CConstaterende datMidden-Delfland
Koppel je AI →
Document · PDF

0 Recreatiebeleid Midden-Delfland 2050

Commissie 13 oktober 2026, gemeente Midden-DelflandBij agendapunt: Commissieconsultatie Recreatiebeleid Midden-Delfland 205018.394 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 2 van 3

Hiermee versterken we de landschapsbeleving en stimuleren we bezoekers om te vertragen, passend bij de waarden van Midden-Delfland en het Cittaslow- keurmerk. • Een goede bewegwijzering en informatievoorziening helpen bezoekers om hun weg te vinden en maken het lokale aanbod beter zichtbaar. Door aantrekkelijke recreatieve routes, knooppunten, voorzieningen, horeca, erfgoedlocaties en streekproducten beter met elkaar te verbinden, wordt het eenvoudiger om het gebied te ontdekken. Voorbeeld van een belevenis onderweg: hoge stoelen in het agrarisch gebied van Midden-Delfland Uitgangspunten voor ontwikkeling • Bij het ontwikkelen van de dorpen en entreegebieden sluiten we aan bij de uitgangspunten in de Dorpenvisie Midden-Delfland 2050. Waar mogelijk worden projecten integraal opgepakt. • Bij het ontwikkelen van voorzieningen in de entreegebieden, dorpen en het buitengebied wordt rekening gehouden met de gewenste doelgroepen (leefstijlen) en zonering • Nieuwe initiatieven sluiten aan bij de Cittaslow-gedachte (zie ook actielijn 1). • Ontwikkelingen zijn zoveel mogelijk multifunctioneel en combineren recreatie met natuur, landbouw, water, cultuurhistorie en gezondheid.

31 Actielijn 4: Beleving van het agrarisch en natuurlijk landschap en erfgoed 32 Actielijn 4: Beleving van het agrarisch en natuurlijk landschap en erfgoed Het karakteristieke veenweidelandschap, de agrarische bedrijvigheid, historische en landschappelijke structuren (zoals sloten en kreekruggen) en erfgoedelementen in de gemeente vertellen samen het verhaal van de ontwikkeling en gelaagdheid van Midden-Delfland. Deze verhalen zijn niet overal in het landschap terug te zien en te beleven voor inwoners en bezoekers. We maken daarom het agrarisch en natuurlijk landschap en cultureel erfgoed beter zichtbaar, toegankelijk en beleefbaar zodat de identiteit en geschiedenis van Midden-Delfland sterker wordt ervaren en er meer waardering ontstaat voor het landschap, erfgoed en de mensen die het gebied door de eeuwen heen hebben gevormd. De Landschapsbiografie vormt hierbij de basis. 1. Ruimte bieden aan agrotoerisme • Het agrarische landschap vormt een van de dragers in het DNA van Midden-Delfland. We koesteren dit agrarische landschap, en passen recreatie daar op een zorgvuldige en passende manier in. Agrotoeristische activiteiten en kleinschalige recreatie op niet- agrarische plekken dragen bij aan het versterken van deze identiteit en aan de verbinding tussen stad en land.

• In samenwerking met agrariërs zoeken we actief naar mogelijkheden voor multifunctionele landbouw, waarbij ruimte wordt geboden aan aanvullende activiteiten die passen bij het bedrijf en het gebied. Denk hierbij aan verblijven bij de boer, kijk- en doedagen, en de verkoop van streekproducten via boerderijwinkels. • Samen met agrariërs bekijken we ook de mogelijkheden voor een fijnmazigere recreatieve ontsluiting van het landbouwgebied via onder meer vliegende wandelpaden. Concreet kijken we naar paden door het landschap heen, waar boeren dat willen inpassen. Inspiratie: Boerenpoorten in Brabant In Van Gogh Nationaal Park (Noord-Brabant) ontwikkelen ze een nieuwe manier om het buitengebied te beleven: de Boerenpoort. De Boerenpoort vormt een herkenbare toegang tot het boerenland en verbindt zo recreatie, landbouw en natuur. Het is een plek, vaak gecombineerd met een boerderijwinkel, terras of rustpunt, waar routes starten en recreanten op een laagdrempelige manier kennis maken met het agrarische landschap. (foto: Van Gogh Nationaal Park)

33 Agrarische beleving bij Belevenisboerderij Schieveen 2. Beleefbare cultuurhistorie en erfgoed • We koesteren en benutten de karakteristieke landschappelijke structuren van Midden-Delfland (zoals kreekruggen, pest- en geriefbosjes, waterlopen, polderwegen) om de zichtbaarheid en waardering voor het landschap te vergroten. Deze structuren vertellen het verhaal van het landschap en vormen een natuurlijke drager voor bezoekersbeleving. Door betere duiding, fysieke en digitale ontsluiting, thematische routes en storytelling kunnen deze elementen sterker onderdeel worden van de landschapsbeleving en bijdragen aan een betere spreiding van bezoekers over het gebied. Hiermee wordt een verbinding gelegd met actielijn 1. • We versterken de beleving van cultuurhistorische elementen in het landschap, zoals molens, boerderijen, trekvaarten en jaagpaden. Dit doen we via educatie, routing, toegepaste landschapskunst en storytelling, waarin we verschillende typen erfgoed belichten. We sluiten hiermee aan op de wensen en behoeften van de rustzoeker, inzichtzoeker en verbindingszoeker die de beleving van cultuur en erfgoed in het landschap waarderen.

• We versterken de verbinding tussen de twee musea Tramstation in Schipluiden en De Schilpen in Maasland en het landschap door museale kennis en collecties te koppelen aan routes, historische bouwwerken, programmering en informatie in het landschap. Uitgangspunten voor ontwikkeling • Agrotoeristische ontwikkelingen worden zorgvuldig ingepast in het agrarisch landschap en de bedrijfsvoering van agrariërs. • Erfgoed en landschappelijke structuren worden niet alleen beschermd, maar ook actief benut om het landschap beleefbaar te maken. 34 4 Uitvoering 4.1 Van visie naar uitvoering Het recreatiebeleid wordt vertaald naar een uitvoeringsprogramma met een bundeling van initiatieven, maatregelen en activiteiten, die een versterking kunnen zijn van de recreatie. Per actielijn zijn in het beleid uitgangspunten geformuleerd die het karakter hebben van een uitvoeringsstrategie. Deze uitgangspunten, en regelingen (subsidies en juridisch), zijn input voor de eerstvolgende wijziging van het omgevingsbeleid en het op te stellen omgevingsprogramma. Ditzelfde geldt voor elementen met een ruimtelijk component. Het uitvoeringsprogramma wordt verder uitgewerkt en vastgesteld door het college na behandeling van het recreatiebeleid door de gemeenteraad, en wordt daarna periodiek geactualiseerd (minimaal elke 4 jaar). Het college houdt de voortgang en prioritering van de uitvoering in beeld.

Nieuwe ontwikkelingen, initiatieven en kansen kunnen worden toegevoegd wanneer deze bijdragen aan de ambities uit het recreatiebeleid. Bestemmingsmanagement Bij de uitvoering besteden we aandacht aan de verschillende aspecten van bestemmingsmanagement. Bestemmingsmanagement is de overkoepelende term van alle inspanningen gericht op het realiseren van een zo groot mogelijke positieve impact van het gastvrijheidsdomein voor een stad of regio. Daarbij gaat het om het creëren van een duurzame balans tussen bewoners, bezoekers, ondernemers en de omgeving, waaronder de draagkracht van het gebied. Bij bestemmingsmanagement wordt onderscheid gemaakt tussen bestemmingsontwikkeling en vraagsturing. • Bestemmingsontwikkeling: het versterken van de recreatieve kwaliteiten en voorzieningen van Midden-Delfland, zoals paden, voorzieningen, entreegebieden en de beleefbaarheid van landschap en cultuurhistorie. • Vraagsturing: het beïnvloeden van gedrag van recreanten uit de eigen gemeente, de regio en daarbuiten door communicatie, informatievoorziening, samenwerking met ondernemers en het ontwikkelen van passende activiteiten en arrangementen. Voorbeelden zijn een themafietsroute, een evenement in een dorp en een marketingcampagne.

4.2 Randvoorwaarden voor uitvoering Koppeling met omgevingsbeleid De uitvoering van het recreatiebeleid vindt plaats in samenhang met andere gemeentelijke opgaven en beleidsvelden. Recreatie is onderdeel van de integrale afweging binnen de fysieke leefomgeving en wordt zoveel mogelijk meegenomen in de uitwerking van de Omgevingswet, waaronder de omgevingsvisie, programma’s en gebiedsgerichte ontwikkelingen. Hierdoor worden kansen benut om recreatie te verbinden met opgaven op het gebied van landschap, natuur, landbouw, klimaat, gezondheid, economie en leefbaarheid. De Omgevingswet hanteert een samenhangende aanpak over de verschillende beleidsthema's heen. Het Recreatiebeleid draagt bij aan het actualiseren van de Omgevingsvisie 1.0 uit 2027. Het recreatiebeleid levert de bouwstenen hiervoor, in de vorm van ambitie, uitgangspunten en actielijnen, en biedt houvast om binnen het systeem van de Omgevingswet verder indicatoren te formuleren. Omgevingsvisie en Toekomstvisie 2050 Het recreatiebeleid is een concrete vertaling van de doelen in de Omgevingsvisie en Toekomstvisie 2050. Dit zijn de kaders waarbinnen de gemeente aan de slag gaat voor de leefomgeving van de Midden- Delflanders, onder meer op het gebied van omgevingskwaliteit, leefbaarheid en duurzaamheid. Met de Toekomstvisie 2050 zijn de 35 ambities vastgesteld op het gebied van woningbouw, natuur, landbouw en landschap.

“Het open landschap is de plek om te genieten van de rijke cultuurhistorie en de natuur. Er zijn rustige gebieden en plekken waar wat meer te beleven valt. Het gebied is nog mooier geworden als een beleefbaar oer-Hollands veenweidelandschap met weidse vergezichten, biodiversiteit en typische cultuur-historische landschapselementen. Midden-Delflanders, boeren, maatschappelijke organisaties en overheden zorgen ervoor dat het gebied beleefbaar is door middel van fiets- en wandelpaden en activiteiten gericht op natuurbeleving, voedselproductie en educatie. Overheden, maatschappelijke organisaties, boeren en ondernemers maken het landschap beleefbaar. Bijvoorbeeld met het aanleggen van recreatieve wandel- en fietspaden, activiteiten en horeca in het landschap en de dorpen” Ook het Hoofdlijnenakkoord 2026-2030, Bouwen aan een sterk Midden- Delfland laat zien hoe het bestuur en onze ambtelijke organisatie werkt aan een herkenbaar en aantrekkelijk Midden-Delfland. Waarbij recreatie bijdraagt aan economie, landschapsbehoud, gezondheid van inwoners en leefbaarheid in de dorpen en het buitengebied. Het recreatiebeleid Gemeente Midden-Delfland gaat verder dan de beleefbaarheid van het landschap. Het recreatiebeleid kent namelijk veel raakvlakken met andere thema’s.

Naast landschap, ook mobiliteit, wonen, openbare ruimte, voorzieningen, welzijn, gezondheid, ecologie, energie- en landbouwtransitie en klimaatadaptatie, economie, cultuur en erfgoed. Recreatieve doelen moeten in samenhang met beleidsdoelen van deze thema’s gerealiseerd worden: om de recreant de beste beleving te geven, ruimte te besparen en middelen doelmatig te besteden. De integrale aanpak, waar ook het omgevingsbeleid een belangrijke plek heeft, is hiervoor essentieel. De inbreng vanuit deze beleidsvelden is benut bij het opstellen van dit beleid. De inhoud van het uitvoeringsprogramma wordt afgestemd met deze beleidsthema’s. De integrale afweging vindt verder plaats bij de doorontwikkeling van de Omgevingsvisie, waarbij eveneens participatie van de diverse gebiedspartners wordt georganiseerd. Hoe verhoudt dit beleid zich tot het bestaande beleid? Tot nu toe heeft de gemeente Midden-Delfland geen specifiek eigen recreatiebeleid. De visie zoals verwoord in dit recreatiebeleid is in lijn met de visie zoals die globaal in de Omgevingsvisie is omschreven. De veranderingen in het voorliggende beleid, t.o.v. de Omgevingsvisie 1.0, zitten met name in de volgende uitvoeringsaspecten: • Focus: programmatische aanpak met meer focus door vier actielijnen. Scherper is omschreven wat de bijdrage van de gemeente Midden- Delfland is in de regionale recreatiebehoefte.

Ook is omschreven wat de bijdrage van recreatie en toerisme is aan de samenleving, economie en omgeving van de gemeente Midden-Delfland. • Doelgroepen: meer rekening houden met doelgroepen, ook in relatie tot meer gebiedsgerichte aanpak. • Samenwerking: gerichter samenwerking met andere partijen, ook in relatie tot programmatische aanpak. • Financiering: doelmatig inzetten van middelen in relatie tot programmadoelen (o.a. inzet middelen toeristenbelasting). Samenwerking en organisatie Het recreatiebeleid kan de gemeente alleen uitvoeren in samenwerking met andere partijen. De gemeente zoekt samenwerking met ondernemers, agrariërs, terreinbeheerders, maatschappelijke organisaties, inwoners en regionale partners. De rol van de gemeente verschilt per project en kan variëren van initiëren en faciliteren tot verbinden en regisseren: • Regie voeren op uitvoering van het recreatiebeleid. • Verbinden van ambtelijke beleidsvelden (sport, landbouw, economie, etc.) voor integratie van recreatie in ruimtelijke plannen en breder gemeentelijk beleid. • Faciliteren van initiatieven van inwoners, ondernemers en maatschappelijke organisaties. 36 • Duurzaam beheer en doorontwikkeling van gemeentelijke recreatievoorzieningen. Lokale ondernemers en maatschappelijke organisaties zijn een belangrijke partners voor de gemeente bij het realiseren van dit beleid.

Het verder bouwen aan deze samenwerking is van belang voor de realisatie van projecten vanuit de actielijnen 1 (positionering en gebiedsidentiteit), 3 (voorzieningen en verblijfskwaliteit) en 4 (beleving landschap). Hiervoor wordt verkend hoe een netwerk van betrokken recreatiepartners kan bijdragen aan de uitvoering van de visie. In dit netwerk kunnen ontwikkelingen, kansen en knelpunten worden besproken en kan het uitvoeringsprogramma periodiek worden afgestemd. Een belangrijke samenwerkingspartner is Stichting PUUUR Midden- Delfland. PUUUR richt zich op de promotie en zichtbaarheid van Midden- Delfland. PUUUR is verantwoordelijk voor de uitvoering van de gebiedsmarketing en bestemmingsontwikkeling, vanuit het Beleid gebiedsmarketing Midden-Delfland 2026-2030 en werkt samen met de gemeente aan actielijn 1: versterken positionering gebiedsidentiteit van het nieuwe Recreatiebeleid. De gemeente stemt periodiek af met PUUUR over de voortgang van de activiteiten. Daarnaast werkt PUUUR ook aan projecten voor BPL Midden-Delfland (en ontvangt ze daar ook middelen voor, net als bijdragen van lokale ondernemers). De gemeente werkt ook samen met organisaties in de regio. Recreatie is een gemeentegrensoverschrijdende en regionale opgave. Wandelaars, fietsers en schippers ervaren geen bestuurlijke grenzen en recreatieve netwerken lopen door over gemeentegrenzen heen.

Partners zijn onder meer Bijzonder Provinciaal landschap Midden-Delfland (BPL-MD), Coöperatief Beheer Groengebieden Midden-Delfland (CBG) en de Metropoolregio Rotterdam Den Haag (MRDH). • BPL-MD: Gebiedspartner en vertegenwoordiger van gemeentelijke belangen. - Gesprek voeren over de bijdrage van Midden-Delfland aan de regionale recreatie-opgave. - Samenwerken met buurgemeenten, terreinbeheerders, ondernemers, andere organisaties aan gebiedsgerichte opgaven. - Verbinden van gemeentelijke recreatievoorzieningen met andere voorzieningen in het BPL. - Samenwerken aan marketing en promotie van aanbod in PBL Midden-Delfland. - Samenwerken in gezamenlijke projecten, benutten subsidiemogelijkheden. • CBG: de gemeente is deelnemer in het CBG. CBG is de samenwerking voor beheer van de recreatiegebieden in BPL Midden-Delfland (zie ook hierna onder het kopje beheer). De verantwoordelijkheid van de uitvoering ligt bij Staatsbosbeheer. • MRDH: Strategisch partner en vertegenwoordiger van gemeentelijke belangen. - Afstemmen van recreatieve ontwikkelingen met regionale opgaven zoals woningbouw, infrastructuur en mobiliteit (o.a. spoorverdubbeling). - Samenwerken aan ontwikkeling en beheer van bovenregionaal aanbod en evenwichtige spreiding van bezoekers binnen de regio. - Benutten regionale kennis, subsidies, etc.

Financiering en inzet middelen Voor de uitvoering van het recreatiebeleid is jaarlijks structureel circa €40.000 beschikbaar. Daarnaast is een deel van de opbrengst van de toeristenbelasting geoormerkt voor gebiedsmarketing. Deze inzet draagt direct bij aan de uitvoering van het recreatiebeleid door het versterken van de positionering, bekendheid en aantrekkelijkheid van gemeente Midden-Delfland als recreatief gebied. Voor het uitvoeringsprogramma worden de reeds beschikbare middelen ingezet, waaronder de middelen uit de toeristenbelasting. De financiële verantwoording over de inzet van deze middelen vindt plaats via reguliere Planning & Control cyclus van de gemeente (onder andere via Jaarrekening programma 1). Wanneer voor een specifiek project 37 aanvullende middelen nodig zijn, wordt hiervoor een voorstel voorgelegd aan de gemeenteraad. De financiële consequenties van nieuwe projecten worden inzichtelijk gemaakt en meegenomen in de jaarlijkse integrale afweging van gemeentelijke middelen. Daarnaast heeft het recreatiebeleid een breder economisch effect. Recreatie is één van de kostendragers voor het landschapsbeheer in Midden-Delfland. Recreatieve bedrijvigheid zorgt voor banen en inkomsten.

Agrariërs kunnen via verschillende recreatieve neventakken (van beheer van recreatieterrein tot ontvangst van gasten en verkoop van streekproducten) hun bedrijfsmodel diversifiëren en daarmee toekomstbestendiger maken. Een sterke lokale identiteit maakt streekproducten uit de gemeente aantrekkelijk voor afnemers. Beheer recreatiegebieden De gemeente beheert haar eigen recreatievoorzieningen. Daarnaast is de gemeente deelnemer aan Coöperatief Beheer Groengebieden Midden- Delfland (CBG) die verantwoordelijk is voor het beheer, onderhoud en de exploitatie van de recreatie- en groengebieden in BPL Midden-Delfland. Het is een samenwerking tussen zes gemeenten (waaronder Midden- Delfland) en de uitvoering is in handen van Staatsbosbeheer. Ook via deze organisatie draagt de gemeente substantieel bij aan het beheer van de recreatievoorzieningen in de regio. Gemeente Midden-Delfland vindt de continuïteit van de samenwerking bij het beheer van de regionale recreatiegebieden belangrijk en ondersteunt deze samenwerking. De gemeente werkt graag samen bij het beheer van de recreatiegebieden vanwege: • Het bestaansrecht van Midden-Delfland als groene long en daarmee de verantwoordelijkheid van onze gemeente voor het groen in de regio. • Het grensoverschrijdende karakter van actieve recreatie in het groen en het belang ervan voor de gezondheid van de inwoners van de gemeente en de regio.

• Het voordeel dat de samenwerking binnen CBG oplevert omdat de kwaliteit van het beheer van de recreatiegebieden uniform is en de schaal- en aanbestedingsvoordelen door de gezamenlijke uitvoering. We vinden het als gemeente belangrijk dat de agrariërs een rol vervullen bij de uitvoering van het beheer. Dit levert extra kwaliteit op en is een meerwaarde vanwege neveninkomsten. Waar mogelijk zoeken we naar uitbreiding van de rol van de agrariërs. Monitoring en evaluatie Het uitvoeringsprogramma wordt periodiek (bijvoorbeeld jaarlijks) geactualiseerd, in afstemming met partners zoals PUUUR Midden- Delfland. Hiervoor brengen de gemeente en PUUUR Midden-Delfland in beeld welke acties zijn uitgevoerd en, waar mogelijk, in hoeverre deze acties bijdragen aan de ambities uit het recreatiebeleid. Dit gebeurt door gebruik te maken van beschikbare gegevens, signalen uit het gebied en gesprekken met betrokken partners. Daarbij wordt onder andere gekeken naar: • De herkenbaarheid van de gebiedsidentiteit - bijvoorbeeld door te volgen hoe de gebiedsidentiteit van PUUUR Midden-Delfland wordt uitgedragen, het bereik en gebruik van informatievoorziening en routes, deelname aan activiteiten en de betrokkenheid van ondernemers, inwoners en andere gebiedspartners.

• De kwaliteit, veiligheid en samenhang van recreatieve verbindingen - bijvoorbeeld door het actualiseren van knelpunten in wandel-, fiets-, ruiter- en vaarroutes, de voortgang van projecten voor ontbrekende schakels en ommetjes, en signalen over verkeersveiligheid op locaties zoals de Zuidkade en de oversteek bij de Zouteveenseweg. • De gastvrijheid en kwaliteit van voorzieningen - bijvoorbeeld door de kwaliteit en het gebruik van recreatieve voorzieningen zoals entrees, rustpunten, aanlegplaatsen, toiletten, informatievoorzieningen en recreatieve knooppunten in beeld te brengen. 38 • De beleefbaarheid van het agrarisch landschap, natuur en erfgoed - bijvoorbeeld door te volgen welke initiatieven ontstaan rond agrotoerisme, streekproducten, landschapsverhalen, erfgoedbeleving en landschapselementen zoals kreekruggen, boerderijen en historische structuren. • De balans tussen recreatie, landschap, natuur, landbouw en leefbaarheid - bijvoorbeeld door signalen van inwoners, agrariërs, terreinbeheerders en natuurorganisaties te benutten over drukte, overlast, recreatie op het water, verstoring van natuurwaarden en de inpassing van recreatie in het agrarische gebied. Binnen het systeem van de Omgevingswet moeten hiervoor passende indicatoren worden geformuleerd.

De resultaten van monitoring en evaluatie worden gebruikt om het uitvoeringsprogramma bij te sturen, prioriteiten te bepalen en nieuwe kansen toe te voegen. 39 Bijlagen 40 Bijlage 1: Geanalyseerde documenten en geïnterviewde stakeholders Overzicht geanalyseerde documenten • Omgevingsvisie 1.0 • Coalitieakkoord en addendum • Toekomstvisie Midden-Delfland 2050 • Fietspaden basisnetwerk MRDH & Provincie • Propositie spoorverdubbeling • Visie Maaslandse Poort • Dorpenvisies • Recreatievisie gemeente Maassluis • Recreatievisie gemeente Delft • Rapport Bestemming in Balans Zuid-Holland • Landschapsontwikkelingsperspectief Midden-Delfland • Eindrapport Bezoekersaanpak Midden-Delfland • Visie Landschapstafel BPL Midden-Delfland • Uitvoeringsprogramma Landschapstafel BPL Midden-Delfland en herijking • Landschapsbiografie Midden-Delfland • Prestaties gebiedsmarketing Midden-Delfland 2026 • Ontwikkelperspectief 2030 op de bestemming Midden-Delfland – Meerjaren Ambitie en Strategie Stichting PUUUR Midden-Delfland • Activiteitenplan 2026 Stichting PUUUR Midden-Delfland • Entreegebieden BPL Midden-Delfland • Recreatieagenda Midden-Delfland • Recreatief fietsnetwerk Hof van Delfland Overzicht geïnterviewde stakeholders • Wethouder gemeente Midden-Delfland • Midden-Delfland Vereniging • Fietsersbond Delft • Polderarchitect gemeente Midden-Delfland • Natuurmonumenten • Staatsbosbeheer •

Stichting PUUUR Midden-Delfland • Programmamanager BPL Midden-Delfland 41 Bijlage 2: Routestructuren en recreatieaanbod Routestructuren Midden-Delfland heeft een wandel-, fiets-, vaar-, ruiter- en een skateroutenetwerk. We hanteren drie definities: • Netwerken: een samenhangend netwerk van paden- en wegen, bewegwijzerd en verbonden via genummerde knooppunten. • Paden: de ondergrond waarop men wandelt, fietst, skatet, of paard rijdt. Het is de fysieke infrastructuur die als basis dient voor netwerken en routes. • Routes: het bewegwijzerde tracé over paden en wegen. Het zijn suggesties om te wandelen, fietsen, varen of skaten. De netwerken ontsluiten een groot deel van de gemeente. Toch zijn er ook een aantal knelpunten: • Een tekort aan oost-westverbindingen (door de snelweg A4 die het landschap doorkruist); • Een tekort aan goede stad-landverbindingen; • Beleefbaarheid en veiligheid van wegen en paden is niet overal optimaal (o.a. door verschillende of ontbrekende bewegwijzering en meerdere gebruiksgroepen die elkaar kruisen waardoor op piekmomenten en -dagen drukte ontstaat). Daarnaast neemt de diversiteit aan gebruikers op de paden toe. Naast reguliere fietsers maken ook mountainbikers, gebruikers van bakfietsen, e- bikes, fatbikes en andere (lichte) voertuigen gebruik van het netwerk.

Dit leidt op sommige locaties tot spanningen tussen gebruiksgroepen en stelt andere eisen aan de inrichting en het beheer van paden. Fietsnetwerk BPL Midden-Delfland heeft een fietsknooppuntennetwerk van ca. 66 kilometer en 80 knooppunten. Er gaan ook recreatieve fietspaden naar andere gemeenten zoals Delft, Maassluis, Schiedam, Vlaardingen, Rijswijk en Den Haag. Naast het fietsnetwerk heeft BPL Midden-Delfland een mountainbikeroute van 12 kilometer lang in Broekpolder (Vlaardingen). Uit gesprek met terreinbeheerders blijkt dat er meer behoefte is aan mountainbikeroutes. Momenteel is er weinig aanbod voor deze gebruikersgroep, zij begeven zich daarom op onverharde wandelpaden. Door de toenemende drukte op de paden, roept dit weerstand op. Het fietsnetwerk wordt bovendien door verschillende typen gebruikers benut, met uiteenlopende snelheden en ruimtebehoeften. Dit vergroot het belang van duidelijke routekeuzes en passende inrichting. De dichtheid van de fietspaden in gemeente Midden-Delfland is het hoogste in de kernen Maasland, Schipluiden en Den Hoorn. Daarbuiten gaan de fietspaden met name over openbare wegen en landbouwwegen waar ook ander verkeer (auto, landbouwverkeer, wandelaars, etc.) gebruik van maakt. 42 Fietspaden per vierkante kilometer (bron: ArcGIS Bureau BUITEN) Wandelnetwerk BPL Midden-Delfland heeft een dekkend Hof van Delfland-wandelnetwerk van ca.

63 kilometer aan bewegwijzerde wandelpaden. Veel wandelingen gaan over onverharde polderwegen en, door recreatie- en natuurgebieden. Onderdeel van het wandelnetwerk zijn circa 50 wandelommetjes van 3 tot 9 kilometer lang. Deze wandelommetjes zijn opgezet door vrijwilligers in de Werkgroep paden van de Midden-Delfland Vereniging. Gemeente Midden-Delfland heeft naast een deel van het wandelnetwerk ook boerenlandpaden, kerkenpaden, en zogenoemde vliegende paden (pilot met boerenlandpaden die tijdens een beperkte periode open zijn). Op (met name) boerenlandpaden kan sprake zijn van aanwezigheid van vee. Dit vraagt aandacht voor veiligheid en duidelijke communicatie richting gebruikers, bijvoorbeeld via bebording en gedragsregels. De wandelpaden worden op veel plekken gecombineerd met ander verkeer (auto’s, fiets, etc.) waardoor veel dubbel gebruik op smalle paden en wegen ontstaat. Er zijn voornamelijk veel wandelpaden in de kernen van de gemeente. Buiten de kernen lopen de wandelpaden met name over de openbare wegen en is de dichtheid lager. Wandelpaden per vierkante kilometer (bron: ArcGIS Bureau BUITEN)

43 Regionale wandelnetwerk in Midden-Delfland (bron: PDOK, bewerking Bureau BUITEN) Ruiterpaden in Midden-Delfland (bron: provincie Zuid-Holland, bewerking Bureau BUITEN) Vaarnetwerk in Midden-Delfland (bron: provincie Zuid-Holland, bewerking Bureau BUTEN) Recreatief fietsnetwerk in Midden-Delfland (bron: provincie Zuid-Holland, bewerking Bureau BUITEN) 44 Vaarnetwerk Er zijn diverse vaarroutes in Midden-Delfland voor kano’s, sloepen en kleine kajuitboten. Het vaarnetwerk bestaat uit knooppunten met bewegwijzering per gebruikersgroep, zoals bij het fietsknooppuntennetwerk. Er is ca. 60 kilometer aan kanoroutes en 30 kilometer aan vaarroutes. Varen met een boot zonder motor mag overal, tenzij met borden anders is aangegeven. Niet op alle wateren mag met een boot met motor gevaren worden. Dit hangt samen met het karakter van Midden-Delfland: grote delen van het gebied zijn aangewezen als stiltegebied en bestaan uit kwetsbaar veenweidelandschap. Het gebruik van gemotoriseerde boten kan hier leiden tot verstoring van rust en natuurwaarden, evenals schade aan oevers en watergangen. Uit de gesprekken blijkt dat het vaarnetwerk nog beter ingericht kan worden met voorzieningen als aanlegplaatsen, horeca, toiletmogelijkheden, etc. om de recreatieve vaart te versterken, maar ook met betere verbindingen naar omliggende gemeenten.

Ook blijkt dat er op piekmomenten overlast is op de vaarwegen door gemotoriseerde boten en jongeren met luide muziek in stiltegebieden. Duidelijke afspraken, informatievoorziening over de regels op de vaarwegen en toezicht is hierbij belangrijk. In dit kader wordt momenteel onder de landschapstafel BPL Midden-Delfland onderzoek gedaan naar duurzaam varen8. Ruiternetwerk BPL Midden-Delfland heeft ca. 45 kilometer aan bewegwijzerde ruiterpaden. Paardrijden is al vanuit de historie belangrijk voor Midden- Delfland: in vroegere tijden werden de paarden ingezet op het boerenland. De ruiterpaden liggen verspreid door Midden-Delfland, met name in het zuiden op de grens van het stedelijk en landelijk gebied. De ruiterpaden maar sluiten niet overal op elkaar aan. Op plekken waar geen ruiterpad of - spoor aanwezig is, moeten ruiters over of langs de openbare weg rijden. Op 8 https://www.regiowater.nl/project/duurzaam-varen/ paden en wegen waar ook ander verkeer kruist, kunnen gebruikers elkaar in de weg zitten. Skateroutenetwerk BPL Midden-Delfland heeft een skateroutenetwerk met knooppunten van ca. 90 kilometer lang. Het netwerk gaat over polderwegen en fietspaden in het hele Midden-Delfland gebied en heeft bebording in dezelfde stijl als het fietsknooppuntennetwerk. Thematische routes Naast de regionale netwerken, heeft Midden-Delfland ook een aantal thematische routes.

Voorbeelden daarvan zijn: • Thematische wandelroutes van de Midden-Delfland Vereniging: o.a. de Commandeursroute (9 km door de Commandeurspolder), Duifpolderroute (11 km door de Duifpolder) en de Zouteveense route (ca. 12 km tussen Schipluiden en Vlaardingen). • Thematische fietsroutes zoals de Delflandse trekvaart route, de Delft en de groene polders route, en de Langs de randen van Midden- Delfland route. • De boodschappenroute van PUUUR Midden-Delfland: een route (per fiets en auto mogelijk) langs diverse agrarische verkooppunten in de gemeente. Gebruik van de paden (o.b.v. Strava data) Op basis van Strava-data is onderzocht welke paden in Midden-Delfland populair zijn voor verschillende activiteiten. De analyse laat zien dat Midden-Delfland aantrekkelijk is voor verschillende sportieve activiteiten. Echter geldt wel dat niet alle recreanten hun activiteiten registreren, waardoor de data niet een volledig representatief beeld geeft voor het totale gebruik van de paden. De gegevens zijn wel bruikbaar om gebruikspatronen en intensief gebruikte paden zichtbaar te maken. 45 Een aantal inzichten vanuit de Strava-analyse: • De paden worden door heel de gemeente gebruikt voor wandelen en hardlopen. Beide activiteiten worden m.n. gedaan direct buiten de bebouwde kom. • Fietsactiviteiten wordt m.n. geregistreerd op de doorgaande wegen, met Schipluiden als belangrijk knooppunt.

Kijkend naar typen fietsgebruik maken e-bikes vooral gebruik van grotere, doorgaande wegen, en mountainbikers juist van informele paden in het buitengebied. • Watersportactiviteiten vinden plaats op de watergangen in Midden- Delfland, waaronder door Schipluiden en Den Hoorn. Het betreft onder meer roeien, kajakken en suppen. Rond de Foppenplas en de Vlietlanden concentreren deze activiteiten zich sterker. In dit gebied worden daarnaast ook regelmatig zwemsessies geregistreerd. • Naast loop-, fiets- en watersportactiviteiten worden ook andere sporten geregistreerd, waaronder inline skaten. Deze activiteit concentreert zich op een beperkt aantal wegen, wat waarschijnlijk samenhangt met het aanwezige skateroutenetwerk. Binnen de bebouwde kom komt inline skaten relatief weinig voor. 46 Skateroutenetwerk in Midden-Delfland (bron: voormalig Recreatieschap Midden-Delfland, 2015) 47 Toeristisch-recreatief aanbod Gemeente Midden-Delfland heeft logiesaccommodaties, horeca, musea, streekwinkels, voornamelijk van kleinschalige aard. Het aanbod is verspreid over de gemeente, maar concentreert zich met name in de grotere dorpen Schipluiden en Maasland, en de N468 die de gemeente doorkruist. In de gebieden daaromheen is het aanbod beperkter.

Verblijfsaanbod Midden-Delfland heeft verschillende verblijfsaccommodaties, waaronder: • Eén hotel (Van Der Valk Hotel Delft A4); • Meerdere campings (variërend van 14-80 toerplekken); • B&B’s (variërend van 4-22 bedden); • Groepsaccommodaties. Dagrecreatief aanbod Midden-Delfland heeft daarnaast ook verschillende dagrecreatieve voorzieningen. Dit aanbod bestaat grotendeels uit horeca. Midden-Delfland heeft relatief weinig cultureel aanbod. Het dagrecreatief aanbod in Midden-Delfland ziet er als volgt uit: • Cultureel aanbod (Museum de Schilpen, Museum het Tramstation, Art Centre Delft, Galerie Weerloos); • Horeca (ca. 35 ondernemingen o.a. cafés, eetcafés, tea- en lunchrooms, ijssalons, diner); • Catering (o.a. streekproducten, kookworkshops, foodtrucks) waarvan het merendeel binnen Midden-Delfland in Maasland; • Vergader- en feestlocaties (o.a. trouwlocaties zoals Op Hodenpijl, Oude Raadhuis Schipluiden, Scheepswerf en Rechthuis, vergaderlocaties zoals Hoeve Bouwlust, De Vijverschie en Buitengoed de Uylenburg en feestlocaties zoals De Tuinderij en Brasserie Vlietzicht); • Agrarische verkooppunten (o.a. Boerderij Landlust, Hoeve Bouwlust, Kaas & Zuivelboerderij van Winden, Hoeve Ackerdijk en Villa Trajecta in Maasland); • Verhuurlocaties (o.a. voor kano, sloep, waterfiets, step, fiets, etc.).

Evenementen In Midden-Delfland vinden jaarlijks diverse evenementen plaats die variëren van techniek en cultuur tot natuur en muziek. Voorbeelden zijn: • WK Kassie Bouwen (een techniekevenement voor BSO-teams); • Varend Corso (driedaags evenement waar versierde boten door het Westland, Vlaardingen, Maassluis en Delft varen); • Midden-Delfland Dag (via verschillende activiteiten van ondernemers, verenigingen, etc. het gebied ontdekken); • Monumentenweekend (gratis toegang tot historische locaties); • Muziekfestivals zoals Schippop en Meadows; • Boerenoogstfeest (streekmarkt, demonstraties en activiteiten). 48 Toeristisch-recreatief aanbod in gemeente Midden-Delfland (bron: Gemeente Midden-Delfland, bewerking Bureau BUITEN)

49 Bijlage 3: Trends en ontwikkelingen Trends 1. Behoefte aan rust, ruimte en betekenisvolle recreatie Mensen willen in hun vrije tijd steeds vaker ontsnappen aan de drukte van het dagelijks leven. Door de toenemende snelheid van de samenleving groeit de behoefte aan rust, ontspanning en balans tussen werk en vrije tijd9. Ook maatschappelijke onzekerheden en wereldwijde crises versterken deze behoefte. De invulling daarvan verschilt: sommigen zoeken stilte en natuur, anderen kiezen voor ontspannen activiteiten of voor cultuur en authenticiteit. Daarbij worden kwaliteit, beleving en betekenis steeds belangrijker. Betekenis voor Midden-Delfland: Deze ontwikkeling sluit sterk aan bij de kwaliteiten van Midden-Delfland. De openheid van het landschap, rust en het agrarische karakter maken het gebied aantrekkelijk voor mensen die tijdelijk willen ontsnappen aan de drukte van het omringend stedelijk gebied. Juist de kleinschaligheid en het authentieke karakter van het groene landschap passen bij deze behoefte. 2. Meer recreëren en ruimte dicht bij huis belangrijker Mensen hebben meer behoefte aan recreatie in een groenblauwe omgeving. Omdat dit gecombineerd moet worden met werk en andere (sociale) verplichtingen, is het steeds belangrijker om dit vanuit huis te kunnen doen.

Flexibeler werken maakt dat recreatie zich minder beperkt tot weekenden en vakanties en ook doordeweeks plaatsvindt. Groenblauwe gebieden dichtbij steden krijgen hierdoor een steeds belangrijkere recreatieve functie. Betekenis voor Midden-Delfland: Door de ligging tussen Rotterdam, Delft en Den Haag vervult Midden- Delfland een belangrijke functie als dagelijks uitloopgebied voor bewoners 9 https://www.recreatie-vakbeurs.nl/vrijetijdstrends-2025-door-goof-lukken/ uit de regio. Dit vergroot het belang van goede toegankelijkheid, aantrekkelijke routes en een evenwichtige spreiding van recreanten over het gebied. 3. Routegebonden recreatie en spreiding van bezoekers Wandelen, fietsen en varen behoren tot de sterkst groeiende vormen van recreatie. Naast de (elektrische) fiets zijn ook wielrennen, gravelbiken, mountainbiken, steppen en andere vormen van recreatief fietsen populairder geworden. Door het (verdere) elektrificeren van het fietsen, wordt fietsen voor een bredere doelgroep toegankelijk en leggen recreanten langere afstanden af. Dit leidt tot meer drukte op fietspaden en grotere snelheidsverschillen. Routes worden bovendien steeds vaker verbonden aan landschap, horeca, erfgoed en streekproducten en functioneren daarmee steeds meer als complete recreatieve ervaring. Betekenis voor Midden-Delfland: Midden-Delfland beschikt over verschillende routenetwerken.

Ook hier neemt het gebruik en de snelheidsverschillen op de paden toe. Op zomerse dagen zijn er diverse paden in de gemeente waar piekdrukte ontstaat door veel verschillende gebruikers tegelijkertijd (o.a. de Vlaardingsekade). Dit vraagt om een kwalitatief goede en juiste infrastructuur. Versterking is nodig, onder meer op de oost-westverbindingen en in de breedte, inrichting en veiligheid van paden. Daarnaast groeit de behoefte aan comfort en beleving onderweg. Bij verdere ontwikkeling van routes kan nadrukkelijk worden aangesloten op bestaande voorzieningen en bestemmingen, zoals horeca, winkels, erfgoedlocaties en recreatieve ondernemingen. Daarmee ontstaan aantrekkelijkere route-ervaringen, worden verblijfsduur en bestedingen vergroot en kunnen recreanten beter over het gebied worden gespreid. 4. Populariteit agrotoerisme en streekproducten https://www.vrijetijdskennis.nl/trends/ 50 Agrotoerisme is in opkomst, mede door de groeiende behoefte aan rust, natuur en ruimte. Beleving is belangrijk, evenals duurzaamheid, authenticiteit en de herkomst van producten. Recreanten vinden het daardoor interessant om kennis te maken met het platteland, de landbouw en streekproducten. Streekproducten versterken de identiteit van een gebied en verbinden landschap, boer, bewoner en bezoeker10.

Recreanten zoeken bovendien steeds vaker naar het verhaal achter hun voedsel en willen dat op de plek zelf beleven. Betekenis voor Midden-Delfland: Voor Midden-Delfland biedt dit kansen om het agrarische karakter van het gebied sterker te verbinden met recreatie. Boerderijwinkels, lokale producten en kleinschalige nevenactiviteiten op erven passen goed bij de identiteit van het gebied en kunnen bijdragen aan de economische vitaliteit van agrarische bedrijven. 5. Vergrijzing Nederland heeft te maken met vergrijzing. Dit betekent dat het aantal ouderen de komende jaren verder toeneemt. Als gevolg hiervan neemt ook het aandeel van ouderen in de samenleving toe. Deze groep brengt relatief veel tijd buitenshuis door en heeft vaak de voorkeur voor laagdrempelige recreatievormen zoals wandelen en fietsen. Daarbij spelen comfort, bereikbaarheid en rust een belangrijke rol. Betekenis voor Midden-Delfland: Midden-Delfland vormt een nabije locatie voor veel (aankomende) senioren die in Midden-Delfland en de omliggende steden woonachtig zijn. Dit vergroot het belang van toegankelijke paden en stad-landverbindingen, voldoende rustpunten en goede voorzieningen langs recreatieve verbindingen. 10 https://www.nbtc.nl/nl/site/themas/nederland-overal- aantrekkelijk/bestemmingsontwikkeling/agrotoerisme 6. Digitalisering Digitalisering gaat enorm snel.

De keuze voor vrijetijdsbesteding wordt steeds vaker beïnvloed door online informatie, routeplatforms en sociale media. Bezoekers oriënteren zich vooraf digitaal en delen ervaringen online. Goede digitale zichtbaarheid en beleving speelt daarom een steeds grotere rol. Attracties en ondernemers kunnen met digitalisering klantgerichte extra’s bieden, bijvoorbeeld digitale elementen zoals augmented en virtual reality. Betekenis voor Midden-Delfland: Voor Midden-Delfland betekent dit dat digitale informatie over routes, voorzieningen, streekproducten, activiteiten en recreatieve locaties belangrijk is. Deze moet deelbaar zijn via diverse kanalen en platforms, om bezoekers gericht te informeren en passende doelgroepen aan te spreken. De gebiedsmarketingorganisatie PUUUR Midden-Delfland speelt hierbij een belangrijke rol in het bundelen, ontsluiten en promoten van het recreatieve aanbod en het versterken van de online zichtbaarheid van het gebied. 7. Erfgoedbeleving en lokale identiteit Bezoekers zoeken steeds vaker naar plekken met een herkenbaar verhaal en een duidelijke identiteit. Erfgoed en cultuurhistorie dragen bij aan de beleving van een gebied en versterken de waardering voor landschap en omgeving.

Betekenis voor Midden-Delfland: De historische leesbaarheid en indeling van het landschap, molenwerven, dorpen en trekvaarten bieden kansen om erfgoed sterker onderdeel te maken van recreatieve beleving. Ontwikkelingen 400.000 extra inwoners en toenemende recreatiebehoefte | • | Verbeteren van de recreatieve routestructuur door Midden Delfland. De komende jaren groeit het aantal inwoners in en rondom Midden- Delfland verder. In de metropoolregio Rotterdam-Den Haag wordt tot 2040 | Figuur 3.1 Extra woningen per gemeente rondom BPL Midden | -Delfland tot rekening gehouden met circa 400.000 extra inwoners11. Daarmee groeit de | 2030 (bron: Bureau BUITEN & Urban Synergy, 2023) regionale behoefte aan recreatieruimte, | mede doordat mensen vaker en gevarieerder recreëren. Laagste hoeveelheid groen per inwoner Inwoners van de MRDH hebben momenteel de minste hoeveelheid groen per inwoner van Nederland, namelijk 46 m | 2 groen per inwoner in 2022 en 39 m2 in 2040, ten opzichte van 281 m | 2 groen per inwoner in Nederland (bron: CBS). Midden-Delfland vervult als groen gebied tussen stedelijke concentraties een belangrijke recreatieve functie, waardoor de druk op delen van het gebied verder zal toenemen. | Het oppervlak groen in onze regio is nu het laagste van heel Nederland. De urgentie om de kwaliteit van het groen te behouden en te ontwikkelen is hoog.

Tegelijkertijd sluit het huidige recreatieaanbod nog niet overal voldoende aan op de groeiende vraag. | Ontbrekende verbindingen/schakels in routenetwerken en infrastructurele barrières, zoals spoor | -, water- en snelwegen, beperken bovendien de bereikbaarheid van delen van het gebied. Toekomstige mobiliteitsontwikkelingen, zoals de spoorverdubbeling, zullen deze barrièrewerking verder versterken en vragen om aandacht voor goede en veilige kruisingsmogelijkheden voor | Druk op de ruimte recreatieve routes. Stad-landverbindingen (paden en routestructuren) met | Naast de toenemende recreatieve druk door bevolkingsgroei, neemt ook de de omliggende steden zijn wenselijk. | druk op de ruimte toe door een stapeling van andere ruimtelijke opgaven. Denk hierbij aan de energietransitie (zoals opwekking en infrastructuur), BPL Midden-Delfland heeft hiervoor een strategie afgesproken, gebaseerd | klimaatadaptatie (waterberging, bodemdaling, hitte), de landbouwtransitie, op de bestaande recreatiestructuur en het principe van spreiden en | natuurontwikkeling en biodiversiteitsherstel, mobiliteitsopgaven en verleiden: | verstedelijking. Deze ontwikkelingen vr | agen niet alleen om extra ruimte, • | Opvangen van recreanten in de entreegebieden, hen vasthouden en | maar ook om een andere inrichting en gebruik van het landschap. (deels) vanuit die entreegebieden het landschap in geleiden.

11 https://mrdh.nl/wat-doen-we/verbeteren-bereikbaarheid/mobiliteit- verstedelijking?utm_source=chatgpt.com 51 en het realiseren van verblijfsplekken zoals bankjes op koele locaties. Dit Tegelijkertijd is de ruimtelijke ordening sinds de jaren ’70 en ’80, toen de | draagt bij aan het comfort van recreanten, met name tijdens warme huidige zonering van Midden-Delfland grotendeels is bepaald, sterk | periodes. veranderd. Waar destijds functies van elkaar werden gescheiden, ligt de nadruk tegenwoordig op multifunctioneel ruimtegebruik en | Klimaatverandering en bodemdaling vragen daarnaast om een functiemenging, zoals verwoord in de Nota Ruimte. Dit betekent dat | toekomstbestendige inrichting en gebruik van het landschap. Dit kan op dezelfde ruimte vaker door meerdere functies tegelijk wordt benut. | termijn leiden tot aanpassingen in het landgebruik en de bedrijfsvoering in de landbouw, waarbij gezocht wordt naar een balans tussen agrarisch Voor Midden-Delfland leidt dit tot toenemende spanningen. Waar het | gebruik, waterbeheer, natuur en recreatie. gebied bedoeld is als open, groen en agrarisch landschap, vraagt de stapeling van functies om intensiever en meervoudig ruimtegebruik.

Niet | Infrastructuur en mobiliteit alle functies zijn echter goed verenigbaar, waardoor keuzes noodzakelijk | Momenteel wordt gewerkt aan verschillende projecten op het gebied van worden om de kernkwaliteiten van het gebied te behouden. | infrastructuur en mobiliteit: • | Versterken en verdubbelen spoor Delft-Schiedam. Dit heeft gevolgen Klimaatverandering | voor het open polderlandschap en kan barrières vormen voor recreatie Klimaatverandering leidt tot hogere temperaturen, langere droge periodes | en beleving van het gebied. De Landschapstafel BPL ontwikkelde en intensievere neerslag. Dit vergroot de behoefte aan waterberging en | daarom een propositie om de impact op het landschap te beperken en aan koele, aantrekkelijke verblijfsplekken in de buitenruimte. Groen en | compensatie en inpassing te regelen. Ook worden meekoppelkansen in (zwem)water spelen hierin een belangrijke rol voor zowel klimaatadaptatie | beeld gebracht. Daarbij liggen kansen om recreatieve routes en als recreatie. Het gemeentelijke beleid heeft aandacht voor | verbindingen beter in te passen, zodat rust, openheid en klimaatadaptatie (o.a. in het Rapport Klimaatstrategie Midden-Delfland | toegankelijkheid behouden blijven en aangepast aan de huidige 2021-2026, de Toekomstvisie Midden-Delfland 2050, Omgevingsvisie 1.0 en | verkeerskundige eisen. het water- en Rioleringsprogramma 2024-2030).

De Uitvoeringsagenda | • | Fietsecoduct A13. De MRDH werkt aan een fietsecoduct over de A13, Klimaatadaptatie 2025-2028 van de gemeente geeft uitvoering aan de | waarmee een nieuwe recreatieve verbinding ontstaat tussen Delft en doelstellingen voor klimaatadaptatie. | Ackerdijkse Bos. Bezoekers aan Midden-Delfland zullen gebruik gaan maken van deze verbinding. Binnen het landschap wordt ingezet op het combineren van | • | Versterking van recreatieve verbindingen. Binnen de Landschapstafel klimaatadaptatie en recreatie. Dit betekent onder meer het realiseren van | lopen projecten gericht op verbetering van recreatieve verbindingen, waterbergingsopgaven en het versterken van de beleefbaarheid van groen | waaronder de oost-westverbindingen, de route richting Ackerdijkse Bos en water. Actueel is bijvoorbeeld de verkenning naar waterberging in de | en optimalisatie van wandel- en fietsstructuren. Dit draagt bij aan Klaasengelbrechtpolder/Woudsepolder. | betere spreiding van recreanten en een grotere toegankelijkheid van het gebied. Voor recreatie vraagt klimaatadaptatie om gerichte maatregelen, zoals het creëren van schaduwrijke plekken (bijvoorbeeld door aanplant van bomen) 52 Bijlage 4: Doelgroepen met Leefstijlvinder | In vergelijking met omliggende gemeenten heeft Midden | -Delfland gemiddeld meer stijlzoekers en inzichtzoekers, en minder plezierzoekers.

De Leefstijlvinder is een manier om recreatief-toeristische doelgroepen te | Andere leefstijlen zijn nagenoeg gelijk met omliggende gemeenten. segmenteren. Het model leert ons hoe verschillende typen mensen hun vrije tijd besteden en biedt handvatten om recreanten op basis van hun | Figuur 4.2 Verdeling leefstijlen per gemeente (bron: Leefstijlvinder) wensen te sturen. De Leefstijlvinder biedt inzicht in welke leefstijlen er in de regio wonen (vraagzijde). Er zijn 7 leefstijlen, elk met andere wensen en | Midden-Delfland | 7,3 | 14 | 12,1 | 12,7 | 12,3 | 17 | 24,6 gedrag voor hun vrije tijd. | Maassluis | 7,5 | 18,6 | 12,8 | 13,1 | 17,9 | 13,9 | 16,1 Lansingerland | 7,8 | 15,7 | 12,1 | 11,1 | 10,6 | 14,4 | 28,2 Inwoners van Midden-Delfland zijn voornamelijk Stijlzoekers De meest voorkomende leefstijlen onder inwoners van Midden | -Delfland | Vlaardingen | 9,5 | 21 | 11,9 | 11,3 | 20,4 | 13,3 | 12,5 zijn stijlzoekers (24,6%), inzichtzoekers (17%) en plezierzoekers (14%). | Schiedam | 11,4 | 23,3 | 10,9 | 11,2 | 19,8 | 11,4 | 12 Andere leefstijlen liggen rond de 12 | -13%, behalve avontuurzoekers want | Westland | 6,9 | 14,8 | 13,3 | 14,4 | 15,7 | 14,7 | 20,1 die zijn er sporadisch. In vergelijking met het Nederlands gemiddelde zijn de inwoners van Midden-Delfland vaker stijlzoekers en inzichtzoekers.

| Delft | 18,1 | 25,4 | 8,8 | 8,3 | 15,7 | 11,1 | 12,5 Minder vaak dan gemiddeld zijn zij avontuurzoekers, plezierzoekers en | Rotterdam | 16,5 | 25,3 | 9,8 | 9,2 | 17,7 | 9,5 | 11,9 rustzoekers. Het aandeel harmoniezoekers en verbindingszoekers is gelijk | . | Nederland | 11,3 | 18,2 | 12 | 12,5 | 17,2 | 13,2 | 15,6 Figuur 4.1 Verdeling leefstijlen per woonplaats (bron: Leefstjilvinder) | 0 | 20 | 40 | 60 | 80 | 100 Avontuurzoekers | Plezierzoekers | Harmoniezoekers Schipluiden | 6,7 | 13 | 13,1 | 15,3 | 14,2 | 17,9 | 19,7 | Verbindingszoekers | Rustzoekers | Inzichtzoekers Stijlzoekers • | Stijlzoekers houden van luxe, exclusiviteit en comfort. | De stijlzoeker is Maasland | 6,6 | 12,8 | 11 | 13,7 | 14 | 18 | 23,9 | graag actief bezig in de natuur. Het meer standaard wandelen en fietsen doen zij uiteraard ook, maar minder dan gemiddeld | . Stijlzoekers Nederland | 11,3 | 18,2 | 12 | 12,5 | 17,2 | 13,2 | 15,6 | zijn graag sportief en actief bezig, maar willen ook wel graag kennis opdoen. De aanwezigheid van horeca is voor Stijlzoekers van groot belang: na het actief bezig zijn, ook graag even relaxen. 0 | 10 | 20 | 30 | 40 | 50 | 60 | 70 | 80 | 90 | 100 | • | Inzichtzoekers zijn bedachtzame, introverte, rationele en leergierige Avontuurzoekers | Plezierzoekers | Harmoniezoekers | Verbindingszoekers | mensen.

Als ze activiteiten ondernemen doen ze graag nieuwe kennis en inzichten op. Ze gaan graag wandelen en vinden vogels / wild Rustzoekers | Inzichtzoekers | Stijlzoekers | spotten, bezoekerscentra, observatiehutten, natuurlezingen en themaroutes leuk. 53 54 • Plezierzoekers maakt het eigenlijk niet veel uit wáár ze zijn, als er maar gezelligheid is. Eropuit met vrienden of familie is heel belangrijk voor de Plezierzoeker. De Plezierzoeker zal minder snel een museum of natuurgebied bezoeken als daar niet ook een horecagelegenheid te vinden is. In de Recreatieagenda Midden-Delfland is voor de entreegebieden van Midden-Delfland gekeken op welke leefstijlen het beste kan worden ingezet. De strategie is als volgt: • Schipluiden: o Plezierzoekers • Maasland: o Stijlzoekers • ‘Middengebied’ van het BPL Midden-Delfland: o Verbindings-, Rust- en Inzichtzoeker • Abtswoudse & Ackerdijkse Bos: o Bezoekerscentrum: Harmoniezoekers o Delflandhoeve: Avontuurzoekers o Art Centre Delft: Inzichtzoekers. • Schieknoop: o Harmoniezoekers Het ‘middengebied’ van BPL Midden-Delfland wordt gericht op Verbindings-, Inzicht- en Rustzoekers. Dit zijn de groepen die houden van routegebonden recreatie en rustige voorzieningen. De entreegebieden zijn gebieden met intensievere recreatie en kunnen ingericht worden in aansluiting op de andere leefstijlen (Avontuur-, Plezier-, Harmonie- en Stijlzoekers).

Met name de Plezier-, Harmonie- en Stijlzoekers houden van verschillende typen voorzieningen en reuring. Op de volgende pagina’s wordt elke leefstijl uitgebreid toegelicht. Avontuurzoeker | Wat betekent vakantie? Deze avontuurlijke en creatieve recreanten zijn voor veel in, zolang het | Vakantie is voor deze groep echt een een nieuwe ervaring is of bijdraagt aan hun zelfontwikkeling. | Ik ga buiten | extensie van hun vrije tijd. Dus de gebaande | tijd | waar | je | alles | uit | moet halen in termen van beleving Wie zijn de Avontuurzoekers? | paden | en ontwikkeling. Tijd waarin je Avontuurlijk, | Deze | recreanten | zijn | creatief, | avontuurlijk, | nieuwe | dingen | moet | doen, creatief, vrijheid, | eigenwijs | en | geïnteresseerd | in | anderen. | Ook | nieuwe mensen kan leren kennen en extravert en ego | omschrijven | ze | zichzelf | als | intelligent | en | inspiratie op kan doen. Dat mag soms best uitdagend en ondernemend. Ze vinden het lekker om hun eigen | verrassend zijn! We zien dan ook dat deze groep vaker gang te gaan, en vinden het dan ook niet erg om alleen te zijn. Als ze met | vakanties | onderneemt | met | veel | activiteiten. | Cultureel, anderen optrekken, dan zijn dat het liefst creatieve en vernieuwende | sportief, avontuurlijk, in de natuur of een themavakantie; denkers, of mensen die weten wat ze willen.

Ze hechten veel waarde aan | vooral fijn als het anders is dan anders, en ze het gevoel vrijheid, uniek zijn en genieten van het leven. 11% van de Nederlanders zijn | hebben dat ze het ‘echte’ lokale leven ervaren. Het is dan ook Avontuurzoekers. | niet vreemd dat ze veel rondtrekken. En waar ze gaan, zoeken ze het liefst naar bijzondere, gekke of verrassende locaties om Wat betekent vrije tijd? | te overnachten. Een basic camping, een hostel, (Air)BnB of Fijn, vrije tijd! Tijd voor zelfontwikkeling, tijd om nieuwe dingen te beleven, | andere kleinschalige accommodaties passen daar goed bij. tijd om creatief bezig te zijn. En ook: tijd om je leven te overdenken, tijd om | Een camping met veel activiteiten en vermaak is juist minder je in te zetten voor een ander. Tijd om je leven te verbreden en geïnspireerd | populair. Voor een midweek of weekend kunnen de Avontuurzoekers zich te raken. Hoe ze dat doen? Bijvoorbeeld door culturele activiteiten te | prima vermaken in Nederland. En als het zo uitkomt, dan kan dat ook voor ondernemen, door een cursus te volgen of vrijwilligerswerk te doen. En, niet | een langere vakantie. Maar meer dan andere groepen zien we dat de te vergeten: lekker naar buiten. Van avontuurlijke outdoor activiteiten tot | Avontuurzoekers voor de lange vakantie het liefst naar het buitenland gaan.

wandelen in een natuurgebied of op het strand, ze doen het allemaal. En ze | Daar is dan toch net wat meer te ontdekken doen het vaak: vergeleken met de doelgroepen gaan zij er relatief vaak een dagje op uit in Nederland. Daar willen ze ook best voor reizen: heel | Hoe zien de Avontuurzoekers er uit? Nederland | door | of | naar | het | buitenland | is | voor | hen | geen | probleem. | Avontuurzoekers zijn iets vaker vrouwen (58%), relatief vaak 50 jaar of ouder Avontuurzoekers trekken graag hun eigen plan en gaan liever niet met grote | (47%) en alleenstaanden (32%). Ze verdienen bijna net zo vaak onder modaal groepen weg. Ook hoeft voor hen niet van te voren vast te liggen wat er | (37%) als boven modaal (37%), en zijn hoog opgeleid ( | 58%). precies gaat gebeuren; juist de ongeplande en last minute dingen zijn zo leuk! 55 Plezierzoeker | maar | gezellig | is, | en | er | voor Plezierzoekers houden van feesten en de hort op gaan met vrienden. | iedereen | wat | te | doen | is. | Ze Een dag niet | vinden het dan ook prettig om te Een dag niet gelachen, is een dag niet geleefd. | gelachen, is | verblijven op een camping met een dag niet | veel | activiteiten | en | vermaak. Wie zijn de Plezierzoekers? | geleefd | Daarnaast | kiezen | ze | vaak | een Plezier hebben, | Plezierzoekers zijn spontaan, vrolijk en gezellig.

| bijzondere, gekke of verrassende vrijheid, extravert, | Ook | omschrijven | ze | zichzelf | als | avontuurlijk, | plek, want Plezierzoekers houden ego/groep | impulsief en eigenwijs. Waarden die ze belangrijk | er wel van om nieuwe dingen uit te proberen. Een hostel vinden zijn uitdaging, uniek zijn en succes in het | bijvoorbeeld. Als ze met hun partner op pad gaan, boeken ze leven. Ze hebben het liefst veel mensen om zich | graag een romantisch verblijf in een luxe hotel. Bijvoorbeeld als heen, en trekken er dan ook graag op uit met familie, vrienden en kennissen. | ze een leuke aanbieding vinden, want dat zien ze echt als een Ze houden van leuke dingen ondernemen: voor hen staat plezier hebben in | sport! het leven op nummer één. Een dag niet gelachen, is een dag niet geleefd! 18 % van de Nederlanders is plezierzoeker. Wat betekent vrije tijd? | Hoe zien de Plezierzoekers er uit? Vrije tijd is voor de Plezierzoekers tijd om het hoofd leeg te maken, tijd om | Plezierzoekers zijn iets vaker vrouwen (59%) dan mannen (32%). je te laten gaan, om geëntertaind te worden en nieuwe avonturen te | Het zijn veelal jonge mensen tussen 18 en 39 jaar (69%), en veel beleven: leuke dingen doen! Daar hoeft geen verder doel achter te zitten, | minder vaak 50+’ers (18%). We zien ook veel gezinnen met kinderen in deze het is genoeg om gewoon vermaakt te worden.

Bijvoorbeeld door naar een | categorie (50%). Plezierzoekers zijn vaak middelbaar opgeleid (45%) en festival of evenement te gaan, te feesten, of een pretpark te bezoeken. Maar | verdienen onder modaal (44%). ook de bioscoop, een escaperoom of casino past bij deze groep. Gezelligheid en plezier zijn het meest belangrijk. Spontane plannen, met een groep | op pad, op plekken waar veel gebeurt, Plezierzoekers zijn eigenlijk overal wel voor te porren. Ze trekken er dan ook relatief vaak op uit, in vergelijking met de andere doelgroepen. Lang leve de lol! Wat betekent vakantie? Ook op vakantie zoeken deze recreanten naar plezier. Ze gaan graag met een gezellige groep (familie of vrienden) op pad. Hoe meer zielen, hoe meer vreugd. En ook: hoe vaker hoe beter. In vergelijking met andere groepen gaan Plezierzoekers vrij vaak op vakantie, zowel in Nederland als in het buitenland. | Plezierzoekers | kiezen | vaak | voor | een | zon-, | zee- | en strandvakantie, een feestvakantie of een avontuurlijke vakantie. Zo lang het 56 Harmoniezoeker | graag in een huisje op een Vrije tijd is tijd voor het gezin, de familie of vrienden. | park met veel voorzieningen. ‘Gewoon | Voor Harmoniezoekers is het Harmoniezoekers zijn pas echt blij, als iedereen in het gezelschap | gezellig’ met | op vakantie vooral belangrijk tevreden is.

| vrienden, familie | dat er voor iedereen wat te en kennissen | doen is, en dat het gezellig is. Wie zijn de Harmoniezoekers? | Goede | praktische Harmoniezoekers | zijn | hartelijke, | gezellige | voorzieningen | zijn | dan | een Gezelligheid met | mensen, | met | veel | interesse | in | anderen. | Ze | prettige randvoorwaarde, en een knusse sfeer is ook een pré. familie en vrienden, | omschrijven zichzelf als gemoedelijk, vrolijk en | Wel is het belangrijk om rekening te houden met de kosten, extravert | zachtaardig. In het leven hechten ze veel belang | vandaar dat deze groep graag op aanbiedingensites kijkt voor aan geborgenheid, gastvrijheid en vriendschap. | inspiratie. Ze nemen de tijd voor het gezin, trekken er graag op uit met (of naar) familie, vrienden en kennissen, en vinden een goede | Hoe zien de Harmoniezoekers er uit? relatie met buren en familie heel belangrijk. Het hoeft voor hen allemaal niet | Harmoniezoekers zijn vaker vrouwen (82%), in de leeftijd 35- zo vreemd; doe maar normaal, dan doe je al gek genoeg. 11% van de | 54 | jaar | (48%), | in | een | volwassen | huishouden | met | een Nederlanders zijn Harmoniezoekers. | hoofdkostwinner tussen de 50 en 65 jaar (26%). Ook wonen zij vaker in huishoudens met kinderen tot 12 jaar (29%).

Ze Wat betekent vrije tijd? | zijn vaak middelbaar (56%) of laag (26%) opgeleid, en verdienen vaak modaal Voor Harmoniezoekers staat samenzijn in hun vrije tijd centraal. Tijd met het | (42%). gezin, met familie en vrienden, maar ook met de partner: hoe meer zielen, hoe meer vreugd! Eén van de favoriete bezigheden van deze groep? Winkelen! Maar ook voor meer ‘actieve activiteiten’ zoals zwemmen of een bezoekje aan een dierenpark of pretpark trommelen zij hun vrienden of familie graag op. Naast gezelligheid houdt de Harmoniezoeker ook van rustig aan doen. Zoals heerlijk ontspannen in de sauna. Als ze een dagje op pad gaan, is het belangrijkste dat er voor iedereen wat te doen is, en dat het gezellig is. Daarin kunnen ze ook goed genieten van de kleine dingen. Wat betekent vakantie? Ook bij de vakantie(plannen) van de Harmoniezoekers ligt de focus op het gezin. Vakantie is echt tijd voor het gezin, tijd om te genieten, te ontspannen en plezier te maken. Zo gaan ze relatief vaak op een vakantie met veel kinderactiviteiten, of op een familie/vriendenweekend. Dan verblijven ze 57 Verbindingszoeker | camping | met | goede Verbindingszoekers zetten zich graag in voor anderen. Daarnaast | Gezelligheid, | faciliteiten, of in een bekende genieten en | hotelketen. | Zolang | het | maar genieten ze van natuur en knusse sfeer.

| ontspanning in | gemoedelijk, knus, kleinschalig de natuur | en | rustig | is, | met | gastvrij Wie zijn de Verbindingszoekers? | personeel. Dan heb je ook wat Verbindingszoekers zijn, bovenal, geïnteresseerd | meer | het | gevoel | dat | je | het in anderen. Het zijn behulpzame, evenwichtige | ‘echte’ lokale leven ervaart op vakantie, wat Verbindingszoekers Inzetten voor | mensen die zichzelf omschrijven als ‘gewoon’ en | belangrijk vinden. En willen ze een keer iets anders? Dan is de anderen, harmonie, | hartelijk. | Voor | Verbindingszoekers | zijn | groepsreis een goed alternatief; veel doen en beleven, maar wel extravert, groep | gastvrijheid, sociale verbondenheid en ‘doe maar | lekker makkelijk. En je ontmoet nog eens nieuwe mensen. gewoon’ belangrijke waarden. Ze vinden het dan | Gezellig! ook | belangrijk | om | een | goede | relatie | te onderhouden met buren en familie, met harmonie en gezelligheid. Er voor | Hoe zien de Verbindingszoekers er uit? elkaar zijn, dat is toch hartstikke normaal? 13% van de Nederlanders is | Verbindingszoekers zijn iets vaker vrouwen (55%). Veruit de Verbindingszoeker. | meeste | Verbindingszoekers | zijn 50 jaar of ouder (80%), en de meeste huishoudens bestaan uit twee personen (49%). We zien Wat betekent vrije tijd? | in deze groep dus veelal empty nesters.

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://middendelfland.bestuurlijkeinformatie.nl/Document/LoadAgendaItemDocument/4b2ee1a4-65bc-4f4e-b6f8-21efe91b5ba6?agendaItemId=b3aca306-6e1b-46a1-bb13-6f463f77d4bd