma/coalitieakkoord) dan wel amendementen / moties / of welk beleid wordt geraakt. Geen

Fiche 11: Bestemmingsplannen/Kosten RO Thema en taakveld in de begroting: Ruimtelijke Ordening Bestemmingsplannen/Kosten RO 681001-38154 Maatregel: Gezien de afgelopen 3 jaar, lijkt het erop dat de begrote € 58K minder gebruikt wordt (voorgaande 2 jaar overgeboekt naar Omgevingswet) U wordt voorgesteld om € 40.000 structureel te bezuinigen. Het structureel inboeken van het totale bedrag (58k) wordt afgeraden, aangezien er altijd adviezen van derden nodig zijn in het lopende werk binnen de gemeente. Wat is het financiële effect van de maatregel: € 40.000 wordt voorgesteld. Het inboeken van het totale bedrag (58k) wordt afgeraden. Welke concrete activiteiten of diensten komen te vervallen agv deze maatregel, of worden beperkt? Met deze voorgestelde bezuinigingen kunnen kleine opdrachten in relatie tot bovenstaand onderwerp zonder collegebesluit worden uitgevoerd. Voor grotere opdrachten zal een apart budget bij het college van B&W worden aangevraagd. Maatschappelijk effect (beïnvloedt de voorgestelde bezuiniging het algemene welzijn en de levenskwaliteit van onze inwoners) / denk tevens hierbij aan impact op leefomgeving. (zoals bijvoorbeeld veiligheid). Geen Efficiëntie en effectiviteit (kunnen maatregelen worden genomen zonder dat het direct de kwaliteit van de dienstverlening raakt) n.v.t.

Toekomstige impact (heeft de bezuinigingsmaatregel op de lange termijn impact) Geen Uitvoering collegeprogramma/coalitieakkoord (raakt dit de uitvoering van het collegeprogramma/coalitieakkoord) dan wel amendementen / moties / of welk beleid wordt geraakt. Geen

Fiche 12: Afstoten kinderboerderij Maasland of Schipluiden Maatregel: Afstoten kinderboerderij Maasland of Schipluiden Wat is het financiële effect van de maatregel: 2026: € 8.500 2027: € 17.500 2028: € 17.500 2029ev: € 17.500 Taakveld en FCL/ECL in de begroting: Taakveld: FCL/ECL: 657004 / divers Welke concrete activiteiten of diensten komen te vervallen agv deze maatregel? De gemeente zorgt niet meer voor de verzorging van de dieren en de gebouwen op de kinderboerderij in Maasland of Schipluiden. De gemeente faciliteert nog maar 1 kinderboerderij in de gehele gemeente. Maatschappelijk effect (beïnvloedt de voorgestelde bezuiniging het algemene welzijn en de levenskwaliteit van onze inwoners) Kinderboerderijen dragen bij aan educatie, gezondheid en sociale cohesie. Wanneer de kinderboerderij verdwijnt heeft dit effect op de levenskwaliteit van inwoners. Efficiëntie en effectiviteit (kunnen maatregelen worden genomen zonder dat het direct de kwaliteit van de dienstverlening raakt) Wanneer de kinderboerderij moet sluiten heeft dit direct effect op de kwaliteit van de dienstverlening, omdat de mogelijkheid voor een gratis activiteit die goed is voor het welzijn van de bewoners verdwijnt. Mogelijk ontstaat er een initiatief dat bewoners zelf de kinderboerderij in stand houden, zoals er in Den Hoorn een kinderboerderij is op initiatief en financiering van de bewoners.

Toekomstige impact (heeft de bezuinigingsmaatregel op de lange termijn impact)

Uitvoering collegeprogramma/coalitieakkoord (raakt dit de uitvoering van het collegeprogramma/coalitieakkoord)

Fiche 13: sluiting gemeentehuis met 1 dag Maatregel: Sluiting gemeentehuis met één dag. Denk aan lagere kosten voor stroomverbruik, waterverbruik, catering en minder uitgaven thuiswerkvergoeding t.o.v. woon-werkvergoeding. Wat is het financiële effect van de maatregel: 2026: € 10.000 2027: € 10.000 2028: € 10.000 2029ev: € 10.000 Dit is alleen een inschatting van verminderd stroomverbruik door het gemeentehuis een dag te sluiten. Aandachtspunt is dat bij sluiting van het gemeentehuis het gebouw ook niet beschikbaar is voor de partijen waar we aan verhuren (politie, Bedrijvenschap Harnaschpolder en Staatsbosbeheer). Hierdoor kunnen we naar verwachting minder huur in rekening brengen en nemen deze inkomsten af. Taakveld en FCL/ECL in de begroting: FCL/ECL: 604005/38004 Welke concrete activiteiten of diensten komen te vervallen agv deze maatregel? Het gemeentehuis is één doordeweekse dag niet open voor medewerkers en voor publiek. Maatschappelijk effect (beïnvloedt de voorgestelde bezuiniging het algemene welzijn en de levenskwaliteit van onze inwoners) De maatregel heeft niet direct effect op het welzijn en de levenskwaliteit van inwoners (of medewerkers). Aandachtspunt is dat bij sluiting van het gemeentehuis het gebouw ook niet beschikbaar is voor de partijen waar we aan verhuren (politie, Bedrijvenschap Harnaschpolder en Staatsbosbeheer).

Efficiëntie en effectiviteit (kunnen maatregelen worden genomen zonder dat het direct de kwaliteit van de dienstverlening raakt) De maatregel heeft direct effect op de kwaliteit van de dienstverlening. Zie hiervoor de bijlage. Opmerking hierbij is dat telefonische sluiting niet aan de orde is in deze maatregel. Mogelijk kan de dienstverlening verbeteren door een avondopenstelling te herintroduceren op dinsdagavond, dan is het gemeentehuis meestal nog in bedrijf. Toekomstige impact (heeft de bezuinigingsmaatregel op de lange termijn impact) De maatregel heeft geen impact op de lange termijn. Uitvoering collegeprogramma/coalitieakkoord (raakt dit de uitvoering van het collegeprogramma/coalitieakkoord) De coalitie streeft naar een hogere kwaliteit van dienstverlening. Deze maatregel heeft een mogelijk negatief effect op de kwaliteit van de dienstverlening.

Fiche 14: Eén dag minder schoonmaak Maatregel: Eén dag minder schoonmaak (bijv. wo of vrij, evt. gecombineerd met sluiting gemeentehuis) Wat is het financiële effect van de maatregel: 2026: € 15.000 2027: € 15.000 2028: € 15.000 2029ev: € 15.000 Aandachtspunt is dat er vorig jaar nieuwe overeenkomsten zijn afgesloten voor de schoonmaak en glasbewassing en dat in de overeenkomsten nagekeken moet worden of er geen financiële verplichtingen of andere risico's zijn voor een dusdanige wijziging van de overeenkomst. Taakveld en FCL/ECL in de begroting: Taakveld: FCL/ECL: 604004/38007 Welke concrete activiteiten of diensten komen te vervallen agv deze maatregel? Er wordt één dag in de week niet schoongemaakt aan het einde van de werkdag. Maatschappelijk effect (beïnvloedt de voorgestelde bezuiniging het algemene welzijn en de levenskwaliteit van onze inwoners) Een minder schoon gemeentehuis van binnen kan effect hebben op het welzijn van de medewerkers. Efficiëntie en effectiviteit (kunnen maatregelen worden genomen zonder dat het direct de kwaliteit van de dienstverlening raakt) De maatregel heeft niet direct effect op de kwaliteit van de dienstverlening. Toekomstige impact (heeft de bezuinigingsmaatregel op de lange termijn impact) De maatregel heeft geen impact op de lange termijn.

Uitvoering collegeprogramma/coalitieakkoord (raakt dit de uitvoering van het collegeprogramma/coalitieakkoord)

Fiche 15: Glasbewassing Maatregel: Glasbewassing buiten van 4 naar 3 keer per jaar en binnen van 2 naar 1 keer per jaar. Wat is het financiële effect van de maatregel: 2026: € 3.500 (€ 2.000 buiten + € 1.500 binnen) 2027: € 3.500 2028: € 3.500 2029ev: € 3.500 Taakveld en FCL/ECL in de begroting: Taakveld: FCL/ECL: 604004/38007 Welke concrete activiteiten of diensten komen te vervallen agv deze maatregel? De ramen van het gemeentehuis en de gemeentewerf worden aan de buitenzijde 1 keer per jaar minder gereinigd, dus 3 in plaats van 4 keer. Het glas aan de binnenzijde wordt nog maar eenmaal per jaar gereinigd i.p.v. twee keer. Maatschappelijk effect (beïnvloedt de voorgestelde bezuiniging het algemene welzijn en de levenskwaliteit van onze inwoners) Wanneer de buitenzijde van de ramen minder schoon is wordt het zicht vanuit binnen minder wat effect kan hebben op het werkplezier van de medewerkers. Daarnaast kan het van buitenaf een enigszins verloederd beeld geven. Een minder schoon gemeentehuis en gemeentewerf aan de binnenzijde kan effect hebben op het welzijn van de medewerkers. Efficiëntie en effectiviteit (kunnen maatregelen worden genomen zonder dat het direct de kwaliteit van de dienstverlening raakt) De maatregel heeft niet direct effect op de kwaliteit van de dienstverlening.

Toekomstige impact (heeft de bezuinigingsmaatregel op de lange termijn impact) De maatregel heeft geen impact op de lange termijn. Uitvoering collegeprogramma/coalitieakkoord (raakt dit de uitvoering van het collegeprogramma/coalitieakkoord)

Fiche 16: Bediening Valbrug alleen in weekenden en woensdagmiddag Maatregel: Bediening Valbrug alleen in weekenden en woensdagmiddag Wat is het financiële effect van de maatregel: 2026: € 15.000 2027: € 15.000 2028: € 15.000 2029ev: € 15.000 Taakveld en FCL/ECL in de begroting: Taakveld: FCL/ECL: 621003/38116 Welke concrete activiteiten of diensten komen te vervallen agv deze maatregel? Recreatief vaarverkeer vanaf een bepaalde hoogte kan niet meer 7 dagen in de week langs de Valbrug varen, omdat deze niet alle dagen wordt bediend. Maatschappelijk effect (beïnvloedt de voorgestelde bezuiniging het algemene welzijn en de levenskwaliteit van onze inwoners) De vaarrecreatie wordt beperkt, wat invloed heeft op het welzijn van mensen. Daarnaast is de verwachting dat het op de dagen dat de brug wel bediend wordt extra druk wordt, wat verhoogde risico's voor de veiligheid geeft. Efficiëntie en effectiviteit (kunnen maatregelen worden genomen zonder dat het direct de kwaliteit van de dienstverlening raakt) Het heeft direct effect op de dienstverlening wanneer de brug slechts enkele dagen wordt bediend. Toekomstige impact (heeft de bezuinigingsmaatregel op de lange termijn impact)

Uitvoering collegeprogramma/coalitieakkoord (raakt dit de uitvoering van het collegeprogramma/coalitieakkoord)

Fiche 17: Stoppen met kerstboom in Schipluiden op H.K. Pootplein

Maatregel: Stoppen met kerstboom in Schipluiden op H.K. Pootplein Wat is het financiële effect van de maatregel: 2026: € 3.000 2027: € 3.000 2028: € 3.000 2029ev: € 3.000 Taakveld en FCL/ECL in de begroting: Taakveld: FCL/ECL: 657003/38125 Welke concrete activiteiten of diensten komen te vervallen agv deze maatregel? Jaarlijks wordt er op kosten van de gemeente een kerstboom met verlichting geplaatst op het H.K. Pootplein in Schipluiden. Dit komt te vervallen. Maatschappelijk effect (beïnvloedt de voorgestelde bezuiniging het algemene welzijn en de levenskwaliteit van onze inwoners) De kerstboom zorgt voor een lichtpunt in de donkere dagen en wordt gewaardeerd door bewoners. Een stukje vreugde wordt dus weggenomen. Efficiëntie en effectiviteit (kunnen maatregelen worden genomen zonder dat het direct de kwaliteit van de dienstverlening raakt) Het is een extra service, maar geen onderdeel van de dienstverlening. Toekomstige impact (heeft de bezuinigingsmaatregel op de lange termijn impact) De maatregel heeft geen impact op de lange termijn. Uitvoering collegeprogramma/coalitieakkoord (raakt dit de uitvoering van het collegeprogramma/coalitieakkoord)

Fiche 18: Besparing op speelvoorzieningen Maatregel: Besparing op speelvoorzieningen Wat is het financiële effect van de maatregel: 10% 2026: € 5.000 2027: € 5.000 2028: € 5.000 2029ev: € 5.000 20% 2026: € 10.000 2027: € 10.000 2028: € 10.000 2029ev: € 10.000 Taakveld en FCL/ECL in de begroting: Taakveld: FCL/ECL: 657009/38132 Welke concrete activiteiten of diensten komen te vervallen agv deze maatregel? Er kan minder onderhoud aan de speelvoorzieningen gedaan worden. Dit zijn zowel reparaties van de speeltoestellen als reiniging van de ondergronden. Maatschappelijk effect (beïnvloedt de voorgestelde bezuiniging het algemene welzijn en de levenskwaliteit van onze inwoners) Het risico op schade en letsel neemt toe. Wanneer het budget voor de speelvoorzieningen ontoereikend wordt om reparaties uit te voeren om de veiligheid te garanderen moeten speeltoestellen verwijderd worden. Bij welk bedrag dit omslagpunt ligt is lastig in te schatten. Efficiëntie en effectiviteit (kunnen maatregelen worden genomen zonder dat het direct de kwaliteit van de dienstverlening raakt) De maatregel heeft niet direct effect op de kwaliteit van de dienstverlening. De speeltoestellen kunnen wel een tijd bruikbaar blijven met minder onderhoud.

Toekomstige impact (heeft de bezuinigingsmaatregel op de lange termijn impact) Verminderd onderhoud zorgt voor een beperktere levensduur van de speeltoestellen en de ondergronden, waardoor deze eerder vervangen moeten worden. Uitvoering collegeprogramma/coalitieakkoord (raakt dit de uitvoering van het collegeprogramma/coalitieakkoord) De coalitie streeft een hoge kwaliteit van de woonomgeving na. Met deze bezuiniging komt de kwaliteit naar verwachting onder het basisniveau.

Fiche 19: Besparing op onderhoud wegbermen (maai- en slootwerk) Maatregel: Besparing op onderhoud wegbermen (maai- en slootwerk) Wat is het financiële effect van de maatregel: 10% 2026: € 15.000 2027: € 15.000 2028: € 15.000 2029ev: € 15.000 20% 2026: € 30.000 2027: € 30.000 2028: € 30.000 2029ev: € 30.000 Taakveld en FCL/ECL in de begroting: Taakveld: FCL/ECL: 624002/38109 Welke concrete activiteiten of diensten komen te vervallen agv deze maatregel? Met bezuinigingen kan niet meer het gehele areaal maai- en slootwerk worden uitgevoerd. Maatschappelijk effect (beïnvloedt de voorgestelde bezuiniging het algemene welzijn en de levenskwaliteit van onze inwoners) Het tijdig uitmaaien van de slootkanten is noodzakelijk voor de doorstroming en de waterkwaliteit. Een verminderde waterkwaliteit kan negatieve effecten hebben op de gezondheid van mensen, op het milieu en op de economie. Efficiëntie en effectiviteit (kunnen maatregelen worden genomen zonder dat het direct de kwaliteit van de dienstverlening raakt) De maatregel heeft geen direct effect op de kwaliteit van de dienstverlening. Toekomstige impact (heeft de bezuinigingsmaatregel op de lange termijn impact) De maatregel heeft met name op langere termijn hogere risico's op de gezondheid van mensen, op het milieu en op de economie.

Daarnaast gaan watergangen dichtgroeien wat leidt tot aanschrijvingen van het Hoogheemraadschap van Delfland, waarna we het werk alsnog moeten uitvoeren. Dit worden ad hoc separate opdrachten wat kostenverhogend is. Uitvoering collegeprogramma/coalitieakkoord (raakt dit de uitvoering van het collegeprogramma/coalitieakkoord) De coalitie streeft een hoge kwaliteit van de woonomgeving na. Met deze bezuiniging komt de kwaliteit naar verwachting onder het basisniveau.

Fiche 20: Besparing op baggeren Maatregel: Besparing op baggeren Wat is het financiële effect van de maatregel: 10% 2026: € 12.500 2027: € 12.500 2028: € 12.500 2029ev: € 12.500 20% 2026: € 25.000 2027: € 25.000 2028: € 25.000 2029ev: € 25.000 Aandachtspunt is dat we conform het concept beheerplan dat een extern deskundige voor ons heeft opgesteld jaarlijks al ongeveer 200k tekort komen om planmatig te baggeren volgens een 8-jaarlijkse cyclus. Taakveld en FCL/ECL in de begroting: Taakveld: FCL/ECL: 624002/38142 Welke concrete activiteiten of diensten komen te vervallen agv deze maatregel? Er kunnen minder watergangen gebaggerd worden. Daarnaast zitten in deze kosten ook bijdragen aan het Hoogheemraadschap van Delfland voor het afvoeren van bagger waar deze niet op de kant kan worden afgezet en de gemeente ontvangstplicht heeft. Maatschappelijk effect (beïnvloedt de voorgestelde bezuiniging het algemene welzijn en de levenskwaliteit van onze inwoners) Het tijdig baggeren van watergangen is noodzakelijk voor de doorstroming en de waterkwaliteit. Een verminderde waterkwaliteit kan negatieve effecten hebben op de gezondheid van mensen, op het milieu en op de economie. Efficiëntie en effectiviteit (kunnen maatregelen worden genomen zonder dat het direct de kwaliteit van de dienstverlening raakt) De maatregel heeft geen direct effect op de kwaliteit van de dienstverlening.

Toekomstige impact (heeft de bezuinigingsmaatregel op de lange termijn impact) De maatregel heeft met name op langere termijn hogere risico's op de gezondheid van mensen, op het milieu en op de economie. Daarnaast gaan watergangen dichtslibben wat leidt tot aanschrijvingen van het Hoogheemraadschap van Delfland dat de leggerdiepte niet gehaald wordt, waarna we moeten baggeren. Dit worden ad hoc separate opdrachten wat kostenverhogend is. Daarnaast is de hoeveelheid bagger die vrijkomt groter wat

kostenverhogend werkt. Uitvoering collegeprogramma/coalitieakkoord (raakt dit de uitvoering van het collegeprogramma/coalitieakkoord) De coalitie streeft een hoge kwaliteit van de woonomgeving na. Met deze bezuiniging komt de kwaliteit onder het basisniveau.

Fiche 21: Verhuren van gemeentelijk vastgoed - Woudseweg Maatregel: Verhuren van gemeentelijk vastgoed - Woudseweg Wat is het financiële effect van de maatregel: 2026: € 5.500 2027 ev: € 11.000-20.000 (jaarlijks indexatie) Het gebouw is d.m.v. wanden opgesplitst maar dit is niet officieel. Een deel hiervan wordt verhuurd aan de VRH. Het andere deel wordt nu gebruikt door de Buitendienst. En een gedeelte wordt momenteel via Ad Hoc verhuurd (klein tarief en de gemeente ontvangt hier niks van) aan een schuttersvereniging. Voor andere verhuur is officiële splitsing van het gebouw nodig, d.w.z. brandscheiding, splitsing meters, toevoegen sanitair. De verwachte investering hiervoor bedraagt 70k. Deze kosten kunnen dit jaar gedekt worden uit het restant van de reserve van vastgoed die in de voorziening is opgenomen. Mogelijk wil de VRH de extra ruimte huren, dat levert ongeveer 11k per jaar op bovenop het huidige contract. De officiële splitsing is in dit geval niet nodig. Als we de ruimte bedrijfsmatig verhuren verwachten we een opbrengst van ongeveer 20k. Taakveld en FCL/ECL in de begroting: FCL/ECL: 603001/36001 Welke concrete activiteiten of diensten komen te vervallen agv deze maatregel? Het gebruik door de Buitendienst en de verhuur aan de schuttersvereniging komen te vervallen bij andere verhuur.

Maatschappelijk effect (beïnvloedt de voorgestelde bezuiniging het algemene welzijn en de levenskwaliteit van onze inwoners) De schuttersvereniging zal uiteraard teleurgesteld zijn wanneer ze een andere locatie moeten zoeken voor hun opslag, die mogelijk ook duurder is. Maar dit is geen algemeen belang en de gemeente heeft hier geen wettelijke taak in. Efficiëntie en effectiviteit (kunnen maatregelen worden genomen zonder dat het direct de kwaliteit van de dienstverlening raakt) Deze maatregel heeft geen effect op de kwaliteit van de dienstverlening. Toekomstige impact (heeft de bezuinigingsmaatregel op de lange termijn impact) Op de lange termijn is het over het algemeen verstandig om vastgoed in bezit te houden. Ten opzichte van maatschappelijke verhuur, waarvoor vaak een kostenprijsdekkende huur wordt gerekend en mogelijk subsidie wordt gegeven, levert verhuur jaarlijks meer inkomsten op. Verhuur aan andere partijen beperkt wel de beschikbaarheid van vastgoed voor maatschappelijke doelstellingen. Uitvoering collegeprogramma/coalitieakkoord (raakt dit de uitvoering van het collegeprogramma/coalitieakkoord) Dit sluit aan op opdracht 2.4 aan het college: Zorg voor concrete maatregelen die een effectiever gebruik van gebouwen en voorzieningen tot gevolg hebben en ondersteun initiatieven die hierop gericht zijn.

Fiche 22: Verhuren van gemeentelijk vastgoed - Lijsterbesstraat Maatregel: Verhuren van gemeentelijk vastgoed - Lijsterbesstraat Wat is het financiële effect van de maatregel: 2026: € 2.000 2027 ev: € 4.200 (jaarlijks indexatie) Mogelijk moeten er wel investeringen gedaan worden voor verhuur van de garageboxen. Deze kosten kunnen dit jaar gedekt worden uit het restant van de reserve van vastgoed die in de voorziening is opgenomen. Taakveld en FCL/ECL in de begroting: FCL/ECL: 603001/36001 Welke concrete activiteiten of diensten komen te vervallen agv deze maatregel? Er komen geen concrete activiteiten of diensten te vervallen. De garageboxen werden tot voor kort gebruikt door de buurtpreventie. Hier kregen we geen huurinkomsten voor. De buurtpreventie is recent uit dit pand gegaan en de garageboxen staan momenteel leeg. Maatschappelijk effect (beïnvloedt de voorgestelde bezuiniging het algemene welzijn en de levenskwaliteit van onze inwoners) Geen maatschappelijk effect. Efficiëntie en effectiviteit (kunnen maatregelen worden genomen zonder dat het direct de kwaliteit van de dienstverlening raakt) Deze maatregel heeft geen effect op de kwaliteit van de dienstverlening. Toekomstige impact (heeft de bezuinigingsmaatregel op de lange termijn impact) Op de lange termijn is het over het algemeen verstandig om vastgoed in bezit te houden.

Ten opzichte van maatschappelijke verhuur, waarvoor vaak een kostenprijsdekkende huur wordt gerekend en mogelijk subsidie wordt gegeven, levert verhuur jaarlijks meer inkomsten op. Verhuur aan andere partijen beperkt wel de beschikbaarheid van vastgoed voor maatschappelijke doelstellingen. Uitvoering collegeprogramma/coalitieakkoord (raakt dit de uitvoering van het collegeprogramma/coalitieakkoord) Dit sluit aan op opdracht 2.4 aan het college: Zorg voor concrete maatregelen die een effectiever gebruik van gebouwen en voorzieningen tot gevolg hebben en ondersteun initiatieven die hierop gericht zijn.

Fiche 23: Verhuren van gemeentelijk vastgoed – Prinses Irenelaan Maatregel: Verhuren van gemeentelijk vastgoed – Prinses Irenelaan Wat is het financiële effect van de maatregel: 2026: € 5.000,2027 ev: minimaal € 10.000 (jaarlijks indexatie) Taakveld en FCL/ECL in de begroting: FCL/ECL: 603001/36001 Welke concrete activiteiten of diensten komen te vervallen agv deze maatregel? De huidige verhuur/gebruik komt te vervallen. Een gedeelte van het pand wordt gebruikt door de buurtpreventie. Die betalen geen huur en de gemeente heeft hier ook geen wettelijke taak in. Daarnaast wordt de locatie gedeeld door work8 (via afdeling Samenleving en Dienstverlening). Maatschappelijk effect (beïnvloedt de voorgestelde bezuiniging het algemene welzijn en de levenskwaliteit van onze inwoners) De maatregel heeft geen direct maatschappelijk effect. Efficiëntie en effectiviteit (kunnen maatregelen worden genomen zonder dat het direct de kwaliteit van de dienstverlening raakt) Het stoppen van het gebruik door de buurtpreventie raakt niet direct de kwaliteit van de dienstverlening. Voor de verhuur aan Work8 wordt het huurbedrag hoger of moet deze organisatie op zoek naar een alternatieve locatie. We hebben er belang bij dat ze een plek hebben in de gemeente, maar geen verantwoordelijkheid voor het bieden van goedkope huisvesting. Wel kunnen we meedenken over passende alternatieven.

Toekomstige impact (heeft de bezuinigingsmaatregel op de lange termijn impact) Op de lange termijn is het over het algemeen verstandig om vastgoed in bezit te houden. Ten opzichte van maatschappelijke verhuur, waarvoor vaak een kostenprijsdekkende huur wordt gerekend en mogelijk subsidie wordt gegeven, levert verhuur jaarlijks meer inkomsten op. Verhuur aan andere partijen beperkt wel de beschikbaarheid van vastgoed voor maatschappelijke doelstellingen. Uitvoering collegeprogramma/coalitieakkoord (raakt dit de uitvoering van het collegeprogramma/coalitieakkoord) Dit sluit aan op opdracht 2.4 aan het college: Zorg voor concrete maatregelen die een effectiever gebruik van gebouwen en voorzieningen tot gevolg hebben en ondersteun initiatieven die hierop gericht zijn.

Fiche 24: Verhuren van gemeentelijk vastgoed – gemeentehuis Maatregel: Verhuren van gemeentelijk vastgoed – gemeentehuis Wat is het financiële effect van de maatregel: 2026: 2027 e.v.: € 30.000,- (jaarlijks indexatie) Voor dit bedrag is uitgegaan van een vergelijkbare oppervlakte en voorzieningen als voor Staatsbosbeheer. Aandachtspunt hierbij is dat de verhuur van werkplekken aan het Bedrijvenschap Haranaschpolder naar verwachting dit jaar ophoudt. Hiermee zijn inkomsten van ongeveer €40.000,- per jaar gemoeid. Taakveld en FCL/ECL in de begroting: FCL/ECL: 604005/3600 Welke concrete activiteiten of diensten komen te vervallen agv deze maatregel? Het gebruik van het gemeentehuis als huisvesting voor eigen personeel komt deels te vervallen. Door herindeling van de werkplekken wordt ruimte vrijgemaakt voor verhuur aan een overheidspartij of voor een maatschappelijk doel. Maatschappelijk effect (beïnvloedt de voorgestelde bezuiniging het algemene welzijn en de levenskwaliteit van onze inwoners) De maatregel heeft effect voor een gedeelte van het personeel van de gemeente, omdat deze personen een andere werkplek krijgen en de oppervlakte werkplek per werknemer afneemt.

Efficiëntie en effectiviteit (kunnen maatregelen worden genomen zonder dat het direct de kwaliteit van de dienstverlening raakt) Het herindelen van de werkplekken om daarmee een gedeelte vrij te maken voor verhuur raakt niet direct de kwaliteit van de dienstverlening. Er kan nog steeds op een vergelijkbare manier gewerkt worden. Toekomstige impact (heeft de bezuinigingsmaatregel op de lange termijn impact) Deze maatregel heeft geen impact op de lange termijn. Uitvoering collegeprogramma/coalitieakkoord (raakt dit de uitvoering van het collegeprogramma/coalitieakkoord) Dit sluit aan op opdracht 2.4 aan het college: Zorg voor concrete maatregelen die een effectiever gebruik van gebouwen en voorzieningen tot gevolg hebben en ondersteun initiatieven die hierop gericht zijn.

Fiche 25: diverse concrete bezuinigingen tezamen + extra inkomsten Maatregel: Concrete bezuinigingen tezamen (Besparing op uitgaven en jaarlijks 100K extra inkomsten) Wat is het financiële effect van de maatregel: 2026: € 174.000 2027: € 179.000 2028: € 179.000 2029ev: € 179.000 Taakveld en FCL/ECL in de begroting:

Welke concrete activiteiten of diensten komen te vervallen agv deze maatregel?

Maatschappelijk effect (beïnvloedt de voorgestelde bezuiniging het algemene welzijn en de levenskwaliteit van onze inwoners)

Efficiëntie en effectiviteit (kunnen maatregelen worden genomen zonder dat het direct de kwaliteit van de dienstverlening raakt)

Toekomstige impact (heeft de bezuinigingsmaatregel op de lange termijn impact)

Uitvoering collegeprogramma/coalitieakkoord (raakt dit de uitvoering van het collegeprogramma/coalitieakkoord)

Fiche 26: temporisering kapitaallasten Maatregel: Concrete bezuinigingen kapitaallasten Wat is het financiële effect van de maatregel: 2026: € 0 2027: € 75.000 2028: € 50.000 2029ev: € 0 Taakveld en FCL/ECL in de begroting: Taakveld: FCL/ECL: Welke concrete activiteiten of diensten komen te vervallen agv deze maatregel?

Maatschappelijk effect (beïnvloedt de voorgestelde bezuiniging het algemene welzijn en de levenskwaliteit van onze inwoners)

Efficiëntie en effectiviteit (kunnen maatregelen worden genomen zonder dat het direct de kwaliteit van de dienstverlening raakt)

Toekomstige impact (heeft de bezuinigingsmaatregel op de lange termijn impact)

Uitvoering collegeprogramma/coalitieakkoord (raakt dit de uitvoering van het collegeprogramma/coalitieakkoord)

Fiche 27: burgerlijke stand Thema en taakveld in de begroting: Thema:

Bestuurlijke organisatie

Taakveld: Burgerlijke stand Maatregel: Representatiekosten trouwambtenaren verlagen : 602001/38051 € 900 Kosten registers laten vervallen : 602001/38100

€ 500

Wat is het financiële effect van de maatregel: 2026: € 1.400 2027: € idem 2028ev: € idem Welke concrete activiteiten of diensten komen te vervallen agv deze maatregel, of worden beperkt? Activiteiten trouwambtenaren worden beperkt Registerbudget werd al niet meer gebruikt Maatschappelijk effect (beïnvloedt de voorgestelde bezuiniging het algemene welzijn en de levenskwaliteit van onze inwoners) / denk tevens hierbij aan impact op leefomgeving. (zoals bijvoorbeeld veiligheid). Geen Efficiëntie en effectiviteit (kunnen maatregelen worden genomen zonder dat het direct de kwaliteit van de dienstverlening raakt) Ja Toekomstige impact (heeft de bezuinigingsmaatregel op de lange termijn impact) Geen Uitvoering collegeprogramma/coalitieakkoord (raakt dit de uitvoering van het collegeprogramma/coalitieakkoord) danwel amendementen / moties / of welk beleid wordt geraakt. Geen

Fiche 28 eigen verklaring en kosten naturalisatie Thema en taakveld in de begroting: Thema: Bestuurlijke organisatie Taakveld: Rijbewijzen en reisdocumenten Maatregel: Kosten eigen verklaring CBR : 602002/38054

€ 3.500

Kosten naturalisatieceremonies : 602002/38065

€ 250

Wat is het financiële effect van de maatregel: 2026: € 3.750 2027: € idem 2028ev: € idem Welke concrete activiteiten of diensten komen te vervallen agv deze maatregel, of worden beperkt? Eigen verklaring CBR wordt meer en meer digitaal geregeld Activiteiten/welkomstpresentjes rondom naturalisatieceremonies worden beperkt Maatschappelijk effect (beïnvloedt de voorgestelde bezuiniging het algemene welzijn en de levenskwaliteit van onze inwoners) / denk tevens hierbij aan impact op leefomgeving. (zoals bijvoorbeeld veiligheid). Geen Efficiëntie en effectiviteit (kunnen maatregelen worden genomen zonder dat het direct de kwaliteit van de dienstverlening raakt) Ja Toekomstige impact (heeft de bezuinigingsmaatregel op de lange termijn impact) Geen Uitvoering collegeprogramma/coalitieakkoord (raakt dit de uitvoering van het collegeprogramma/coalitieakkoord) danwel amendementen / moties / of welk beleid wordt geraakt. Geen

Fiche 29 sociaal juridische dienstverlening Thema en taakveld in de begroting: Armoedebeleid Thema: Taakveld: Armoedebeleid 663004 Maatregel: Verminderen van het budget voor de ondersteuning van onze inwoners door sociaal raadslieden. Wat is het financiële effect van de maatregel: In het armoedeplan is voor deze nieuwe vorm van ondersteuning €25.000 begroot. In het tweede half jaar van 2024 is op declaratiebasis gestart met deze dienstverlening. De kosten lagen toen op ongeveer € 3000,-. Hoewel het gebruik mogelijk toeneemt wanneer bekendheid toeneemt, lijkt een aframing met 15.000 redelijk. Welke concrete activiteiten of diensten komen te vervallen agv deze maatregel, of worden beperkt? Onze inwoners kunnen minder gebruik meer maken van de dienstverlening van sociaal raadslieden. Maatschappelijk effect (beïnvloedt de voorgestelde bezuiniging het algemene welzijn en de levenskwaliteit van onze inwoners) / denk tevens hierbij aan impact op leefomgeving. (zoals bijvoorbeeld veiligheid). Vooral onze kwetsbare inwoners zullen hier direct het effect van merken. Mensen die het meest kwetsbaar zijn, zijn het zwaarst belast met het indienen van aanvragen en doorgeven van wijzigingen. Deze groep moet nu zelf de weg vinden of ondersteuning krijgen van de formulierendienst van SWMD die en minder tijd heeft voor deze ondersteuning en minder kennis heeft op dit gebied.

Ook de inzet van het juridisch loket is een optie. Echter zij zijn in Den Haag gevestigd en bieden vaak standaard dienstverlening en geen persoonlijke dienstverlening. Efficiëntie en effectiviteit (kunnen maatregelen worden genomen zonder dat het direct de kwaliteit van de dienstverlening raakt) Onze inwoners kunnen met complexe vragen niet worden doorverwezen door de formulierendienst naar de sociaal raadslieden. Gevolg is dat de druk op de formulierendienst van SWMD toeneemt. Toekomstige impact (heeft de bezuinigingsmaatregel op de lange termijn impact) Doordat inwoners met een laag inkomen niet goed worden ondersteund bij juridische problemen, is de kans dat problemen toenemen erg groot. Dit heeft effect op alle levensgebieden. Inwoners met een uitkering zullen daardoor bijvoorbeeld minder ruimte in hun hoofd hebben om te werken aan hun re-integratie. Uitvoering collegeprogramma/coalitieakkoord (raakt dit de uitvoering van het collegeprogramma/coalitieakkoord) danwel amendementen / moties / of welk beleid wordt geraakt. Het inzetten van sociaal raadslieden maakt onderdeel uit van het door de raad goedgekeurde armoedeplan.

Fiche 30 WSW en beschut werk Thema en taakveld in de begroting: sociale werkvoorziening en beschut Taakveld: sociale werkvoorziening en beschut 664001 664002 Maatregel: Het verlagen van het budget voor sociale werkvoorziening en beschut. Wat is het financiële effect van de maatregel: Financieel effect: 30.000 per jaar, ingaande per 2026 Toelichting: Het budget voor beschut werk is 130.000, dit bedrag is ruim voldoende om de kosten voor de huidige bezetting van beschutte werkplekken te voldoen. Dit bedrag zou naar beneden bijgesteld kunnen worden met 30.000. Het budget voor WSW is 115.500. Dit bedrag is nu volledig nodig voor wettelijke verplichtingen. Welke concrete activiteiten of diensten komen te vervallen agv deze maatregel, of worden beperkt? Het is niet mogelijk om geen beschut werk of WSW plekken aan te bieden aan onze inwoners. Dit zijn wettelijke verplichtingen. Het budget voor WSW is gedeeltelijk nodig om de WSW-plekken die nu bezet zijn binnen Werkse! door onze inwoners te bekostigen. Het andere deel van het bedrag is benut om aan het beleidskader participatie en re-integratie uitvoering te geven. Dit moet in de begroting nog op de juiste manier worden verwerkt. Het budget voor beschut is op dit moment ruim voldoende voor onze inwoners die beschut werken bij Werkse! (uitgaven voor 2024 waren 72.000 en nemen voor 2025 verder toe).

Vanuit het Rijk hebben we echter de taakstelling 8 personen een fulltime beschutte werkplek te bieden, de kosten daarvoor zijn ongeveer 175.000. Het budget zoals dat nu op de begroting is opgenomen is daar dus niet toereikend voor. Het is dan ook niet verstandig dit budget verder naar beneden bij te stellen, omdat we dan voor elke nieuwe instroom langs de raad moeten voor extra budget. Maatschappelijk effect (beïnvloedt de voorgestelde bezuiniging het algemenewelzijn en de levenskwaliteit van onze inwoners) / denk tevens hierbij aan impact op leefomgeving. (zoals bijvoorbeeld veiligheid). Onze inwoners die afhankelijk zijn van een WSW-werkplek of een beschutte werkplek komen zonder werk/daginvulling thuis te zitten. Dit heeft effect op hun welzijn/gezondheid. Daarnaast is het een wettelijke verplichting. Efficiëntie en effectiviteit (kunnen maatregelen worden genomen zonder dat hetdirect de kwaliteit van de dienstverlening raakt) Nee Toekomstige impact (heeft de bezuinigingsmaatregel op de lange termijn impact)

Onze inwoners die afhankelijk zijn van een WSW-werkplek of een beschutte werkplek komen

zonder werk/daginvulling thuis te zitten. Dit heeft effect op hun welzijn/gezondheid. Wanneer wij een instroom hebben op basis van de WSW zullen wij eerder langs de raad moeten voor extra budget wanneer wij deze nu verlagen. Dit vraagt in investering in arbeidsuren. Uitvoering collegeprogramma/coalitieakkoord (raakt dit de uitvoering van het collegeprogramma/coalitieakkoord) danwel amendementen / moties / of welk beleid wordt geraakt. “Iedereen werkt, of werkt mee” is een motto van het gemeentbestuur

Fiche 31 verplichtingen armoedebeleid Thema en taakveld in de begroting: Armoedebeleid Taakveld: Verplichtingen op basis van armoede beleid Weging: Groen voor aansluiting stichting babyspullen Maatregel: €1.120 In het kader van het armoedebeleid zijn er meerdere verplichtingen aangegaan. Een aantal komen reeds terug in fiches, een aantal nog niet. Bijlage bij dit fiche is dan ook dit overzicht waarin gewerkt wordt met groen en rood als aanbeveling in keus. Groen heeft marginale gevolgen. Rood hebben grote impact (zie niet voor te stellen maatregelen). Wat is het financiële effect van de maatregel: Dit is afhankelijk van de keuze die gemaakt wordt voor welke verplichtingen opgezegd worden. Zie bijlage voor een nadere uiteenzetting. Welke concrete activiteiten of diensten komen te vervallen agv deze maatregel, of worden beperkt? Per verplichting is omschreven wat er komt te vervallen indien er op die verplichting bezuinigd wordt. Maatschappelijk effect (beïnvloedt de voorgestelde bezuiniging het algemene welzijn en de levenskwaliteit van onze inwoners) / denk tevens hierbij aan impact op leefomgeving. (zoals bijvoorbeeld veiligheid). Onze inwoners welke leven in armoede hebben een beperkter vangnet om op terug te vonden. Huishoudens leven dan ook langer in armoede. Dit draagt bij een stressoren welke ervaren worden en dit leidt tot meerkosten in andere kostenposten.

Efficiëntie en effectiviteit (kunnen maatregelen worden genomen zonder dat het direct de kwaliteit van de dienstverlening raakt) Ons aanbod voor inwoners die leven in armoede versobert. Dit is niet direct een afbreuk van de kwaliteit van de dienstverlening die wij nog wel bieden. Toekomstige impact (heeft de bezuinigingsmaatregel op de lange termijn impact) Inwoners welke in armoede leven ervaren stress. Stress is een ongezonde factor, welke kan leiden tot verschillende problemen. Problemen welke ook kosten met zich meebrengen zowel gemeentelijk als anders zoals zorgverzekeringskosten. Uitvoering collegeprogramma/coalitieakkoord (raakt dit de uitvoering van het collegeprogramma/coalitieakkoord) danwel amendementen / moties / of welk beleid wordt geraakt. Heeft impact op het in 2024 vastgesteld armoedebeleid. Dat is gericht op het versterken van de bestaanszekerheid en voorkomen dat inwoners schulden maken.

Fiche 32 vreemdelingenbeleid Thema en taakveld in de begroting Taakveld: Vreemdelingenbeleid 661001 Geheel besparen: ROOD (hierop korten draagt risico structurele doorwerking op uitkeringslasten) Vanaf 2028 besparen: GROEN (beleidskeuze) Maatregel: 1. 2.

Meerjaars besparen van het volledige bedrag van € 34.000 Het besparen na 2027 van het bedrag, na bekostiging van formatievoorstel

Wat is het financiële effect van de maatregel: 1. Meerjaars € 34.000 per 2026 2. Meerjaars € 34.000 per 2028 Welke concrete activiteiten of diensten komen te vervallen agv deze maatregel, of worden beperkt? In de afgelopen jaren sinds de aanstelling van de klantmanager inburgering is de inwonergroep welke door deze klantmanager bediend wordt gegroeid. Ook zijn de taken en werkzaamheden uitgebreid. Zo is de klantmanager inburgering tevens aanspreekpunt voor de ontheemde Oekraïners binnen onze gemeente. Onze formatie is hier niet op geïndexeerd. Op dit moment wordt er een voorstel opgewerkt tot het uitbreiden van onze formatie met 0,33 ft. voor twee jaar. Vanwege de landelijke ontwikkelingen op dit onderwerp en de invloed daarop lokaal willen wij in eerste instantie een tijdelijke verhoging van de formatie. In de bekostiging van dit voorstel zien wij mogelijkheden hierin voor twee jaar te voorzien door te schuiven en herschikken binnen deze budgetpost. Personeelszaken en financiën zijn verzocht een berekening te maken van het benodigde budget ten behoeve van deze uitbreiding. Het voorstel is nog niet bestuurlijk in route gebracht. In theorie zouden we het hiervoor gevonden budget dus ook voor 2026 en 2027 kunnen inleveren als bezuiniging.

Gezien de feitelijke en aantoonbare toename van te bedienen clienten wegen we die optie echter als ROOD Maatschappelijk effect (beïnvloedt de voorgestelde bezuiniging het algemene welzijn en de levenskwaliteit van onze inwoners) / denk tevens hierbij aan impact op leefomgeving. (zoals bijvoorbeeld veiligheid). Door volledig te besparen op dit bedrag ontstaat gedurende 2026 en 2027 ondercapaciteit ten opzichte van de benodigde capaciteit, gegeven het feitelijke aantal clienten (statushouders, oekrainers, overig). Dit uit zich in vertraagde dienstverlening en tot situaties waarin de klantmanager inburgering niet verplichte werkzaamheden na moet laten vanwege gebrek aan tijd. Dit creëert op gebied van dienstverlening een negatief effect en houdt statushouders langer in de uitkering. Efficiëntie en effectiviteit (kunnen maatregelen worden genomen zonder dat het direct de kwaliteit van de dienstverlening raakt) Onze inwoners zullen versoberde dienstverlening ontvangen, waarbij de wettelijke verplichtingen de ondergrens zijn. Toekomstige impact (heeft de bezuinigingsmaatregel op de lange termijn impact) Het risico is een verhoogd verloop binnen deze functie vanwege overbelasting van de

medewerker naast het reeds beschreven effect qua dienstverlening. Uitvoering collegeprogramma/coalitieakkoord (raakt dit de uitvoering van het collegeprogramma/coalitieakkoord) danwel amendementen / moties / of welk beleid wordt geraakt. Taken inburgering, opvang vreemdelingen

Fiche 33 Jeugd Geïndiceerde zorg

Thema en taakveld in de begroting: 667520, 667521, 667522, 667523, 667524, 667525, 667530, 667621, 667622, 667623, 667624, 667625, 667626, 668211, 668220 Jeugd Geïndiceerde zorg (Weging: GROEN. NB: benodigde investering om te kunnen besparen is verwerkt in het fiche. Hierdoor is het fiche in 2025 en 2026 nog negatief) Maatregel: Maatregel betreft een aanvullend maatregelenpakket kostenbeheersing (zie onder het fiche voor uitwerking) Dit is aanvullend op de reeds lopende maatregelen: Regionaal plan kostenbeheersing Uitvoering beleidskader Wat is het financiële effect van de maatregel: 2025: 224.000 (bijraming) 2026: 34.000 (bijraming) 2027: 420.000 (besparing) 2028: 520.000 (besparing) 2029: 455.000 (besparing) 2030: 505.000 (besparing) NB: er bestaan nog wel aantal onzekerheden in deze businesscase: a) Indexering naar prijspeil is niet meegenomen in de berekening, ervan uitgaande dat prijspeilstijgingen op enig moment ook terugkomen aan de inkomstenkant. Dit is een onzekerheid omdat we niet weten hoe en of het rijk gemeenten hiervoor compenseert. b) De businesscase is gemaakt op basis van aannames en (gedeeltelijk) ervaringscijfers. Bij een akkoord op deze lijn, vraagt eea nog uitwerking. Dit kan mogelijk nog leiden tot andere inzichten.

Welke concrete activiteiten of diensten komen te vervallen agv deze maatregel, of worden beperkt? In het beleidskader jeugd zijn concrete maatregelen vastgesteld ten behoeve van preventie, het afbakenen van de zorg en het versterken van de toegangsfunctie (frontoffice). In het regionale plan kostenbeheersing worden maatregelen uitgevoerd gericht op de nieuwe en verbeterde regionale inkoop van zorg. Met voorgestelde aanvullende maatregelen zetten we nog sterker in op terugbrengen van het ‘bestand’ (gezinnen en kinderen in een vorm van zorg), het beperken van instroom via vrije verwijzers en het handhaven ten aanzien van oneigenlijke zorguitgaven. In de businesscase zijn investeringen en effecten van de totale aanpak doorberekend op het uitgavenniveau aan zorg in natura Maatschappelijk effect (beïnvloedt de voorgestelde bezuiniging het algemene welzijn en de levenskwaliteit van onze inwoners) / denk tevens hierbij aan impact op leefomgeving. (zoals

bijvoorbeeld veiligheid). Het betreft hier wettelijke open einde regeling, dus de gemeente heeft een verplichting tot bieden van de zorg. De beoogde bezuiniging (eerst: beheersing van kostenstijging) vloeit voort uit de maatregelen die reeds worden genomen. Efficiëntie en effectiviteit (kunnen maatregelen worden genomen zonder dat het direct de kwaliteit van de dienstverlening raakt) Zeker. Hiervoor is aandacht in de genoemde maatregelenpakketten. Denk aan: minder doorplaatsingen, first-time-right, taakgerichte afspraken met zorgaanbieders, terugdringen overbruggingszorg, van individuele zorg naar collectieve arrangementen. Toekomstige impact (heeft de bezuinigingsmaatregel op de lange termijn impact) De maatregelen hebben vooral op de lange termijn impact. Uitvoering collegeprogramma/coalitieakkoord (raakt dit de uitvoering van het collegeprogramma/coalitieakkoord) danwel amendementen / moties / of welk beleid wordt geraakt. Kostenbeheersing in de jeugdzorg is een prioriteit in het coalitieakkoord en collegewerkprogramma. In het beleidskader jeugd en de regionale aanpak kostenbeheersing is en wordt de aanpak geconcretiseerd.

Business case Topprioriteit: Lange termijn kostenbeheersing sociaal domein

Aanleiding Vanwege de afname van rijksinkomsten, bereidt ook de gemeente Midden-Delfland stevige bezuinigingen voor. De maatregelen die nu in voorbereiding zijn, bestaan uit een inventarisatie van budgetten en taken waarop gekozen kan worden het budget te verminderen. Voor het sociaal domein betreft het dan activiteiten en ondersteuning op het gebied van sport, cultuur, kunst, onderwijs, gezondheid, minimavoorzieningen, inclusie, jeugdbeleid, ouderenzorg en ondersteuning. Met een pakket van bezuinigingsmaatregelen over de breedte van deze voorzieningen, kan – samen met de maatregelen op alle andere gemeentelijke terreinen - gekomen worden tot het sluiten van de begroting voor 2026. Afhankelijk van de bestuurlijk nog te maken keuzes (waar valt de bezuiniging, en in welke mate), is het onvermijdelijk dat dienstverlening voor inwoners hiermee afneemt en waarschijnlijk dat continuïteit van een aantal initiatieven, verenigingen en maatschappelijke activiteiten onder druk komt te staan. Taken waar geen directie bezuiniging op mogelijk is, zijn de wettelijke taken die gemeenten uitvoeren (jeugdzorg, wmo, participatiewet, leerlingenvervoer). Voor deze zogenaamde ‘open einde regelingen’ geldt dat de gemeente de plicht heeft zorg of ondersteuning aan te bieden aan inwoners die op basis van de wet in aanmerking komen voor zorg of ondersteuning.

Het zijn juist deze wettelijke uitvoeringstaken waar het grootste deel van de uitgaven in het sociaal domein worden gemaakt. De ervaring leert dat deze taken het meest gevoelig zijn voor autonome kostenstijging (denk aan CAO ontwikkelingen, tariefontwikkelingen, personeelstekorten, tekortschietende rijksfinanciering). De gemeentelijke beïnvloedingsmogelijkheden zijn bij deze taken vanwege de wettelijke plichten juist beperkt. Maar ze zijn er wel! Zonder lange termijn strategie ten aanzien van de kostenbeheersing op deze taken, is de kans groot dat korte termijn besparingsmaatregelen averechts zullen werken: wanneer preventieve algemene voorzieningen (zoals sport, welzijn, vrijwilligers, cultuur, onderwijs, verenigingsleven, lichte ondersteuning, algemene gezondheid, vrijwillige vervoersvoorzieningen) worden afgebouwd, zal de druk op open-einde regelingen zoals jeugdzorg en Wmo alleen maar toenemen. Het gevolg is dan dat de kostenstijging op die terreinen aanhoudt, met nieuwe tekorten op de gemeentebegroting als resultaat. Ter illustratie: uitgaande van het uitgavenniveau over 2024 zal, bij alleen autonome prijsontwikkelingen het tekort op de jeugdhulp oplopen tot 1,5 euro in 2030 1. Om deze reden wordt in dit memo een strategie uitgezet gericht op het doorbreken van kostenverhogende mechanismen in wettelijke uitvoeringstaken.

In de uitwerking beperk ik hem hier tot de jeugdhulp. Dit is het terrein waar de kostenstijging het meest zorgwekkend is. Dat neemt niet weg dat op terreinen als leerlingenvervoer en Wmo soortgelijke mechanismen een soortgelijke aanpak zouden rechtvaardigen. Doel is te komen tot een effectieve combinatie van korte termijn besparingsmaatregelen en lange termijn beheersingsmaatregelen gericht op beheersing van open einde regelingen. Alleen in de juiste combinatie is het aannemelijk de begroting duurzaam in balans te brengen. Aanvullende maatregelen kostenbeheersing In onderstaande tabel is de kostenontwikkeling en de voorgestelde aanpak samengevat. Hieronder wordt de tabel per regel toegelicht.