RGA Uitvoeringsagenda NOVEX

Dit betreft zowel de toerekenbare PORT voor woningbouw als de niet-toerekenbare PORT voor woningbouw. Met nadruk zijn hierbij aanpassingen van het hoofdwegennet en spoorwegennet buiten beschouwing gelaten. De toerekenbare PORT betreft een optelsom van de investeringen voor zowel binnenplanse maatregelen als toerekenbare bovenplanse maatregelen ten behoeve van de gebiedsontwikkeling (de grondexploitatie/GREX). Dit zijn maatregelen die bijvoorbeeld goed passen bij het WBI-spoor zoals dat nu voor Rijksbijdragen aan woningbouwprojecten gehanteerd wordt (en ook bij de Realisatiestimulans). De niet-toerekenbare PORT betreft bovenplanse maatregelen die niet alleen noodzakelijk zijn voor de gebiedsontwikkeling voor de betreffende woningbouw, maar ook van nut zijn daarbuiten. Dit betreft bijvoorbeeld mobiliteitsmaatregelen, milieu- en natuurmaatregelen, uitplaatsing van hinderactiviteiten, herinrichting van de openbare ruimte enzovoorts, die ook een breder maatschappelijk nut zullen hebben maar toch onlosmakelijk verbonden zijn aan een geplande ontwikkeling. Maatregelen zoals die bijvoorbeeld voor mobiliteit goed passen bij de Wokt-regeling die in 2025 door het Rijk gehanteerd wordt voor de cofinanciering op bovenplanse maatregelen die samenhangen met de realisatie van woningbouw.

In de periode tot 2040 betreft dit een investering in het publieke tekort van ca. € 2,1 mld. waarvan ca. € 0,85 mld. voor de toerekenbare PORT. Dit betreft een toerekenbare PORT van ca. € 25K per woning. Uit onderstaande grafiek blijkt hoe de geschatte investeringen in de toerekenbare PORT zich verhouden tot het landelijke beeld. De regionale verschillen ontstaan vooral door het regionale verschil in woningwaarde. De niet-toerekenbare PORT heeft een omvang van ca. €1,3 mld., omgerekend ca. € 37K per woning. Hierin zijn ook onderdelen opgenomen voor mobiliteit en groen-blauw. Uit onderstaande grafiek blijkt hoe de regionale geschatte investeringen in de toerekenbare PORT zich verhouden tot het landelijke beeld. De verschillen tussen regio’s ontstaan vooral door lokale condities waarbij met name infrastructurele investeringen een rol spelen en of er al dan niet sprake is van een regionale schaalsprong.

75

In de volgende grafiek is per 5-jaars vak aangegeven welke cumulatieve investeringen geprognosticeerd zijn voor het totale publieke tekort voor woningbouw (bandbreedte +/20%). Daarbij is tevens de verbonden woningbouwproductie in aantallen aangegeven en is ook een doorkijk gemaakt naar de periode na 2040. De grafiek laat ook zien dat veel woningen en investeringen voorzien zijn in de eerste 5 en 10 jaar (ca. 75%). Dit is te verklaren omdat deze planning nauw samenhangt met de al gemaakte verstedelijkingsafspraken en woondeals. De plannen voor voldoende woningen zijn er, maar de investeringsopgave die daarbij in beeld gebracht

is, is echter nog niet volledig gedekt. Wel zijn er op dit moment (2025) regelingen en programma’s van kracht die sterk bijdragen aan investeringen in dit publieke tekort (o.a. GSW, WBI, WOkt, Realisatiestimulans, Regiodeals etc.) en die ook de regionale cofinanciering activeren. Deze regelingen en programma’s kennen echter een beperkte looptijd en omvang waardoor er nu nog geen zicht is op volledige dekking.

76

Werken Voor werken wordt nader gestudeerd op de opgave (zie uitvoeringsafspraak 4). Een belangrijk deel (ca. 60-75%) van de opgave voor werken zal naar verwachting gerealiseerd worden in het stedelijk gebied (zoals in woon-werklandschappen) en niet op bedrijventerreinen. Hierbij is bijvoorbeeld ook sprake van maatschappelijke en commerciële voorzieningen in stedelijke gebiedsontwikkelingen als onderdeel van gebiedsontwikkelingen voor wonen. Daarnaast is sprake van speerpunt-locaties zoals campusontwikkelingen, concentraties van werkgelegenheid in de topsectoren en de spreiding van rijksdiensten naar de regio. Ook betreft het (boven)regionale functies en voorzieningen. Een studie naar de toekomstige spreiding van de typen werkgelegenheid en banen in de regio is daarom al in gang gezet. De uitkomsten hiervan kunnen de noodzakelijke input leveren om hierop investeringsprognoses te leveren.

Mobiliteit De publieke investeringen ten behoeve van deze ontwikkelingen zijn nog niet bekend en zijn onderwerp van onderzoek. Voor zowel nieuwe bedrijventerreinen als het herstructureren, revitaliseren en toekomstbestendig maken van bestaande bedrijventerreinen is al veel bekend over de investeringen en het publiek tekort dat daarbij ontstaat. Voor de samenloop van werken met de gebiedsontwikkeling voor wonen ontstaat het publiek tekort vooral in relatie tot de fasering. Voorzieningen wil je immers vroegtijdig onderdeel maken van de woningbouwontwikkeling, terwijl deze pas later renderen wanneer de woningbouwontwikkeling gereed is en de bewoners (klanten en cliënten) er wonen. Ook campusontwikkelingen, ‘speerpunt’ locaties en grote (boven)regionale maatschappelijke voorzieningen leveren een significante bijdrage aan de werkgelegenheid, maar kunnen zonder publieke investeringen vaak niet gerealiseerd worden. Het is nog niet voldoende duidelijk hoe de spreiding is van verschillende typen werkgelegenheid over de regio en hoe publieke investeringen daar het meest zinvol aan kunnen bijdragen.

Publieke investeringen in mobiliteit (mld.) Mobiliteit ten behoeve van de woningbouwopgave Regionale schaalsprong NOVEX-gebied TOTAAL

77

Voor de investeringen in mobiliteit ten behoeve van de hoofdopgaven wonen en werken zijn de bovenregionale schaalspronginvesteringen voor grootschalige infrastructuur buiten beschouwing gelaten (Lelylijn, NSL, Wunderlinie etc.). In onderstaande tabel zijn de door de regio geprognosticeerde investeringen per tijdvak aangegeven (bandbreedte +/-30%) voor de diverse mobiliteitsinvesteringen zoals auto-infrastructuur, autoluwe kernen, doorfietsroutes en (regionale) fietsverbindingen, HOV, hubs en andere haltes, stations en spoor en in welke mate hier al sprake is van financiering. Regionaal wordt aangegeven dat er zowel onderling als met het Rijk meer behoefte is aan nadere afstemming hierover. Op basis van eerdere inventarisaties in de regio (o.a. Procap in 2023), de OV-routekaart Groningen (2025) en door toevoeging van de meest recente afspraken voor de Westelijke Ringweg van Groningen is een beeld ontstaan van in totaal € 3,4 mld. aan publieke investeringen in mobiliteit waarvan ca. € 2,0 mld. aan regionale schaalsprong investeringen in het kader van de NOVEX en ca. € 1,4 mld. aan investeringen welke reeds zijn opgenomen in de PORT voor woningbouw.

<2030 € 0,47 € 0,22 € 0,69

2030-2035 € 0,59 € 1,18 € 1,77

2035-2040 € 0,37 € 0,58 € 0,95

TOTAAL € 1,4 € 2,0 € 3,4

Energie

Bodem, water en groen

Samenvatting

Voor energie zijn separate afspraken en investeringstrajecten vooralsnog van toepassing buiten het kader van de NOVEXRGA en welke daarom niet in deze investeringsagenda worden herhaald. Daar waar een sterke relatie is met de hoofdopgaven is dit in het afsprakenkader wel aangegeven. Er is een duidelijke samenloop tussen de tijdige realisatie van de hoofdopgaven en de investeringen in de energievoorziening (systeemopgave).

Voor groen (en blauw en landschap) is alleen inzicht vanuit de gebiedsontwikkelingen voor wonen en werken (bovenplans stedelijk groen). Voor grotere opgaven zoals voor waterberging of -winning, natuurgebieden of recreatiegebieden is nog geen investeringsopgave verkend.

Het doel van de contour van deze investeringsagenda is om de verwachte omvang van de publieke investeringen in kaart te brengen en daar kennis van te nemen. Rijk en regio beschikken daarmee over sturingsinformatie om te kunnen betrekken bij hun integrale afwegingen en (financieel) beleid. De agenda is derhalve niet bedoeld als ‘kassabon’ maar als hulpmiddel om te kunnen werken aan toekomstige regelingen en instrumenten om de publieke investeringen te kunnen blijven financieren en zodoende de opgaven in de NOVEX-RGA te kunnen realiseren. In onderstaande tabel zijn de diverse tentatieve investeringsprognoses per opgave en tijdvak samengevat. Voor Woningbouw is er voldoende inzicht in plannen en opgaven om de prognose te kunnen doen (bandbreedte +/-20%), voor Werken loopt nog onderzoek, voor mobiliteit moeten de cijfers (bandbreedte +/-30%) afgestemd worden tussen Rijk en regio en binnen de regio onderling, voor Energie liggen de investeringen veelal buiten de context van het NOVEX-kader (maar zijn wel randvoorwaardelijk) en voor Groen-Blauw ontbreekt op dit moment een duidelijke regionale strategie voor het NOVEX gebied.

Indicatie publieke tekorten NOVEX-RGA (mld.) PORT Woningbouw PORT Werken/Voorzieningen PORT Mobiliteit PORT Energie PORT Bodem, Water en Groen TOTAAL

<2030 € 0,78 PM PM PM PM € 0,78

2030-2035 € 1,06 PM PM PM PM € 1,06

2035-2040 € 0,30 PM PM PM PM € 0,30

TOTAAL € 2,1 PM PM PM PM € 2,1 + PM

Publieke investeringen NOVEX-RGA (mld.) Rijksfinanciering Overige financiering TOTAAL

<2030 € 0,24 € 0,23 € 0,47

2030-2035 PM PM PM

2035-2040 PM PM PM

€ 0,2 + PM € 0,2 + PM € 0,5 + PM

Op dit moment werken Rijk en regio al samen in diverse programma’s en regelingen om het publieke tekort op de NOVEX-opgaven te dekken, maar deze regelingen zijn eindig qua omvang en duur. De investeringsagenda geeft inzicht in de proportionaliteit van het investeringsvolume dat bijvoorbeeld betrokken kan worden bij de afwegingen over het al dan niet voortzetten van dergelijke programma’s en regelingen waarin Rijk en regio gezamenlijk financieren. Dit inzicht kan periodiek worden geactualiseerd en aangevuld om zodoende (markt)ontwikkelingen te kunnen blijven volgen.

78

79

80

Bijlagen

81

Bijlage 1 | Afspraken die elders zijn belegd

Regionale afspraken

In deze bijlage zijn relevante afspraken opgenomen die gedurende de totstandkoming van deze Uitvoeringsagenda zijn geformuleerd, maar via andere trajecten en programma’s worden opgepakt, en op dit moment geen extra aandacht behoeven in regio-verband. Indien wenselijk of noodzakelijk kunnen afspraken uit deze lijst op een later moment worden herijkt en onderdeel worden van het hoofddocument.

Uitvoeringsafspraak

Doorfietsroutes Partijen zetten zich gezamelijk in voor de voltooiing en instandhouding van het regionale doorfietsroutenetwerk. Aanvullende plannen, aansluitend bij provinciaal- en gemeentelijk fietsbeleid, dienen verder uitgewerkt te worden. Bijdrage hoofdopgaven: Bijdrage structuuropgaven: Type afspraak: Tijdvak: Betrokken partijen: Trekker:

Wonen, Werken Mobiliteit Uitvoeringsafspraken gebiedsontwikkeling 0-5 jaar Gemeente Groningen, Assen, Het Hogeland, Westerkwartier, MiddenGroningen, Provincies Provincies, Gemeente Assen

Uitvoeringsafspraak

Gebiedsgerichte analyse pMiek 3.0 Opstellen van een actuele en gespecificeerde data- en impactanalyse om (nieuwe) toekomstige knelpunten in het energienetwerk in beeld te brengen. Deze analyse dient ter ondersteuning van de werkzaamheden en afspraken die gemaakt worden in het pMiek. Recent zijn afspraken gemaakt om deze gebiedsgerichte aanpak en analyse uit te voeren als onderdeel van pMiek 3.0. Bijdrage hoofdopgaven: Bijdrage structuuropgaven: Type afspraak: Tijdvak: Betrokken partijen: Trekker:

82

Wonen, Werken Energie Beleidsontwikkeling en -onderzoek 0-5 jaar Regio Groningen-Assen, Provincies, Gemeenten, Netbeheerders Provincies Groningen en Drenthe

Deelgebied Assen Uitvoeringsafspraak

Uitvoeringsafspraak

Uitwerking woningbouwplannen

PvE logistieke overslagpunten Assen Noord en Zuid

Uitwerken van woningbouwplannen voor 1.000-2.000 woningen (uitbreiding Kloosterveen) waarbij de gemeente Assen extra woningen wil realiseren bovenop de afspraken die zijn gemaakt op de Woondeal. Inclusief het mogelijk maken van vergunningen o.a. ihkv de Natuurbeschermingswet.

Gemeente Assen werkt een Programma van Eisen uit voor logistieke overslagpunten bij Assen Noord en Zuid in verband met de emissievrije zone in de binnenstad. Zo worden de leefbaarheid verbeterd en werkgelegenheid gecreëerd.

Bijdrage hoofdopgaven: Bijdrage structuuropgaven: Type afspraak: Tijdvak: Betrokken partijen: Trekker:

Bijdrage hoofdopgaven: Bijdrage structuuropgaven: Type afspraak: Tijdvak: Betrokken partijen: Trekker:

Wonen Uitvoeringsafspraken gebiedsontwikkeling 0-10 jaar Rijk, Provincie Drenthe Gemeente Assen

83

Mobiliteit Beleidsontwikkeling en -onderzoek 0-5 jaar Regio Groningen-Assen Gemeente Assen

Deelgebied Groningen Oostflank Uitvoeringsafspraak

Uitvoeringsafspraak

Verbeteren woningvoorraad Groningen Noord (stad) en aanleg warmtenet

Realiseren gebiedsontwikkeling Oosterhamrikzone Partijen spreken af om te onderzoeken hoe de bereikbaarheid van het Oosterhamrikzone kan worden verbeterd, bijvoorbeeld middels een nieuwe ontsluiting via de busbaanbrug of een nieuwe oeververbinding. Dit is randvoorwaardelijk voor het realiseren van nieuwe plannen voor 1.200 nieuwe woningen in het Oosterhamrikzone, en onderzoek te doen naar de benodigde ruimte voor extra arbeidsplaatsen en voorzieningen.

De betrokken partijen werken gezamenlijk plannen uit in het kader van het Nationaal Programma Leefbaarheid en Veiligheid (NPLV) Groningen-Noord (stad). Dit programma is een langjarig programma dat zich richt op het verbeteren van de leefbaarheid en veiligheid in kwetsbare wijken in het noorden van de stad Groningen. Rijk, gemeente en maatschappelijke partners werken samen om kansen te vergroten op het gebied van wonen, onderwijs, werk, gezondheid en veiligheid. Het doel is om structurele achterstanden terug te dringen en een beter perspectief te bieden voor de toekomst. Een belangrijk onderdeel is de woningvernieuwing en -verbetering, waarbij de aanleg van een warmtenet een belangrijk vliegwiel is. Naast het verder uitwerken van de plannen wordt onderzocht hoe Rijksmiddelen ingezet kunnen worden, de Investeringssubsidie duurzame energie en energiebesparing (ISDE). Dit dient uiteindelijk te worden vastgelegd in bestaand of nieuw beleid. Bijdrage hoofdopgaven: Bijdrage structuuropgaven: Type afspraak: Tijdvak: Betrokken partijen: Trekker:

Regio, provincie en Rijk spreken af om tot een mobiliteitsoplossing te komen voor de ontsluiting van het Oosterhamrikzone. Dat doen ze door tot een voorkeursoplossing te komen voor de Oeververbinding van het Starkenborghkanaal in samenhang met de hoofdvaarweg Lemmer-Delfzijl en het ophogen van de brug. Over de busbaan gaan gemeente en provincie Groningen in gesprek. Aansluitend dienen investeringsafspraken te worden gemaakt. Bijdrage hoofdopgaven: Bijdrage hoofdopgaven: Bijdrage structuuropgaven: Type afspraak: Tijdvak: Betrokken partijen: Trekker:

Wonen Energie Uitvoeringsafspraken gebiedsontwikkeling 0-5 jaar Regio Groningen-Assen, Woningcorporaties, Rijk, Provincie Groningen Gemeente Groningen

84

Wonen Wonen, Werken Mobiliteit Beleidsontwikkeling- of onderzoek 0-10 jaar Regio Groningen-Assen, provincie Groningen Gemeente Groningen

Uitvoeringsafspraak

Uitvoeringsafspraak

Capaciteitsuitbreiding elektriciteitsnet

RWZI Garmerwolde en persleiding

Uitwerken van plannen voor realisatie van nieuw hoog- en middenspanningsstation Meerstad, welke randvoorwaardelijk is voor verschillende aangrenzende woningbouwlocaties in de regio. Bijdrage hoofdopgaven: Bijdrage structuuropgaven: Type afspraak: Tijdvak: Betrokken partijen: Trekker:

Partijen onderzoeken hoe de RWZI Garmerwolde kan worden opgewaardeerd en de bestaande persleiding aan de oostkant kan worden uitgebreid, zodanig dat het de toekomstige groei van het aantal inwoners en activiteiten kan opvangen. Hierover dienen t.z.t. investeringsafspraken te worden gemaakt.

Energie Uitvoeringsafspraken gebiedsontwikkeling 0-10 jaar Gemeente Groningen, Rijk Provincies Netbeheerder (Enexis, TenneT)

Bijdrage hoofdopgaven: Bijdrage structuuropgaven: Type afspraak: Tijdvak: Betrokken partijen: Trekker:

Uitvoeringsafspraak

Realisatie ontwikkelen bedrijventerreinen Realisatie van plannen om extra bedrijventerreinen te ontwikkelen, waaronder Eemspoort en Roodehaan (8.4 ha) en Ten Boer (2.0 ha), en onderzoek naar hoeveelheid en type arbeidsplaatsen die hier kunnen landen. Bijdrage hoofdopgaven: Bijdrage structuuropgaven: Type afspraak: Tijdvak: Betrokken partijen: Trekker:

Werken Uitvoeringsafspraken gebiedsontwikkeling 0-5 jaar Regio Groningen-Assen Gemeente Groningen, Provincie Groningen

85

Groen-blauw Uitvoeringsafspraken gebiedsontwikkeling 0-10 jaar Gemeente Groningen, Provincie Groningen Waterschap Hunze en Aa’s,Waterschap Noorderzijlvest

Deelgebied Groningen Westflank Uitvoeringsafspraak

Uitvoeringsafspraak

Gelijktijdige realisatie woningbouw en voorzieningen Suikerzijde

Realisatie gebiedsontwikkelingen

De Suikerzijde ontwikkelt zich tot een gemengde stadswijk met ruimte voor wonen, werken en voorzieningen. Om in een vroeg stadium levendigheid en ontmoeting te stimuleren, verkennen de gemeente Groningen en de regio Groningen-Assen de mogelijkheid om gelijktijdig met de woningbouw ook voorzieningen te realiseren, zoals een pioniersgebouw of andere functies. Daarbij worden maatschappelijke en lokale ondernemers betrokken om mee te denken over passende invullingen die kunnen bijdragen aan de ontwikkeling van de wijk en het creëren van een aantrekkelijke leefomgeving vanaf de start. Om deze voorzieningen naar het gebied te krijgen is de ontwikkeling van station Suiker randvoorwaardelijk.

Partijen realiseren plannen voor Reitdiepzone (2.300 woningen), De Nieuwe Held (1.800 woningen) en de Travertijn (250 woningen). Deze afspraak is gemaakt in het kader van grootschalige woningbouw. Bij Reitdiepswaard transformeert het gebied tussen spoorlijn, ringweg en het Reitdiep tot een modern stadsdeel met gemixte functies: woningbouw, werkplekken, horeca en recreatie. De inrichting richt zich op groen, water en wandelpaden langs het kanaal. De Nieuwe Held verrijst tussen De Held en Gravenburg en wordt een woongebied met maatschappelijke voorzieningen. De Travertijnstraat – een gebied waar verschillende scholen gevestigd zijn geweest – transformeert naar een gemengd woon- en werkgebied.

Bijdrage hoofdopgaven: Bijdrage structuuropgaven: Type afspraak: Tijdvak: Betrokken partijen: Trekker:

Bijdrage hoofdopgaven: Bijdrage structuuropgaven: Type afspraak: Tijdvak: Betrokken partijen: Trekker:

Werken, Werken Mobiliteit Beleidsontwikkeling en -onderzoek 0-5 jaar Rijk, Provincies Gemeente Groningen

Wonen, werken Groen en water Uitvoeringsafspraken gebiedsontwikkeling 0-10 jaar Regio Groningen-Assen, provincie Groningen Gemeente Groningen

Uitvoeringsafspraak

Uitvoeringsafspraak

Uitwerken plannen voor bedrijventerreinen

Onderzoek bovenregionaal muziek-, sport-, congres- en ontmoetingscentrum

Uitwerken van plannen voor de bedrijventerreinen op Nesciopark en Travertijn. Bijdrage hoofdopgaven: Bijdrage structuuropgaven: Type afspraak: Tijdvak: Betrokken partijen: Trekker:

Partijen werken de plannen voor het vernieuwen van een (boven)regionaal muziekcentrum en sport-, congres- en ontmoetingscentrum verder uit.

Werken Uitvoeringsafspraken gebiedsontwikkeling 0-10 jaar Regio Groningen-Assen, provincie Groningen Gemeente Groningen

Bijdrage hoofdopgaven: Bijdrage structuuropgaven: Type afspraak: Tijdvak: Betrokken partijen: Trekker:

86

Werken Beleidsontwikkeling en -onderzoek 0-5 jaar Regio Groningen-Assen Gemeente Groningen

Deelgebied Hoogezand/Sappemeer Uitvoeringsafspraak

Uitvoeringsafspraak

Uitvoering verkeersmaatregelen

In- en uitbreiding bedrijventerrein

Partijen maken aanvullende afspraken over financiering van verkeersmaatregelen (waaronder inrichting 30/km uur) in het historisch lint en de Kerkstraat. Indien financiering is geregeld kan de herontwikkeling van het lint worden uitgevoerd. Voor de Kerkstraat dient eerst nog een visie te worden opgesteld. Bijdrage hoofdopgaven: Bijdrage structuuropgaven: Type afspraak: Tijdvak: Betrokken partijen: Trekker:

De gemeente Midden-Groningen geeft uitvoering aan inbreiding (25 ha.) en uitbreiding (20 ha.) van bedrijventerrein Sappemeer Oost en op de gaswinlocatie (niet XXL). Bijdrage hoofdopgaven: Bijdrage structuuropgaven: Type afspraak: Tijdvak: Betrokken partijen: Trekker:

Mobiliteit Financiële afspraken 0-10 jaar Regio Groningen-Assen, provincie Groningen Gemeente Midden-Groningen

Werken Uitvoeringsafspraken gebiedsontwikkeling 0-10 jaar Provincie Groningen Gemeente Midden-Groningen

Uitvoeringsafspraak

Doorfietsroute Hoogezand-Groningen

Uitvoeringsafspraak

Locatiestudie watergebonden bedrijvigheid

Partijen starten onderzoek (tracéstudie) naar een doorfietsroute (DFR) Hoogezand-Groningen via Waterhuizen en Harkstede, waarbij ook wordt gekeken of een 2e doorfietsroute HoogezandGroningen interessant is.

De gemeente voert een locatiestudie uit voor uit te plaatsen watergebonden bedrijvigheid naar Winschoterdiepzone en maakt hierover vervolgafspraken met de provincie i.h.k.v. provinciaal waterbeleid. Bijdrage hoofdopgaven: Bijdrage structuuropgaven: Type afspraak: Tijdvak: Betrokken partijen: Trekker:

Bijdrage hoofdopgaven: Bijdrage structuuropgaven: Type afspraak: Tijdvak: Betrokken partijen: Trekker:

Werken Bodem, water en groen Beleidsontwikkeling en -onderzoek 0-5 jaar Regio Groningen-Assen, provincie Groningen Gemeente Midden-Groningen, Provincie Groningen, Waterschap Hunze en Aa’s

87

Mobiliteit Uitvoeringsafspraken gebiedsontwikkeling 0-5 jaar Gemeente Groningen, Gemeente Midden-Groningen Provincie Groningen

Deelgebied Leek-Tolbert/Roden

Deelgebied Landelijke kernen Noord

Uitvoeringsafspraak

Uitvoeringsafspraak

Herstructurering gezondheidscluster t.b.v. woningbouw Roden

Woningbouw bij station Sauwerd

Noordenveld realiseert in overleg met de Provincie Drenthe plannen voor 500 woningen, onder andere in Nietap (80 woningen) en de vrijetijdsboulevard Roden (80 woningen) en Roden-Zuid, ter uitvoering van de woondeal en ter invulling van de zich verder ontwikellende woningmarkt. Bijdrage hoofdopgaven: Bijdrage structuuropgaven: Type afspraak: Tijdvak: Betrokken partijen: Trekker:

Gemeente Het Hogeland start een onderzoek naar (mobiliteitsgestuurde) woningbouw, een aanpak waarbij de ontwikkeling en locatie van woningbouw wordt bepaald door de beschikbaarheid van mobiliteit, bij station Sauwerd. Het onderzoek gaat met name in op de kwalitatieve en kwantitatieve woningbehoefte op deze plek.

Wonen Beleidsontwikkeling en -onderzoek 0-5 jaar Rijk, Regio Groningen-Assen Gemeente Noordenveld

Bijdrage hoofdopgaven: Bijdrage structuuropgaven: Type afspraak: Tijdvak: Betrokken partijen: Trekker:

Wonen Mobiliteit Beleidsontwikkeling en -onderzoek 0-5 jaar Regio Groningen-Assen Gemeente Het Hogeland

Uitvoeringsafspraak

Uitvoeringsafspraak

Onderzoek uitbreiding gezondheidscluster Roden

Uitvoering woningbouwplannen

Partijen starten een onderzoek naar de uitbreiding van 3 ha. van het gezondheidscluster (bedrijventerrein), hetgeen ook nodig is voor herstructurering. Noordenveld zoekt daarbij de samenwerking met de provincie en Regio Groningen-Assen.

Continueren van de uitvoering en het opstellen van woningbouwplannen, waaronder Centrumplannen Eelde, Vries-Tynaarlo en Zuidlaren en aanvullend Vries-Tynaarlo (350 woningen), Zuidlaren (450 woningen), Norg (100 woningen), Peize (100 woningen) en Eelde (250 woningen).

Bijdrage hoofdopgaven: Bijdrage structuuropgaven: Type afspraak: Tijdvak: Betrokken partijen: Trekker:

Bijdrage hoofdopgaven: Bijdrage structuuropgaven: Type afspraak: Tijdvak: Betrokken partijen: Trekker:

Werken Uitvoeringsafspraken gebiedsontwikkeling 0-10 jaar Provincie Drenthe Gemeente Noordenveld

88

Wonen Uitvoeringsafspraken gebiedsontwikkeling 0-10 jaar Provincie Drenthe Gemeente Tynaarlo en gemeente Noordenveld

Deelgebied Landelijke kernen Zuid Uitvoeringsafspraak

Uitvoering corridor N372 Peize-Roden Partijen geven uitvoering aan eerder gemaakte afspraken wat betreft het deel Peize-Roden van de corridor N372. Bijdrage hoofdopgaven: Bijdrage structuuropgaven: Type afspraak: Tijdvak: Betrokken partijen: Trekker:

Wonen Mobiliteit Uitvoeringsafspraken gebiedsontwikkeling 0-5 jaar Rijk, Regio Groningen-Assen, Gemeente Noordenveld, Provincie Drenthe Provincie Drenthe, Regio Groningen-Assen, Gemeente Noordenveld

89

Bijlage 2 | Afspraken voor de lange termijn In deze bijlage zijn relevante nieuwe afspraken opgenomen waar mogelijk op langere termijn een besluit over genomen dient te worden.

Deelgebied Assen

Deelgebied Hoogezand/Sappemeer

Uitvoeringsafspraak

Uitvoeringsafspraak

Uitvoering groenvisie en waterberging in stedelijk gebied

Opwaarderen van de randwegstructuur Hoogezand/ Sappemeer

Gemeente Assen geeft uitvoering aan de Groenvisie in relatie tot de groei van Assen en verkent in samenwerking met het waterschap Hunze en Aa’s hoe in de gebiedsontwikkeling Havenkwartier zo goed mogelijk rekening kan worden gehouden met lokale waterberging in het stedelijk gebied. Bijdrage hoofdopgaven: Bijdrage structuuropgaven: Type afspraak: Tijdvak: Betrokken partijen: Trekker:

Regio en gemeente willen onderzoeken en afspraken maken over de financiering van maatregelen om de huidige randweg op te waarderen. Opwaardering leidt tot een transitie van de huidige kruisvormige hoofdstructuur naar een randwegenstructuur met mogelijkheden voor een betere doorstroming van het verkeer. Door de toename van het scheepvaartverkeer op het Winschoterdiep en de komst van de Wunderline en Nedersaksenlijn zijn investeringen op de randweg noodzakelijk om congestie in Hoogezand/ Sappemeer en terugslag van het verkeer tot op de A7 te voorkomen.

Wonen Groen-blauw Uitvoeringsafspraken gebiedsontwikkeling 0-5 jaar Waterschap Hunze en Aa’s Gemeente Assen

Bijdrage hoofdopgaven: Bijdrage structuuropgaven: Type afspraak: Tijdvak: Betrokken partijen: Trekker:

90

Wonen, Werken Mobiliteit Financiële afspraak 0-5 jaar Rijk, Provincie Groningen Gemeente Midden-Groningen

Deelgebied Landelijke kernen Noord

Deelgebied Landelijke kernen Zuid

Uitvoeringsafspraak

Uitvoeringsafspraak

Onderzoek nieuwe oost-westverbinding

Financiering Q-Link, Hubs, P+R

Gemeente Het Hogeland en Provincie Groningen onderzoeken samen met betrokken partijen de mogelijkheid van een oost-westverbinding, waaronder de inpassing van een rondweg bij Onderdendam in de verbinding Bedum-Winsum, om de bereikbaarheid te waarborgen. Om dit onderzoek te starten is een concreet bestuurlijk besluit nodig. Bijdrage hoofdopgaven: Bijdrage structuuropgaven: Type afspraak: Tijdvak: Betrokken partijen: Trekker:

Er zijn mobiliteitsmiddelen benodigd om de dorpenweg (N386) en de A28 bereikbaar te houden, ook voor het OV. OV-hubs (GAE, De Punt, Westlaren) en Q-link-verbindingen zijn essentiële schakels in de Routekaart-OV Groningen en het OV-systeem van de RGA. Ook dienen obstakels in water of spoor te worden aangepakt. Op lange termijn wordt er onderzocht of er mobiliteitsmiddelen voor Hubs en de P+R Dorpenweg (met name deel Tynaarlo-Zuidlaren) en A28 beschikbaar kunnen worden gesteld. Dit houdt relatie met het BRT actieplan, waar wordt gekeken naar een P+R/snelweghalte bij de A28 ter hoogte van Vries/Tynaarlo. Hiervoor is ter zijne tijd een intentieovereenkomst of een convenant gesloten te worden.

Mobiliteit Beleidsontwikkeling en -onderzoek 0-5 jaar Gemeente Het Hogeland Provincie Groningen

Bijdrage hoofdopgaven: Bijdrage structuuropgaven: Type afspraak: Tijdvak: Betrokken partijen: Trekker:

91

Wonen Mobiliteit Financiële afspraken 0-5 jaar Rijk, Regio Groningen-Assen, Provincie Drenthe Gemeente Tynaarlo

Bijlage 3 | Definities en afkortingen BOL (Bestuurlijk Overleg Leefomgeving) Dit is een overlegstructuur waarin rijk, provincies, gemeenten en waterschappen samen beleid en uitvoering op het gebied van de fysieke leefomgeving afstemmen. BO-MIRT (Bestuurlijk Overleg Meerjarenprogramma Infrastructuur, Ruimte en Transport) Dit is een jaarlijks bestuurlijk overleg tussen de minister van Infrastructuur en Waterstaat en de regionale overheden (provincies, gemeenten, vervoerregio’s). Hier worden grote projecten en investeringen besproken die gaan over bereikbaarheid, infrastructuur en woningbouw. MIRT (Meerjarenprogramma Infrastructuur, Ruimte en Transport) Dit is een programma van de Rijksoverheid voor grote infrastructuurprojecten in Nederland. RGA (Regio Groningen-Assen) De Regio Groningen-Assen is een samenwerkingsverband tussen de provincies Drenthe en Groningen en de gemeenten Assen, Groningen, Het Hogeland, MiddenGroningen, Noordenveld, Tynaarlo en Westerkwartier

NOVEX-RGA (NOVEX-gebied Regio Groningen-Assen) De NOVEX-gebiedssamenwerking is een aanvulling op de bestaande RGA-samenwerking: het Rijk neemt ook deel. In het programma NOVEX (2022) is de Regio GroningenAssen aangewezen als 1 van de 16 NOVEX-gebieden, waar een complexe stapeling van ruimtelijke opgaven vraagt om gezamenlijke regie van het Rijk en de regio. De hoofdopgaven van NOVEX-RGA zijn het bouwen van 36.000 woningen en het realiserenvan 28.000 arbeidsplaatsen tot 2024, in samenhang met de opgaven bereikbaarheid, energie en groen.

WBS (Water en bodem sturend) “Water en bodem sturend” betekent dat de natuurlijke kenmerken van water en bodem bepalend zijn bij alle ruimtelijke plannen en ontwikkelingen, zoals woningbouw en infrastructuur. In plaats van dat de mens het water- en bodemsysteem naar zijn hand zet, volgt de inrichting van de ruimte de eigenschappen van het systeem. Dit zorgt voor een robuuster, veerkrachtiger en duurzamer systeem dat beter bestand is tegen klimaatverandering, zoals droogte en wateroverlast, en bijdraagt aan een gezonde leefomgeving voor de toekomst.

PORT (Publiek onrendabele top) Een “publieke onrendabele top” is het financiële tekort bij maatschappelijke projecten, zoals de bouw van sociale huurwoningen, waarbij de kosten hoger zijn dan de verwachte opbrengsten uit verhuur of gebruik, omdat huurprijzen niet kostendekkend zijn. Dit verschil (de onrendabele top) moet dan worden gefinancierd uit subsidies, eigen vermogen of andere bronnen, omdat het doel van deze projecten is om maatschappelijk nut te dienen, niet primair winst te maken

Wbi (Woningbouwimpuls) De Woningbouwimpuls is een Nederlandse regeling waarbij de rijksoverheid gemeenten en woningcorporaties financiële bijdragen geeft voor woningbouwprojecten die anders niet haalbaar zouden zijn, bijvoorbeeld door hoge kosten of andere knelpunten. Het doel is om de bouw van betaalbare woningen voor starters en middeninkomens te versnellen en te vergroten, zodat aan de grote woningnood kan worden voldaan.

92

WoKT (Woningbouw op korte termijn) De ‘Woningbouw op korte termijn’ is een regeling van de Nederlandse overheid om snel extra woningen te realiseren door te investeren in infrastructuur en mobiliteit voor woningbouwlocaties die op korte termijn kunnen worden ontwikkeld. Gebiedsbudgetten Gebiedsbudgetten zijn financiële middelen die de overheid reserveert voor het mogelijk maken van grote woningbouwprojecten in specifieke gebieden, zoals de 17 grootschalige NOVEX-locaties in Nederland.

pMiek (Provinciaal Meerjarenprogramma Infrastructuur Energie en Klimaat) Dit is een programma waarin provincies, samen met gemeenten, netbeheerders en andere belanghebbenden, een gezamenlijke visie ontwikkelen op het toekomstige energiesysteem en daar de benodigde energieinfrastructuurprojecten voor prioriteren. Het doel is om de groeiende vraag naar duurzame energie te faciliteren door ervoor te zorgen dat cruciale infrastructuurprojecten op tijd en efficiënt worden gerealiseerd.

Mobiliteitsfonds Het Nederlandse Mobiliteitsfonds is een onderdeel van de rijksbegroting dat sinds 2022 het Infrastructuurfonds heeft vervangen en een centraal budget vormt voor mobiliteitsgerelateerde uitgaven, met als doel het faciliteren en verduurzamen van mobiliteit in Nederland.

93