35 1 gemeente Midden-Groningen - Beheerplan Gemalen

Beheerplan Gemalen gemeente Midden-Groningen periode 2021-2025

projectnummer 0466011.100 definitief revisie 05 30 mei 2022

Beheerplan Gemalen - gemeente MiddenGroningen periode 2021-2025

projectnummer 0466011.100 definitief revisie 05 30 mei 2022

Opdrachtgever Gemeente Midden-Groningen Gorecht-Oost 157 9603 AE HOOGEZAND

Colofon Projectgroep bestaande uit Jaap Kramer - gemeente Midden-Groningen Andries van der Laan - gemeente Midden-Groningen Gerlof Huisman - Antea Group

datum vrijgave

beschrijving revisie 05 definitief - incl. aanpassing mei 2022

gecontroleerd G. Huisman

vrijgave A.P. Hornstra

Inhoudsopgave

Blz.

1

Inleiding

1

2

Visie op het gemalenbeheer

3

3

Organisatie van het gemalenbeheer

4

3.1 3.2 3.3

Organogram team riolering en stedelijk water Diensten derden Overeenkomsten

4 6 7

4

Ontwerpeisen, beheer en onderhoudscyclus en vervangingscriteria

8

4.1 4.2 4.3 4.4 4.5

Ontwerpeisen aan nieuwe objecten Beheer en onderhoudscyclus bestaande voorzieningen Storingen, vandalisme en/of incidenten Vervangingscriteria bestaande voorzieningen Optimalisatie ontwerpeisen, beheer en onderhoudscyclus en vervangingscriteria

8 9 13 14 17

5

Areaal en staat van onderhoud

20

5.1 5.2 5.3 5.4 5.5 5.6 5.7

Areaal Datavalidatie Technische staat – op basis van inspectie 2021 Opgave na maatregeltoets 2021 Storingen en meldingen Basisplanning SAM 2021-2030 Herijkte planning na maatregeltoets

20 21 22 23 24 25 26

6

Financiële middelen

27

6.1 6.2

Beschikbaar budget gemalenbeheer Benodigd budget

27 28

7

Conclusies en aanbevelingen

29

7.1 7.2

Conclusies Aanbevelingen

29 30

Bijlage 1 - Basis Ontwerprichtlijnen Openbare Ruimte (BOOR) gemeente MiddenGroningen” mei 2022 Bijlage 2 - voorbeeld PVE renovatie drukriolering 2020 Bijlage 3 - standaard PvE grote gemalen en fonteinen Bijlage 4 - voorbeeld brief communicatie vochtige doekjes

Beheerplan Gemalen - gemeente Midden-Groningen periode 2021-2025 projectnummer 0466011.100 30 mei 2022 revisie 05

1

Inleiding Sinds de komst van riolering eind 19e eeuw is de hygiëne van de Nederlandse huishoudens met sprongen vooruitgegaan. Ook het milieu is gebaat bij het bestaan van de huidige rioleringszorg. Het is nog niet zo heel lang geleden dat het verzamelde afvalwater rechtstreeks op sloten, vijvers en kanalen werd geloosd. Nu wordt het afvalwater eerst gezuiverd voordat het in oppervlaktewater terecht komt. Daarmee is de rioleringsopgave veelomvattend en veel meer dan twee putten en een leiding. Wij spreken dan ook van een waterketen met daarin gemeentelijke watertaken.

riolering dient drie belangen: 1. bescherming van de volksgezondheid en volkshygiëne; 2. bescherming van het milieu; 3. het instandhouden van de kwaliteit van de leefomgeving.

De (regionale) visie op de waterketen De gemeente Midden-Groningen werkt, vanuit het regionale samenwerkingsverband in de waterketen (het cluster Groningen Oost), samen met buurgemeenten Veendam, Pekela, Oldambt, Westerwolde, Stadskanaal en waterschap Hunze en Aa’s aan de waterketen. Dit doen zij vanuit de volgende visie: In de waterketen van cluster Groningen Oost wordt afvalwater op een duurzame en efficiënte manier ingezameld en gezuiverd, zodat het geen bedreiging vormt voor de volksgezondheid en wateroverlast voorkomen wordt. Regenwater wordt (deels) in de woonwijken opgeslagen en benut in en om de wijk. Afvoer van overtollig hemelwater en de regulering van grondwater hebben geen nadelige invloed op de verwerking van afvalwater of op de kwaliteit van het oppervlaktewater. Het zuiveringsproces van afvalwater, op de zuiveringslocaties, levert schoon water, grondstoffen en energie. Daar waar mogelijk worden kringlopen gesloten, waarmee de afvalwaterketen ook economische waarde krijgt.

Doel van het beheerplan gemalen De gemalen vormen een belangrijke schakel binnen de waterketen én dus bij het waarmaken van de visie. Dit beheerplan geeft een actueel overzicht van de gemalen anno 2021 (kwantiteit/ kwaliteit) alsmede de onderhouds- en vervangings-planning voor de periode 2021 t/m 2025 (met een doorkijk naar de middellange termijn). Halverwege de periode vindt een actualisatie plaats van de planning aan de hand van de actuele inspectiedata. Op deze manier weet de gemeente wat ze beheert, hoe de onderhoudstoestand is en wat de kosten zijn op korte en middellange termijn. Hiermee kan vastgesteld worden of het beheer op schema ligt of een bijstelling behoeft. Het beheerplan vormt daarmee een belangrijke sleutel tussen het Afvalwaterbeleidsplan en het jaarlijks operationeel programma.

Blad 1 van 30

Beheerplan Gemalen - gemeente Midden-Groningen periode 2021-2025 projectnummer 0466011.100 30 mei 2022 revisie 05

Het werkkader Het beheerplan heeft betrekking op alle gemalen in eigendom en beheer bij de gemeente Midden-Groningen. Hier vallen ook de fonteingemalen, vijverpompen en de overstortbemalingen onder. Grofweg gezegd “alle rioolvoorzieningen met een pomp” zijn onderdeel van dit beheerplan (incl. de bijbehorende componenten, schakelkasten, voedingskasten, kabels en leidingen en ook de put). Op dit moment (peildatum februari 2022) bestaat dit areaal uit: Grote gemalen:  Bergbezinkvoorziening : 16 st.  Hoofdgemaal : 17 st.  Overstortbemaling : 6 st.  Rioolgemaal : 106 st.  Tunnelgemalen : 3 st. Kleine gemalen:  Fonteinen : 2 st.  Minigemaal : 444 st. Vanwege de beheerstrategie wordt onderscheid gemaakt in kleine en grote gemalen. Regenmeters vallen buiten dit plan, net als telemetrie bij de overstorten (deze zijn onderdeel van het vrijverval systeem). Naast de technische staat van de gemalen (en de bijbehorende componenten) kan ook het functioneren van het gemaal aanleiding geven voor maatregelen. Bijvoorbeeld het verhogen van de pompcapaciteit als gevolg van extra aanbod door nieuwbouwontwikkeling en/of het aanpassen van pompcapaciteiten om te voldoen aan de kaders ten aanzien van de ledigingstijd. Dit soort maatregelen zijn/worden bepaald in het BasisRioleringsPlan (BRP) of Systeemoverzicht Stedelijk Water (SSW) en komen in dit beheerplan niet aan de orde.

Leeswijzer Na deze inleiding gaat hoofdstuk 2 in op de visie op het gemalenbeheer en de uitgangspunten van het beleid (in relatie tot het afvalwaterbeleidsplan Midden-Groningen). Vervolgens beschrijft hoofdstuk 3 de organisatie van het gemalenbeheer. In hoofdstuk 4 zijn de ontwerpeisen, beheer en onderhoudscyclus en vervangingscriteria van de gemalen nader toegelicht. Het areaal, de staat van onderhoud en de onderhoudsplanning zijn in hoofdstuk 5 omschreven. Hoofdstuk 6 gaat in op de financiële middelen. In het laatste hoofdstuk zijn tenslotte de conclusies en aanbevelingen opgenomen.

Blad 2 van 30

Beheerplan Gemalen - gemeente Midden-Groningen periode 2021-2025 projectnummer 0466011.100 30 mei 2022 revisie 05

2

Visie op het gemalenbeheer Afvalwaterbeleidsplan In het Afvalwaterbeleidsplan 2020-2024 (4 juli 2019 vastgesteld), de voorloper van het programmacluster Groningen Oost, stippelen gemeenten en waterschap een gezamenlijke koers uit naar integrale uitvoering van de watertaken. In dit plan is de visie op de waterketen (zie blad 1) vertaald naar doelen. Om de visie en doelen te realiseren zijn deze vertaald naar concrete activiteiten en maatregelen. Deze zijn geclusterd tot 6 programma’s. De volgende programma’s hebben raakvlakken met het beheer van gemalen en dit beheerplan: Programma

Doel

Resultaat

2A Risico-gestuurd beheer door ontwikkelen

Een doelmatige(re) afweging maken voor het nemen van maatregelen om riolering langer in stand te kunnen houden. Meer inzicht krijgen in het werkelijk hydraulisch functioneren van rioolstelsels en het afvalwatersysteem.

Optimaal instrumentarium om de doelmatigheid en efficiëntie van noodzakelijke investeringen te onderbouwen. Inzicht in het functioneren waarmee een betere afstemming tussen gemeente en waterschap kan plaatsvinden met betrekking tot gemaalcapaciteiten en waarmee betere investeringsbeslissingen kunnen worden genomen ten aanzien milieutechnisch functioneren en hevige neerslag. Een optimale kwaliteit van dienstverlening voor de laagste prijs. Door gezamenlijk aan te besteden wordt kennis gebundeld en tijd bespaart. Een geautomatiseerd sturingssysteem waarmee gemalen op afstand worden bediend, zodanig dat het afvalwatersysteem optimaal functioneert.

2B Meten en monitoren

2C Raambestekken voor beheer en onderhoud

Schaalvoordeel halen door gezamenlijk aan te besteden, leren van elkaars ervaringen.

3B RTC Foxhol

De werking van rioolgemalen ten opzichte van elkaar zo sturen dat de zuivering optimaal functioneert en rioolstelsels optimaal worden geledigd.

De doelen en resultaten van de verschillende programmaonderdelen bevatten (nog) geen objectieve normen en/of functionele eisen voor de gemalen. De uitkomsten van dit beheerplan geven daarvoor de (eerste) richting. Ten aanzien van programma 3-B RTC Foxhol is gekozen voor de variant waarin het volledige droogweeraanbod (hierna DWA) debiet wordt afgevoerd naar rioolwaterzuiveringsinstallatie (hierna RWZI) Foxhol. Bij neerslag gaat een deel van het afvalwater naar RWZI Winkelhoek.

Blad 3 van 30

Beheerplan Gemalen - gemeente Midden-Groningen periode 2021-2025 projectnummer 0466011.100 30 mei 2022 revisie 05

3

Organisatie van het gemalenbeheer Dit hoofdstuk beschrijft hoe het gemalenbeheer in de gemeente is georganiseerd. Welke taken voert de gemeente zelf uit en welke taken worden door derden uitgevoerd.

3.1

Organogram team riolering en stedelijk water Onderstaand figuur toont het organogram van het team riolering en water. Dit team is een apart domein in de afdeling IBOR-bedrijfsbureau.

Figuur 3-1 organogram team riolering en water

Blad 4 van 30

Beheerplan Gemalen - gemeente Midden-Groningen periode 2021-2025 projectnummer 0466011.100 30 mei 2022 revisie 05

Voor het gemalenbeheer zijn de werkzaamheden als volgt verdeeld: Beleidsmedewerker circa 4 uur inzet per week Beheerder circa 8 à 12 uur inzet per week Toezichthouder circa 16 à 20 uur inzet per week Medewerker buitendienst circa 16 à 20 uur inzet per week

-

Budgetbeheerder Indienen stukken aan college en raad Projectleiding Contractbeheerder (gemalen onderhoudt en storingen) Applicatiebeheerder beheerssystemen (SAM - onderhoudt applicatie & Mous Aquaweb – storingen telemetrie) Directievoering renovatie- en of nieuwbouwprojecten Toezicht renovatie- en of nieuwbouwprojecten Toezicht op onderhoudt en storingscontract Bijhouden beheerssystemen (SAM - onderhoudt applicatie & Mous Aquaweb – storingen telemetrie) Verhelpen kleine storingen (reset pomp en dergelijke) Assisteren bij onderhoudt en storingen van derden m.b.v. de combi auto (zuig en spuit wagen) Meldpunt voor kcc bij storingen tijdens kantoor uren

Op dit moment wordt het operationele gemalenbeheer door derden uitgevoerd (zie ook paragraaf 3.2). De komende periode wordt onderzocht wat de voor- en nadelen zijn wanneer (een deel van) de werkzaamheden (storingen en klein onderhoud) door eigen monteurs wordt uitgevoerd.

Blad 5 van 30

Beheerplan Gemalen - gemeente Midden-Groningen periode 2021-2025 projectnummer 0466011.100 30 mei 2022 revisie 05

3.2

Diensten derden Bij het gemalenbeheer worden de volgende diensten van derden ingezet: Onderhoudscontractant (huidige contractant Remondis)

SAM beheerapplicatie

procesinformatiesysteem Mous Aquaweb

Adviesbureaus

Aannemers

Verantwoordelijk voor het dagdagelijks beheer van de gemalen (zie paragraaf 4.2), het correctief en preventief onderhoud, het afhandelen van storingen, meldingen en incidenten. Verantwoordelijk voor het verwerken van uitgevoerd onderhoud en afgehandelde meldingen en storingen in de SAM beheerapplicatie. De SAM beheerapplicatie wordt ingezet voor registratie van de areaalkenmerken en het plannen van het cyclisch beheer. De applicatie wordt geleverd en onderhouden door SENCON. Grootschalige mutatiewerkzaamheden + het opstellen van de meerjarenplanning wordt door de gemeente uitgevoerd. Het procesinformatiesysteem Mous Aquaweb wordt ingezet voor het automatisch ontvangen van meldingen en storingen en registratie van draaiuren. De data in het systeem wordt door de gemeente beheerd. Meldingen met een hoge urgentie worden automatisch doorgezet naar Remondis (na afhandeling van de melding wordt deze door Remondis afgemeld). Meldingen met een lage urgentie worden door de gemeente opgepakt. Bij voorbereiding en uitvoering van grootschalig onderhoud dan wel vervanging van (componenten van de) gemalen wordt al dan niet gebruik gemaakt van expertise/capaciteit van adviesbureaus (afhankelijk van kennis en beschikbare capaciteit). Uitvoering van grootschalig onderhoud dan wel vervanging van (componenten van de) gemalen wordt uitbesteed aan gespecialiseerde aannemers.

Blad 6 van 30

Beheerplan Gemalen - gemeente Midden-Groningen periode 2021-2025 projectnummer 0466011.100 30 mei 2022 revisie 05

3.3

Overeenkomsten De gemeente heeft de volgende lopende overeenkomsten met derden voor diensten ten behoeve van het beheer van gemalen: Onderhoudscontractant (huidige contractant Remondis) SAM beheerapplicatie procesinformatiesysteem Mous Aquaweb

Het onderhoudscontract is gestart op 6 februari 2018 en loopt tot 1 januari 2024. Het contract is doorlopend en kan eventueel jaarlijks opgezegd worden. Het huidige contract loopt tot en met april 2024.

Bij de start van het onderhoudscontract in 2018 was het uitgangspunt dat alle objecten in een goede basisconditie verkeerden. Later bleek uit inspecties dat dit niet overal het geval was. Bij bepaalde objecten was sprake van achterstallig onderhoud. Herstel daarvan maakt geen onderdeel uit van de overeenkomst. Dit is voor rekening van de gemeente. De achterliggende periode is regelmatig discussie geweest over de conditie van de objecten (is het wel of geen gevolg van achterstallig onderhoud). Om verdere discussies te beperken is een nulmeting van alle objecten uitgevoerd. Deze nulmeting wordt gebruikt bij de kostenverdeling Remondis/gemeente. In paragraaf 5.7 wordt hier nader op in gegaan.

Blad 7 van 30

Beheerplan Gemalen - gemeente Midden-Groningen periode 2021-2025 projectnummer 0466011.100 30 mei 2022 revisie 05

4

Ontwerpeisen, beheer en onderhoudscyclus en vervangingscriteria In dit hoofdstuk wordt ingegaan op de ontwerpeisen, de beheer en onderhoudscyclus en vervangingscriteria die de gemeente hanteert bij de gemalen.

4.1

Ontwerpeisen aan nieuwe objecten Bij nieuwbouwlocaties en/of herstructurering van bestaand gebied is de komende jaren mogelijk aanleg van nieuwe gemalen noodzakelijk. Op dit moment beschikt de gemeente over de volgende documenten met daarin specifieks kader waarin (een deel van) de ontwerpeisen van deze nieuwe objecten in zijn vastgelegd:  De “Basis Ontwerprichtlijnen Openbare Ruimte (BOOR) gemeente Midden-Groningen” van mei 2022 (bijlage 1) is een technische leidraad met wetten, richtlijnen en ambities. Het is geen normenboek, maar een onderlegger om gefundeerde keuzes over kwaliteiten te maken. In het BOOR is o.a. een standaard voor rioolgemalen vastgelegd;  Vanuit het project “Renovatie drukriolering Gemeente Midden-Groningen” uit 2020 is een goed onderbouwd kader voor mechanische specificaties, civiele werkzaamheden, elektrotechnische componenten en overige bepalingen (bijlage 2).  Daarnaast is in 2021 een standaard programma van eisen opgesteld met uniforme voorschriften voor elektrische mechanische installaties van de grotere gemalen en de fonteinen (bijlage 3). Deze documenten worden toegepast bij ontwerp en aanleg van nieuwe objecten. De ontwerpeisen voor nieuwe objecten zijn “niet in beton gegoten”. De komende jaren kunnen nieuwe c.q. voortschrijdende inzichten leiden tot een bijstelling.

Bij de periodieke actualisatie van dit beheerplan vindt daarom een toets plaats of herijking van de ontwerpeisen noodzakelijk is.

Blad 8 van 30

Beheerplan Gemalen - gemeente Midden-Groningen periode 2021-2025 projectnummer 0466011.100 30 mei 2022 revisie 05

4.2

Beheer en onderhoudscyclus bestaande voorzieningen Onderstaand schema visualiseert de beheer- en onderhoudscyclus van de bestaande voorzieningen. Per activiteit is vervolgens een aanvullende toelichting op de geldende criteria en randvoorwaarden gepresenteerd. Type voorziening

Activiteit en frequentie [aantal x per jaar] Verzorging omgeving

Reinigen

Inspectie *

NEN 3140 inspectie **

Preventief onderhoud

Correctief onderhoud

Bergbezinkvoorzieningen Hoofdgemalen

prestatienorm

2x

2x (conform BRL)

1x per 5 jaar

2x

prestatienorm

2x

2x (conform BRL)

1x per 5 jaar

2x

Overstortbemaling

prestatienorm

2x

2x (conform BRL)

1x per 5 jaar

2x

Rioolgemalen

prestatienorm

2x

2x (conform BRL)

1x per 5 jaar

2x

Tunnelgemalen

prestatienorm

2x

2x (conform BRL)

1x per 5 jaar

2x

Volgend vanuit inspectie Volgend vanuit inspectie Volgend vanuit inspectie Volgend vanuit inspectie Volgend vanuit inspectie

Fonteinen

prestatienorm

1x

1x (conform BRL)

1x per 5 jaar

1x

Minigemalen

prestatienorm

1x

1x (conform BRL)

1x per 5 jaar

1x (gelijktijdig met de reiniging)

Grote gemalen

Kleine gemalen

* **

Volgend vanuit inspectie Volgend vanuit inspectie

BRL = Beoordelingsrichtlijn NEN = Nederlands Normalisatie-instituut

Onderhoudsactiviteit “verzorging omgeving voorziening” De onderhoudsactiviteit “verzorging omgeving voorziening” bestaat uit de volgende activiteiten: a. Onderhouden van het groen in de omgeving (25 m²) om de put en kast, of alles binnen het hekwerk van het gemaal, volgens de volgende criteria: 1. Maaihoogte gras: < 15 cm; 2. Gras/onkruid tussen verharding: < 30% van het oppervlak; 3. Gras/onkruid rond obstakels en afrasteringen: < 50% van het oppervlak. b.

Onderhouden van de, binnen het hekwerk van het gemaal aanwezige, elementenverharding, volgens de volgende criteria: 1. Er zijn geen ontbrekende of loszittende stenen/tegels/grasbetonblokken; 2. Maximale afwijking in het horizontale vlak: 80% van het oppervlak < 15 mm per 3 m¹; 3. Voegwijdte: < 25 mm; 4. Plasvorming: < 10% van het oppervlak; 5. Dwarsvlakheid (spoordiepte): < 30 mm; 6. Oneffenheid: < 30 mm hoogteverschil per 100 m¹.

c.

Verwijderen van het, binnen het hekwerk van het gemaal aanwezige, afval en afgevallen bladeren van bomen.

Blad 9 van 30

Beheerplan Gemalen - gemeente Midden-Groningen periode 2021-2025 projectnummer 0466011.100 30 mei 2022 revisie 05

Onderhoudsactiviteit “reiniging” De onderhoudsactiviteit “verzorging omgeving voorziening” bestaat uit de volgende activiteiten: a. Het structureel reinigen van de pompen; b. Reiniging dient per installatie te worden vastgelegd in de actiemodule van de SAM® beheerapplicatie, inclusief opgave van de mate van vervuiling; c. Bijzonderheden dienen middels foto’s te worden vastgelegd en in de actiemodule achter de betreffende actie te worden gearchiveerd; d. Het reinigen betreft o.a.: 1. Het afsluiten van de toevoer(en), mits voorzien van een werkende schuif; 2. Het verwijderen van vetranden en vuil op de wanden; 3. Het reinigen van de pomp; 4. Het reinigen van de persleiding, inclusief inwendige componenten zoals voetbocht, balkeerklep en geleideconstructie; 5. Het verwijderen van het vuil uit de gehele pompput (zie ook Figuur 4-1); 6. Het reinigen van de putrand; 7. Het reinigen van de in- en uitwendige van de kast 8. Het voldoende vullen van de pompkelder om hiermee de pomp(en) te ontluchten; 9. Het reinigen van alle aanwezige gemaal gerelateerde putafdekkingen. 10. Het openen van de toevoer(en), mits voorzien van een werkende schuif Binnen de kaders voor de onderhoudsactiviteit “reinigen” is sprake van enige discrepantie. Enerzijds hanteert het kwaliteitsblad vervuiling in de put (zie Figuur 4-1) een prestatienorm (minimaal resultaat).

Anderzijds wordt een minimale inspanningsverplichting gehanteerd. Bij het eerstvolgende nieuwe onderhoudscontract worden deze discrepanties hersteld.

Blad 10 van 30

Beheerplan Gemalen - gemeente Midden-Groningen periode 2021-2025 projectnummer 0466011.100 30 mei 2022 revisie 05

Figuur 4-1 kwaliteitsblad vervuiling putten

Blad 11 van 30

Beheerplan Gemalen - gemeente Midden-Groningen periode 2021-2025 projectnummer 0466011.100 30 mei 2022 revisie 05

Onderhoudsactiviteit “inspectie” De onderhoudsactiviteit “inspectie” van de voorzieningen bestaat uit het halfjaarlijks c.q. jaarlijks inspecteren volgens de Beoordelingsrichtlijn K140201 en het vijfjaarlijks uitvoeren van een NEN 3140 inspectie2. De resultaten van de inspectie dienen vastgelegd te worden in de SAM beheerapplicatie.

Onderhoudsactiviteit “preventief onderhoud” De onderhoudsactiviteit “preventief onderhoud” bestaat uit de volgende activiteiten: a. Het preventief onderhoud aan de “grote gemalen” dient 2 keer per jaar uitgevoerd te worden (gezamenlijk met de reiniging). b. Het preventief onderhoud aan alle drukrioolgemalen dient 1 keer per jaar, tijdens het voorjaar uitgevoerd te worden. Dit gezamenlijk met de reiniging uitvoeren. c. Iedere installatie dient tijdens een ronde te worden onderhouden en gerapporteerd conform de richtlijnen welke beschreven staan in de BRL K 14020/01 (A1); d. Tot preventief onderhoud behoord ook het kalibreren van de meters.

Onderhoudsactiviteit “correctief onderhoud” De onderhoudsactiviteit “correctief onderhoud” bestaat uit de volgende activiteiten: a. Herstelwerkzaamheden (leveren en vervangen van onderdelen) welke naar voren komen tijdens het plegen van het preventief onderhoud; b. Het oplossen van storingen (tweedelijns) welke door de gemeente worden gemeld tijdens of buiten de onderhoudswerkzaamheden; c. Het uitvoeren van overige werkzaamheden, o.a. kleine storingen en gebreken, zoals: 1. ontstoppen pomp/waaier inclusief opnieuw afstellen van de waaier/bodemplaat; 2. vervangen van zekeringen; 3. vervangen van magneetschakelaars; 4. vervangen thermische blokken 5. vervangen van aardlekschakelaars; 6. vervangen signaalverlichting; 7. vervangen niveauregeling (vlotters, druksensor, luchtpomp, etc.); 8. vervangen geleidestangen (drukriolering); 9. vervangen waaier en/ of snijinrichting; 10. verwijderen van vuil uit het pomphuis, ook daar waar sprake is van vuil boven de waaier; 11. vervangen pompkabel, incl. opnieuw afdichten mantelbuis. 12. vervangen set (2 stuks) batterijen t.bv. accupack; 13. deugdelijk afdichten mantelbuizen d.m.v. stopaq®;

1

De BRL K14020 is het Kiwa procescertificaat voor kwaliteitsgestuurd onderhoud aan pompinstallaties en gemalen. 2 NEN 3140 is een norm die voor Nederland alle relevante eisen voor laagspanningsinstallaties bevat en is van toepassing op de bedrijfsvoering van elektrische installaties en apparatuur.

Blad 12 van 30

Beheerplan Gemalen - gemeente Midden-Groningen periode 2021-2025 projectnummer 0466011.100 30 mei 2022 revisie 05

4.3

Storingen, vandalisme en/of incidenten Naast regulier planbare onderhoudswerkzaamheden kan incidenteel sprake zijn van uitval van voorzieningen als gevolg van storingen, vandalisme en/of incidenten. Uitval van voorzieningen wordt door middel van de volgende strategie beheerst: a. Er is een storingsdienst die 24 uur per dag, 7 dagen per week (telefonisch) bereikbaar is bij uitval van voorzieningen; b. Uitval van voorzieningen door storing, vandalisme en/of incidenten (b.v. door aanrijding, stroomstoring, enz.) dient, na binnenkomst/registratie van de uitval tijdig te worden afgehandeld c.q. hersteld om te garanderen dat de bergingscapaciteit van het systeem niet wordt overschreven (water op straat of dat een overstort in werking treedt); c. Bij uitval van voorzieningen dienen gevaarlijke situaties veilig gesteld te worden. In de praktijk wordt bij herstelwerkzaamheden en/of het oplossen van storingen rekening gehouden met het type gemaal. Omdat de impact van uitval bij een groter gemaal groter is (eerder en meer hinder, overlast en/of schade voor de omgeving en gebruikers) krijgen herstelwerkzaamheden bij een groter gemaal voorrang op herstelwerkzaamheden bij een kleiner gemaal. De criteria die daarbij worden gehanteerd staan (nog) niet op papier. Het uitwerken én vastleggen van deze criteria is één van de acties voor de komende planperiode (e.e.a.

in relatie tot de overstap naar risico gestuurd beheer, zie ook paragraaf 4.5).

Blad 13 van 30

Beheerplan Gemalen - gemeente Midden-Groningen periode 2021-2025 projectnummer 0466011.100 30 mei 2022 revisie 05

4.4

Vervangingscriteria bestaande voorzieningen Onderstaand schema toont de criteria waar de voorzieningen minimaal aan moeten voldoen: Type object

Minimale ondergrens technische staat

Pompen

- De elektrische onderdelen van de pomp voldoen minimaal aan NEN 1010 'Veiligheidsbepalingen voor laagspanningsinstallaties'. - De pompen voldoen minimaal aan NEN 3140' Bedrijfsvoering van elektrische installaties - Laagspanning'. - Pompen die niet meer voldoen aan de criteria dienen vervangen te worden door nieuwe gelijkwaardige pompen (m.u.v. gemaal Gorecht, dit gemaal valt qua vervanging buiten het lopende onderhoudscontract, de gemeente bepaald wanneer vervanging van de pompen nodig is). - Ontwerplevensduur van nieuwe pompen is minimaal 15 jaar. - Het eventueel kalibreren van componenten is onderdeel van de vervanging. - De elektrische installatie voldoet minimaal aan NEN 1010. - De gehele elektrische installatie voldoet minimaal aan NEN 3140. - Ontwerplevensduur van een nieuwe elektrische installatie is minimaal 15 jaar. - Het eventueel kalibreren van componenten is onderdeel van de vervanging. - De hijsvoorzieningen van de elektrische installatie dienen te allen tijde te voldoen aan de gestelde wettelijke eisen en normen. - Wordt hier niet aan voldaan dan is vervanging van de hijsvoorziening noodzakelijk. - De technische staat van de schakelkasten dient minimaal aan het kwaliteitsniveau “basis” te voldoen (zie Figuur 4-2). - Ontwerplevensduur van een nieuwe buitenopstellingskast is minimaal 24 jaar. (is gelijk aan de technische levensduur die in SAM wordt gehanteerd).

- De technische staat van de putten dient minimaal aan het kwaliteitsniveau “basis” te voldoen (zie Figuur 4-3). - Ontwerplevensduur van een nieuwe put is minimaal 40 jaar (is gelijk aan de technische levensduur die in SAM wordt gehanteerd).

Elektrische installatie

Hijsvoorzieningen

Buitenopstellingskasten (fysiek deel van de kast)

Putten

Blad 14 van 30

Beheerplan Gemalen - gemeente Midden-Groningen periode 2021-2025 projectnummer 0466011.100 30 mei 2022 revisie 05

Figuur 4-2 kwaliteitsblad technische staat schakelkasten

Blad 15 van 30

Beheerplan Gemalen - gemeente Midden-Groningen periode 2021-2025 projectnummer 0466011.100 30 mei 2022 revisie 05

Figuur 4-3 kwaliteitsblad technische staat putten

Blad 16 van 30

Beheerplan Gemalen - gemeente Midden-Groningen periode 2021-2025 projectnummer 0466011.100 30 mei 2022 revisie 05

4.5

Optimalisatie ontwerpeisen, beheer en onderhoudscyclus en vervangingscriteria Op basis van opgedane ervaring en voortschrijdend inzicht vindt de komende periode op de volgende onderdelen optimalisatie van de ontwerpeisen, beheer en onderhoudscyclus en vervangingscriteria plaats:  Opstellen PVE voor het elektromechanisch deel;  De beheerapplicatie SAM nadrukkelijker inzetten bij het operationeel beheer;  Draaiuren en telemetriedata efficiënter in te zetten voor het beheer van de gemalen;  Opwaarderen van gemalen zodat deze beter in staat zijn vochtige doekjes te verwerken;  Communicatie rondom vochtige doekjes verder verbeteren;  Onderhoudscontract aanscherpen met nieuwe inzichten;  Aanwijzing van gebieden waar aangesloten oppervlak op drukriool afgekoppeld moet worden;  Overstap van norm gestuurd beheer naar risico gestuurd beheer. De uitkomsten van deze optimalisatie kunnen leiden tot een bijstelling van de ontwerpeisen, onderhoudsconcepten en vervangingscriteria.

Opstellen PVE voor het elektromechanisch deel Op dit moment is er nog geen goed PVE voor het elektromechanisch deel van de gemalen. Een nadrukkelijke afstemming/interactie met het meldingssysteem MAW ontbreekt. Het PVE voor een renovatieronde voor de grotere gemalen is juni 2021 afgerond (zie bijlage 3). Vanuit dit PVE zal een eerste (verbeterde) opzet voor het PVE voor het elektromechanisch deel volgen.

De beheerapplicatie SAM nadrukkelijker inzetten bij het operationeel beheer De wens is om de komende jaren de beheerapplicatie SAM ook nadrukkelijker in te zetten in het operationele beheer. Dat betekent dat ook uitkomsten van de maatregeltoets in SAM verwerkt worden (deze staan nu nog in losse lijstjes vanuit exports van SAM, bewerkingen ook terugschrijven). Ook betekent dit dat coderingen en/of clusteringen vanuit het MAW (Mous Aquaweb) meldingssysteem geüniformeerd worden met de beheerapplicatie SAM en dat moment van afhandeling van storingen en meldingen eenduidig geregistreerd wordt.

Draaiuren en telemetriedata efficiënter in te zetten voor het beheer van de gemalen Vanuit het Afvalwaterbeleidsplan Groningen Centraal wordt binnen het programma “2B Meten en monitoren” o.a. onderzoek gedaan naar draaiuren en telemetriedata (zie ook hoofdstuk 2). Vanuit dit programma volgen handreikingen en werkmethoden om draaiuren en telemetriedata efficiënter in te zetten voor het beheer van de gemalen. De handreikingen zijn o.a. toegepast bij het vraagstuk rondom RWZI Foxhol (zie ook hoofdstuk 2).

Blad 17 van 30

Beheerplan Gemalen - gemeente Midden-Groningen periode 2021-2025 projectnummer 0466011.100 30 mei 2022 revisie 05

Opwaarderen van gemalen zodat deze beter in staat zijn vochtige doekjes te verwerken Bij meerdere grotere gemalen worden storingen ervaren door vochtige doekjes. De pompen zitten regelmatig verstopt. In veel gevallen zijn de pompen nog maar 10 jaar oud. In 2020 is daarom besloten andere pompen (Concertor pompen van Flygt) toe te passen die beter met vochtige doekjes overweg kunnen. De eerste resultaten zijn positief; het aantal storingen is drastisch gereduceerd. Tot juni 2021 zijn er nog geen storingen geregistreerd. Op basis van de uitkomsten is voorlopig dan ook het voorstel bij gemalen met hoge onderhoudskosten c.q. veel storingen toepassing van de Concertor pompen te overwegen. Eventueel kan dit betekenen dat pompen eerder vervangen worden (wanneer de extra onderhoudskosten dermate hoog zijn dat eerder vervangen van de pomp financieel gezien uit kan).

Communicatie rondom vochtige doekjes verder verbeteren Naast “technische” oplossingen wordt de komende periode ook de communicatie rondom vochtige doekjes verder verbeterd. Bij verstoppingen in de minigemalen is de oorzaak veelal snel en eenvoudig te herleiden naar de bewoners van de aangesloten woningen/percelen. Zij worden dan persoonlijk aangeschreven (zie bijlage 4 voor een voorbeeldbrief). Bij verstoppingen van hoofdgemalen is het lastiger de oorzaak aan te wijzigen (veelal is een hele wijk of compleet dorp op het gemaal aangesloten). Samen met de afdeling communicatie wordt de komende periode hier een actieplan opgezet. De handreikingen die Stichting RIONED daarbij biedt worden daarbij meegenomen.

Onderhoudscontract aanscherpen met nieuwe inzichten Het regulier beheer van de gemalen is sinds februari 2018 onderdeel van een extern onderhoudscontract (zie ook paragraaf 3.2). De achterliggende jaren zijn nieuwe inzichten ontstaan over taakafbakening en uitgangspunten (o.a. een nulmeting) van dit onderhoudscontract. Deze inzichten (en eventueel andere nieuwe inzichten die de komende periode mogelijk naar voren gekomen) worden meegenomen bij de actualisatie van het onderhoudscontract.

Aanwijzing van gebieden waar aangesloten oppervlak op drukriool afgekoppeld moet worden Op 4 juni 2019 heeft de Raad de “Verordening op de afvoer van hemelwater en grondwater Midden-Groningen” vastgesteld. Daarin is vastgelegd onder welke condities/omstandigheden afvoer van overtollig hemelwater op gemeentelijk riool is toegestaan én wanneer dit niet is toegestaan. De gebiedsaanwijzing voor deze verordening moet nog plaatsvinden. De gemeente is voornemens bij deze gebiedsaanwijzing ook het buitengebied, waar drukriolering ligt, te betrekken. Daarmee kan de verordening ook ingezet worden om aangesloten verhard oppervlak op drukriool af te koppelen.

Blad 18 van 30

Beheerplan Gemalen - gemeente Midden-Groningen periode 2021-2025 projectnummer 0466011.100 30 mei 2022 revisie 05

Overstap van norm gestuurd beheer naar risico gestuurd beheer Het beheer van de gemalen is op dit moment frequentiegericht. Elk object wordt volgens een vaste uniforme frequentie beheerd. Er is behoefte aan een overstap naar effect gestuurd beheer. Daarbij wordt kritischer gekeken naar het belang/effect van elk object. Niet elk gemaal is even belangrijk binnen het totale systeem. Het is dus mogelijk dat het uitval/storing van het ene gemaal minder effect/impact heeft op het functioneren van het totale systeem. Daarnaast is het ene gemaal door het gebruik “sterker” vervuild dan het andere gemaal. De wens is ook op het vlak van reiniging over te stappen naar een strategie (aantal reinigingsrondes) op basis van de aanwezige (ernst van de) vervuiling. Voor de implementatie zouden wij de volgende gefaseerde aanpak voorstellen: Stap 1: prestaties gemalen vaststellen

Stap 2: clustering op basis van prestaties Stap 3: beheerstrategieën bepalen/herijken Stap 4: maatregeltoets resultaten Stap 5: implementatie

De prestaties vaststellen waar de gemalen aan moeten voldoen, zoals: - bescherming van de volksgezondheid: de gemeente verwijdert via gemalen stedelijk afvalwater uit de directe leefomgeving; - droge voeten: door hemelwater en mogelijk ook grondwater in te zamelen en te verwerken, ontwatert de gemeente de bebouwde omgeving (geen water op straat); - schoon water en schone bodem: door stedelijk afvalwater in te zamelen en te transporteren, voorkomt de gemeente de directe ongezuiverde lozing van afvalwater of verontreinigd hemelwater in bodem of oppervlaktewater. - Doelmatigheid kosten; zijn de inspanningen die we nu doen ook echt nodig? Is er geen sprake van kapitaalsvernietiging? - Imago; ergernis door uitval van een gemaal? Hoe waarderen de gebruikers (inwoners, ondernemers, bezoekers, toeristen) de riolering? - Effect op omliggende functies; wat betekent uitval/bezwijking van een gemaal voor de bereikbaarheid van voorzieningen en bedrijven, is er kans op schade aan wegen en gebouwen? - Veiligheid van personen; is er kans op persoonlijk letsel door uitval/bezwijking van de riolering? - ……… De arealen opdelen in clusters vanuit de prestaties. De kaders voor de indeling daarbij transparant en meetbaar maken (op grond van welke criteria valt een gemaal in cluster A of B). De beheerstrategieën bepalen c.q. herijken aan de hand van de uitkomsten van stap 1 en 2.

De beheerstrategieën na aanpassing verwerken in de rekenmotor van SAM. De planningsresultaten vanuit SAM onderwerpen aan de praktijktoets van de vakbeheerder (maatregeltoets). De laatste fase betreft de verdere implementatie in de werkprocessen.

Deze verkenning moet gereed zijn voor de nieuwe contractperiode vanaf 2023.

Blad 19 van 30

Beheerplan Gemalen - gemeente Midden-Groningen periode 2021-2025 projectnummer 0466011.100 30 mei 2022 revisie 05

5

Areaal en staat van onderhoud In dit hoofdstuk wordt ingegaan op de areaalkenmerken en de staat van het onderhoud.

5.1

Areaal Dit beheerplan heeft betrekking op alle gemalen in eigendom en beheer bij de gemeente Midden-Groningen. Hier vallen ook de fonteingemalen, vijverpompen en de overstortbemalingen onder. Grofweg gezegd “alle rioolvoorzieningen met een pomp” zijn onderdeel van dit beheerplan (incl. de bijbehorende componenten, schakelkasten, voedingskasten, kabels en leidingen en ook de put). Op dit moment (peildatum mei 2022) bestaat dit areaal uit: Grote gemalen:  Bergbezinkvoorziening : 16 st. 16 Mous Aquaweb aansluitingen  Hoofdgemaal : 17 st. 16 Mous Aquaweb aansluitingen  Overstortbemaling : 6 st. 6 Mous Aquaweb aansluitingen  Rioolgemaal : 106 st. 95 Mous Aquaweb aansluitingen  Tunnelgemalen : 3 st. 3 Mous Aquaweb aansluitingen Kleine gemalen:  Fonteinen : 2 st. geen aansluiting op Mous Aquaweb  Minigemaal : 444 st. 93 Mous Aquaweb aansluitingen De objectgegevens van deze voorzieningen zijn vastgelegd in het beheersysteem SAM. Naast de vaste gegevens zoals materiaal, locatie, jaar van aanleg, type pomp, etc. zijn ook de actuele en historische inspectiedata en de meldingen in SAM vastgelegd. Op dit moment (peildatum mei 2022) zijn 229 gemalen aangesloten op het MAW (Mous Aquaweb) meldingssysteem. Nagenoeg alle “grotere gemalen” zijn aangesloten op dit systeem.

De komende periode vindt uitbreiding van het aantal aansluitingen plaats zodat alle grote gemalen op het systeem zijn aangesloten. In MAW worden op afwijkende omschrijvingen gehanteerd voor de objectomschrijving (o.a. drainagemalen en vijvergemalen, deze termen komen niet voor in SAM). Om spraakverwarring te voorkomen en onderlinge data-analyses goed te laten verlopen is het nodig deze afwijkingen te corrigeren.

Blad 20 van 30

Beheerplan Gemalen - gemeente Midden-Groningen periode 2021-2025 projectnummer 0466011.100 30 mei 2022 revisie 05

Figuur 5-1 voorbeeld registratie objectkenmerken randvoorziening Donkerslaan in beheerapplicatie SAM

Naast de “rioolvoorzieningen met een pomp” zijn ook de objectgegevens van de regenmeters en de IBA’s (individuele zuiveringssystemen voor afvalwater) in gemeentelijk eigendom (452 st.) in SAM vastgelegd. In beide gevallen zijn alleen de vaste gegevens vastgelegd. Inspectiedata, data over de actuele conditie en/of data over meldingen zijn niet vastgelegd in SAM. De komende periode wordt bekeken of SAM ook ingezet voor registratie/beheer van deze objecten. En zo ja welke data daar dan voor geregistreerd dient te worden.

5.2

Datavalidatie De data van de objecten zijn voor dit beheerplan gevalideerd op volledigheid en logica.

Jaar van aanleg objecten/componenten De gemalen zijn opgebouwd uit diverse componenten (bv. pomp, put, intern leidingwerk, geleidererails, etc.). Elk van deze componenten heeft een eigen jaar van aanleg. Type voorziening

jaar van aanleg componenten

gevuld en logisch onbekend Grotere gemalen Bergbezinkvoorziening 115 4 Hoofdgemaal 101 15 Overstortbemaling 7 11 Rioolgemaal 596 36 Tunnelgemalen 17 4 Kleinere gemalen Fonteinen 13 6 Minigemaal 1.392 830 Overig CVK 8 26 Totaal 2.248 932 Tabel 5-1 jaar van aanleg componenten [bron: SAM, peildatum: mei 2022]

Blad 21 van 30

totaal 119 116 18 632 21 19 2.222 34 3.181

Beheerplan Gemalen - gemeente Midden-Groningen periode 2021-2025 projectnummer 0466011.100 30 mei 2022 revisie 05

Van circa 30% van de componenten is het jaar van aanleg onbekend. Op absoluut aantal gezien ontbreken bij de minigemalen de meeste jaren van aanleg. Verhoudingsgewijs gezien ontbreken juist bij de overstorten de meeste jaren van aanleg (meer dan 60% van de componenten heeft geen jaar van aanleg). Deze ontbrekende data zijn het gevolg van het niet consequent registeren van data in het verleden. Zodra de betreffende component de komende jaren wordt vervangen vindt registratie van het actuele jaar van aanleg plaats. Daarnaast worden in 2022 alle objecten en componenten nagelopen en wordt gecontroleerd of de data correct geregistreerd zijn. Op deze wijze wordt geleidelijk gewerkt aan dataverbetering. 100% compleet zal naar alle waarschijnlijkheid nooit lukken, streven is naar minimaal 95% volledigheid.

Default vervangingswaarde Nagenoeg alle objecten beschikken over een default vervangingswaarde. Zodat het mogelijk is een meerjarenplanning op budget te genereren. Alleen van gemaal PI-HO05 (font De Dreven Eikenweg 20) ontbreekt de default vervangingswaarde van één van de pompen. Met de eerdergenoemde datacontrole wordt dit hersteld.

5.3

Technische staat – op basis van inspectie 2021 Resultaten van uitgevoerde inspecties zijn in SAM beheerapplicatie geregistreerd en (conform BRL-K14020) vertaald naar een conditiescore. Onderstaande tabel toont de conditiescores op basis van de laatste inspectie uit 2021. Type voorziening

Conditiescore objecten (inspectie 2021)

goed voldoende onvoldoende slecht Bergbezinkvoorziening 106 5 4 4 CVK 24 2 4 4 Fonteinen 7 11 1 Hoofdgemaal 91 16 3 6 Minigemaal 1.729 258 136 95 Overstorten 17 1 Rioolgemaal 477 72 41 42 Tunnelgemalen 15 6 Totaal 2.466 370 190 151 Percentage 78% 12% 6% 5% Tabel 5-2 conditiescore objecten inspectiedata 2021 [bron: SAM beheerapplicatie, peildatum: 2021]

Blad 22 van 30

onbekend

4

4 0%

Beheerplan Gemalen - gemeente Midden-Groningen periode 2021-2025 projectnummer 0466011.100 30 mei 2022 revisie 05

Figuur 5-2 conditiescore objecten inspectiedata 2021 [bron: SAM beheerapplicatie, peildatum: 2021]

Uit de inspectie 2021 blijkt dat circa 90% van de componenten van de gemalen in een voldoende of goede conditie verkeren. Van slechts enkele componenten (4 stuks) is de conditie onbekend.

5.4

Opgave na maatregeltoets 2021 De resultaten van de conditiescore zijn in 2021 onderworpen aan een maatregeltoets. Bij deze maatregeltoets vindt een beoordeling en eventuele aanpassing van automatisch gegenereerd onderhoudsmaatregel en planjaar plaats. Daarmee wordt de betrouwbaarheid van de SAM planning verder vergroot. De resultaten zijn in onderstaande tabel samengevat. Type voorziening

Conditiescore objecten (na maatregeltoets) goed

voldoende

groot onvolonderhoud doende gepland Bergbezinkvoorziening 98 14 4 1 CVK 28 1 1 Fonteinen 12 6 Hoofdgemaal 94 14 7 1 Minigemaal 1.868 257 31 41 Overstorten 17 Rioolgemaal 482 76 2 47 17 Tunnelgemalen 19 2 Totaal 2.618 370 2 89 61 Percentage 82% 12% 0% 3% 2% Tabel 5-3 conditiescore objecten na maatregeltoets beheerder [peildatum: september 2021]

Blad 23 van 30

niet meer in gebruik

slecht 2 4 1 25 1 8 41 1%

Beheerplan Gemalen - gemeente Midden-Groningen periode 2021-2025 projectnummer 0466011.100 30 mei 2022 revisie 05

Figuur 5-3 conditiescore objecten na maatregeltoets beheerder [peildatum: september 2021]

Uit de gecorrigeerde conditiescore na de maatregeltoets blijkt dat het aantal objecten wat in een goede c.q. voldoende conditie verkeert is toegenomen van 89% naar 94%. Het aantal objecten wat in een onvoldoende of slechte conditie verkeert is afgenomen van 341 stuks naar 191 stuks. Bij 89 objecten die in een slechte conditie verkeren is inmiddels groot onderhoud gepland. De reductie in de opgave toont duidelijk de meerwaarde aan van de maatregeltoets.

5.5

Storingen en meldingen Voor inwinning en registratie van storingen en meldingen wordt gebruik gemaakt van het MAW (Mous Aquaweb) meldingssysteem en de SAM beheerapplicatie. Via MAW (Mous Aquaweb) worden storingen/meldingen van de gemalen gesignaleerd en draaiuren van de pompen vastgelegd. Eventuele storingen/meldingen worden 24/7 automatisch doorgezet naar de Remondis (contractant van het gemalenonderhoud). Zij gaan vervolgens aan de slag met afhandeling van de storing/melding. Storingen/meldingen via het Radius systeem en bij de gemalen met een rode lamp worden separaat doorgezet naar Remondis; storingen/meldingen die tijdens kantooruren binnenkomen worden door de gemeente doorgezet naar Remondis, storingen/meldingen buiten kantooruren komen binnen bij de storingswachtdienst die ze vervolgens doorzet naar Remondis. Bij binnenkomst van de storing wordt deze door Remondis in de SAM beheerapplicatie geregistreerd. Daarnaast worden ook storingen/meldingen welke niet via het MAW systeem binnenkomen vastgelegd in de SAM beheerapplicatie én vervolgens door Remondis afgehandeld. In de periode november 2018 – oktober 2021 heeft de gemeente gemiddeld circa 35 meldingen per maand ontvangen. Meldingen zijn gekoppeld aan een object en voorzien van een beschrijving. Tot dusver wordt geen coderingen en/of clusteringen gebruikt bij het soort melding.

Dit maakt het lastig de data in massastatistiek te analyseren of te toetsen aan managementdoelstellingen. Dit is één van de verbeterpunten uit de planperiode (zie ook paragraaf 4.5).

Blad 24 van 30

Beheerplan Gemalen - gemeente Midden-Groningen periode 2021-2025 projectnummer 0466011.100 30 mei 2022 revisie 05

5.6

Basisplanning SAM 2021-2030 In de SAM beheerapplicatie wordt de conditiescore gebruikt voor het opstellen van een basisplanning. Daarbij worden de volgende uitgangspunten gehanteerd: 

Conditiescore goed



Conditiescore voldoende Conditiescore onvoldoende Conditiescore slecht

 

Het moment van theoretisch vervangen van de component (o.b.v. technische levensduur) wordt 5 jaar verlengd vanaf het moment van inspectie. Tenzij bouwjaar component + technische levensduur resulteert in een later vervangingsmoment. Indien het bouwjaar van de component onbekend is wordt het vervangingsmoment 5 jaar vanaf inspectie ingepland. Het moment van theoretisch vervangen van de component (o.b.v. technische levensduur) wordt 3 jaar gepland na jaar van inspectie. Het moment van theoretisch vervangen van de component (o.b.v. technische levensduur) wordt 2 jaar gepland na jaar van inspectie. Het moment van theoretisch vervangen van de component (o.b.v. technische levensduur) wordt 1 jaar gepland na jaar van inspectie.

De uitgangspunten bij conditiescore “voldoende” leveren in bepaalde situaties een onlogisch planningsvoorstel. Wanneer een component conditie “voldoende” heeft wordt het vervangingsmoment 3 jaar na jaar van inspectie ingepland. Bij de conditiescore “voldoende” wordt namelijk niet de uitzonderingsregel “bouwjaar component + technische levensduur” toegepast. Objecten die recent zijn aangelegd krijgen daardoor een onlogisch planningsvoorstel. Uit de planningstabel van april 2021 blijkt bijvoorbeeld dat bij 3 minigemalen, die in 2021 een nieuwe pomp hebben gekregen, die vanuit de inspectie een “voldoende” scoren in 2023 vervanging van de pomp is voorzien. Dit is onlogisch, vervanging van deze pompen zal naar alle waarschijnlijkheid niet in 2023 gebeuren maar pas later. In de basisplanning SAM van april 2021 doet deze situatie zich voor bij circa 90 componenten (vervangingswaarde van circa € 400.000). Dit levert een vertekend beeld op in de opgave. Type voorziening

basisplanning SAM 2021-2030 [euro’s]

onbekend slecht onvoldoende voldoende Bergbezinkvoorziening 20.000 41.500 33.600 CVK 4.400 4.200 2.400 Fonteinen 1.400 66.300 Hoofdgemaal 53.400 7.300 175.500 Minigemaal 6.000 156.800 210.200 374.800 Overstorten 5.000 Rioolgemaal 276.100 235.200 477.500 Tunnelgemalen 18.500 Totaal 6.000 510.600 504.700 1.148.600 Percentage 0% 5% 5% 11% Tabel 5-4 opgave basisplanning SAM 2021-2030 [bron: SAM beheerapplicatie, peildatum: 2020]

Blad 25 van 30

goed 975.700 26.400 50.900 845.100 2.576.000 88.000 3.692.500 132.600 8.387.300 79%

Beheerplan Gemalen - gemeente Midden-Groningen periode 2021-2025 projectnummer 0466011.100 30 mei 2022 revisie 05

5.7

Herijkte planning na maatregeltoets Onderstaande tabel toont de herijkte planning waarin de resultaten van de maatregeltoets zijn verwerkt. De totale opgave voor het gemalenbeheer vertegenwoordigd een waarde van circa € 711.400. Dit is aanmerkelijk minder dan de € 1.015.300 die beoogd was in de basisplanning SAM 2021-2030 voor de objecten die in slechte of onvoldoende conditie verkeren. Nogmaals een bevestiging van de meerwaarde van de maatregeltoets. Type voorziening

Herijkte planning na maatregeltoets [euro’s] Groot onderhoud gepland lopend project 2021

ronde 2021/2022

Remondis

Conditie onvoldoende ronde 2021/2022

gemeente 2023/2025

Bergbezink11.100 7.200 10.000 voorziening CVK 1.000 Fonteinen Hoofdgemaal 24.600 11.000 15.000 Minigemaal 3.000 48.300 61.400 Overstorten Rioolgemaal 187.900 62.000 2.900 148.800 Tunnelgemalen Totaal 3.000 223.600 128.500 2.900 236.200 Aandeel 0,4% 31,4% 18,1% 0,4% 33,2% Tabel 5-5 herijkte planning na maatregeltoets beheerder [peildatum: september 2021]

Conditie slecht gemeente 2023/2025

Totaal

8.200

36.500

4.400 1.400 39.200 5.000 59.000 117.200 16,5%

5.400 1.400 50.600 151.900 5.000 460.600 711.400

Circa de helft van de opgave voor het gemalenbeheer maakt onderdeel uit van gepland groot onderhoud in de periode 2021/2022. Het totaal van € 223.600 heeft de gemeente aanbesteed en uitgevoerd in 2021. Het overig deel maakt onderdeel uit van het onderhoudscontract van Remondis. De overige opgave betreft objecten die in een onvoldoende of slechte staat verkeren. De maatregelen voor deze objecten moeten nog voorbereid worden. Voorbereiding en uitvoering van de maatregelen vindt in de planperiode plaats.

Blad 26 van 30

Beheerplan Gemalen - gemeente Midden-Groningen periode 2021-2025 projectnummer 0466011.100 30 mei 2022 revisie 05

6

Financiële middelen Dit hoofdstuk gaat nader in op de financiële middelen voor het gemalenbeheer.

6.1

Beschikbaar budget gemalenbeheer Begroting 2022 Binnen de begroting 2022 zijn de volgende budgetten beschikbaar voor het gemalenbeheer: Kostensoort 421000 421001 421002 438023 438100

Omschrijving/toelichting onroerendezaakbelastingen waterschapslasten - watersysteem/-zuivering gemeentelijke rioolheffing energieverbruik (gas/electra) uitbestede werkzaamheden (jaarlijkse kosten voor de onderhoudscontractant, zie ook paragraaf 0 + (abonnement)kosten voor o.a. SAM en Mouse Aquaweb) telefoon- en datacomm. kosten

438205 Totaal Tabel 6-1 beschikbaar budget gemalenbeheer vanuit begroting 2022

Budget 2022 [euro] 90,00 30,00 30,00 149.600,00 397.800,00 28.200,00 575.750,00

Investeringskredieten Op dit moment is de volgende investeringskrediet nog beschikbaar:  € 440.000 voor de renovatie van de grote gemalen (aanbesteed 2021, uitvoering 2022); Daarnaast is er vanuit het afvalwaterbeleidsplan in de periode 2019-2023 jaarlijks € 1.130.756 geraamd voor investeringen volgens risico gestuurd beheer + klimaatadaptatie. Binnen dit budget is een deel gereserveerd voor het gemalenbeheer.

Blad 27 van 30

Beheerplan Gemalen - gemeente Midden-Groningen periode 2021-2025 projectnummer 0466011.100 30 mei 2022 revisie 05

6.2

Benodigd budget De komende planperiode is vooralsnog € 711.400 nodig voor het gemalenbeheer (zie ook Tabel 5-5). Onderstaande tabel toont aan hoe de geraamde uitgaven van de verschillende onderdelen gedekt worden. Planningscategorie

Omschrijving/toelichting

Geraamde uitgave [euro’s] 3.000

Dekking Bestaand krediet € 235.000

Groot onderhoud gepland Groot onderhoud gepland Groot onderhoud gepland

Lopend project Geplande renovatieronde 2021/2022 Regulier onderhoud aan de gemalen (uitvoering Remondis)

226.500

Bestaand krediet € 440.000

128.500

Conditie onvoldoende

Gemalen die in onvoldoende conditie verkeren en waar (groot) onderhoud buiten de scope van Remondis valt

236.200

Conditie slecht

Gemalen die in slechte conditie verkeren en waar (groot) onderhoud buiten de scope van Remondis valt

117.200

Begroting exploitatie 438100 - uitbestede werkzaamheden Krediet aanvragen begroting 2023 - 2024, Reeds gereserveerd jaarlijks uit jaarschijf 2023-2024 afvalwaterbeleidsplan € 1.131.000. Krediet aanvragen begroting 2023 - 2024, Reeds gereserveerd jaarlijks uit jaarschijf 2023 – 2024 afvalwaterbeleidsplan € 1.131.000.

Tabel 6-2 dekking benodigd budget gemalenbeheer planperiode 2021-2025

Conform het afvalwaterplan 2020-2024 zijn de investeringsbedragen beschikbaar gesteld. De voorgenomen investeringen en exploitatiekosten worden gedekt uit de reguliere begroting en hierdoor zijn er geen financiële consequenties.

Meerjarenplanning gemalenbeheer planperiode 2021-2024

Blad 28 van 30

Beheerplan Gemalen - gemeente Midden-Groningen periode 2021-2025 projectnummer 0466011.100 30 mei 2022 revisie 05

7

Conclusies en aanbevelingen

7.1

Conclusies De gemeente Midden-Groningen maakt op dit moment (peildatum mei 2022) binnen de gemeentelijke waterketen gebruik van 594 gemalen: Grote gemalen: Kleine gemalen:  Bergbezinkvoorziening : 16 st. Fonteinen : 2  Hoofdgemaal : 17 st. Minigemaal : 444  Overstortbemaling : 6 st.  Rioolgemaal : 106 st.  Tunnelgemalen : 3 st.

st. st.

De gemalen vormen een belangrijke schakel binnen de waterketen. Voor het in stand houden van de gemalen voert de gemeente verschillende beheer- en onderhoudsactiviteiten uit. Het dagdagelijks beheer, het afhandelen van storingen, meldingen en incidenten wordt op dit moment uitbesteed aan derden. Via jaarlijkse inspecties wordt de toestand van de objecten van de gemalen in beeld gebracht. De resultaten van deze inspecties worden gebruikt voor het opstellen van de onderhoudsplanning. Uit de laatste inspectie van april 2021 en de daarop uitgevoerde maatregeltoets blijkt dat 94% van de objecten in een voldoende of goede conditie verkeert.

Figuur 7-1 conditiescore objecten na maatregeltoets beheerder [peildatum: september 2021]

191 objecten verkeren in een onvoldoende of slechte conditie. Bij 89 objecten die in een slechte conditie verkeren is inmiddels groot onderhoud uitgevoerd. Groot onderhoud bij de overige objecten vindt plaats in de komende planperiode.

Blad 29 van 30

Beheerplan Gemalen - gemeente Midden-Groningen periode 2021-2025 projectnummer 0466011.100 30 mei 2022 revisie 05

De komende planperiode is vooralsnog in totaal € 711.400 nodig voor het gemalenbeheer. Onderstaande tabel toont aan hoe de geraamde uitgaven van de verschillende onderdelen gedekt worden. Planningscategorie

Omschrijving/toelichting

Geraamde uitgave [euro’s] 3.000

Dekking Bestaand krediet € 235.000

Groot onderhoud gepland Groot onderhoud gepland Groot onderhoud gepland Conditie onvoldoende

Lopend project Geplande renovatieronde 2021/2022 Regulier onderhoud aan de gemalen (uitvoering Remondis) Gemalen die in onvoldoende conditie verkeren en waar (groot) onderhoud buiten de scope van Remondis valt

226.500

Bestaand krediet € 440.000

128.500

Conditie slecht

Gemalen die in slechte conditie verkeren en waar (groot) onderhoud buiten de scope van Remondis valt

117.200

Begroting exploitatie 438100 uitbestede werkzaamheden Krediet aanvragen begroting 2023 - 2024, Reeds gereserveerd jaarlijks uit jaarschijf 2023-2024 afvalwaterbeleidsplan € 1.131.000. Krediet aanvragen begroting 2023 - 2024, Reeds gereserveerd jaarlijks uit jaarschijf 2023-2024 afvalwaterbeleidsplan € 1.131.000.

236.200

Tabel 7-1 dekking benodigd budget gemalenbeheer planperiode 2021-2025

7.2

Aanbevelingen Bij het opstellen van dit beheerplan zijn 2 belangrijke aanbevelingen naar voren gekomen waar de komende planperiode invulling aan wordt gegeven: 1. Onderzoek naar voor- en nadelen operationeel gemalenbeheer in eigen beheer uitvoeren Op dit moment wordt het operationele gemalenbeheer door derden uitgevoerd. De komende periode wordt onderzocht wat de voor- en nadelen zijn wanneer (een deel van) de werkzaamheden (storingen en klein onderhoud) door eigen monteurs wordt uitgevoerd. 2. Optimalisatie van de ontwerpeisen, beheer en onderhoudscyclus en vervangingscriteria Op basis van opgedane ervaring en voortschrijdend inzicht vindt de komende periode op de volgende onderdelen optimalisatie van de ontwerpeisen, beheer en onderhoudscyclus en vervangingscriteria plaats:  Opstellen PVE voor het elektromechanisch deel;  De beheerapplicatie SAM nadrukkelijker inzetten bij het operationeel beheer;  Draaiuren en telemetriedata efficiënter in te zetten voor het beheer van de gemalen;  Opwaarderen van gemalen zodat deze beter in staat zijn vochtige doekjes te verwerken;  Communicatie rondom vochtige doekjes verder verbeteren;  Onderhoudscontract aanscherpen met nieuwe inzichten;  Aanwijzing van gebieden waar aangesloten oppervlak op drukriool afgekoppeld moet worden;  Overstap van norm gestuurd beheer naar risico gestuurd beheer.

De uitkomsten van deze optimalisatie kunnen leiden tot een bijstelling van de ontwerpeisen, onderhoudsconcepten en vervangingscriteria.

Blad 30 van 30

Beheerplan Gemalen - gemeente Midden-Groningen periode 2021-2025 projectnummer 0466011.100 30 mei 2022 revisie 05

Bijlagen

Beheerplan Gemalen - gemeente Midden-Groningen periode 2021-2025 projectnummer 0466011.100 30 mei 2022 revisie 05

Bijlage 1 - Basis Ontwerprichtlijnen Openbare Ruimte (BOOR) gemeente Midden-Groningen” mei 2022

Basis Ontwerprichtlijnen Openbare Ruimte Gemeente Midden-Groningen

Basis Ontwerprichtlijnen Openbare Ruimte Gemeente Midden-Groningen

Versie: concept mei 2022 Datum: 1 mei 2022

Gemeente Midden-Groningen; Basis Ontwerprichtlijnen Openbare Ruimte

2

Inhoudsopgave 1

Inleiding ........................................................................................................................................... 4 1.1

Functie van handboek ............................................................................................................. 4

1.2

Status handboek ...................................................................................................................... 4

1.3

Procedure bij afwijkingen ........................................................................................................ 4

1.4

Actualisatie .............................................................................................................................. 5

2

Leeswijzer BOOR.............................................................................................................................. 6

3

Voorwaarden ................................................................................................................................... 8 3.1

Verharding ........................................................................ Fout! Bladwijzer niet gedefinieerd.

3.1.1 Wegcriteria: Gebiedsontsluitingsweg, buiten de bebouwde kom . Fout! Bladwijzer niet gedefinieerd. 3.1.2

Gebiedsontsluitingsweg; binnen de bebouwde komFout! Bladwijzer niet gedefinieerd.

3.1.3

Gebiedsontsluitingsweg; binnen de bebouwde komFout! Bladwijzer niet gedefinieerd.

3.1.4

Erftoegangsweg, buiten de bebouwde kom ............ Fout! Bladwijzer niet gedefinieerd.

3.1.5

Erftoegangsweg, binnen de bebouwde kom............ Fout! Bladwijzer niet gedefinieerd.

3.1.6

Parkverharding ......................................................... Fout! Bladwijzer niet gedefinieerd.

3.2

Riolering................................................................................................................................... 8

3.3

Groen ................................................................................ Fout! Bladwijzer niet gedefinieerd.

3.4

Water en oevers ............................................................... Fout! Bladwijzer niet gedefinieerd.

3.5

Beschoeiingen .................................................................. Fout! Bladwijzer niet gedefinieerd.

3.6

Civiele kunstwerken ......................................................... Fout! Bladwijzer niet gedefinieerd.

3.7

Speeltoestellen ................................................................. Fout! Bladwijzer niet gedefinieerd.

3.8

Ondergrondse containers................................................. Fout! Bladwijzer niet gedefinieerd.

3.9

Openbare verlichting ............................................................................................................. 38

3.10

Park en straatmeubilair ......................................................................................................... 40

3.11

Bebording en belijning .......................................................................................................... 43

3.12

Laadpalen elektrische voertuigen ......................................................................................... 45

3.13

Kabels en leidingen........................................................... Fout! Bladwijzer niet gedefinieerd.

3.14

Centrumgebied ................................................................. Fout! Bladwijzer niet gedefinieerd.

Bijlagen: 1. Kleurkeuze riolering 2. Uitvoering, revisie en beheer riolering 3. Standaard rioolgemaal 4. Soorten kolken 5. Clickklep 6. Randvoorwaarden realisatie groen 7. Verboden soorten

Gemeente Midden-Groningen; Basis Ontwerprichtlijnen Openbare Ruimte

3

8. Houtsoortkeuze beschoeiingen

1

Inleiding

De openbare ruimte in Midden-Groningen is voortdurend aan verandering en vernieuwing onderhevig. Aanleiding voor verandering is bijvoorbeeld de herstructurering of uitbreiding van een wijk. Vernieuwing kan ook door onderhoudstechnische redenen noodzakelijk of wenselijk zijn. De initiatiefnemer op opdrachtgever is in de meeste gevallen de gemeente Midden-Groningen. In sommige gevallen kan dit een externe partij zijn, denk hierbij aan een projectontwikkelaar. Bij het IBOR handboek is de brandweer ook aangesloten, de brandweer heeft ook een handboek met richtlijnen die gehanteerd dient te worden, lees Handleiding bereikbaarheid en bluswater.

1.1

Functie van handboek De Basis Ontwerprichtlijnen Openbare Ruimte (BOOR) bevat alle relevante voorwaarden die de gemeente Midden-Groningen stelt bij de inrichting van de openbare ruimte. De BOOR heeft drie duidelijke functies: - De BOOR reikt de beheerder toetsingscriteria aan die kunnen worden gebruikt bij de beoordeling van plannen; - De BOOR bevordert de integraliteit binnen de Gemeente Midden-Groningen. Bij het opstellen van de BOOR zijn personen uit de verschillende beheerdisciplines betrokken, waardoor de verschillende beheerdisciplines beter op elkaar zijn afgestemd.