12 Jaarverslag 2020 Kwartier zorg en welzijn

n e g e w e Nieuw Jaar ver slag 2020

Voorwoord

p3

Directeur Adriana Jaarsma en bestuursvoorzitter Ernst Ottens over 2020

p4

Brenda Dijkstra: ‘wil iemands ogen weer zien schitteren’

p6

Eva Dehé: ‘Grip geeft het leven glans’

p8

Hanita Beumkes: ‘We willen de kwaliteiten van mensen versterken’

p10

Ina, Marion en Kees: ‘Een bizar jaar waarin veerkracht veel mogelijk maakte’

p12

Marije Ribbink: Verbondenheid

p14

Marion Stuut: ‘Elk kind verdient een goede start’

p16

Yvonne Berens: ‘Het 5 voor 12 effect van de Beschermtafel’

p18

Sebastiaan Ouwehand: ‘Elke jongere moet op de juiste plaats terechtkomen’

p20

Ronald Schilperoort: Over de Wet verplichte geestelijke gezondheidszorg

p22

Mirna Kiers: Een eerlijk gesprek over kinderwens en zwangerschap

p24

Jongerenwerkers

p26

Buurtbemiddeling Midden-Groningen

p28

Maatschappelijke Activering

p28

Maatschappelijk Activiteitencentrum: ‘Je moet roeien met de riemen die je hebt’

p29

Opbouwwerk dicht bij de mensen in wijken en dorpen

p30

Ervaringen met werken in coronatijd

p32

Sociale Teams bieden ondersteuning

p34

Mantelzorgondersteuning

p36

Vrijwilligerswerk in Midden-Groningen

p37

Sociaal Beheer

p38

Zorg Nabij 2020

p40

Algemene gegevens

p42

Organisatiestructuur

p43

Beleid

p44

Werkplan en financiën 2020

p46

Nieuwe wegen In dit jaarverslag kijken we terug op een bijzonder en historisch jaar. Als samenleving maakten we iets mee

dat we niet eerder meemaakten. Ons leven werd volledig op de kop gezet. We moesten roeien met de riemen die we eigenlijk niet (meer) hadden. Wij bedachten nieuwe wegen om in de anderhalve meter samenleving met cliënten en met elkaar in contact te blijven. Om mensen een hart onder de riem te steken. De helpende hand of een luisterend oor te bieden. Het leven een beetje leefbaar te houden. Dit jaarverslag laat zien dat je met vindingrijkheid en veerkracht veel kunt bereiken. Onze mensen hebben bergen verzet. Ik heb daar heel veel respect voor. En ik vind het een voorrecht om bij deze fantastische club te horen! Namens iedereen van Kwartier wens ik u veel leesplezier.

Co l o fo n Jaarverslag 2020 Kwartier Zorg & Welzijn Con cept: Henk Dilling & Peter Fransz Tekst: Henk Dilling | Veenwouden

Adriana Jaarsma | Directeur Kwartier Zorg & Welzijn

Kwartier Z o r g & We l z i j n w i j z i j n e r vo o r u e n.. . a lt i j d i n d e b uur t .

VOORWOORD

I n h o u d s o p g ave

Vor m gev ing : Peter Fransz | Brandsz | Leeuwarden Fotografie: Inge Vegter en andere bronnen D rukwerk : CSL Leeuwarden

p2

p3

‘We hebben met elkaar een jaar van mentale topsport achter de rug’

Als er één woord is dat van toepassing is op de inzet van de mensen van Kwartier in 2020, dan is dat het woord bewonderenswaardig. Dat vinden directeur Adriana Jaarsma en bestuursvoorzitter Ernst Ottens. Ondanks alle coronabeperkingen werden er organisatorisch meters gemaakt en ging het bieden van zorg en welzijn gewoon door. Of beter: ‘ongewoon door’, want in de anderhalve meter samenleving was nauwelijks ruimte voor persoonlijk contact en werden nieuwe manieren gevonden om met cliënten en met elkaar in contact te blijven.

Als we dit interview afnemen is het voorjaar 2021. Nederland is druk bezig met inenten tegen het coronavirus. Langzaam maar zeker kruipen we uit het dal van de beperkingen. Hoe kijken jullie terug op het jaar waarover dit jaarverslag gaat?

waarbij wij zijn betrokken is gericht op het doorbreken

Wat was persoonlijk het moeilijkste?

Ad riana: ‘Als ik om tien uur ’s ochtends mijn eerste

van generatie-op-generatie armoede.’

Ad riana: ‘Los van alle narigheid vond ik de eerste

afspraak had, dan ging ik soms vooraf een blokje rennen.

fase van corona ook wel een moment van onthaasten.

De rode draad in mijn leven is sport. Dat houdt mij

E r ns t: ‘Met de invulling van dit programma kiest de

Ik zag mijn agenda leeglopen. Alle afspraken werden

op de been.’

gemeente voor een doelgroep die wel een steuntje in de

afgezegd. Tegelijk had ik een unheimisch gevoel: hoe

Er nst: ‘In het jaar van COVID-19 moesten nieuwe wegen

rug kan gebruiken. Dat is een goede zaak. We hebben in

hou je grip op de organisatie als je thuis moet werken?

worden gevonden om met elkaar te communiceren en in

onze regio, vergeleken met de rest van Nederland, veel

Hoe blijven we met elkaar in verbinding? Aan de ene

Wat neem je van de coronatijd mee naar het post-coronatijdperk?

contact te blijven. Ik vind het grote klasse hoe Kwartier

kinderen en volwassenen met een licht verstandelijke

kant wil je het goede voorbeeld geven met thuiswerken,

Ad riana: ‘Meer thuiswerken. We hebben ervaren dat

het heeft opgepakt. En ondertussen ging het werk gewoon

beperking. Laaggeletterdheid en armoede komt ook veel

aan de andere kant wil je grip houden op je organisatie.

je ook op afstand goed contact kan hebben. Dat dit heel

door. Jaarverslag, begroting, maar ook de herstructurering

voor. Dat maakt dat er meer gezinnen zijn waar meerdere

Dat is een soort spagaat. We hebben met elkaar een jaar

efficiënt en effectief kan zijn. Dat geldt vooral voor het

en de voorbereiding van de overgang van vijf naar vier

problemen spelen. Ik hoop dat de programma’s bijdragen

van topsport achter de rug. Mentale topsport.’

overleg met collega’s. Minder voor het contact met onze

Sociale Teams. Al die zaken kregen hun beslag, naast

aan verbetering. Jongeren moeten de kans krijgen om zich

alle perikelen rond corona.’

optimaal te ontwikkelen, vooral in Midden-Groningen.’

Ad r iana . ‘Het was óók een intensief jaar geweest

Waren er zorgen in 2020?

van Werkplein Ability bij de gemeente Het Hogeland.

Erns t : ‘Het thuiswerken inclusief contact op afstand

zonder corona. Er stonden grote thema’s op de agenda.

Ad r i a na : ‘Ik heb vaak gedacht aan kwetsbare kinderen.

Tijdens de eerste golf zijn veel sociale werkvoorzienin-

heeft zichzelf bewezen. Het is een goed alternatief om

Ernst noemde ze al: de reorganisatie en de door-

Hoe gaat het met die kinderen nu ze veel thuis moeten

gen langere tijd gesloten. Wij hebben ervoor gekozen

even met elkaar te overleggen zonder te moeten reizen.

ontwikkeling van de Sociale Teams. Op beide projecten

zitten en niet naar school kunnen? We hebben

om maar één week dicht te blijven. Waarom?

Maar het is wat Adriana zegt: het is vooral geschikt

kijk ik met een goed gevoel terug. Er was een prima

noodopvang geregeld voor crisissituaties.

Omdat structuur en dagritme enorm belangrijk zijn voor

voor wat zakelijker gebruik.’

TOPSPORT

Directeur Adriana Jaarsma en bestuursvoorzitter Ernst Ottens over 2020

cliënten. Die blijven we uiteraard opzoeken. Dat is een Erns t : ‘Die innerlijke strijd herken ik wel.

belangrijk deel van onze kracht.’

samenwerking met alle betrokkenen, zoals HR, financiën, Ook over kwetsbare volwassenen heb ik me zorgen

passen en meten en met inachtneming van de vereiste

gemaakt. Mensen die eenzaam zijn. Ik ben blij dat sociaal

anderhalve meter konden we doordraaien.

Wat ga je als eerste doen als het leven weer een beetje zijn gewone gang gaat?

Er nst: ‘Ik denk dat we steeds beter in onze rollen komen.

werkers als cruciale beroepsgroep zijn aangemerkt.

Tijdens de tweede golf bleven overigens vrijwel alle

Erns t : ‘Muziek maken. En weer naar concerten.

De gemeente als opdrachtgever en Kwartier als uitvoer-

Wat hebben we onze flexibele kant moeten laten zien...

sociale werkvoorzieningen geopend.’

Randy Newman staat nog op mijn lijstje. En de Mattheus

der. Verschillende rollen, maar we staan voor hetzelfde:

En onze veerkracht. We hebben veel gepland.

een goede kwaliteit van zorg en welzijn voor de mensen

En vervolgens was het afwachten of iets kon doorgaan. Als

in Midden-Groningen. Die gezamenlijke missie zie je heel

dat niet kon, dan gingen we met elkaar op zoek naar alter-

Hoe zorgde je in die hectische tijd voor ontspanning?

Ad riana: ‘Het lijkt me gaaf om met alle medewerkers

mooi in de samenstelling van de Sociale Teams.’

natieven. We lieten ons niet kisten. Maar je vraagt

Erns t : ‘Net als veel Nederlanders trok ik de wandel-

bij elkaar te komen en feest te vieren. Eten, drinken,

je op een bepaald moment wel af: ‘hoe gaan we het

schoenen aan. Meters maken in de buitenlucht.

muziek, voetjes van de vloer, bijpraten. Het idee dat je

redden?’ Thuiswerken, voor je kinderen zorgen, thuiso-

Eén van mijn grote hobby’s is muziek.

weer kunt gaan en staan waar je wilt geeft een

derwijs… Hoe lang hou je dat vol? Dan ben je blij met de

Ik speel euphonium bij een muziekvereniging.

geweldig vrijheidsgevoel.’

berichtgeving over vaccins die bijna beschikbaar zijn. Dan

Maar dat kon helaas niet meer.’

leidinggevenden en de gemeente.’

De gemeente heeft Kwartier gevraagd om een bijdrage te leveren aan Hart voor Midden-Groningen, een onderdeel van het Nationaal Programma Groningen (NPG). Hoe ziet die bijdrage eruit? Ad r iana : ‘Eén van onze leidinggevenden, Marion Stuut, is lid van het kernteam van Hart voor Midden-Groningen. Gedurende 10 jaar worden verschillende projecten uitgevoerd, onder andere op het gebied van jeugd- en jongerenwerk+ en armoede. Eén van de projecten

p4

de collega’s van de sociale werkvoorziening. Met wat

weet je dat er licht is aan het eind van de tunnel.’

Passion. Ik heb vouchers voor verschillende concerten.’

Kwartier Z o r g & We l z i j n w i j z i j n e r vo o r u e n.. . a lt i j d i n d e b uur t .

Naast mijn bestuurswerk bij Kwartier ben ik directeur

p5

Ze studeerde Engels aan de lerarenopleiding, maar ze koos uiteindelijk – na de opleiding SPH – voor de sector zorg en welzijn. Brenda Dijkstra (28) werd sociaal werker. Bij Kwartier houdt ze zich bezig met maatschappelijke activering. ‘Bij maatschappelijke activering gaat het vaak om

Dat je in jezelf gaat geloven en dat je durft te

mensen die weinig contacten hebben. Ze hebben nau-

vertrouwen op een ander. Dat er mensen zijn die

welijks of geen verbinding met de maatschappij en ze

het goed met jou voor hebben.’

bevinden zich in een kwetsbare situatie. Meestal hebben

p6

Een soort troost

vertrouwen in de medemens en de samenleving ver te

Je moet leren dat het belangrijk is om hulp te

zoeken.’ Brenda gaat bij deze mensen op huisbezoek.

vragen en te aanvaarden, zegt Brenda. ‘Ik heb dat

Probeert een vertrouwensband op te bouwen.

zelf ook moeten leren. Ik heb lang gedacht dat ik alles

‘We zetten samen de mogelijkheden op een rij.

alleen moest oplossen. Niet dus. Helemaal niet nodig.

Wat zou je willen doen waardoor je weer een beetje

Er is niets mis mee om een beroep te doen op anderen.

meedoet in de maatschappij?’ Vaak is vrijwilligerswerk

Door dat besef ontstond bij mij de motivatie om

het hoogst haalbare. Maar dat kan al een té grote stap

sociaal werk te gaan doen. Ik wil mensen helpen.

zijn. Dan is het al mooi als iemand één of twee keer in

Een duwtje in de rug geven waardoor ze beter in

de week koffie gaat drinken in het wijkcentrum.’

hun vel gaan zitten. Wat meer gaan lachen. ander. Dat ze van waarde zijn. 2020 was een vreemd

Luisteren, luisteren, luisteren. Dat is een belangrijk

jaar. Sommige cliënten hadden zoiets van:

deel van haar werk. Mensen de tijd geven. Maar ook

door corona zit iedereen nu thuis, ik ben niet

vragen stellen. ‘Soms komt er in de eerste gesprekken

meer de enige die alleen is. Dat gaf een soort

weinig uit. Maar ik ben er wel. En daarmee laat ik zien

troost. Maar voor anderen was het een

dat ik er vertrouwen in heb. Ieder mens heeft wel iets te

heel moeilijk jaar.’

bieden. De één is heel creatief, de ander kan goed verhalen vertellen. En ga zo maar door.’ Al pratende probeert ze erachter te komen wat iemand leuk of interessant vindt om te doen. ‘Waarvan gaan iemands ogen weer schitteren? Dat probeer ik te ontdekken. Belangrijk is dat er iets van vertrouwen terugkomt.

van s t e i r e t a d Belangrijk is omt. Dat je in jezelf k g u r e t n e w u o r t t te f r ver u d e j t a d n gaat geloven e op een ander. Dat er vertrouwen het goed met ie mensen zijn d hebben. jou voor

Kwartier Z o r g & We l z i j n w i j z i j n e r vo o r u e n.. . a lt i j d i n d e b uur t .

Het gevoel hebben dat ze iets betekenen voor een

Luisteren, luisteren, luisteren

BRENDA

Brenda Dijkstra wil iemands ogen weer zien schitteren

ze geen baan. Door verschillende gebeurtenissen is het

p7

Grip & Glans is bedoeld voor mensen die door omstan-

Medisch Centrum Groningen. In haar onderzoek staat de

digheden even uit balans zijn. Die omstandigheden

vraag centraal hoe het komt dat sommige mensen tot op

hebben meestal te maken met sociale relaties en sociale

hoge leeftijd gezond en gelukkig blijven, terwijl anderen

rollen, zingeving en gezondheid. ‘Dit gaat vaak ten koste

daar veel moeite mee hebben. Hoe valt dit te verklaren

van je welbevinden, de glans’, zegt Eva. ‘Het uit zich in

vanuit sociale en psychologische factoren? Veel onder-

bijvoorbeeld somberheid, angst, eenzaamheid en licha-

zoek heeft al aangetoond dat sociale relaties - zowel in

melijke klachten. Tegelijkertijd ervaren mensen ook vaak

termen van persoonlijke relaties als van maatschappe-

een verminderd vermogen om zelf iets aan de situatie

lijke rollen - van groot belang zijn voor het welbevinden

te doen. Ze krijgen geen grip op hun situatie, waardoor

op latere leeftijd en zelfs voor de lichamelijke gezond-

een negatieve spiraal kan ontstaan van steeds minder

heid en de levensduur van mensen. Daarnaast blijkt

welbevinden en eigen regie.’

dat mensen ook zelf een bijdrage kunnen leveren om

EVA

Eva Dehé was jarenlang (mede-) organisator van de Dag van de Dialoog in Midden-Groningen. Door die activiteit kwam ze in contact met zorg en welzijn. De kennismaking beviel zo goed dat ze bij Kwartier aan de slag ging als docent Grip & Glans. Daarnaast is ze trainingsacteur.

gelukkig en gezond oud te worden. grip en glans te krijgen. Niet door therapie of moeilijke

Welbevinden en zelfregie

gesprekken, maar door aan het werk te gaan met dingen

Naast informatie en uitleg bestaat elke bijeenkomst uit

waardoor iemand weer zin krijgt in de dag van morgen.

oefeningen over het werken met de GLANS-schijf. Dat

‘Haalbare stappen, elkaar ontmoeten, nieuwe mensen

zijn de vijf belangrijkste aandachtspunten met het oog

leren kennen, je nuttig voelen. Het is een verrijking van

op welbevinden en zelfregie: Gezondheid en gemak,

je leven.’ De cursus bestaat uit zes wekelijkse bijeen-

Lichamelijk en leuke bezigheden, Affectie, Netwerken

komsten van ongeveer twee uur. Na drie maanden volgt

uitbouwen en Sterke punten ontdekken. De eerste let-

een terugkombijeenkomst. Groepen bestaan uit acht

ters vormen het woord GLANS. ‘Je bepaalt zelf op welk

tot twaalf deelnemers en worden geleid door getrainde

gebied of welke gebieden je iets wilt veranderen. En wát

G&G-docenten.

je wilt veranderen. Stapsgewijs werk je vervolgens aan het realiseren van je doel. Het is steeds weer prachtig

Gelukkig en gezond

om te zien dat mensen meer zelfvertrouwen krijgen, zich

Het programma is voortgekomen uit het onderzoekspro-

bewuster worden van hun eigen kunnen en positiever

gramma van prof. dr. Nardi Steverink, die is verbonden

naar hun toekomst gaan kijken.’

aan de Rijksuniversiteit Groningen en het Universitair

Het is steeds weer prachtig om te zien dat mensen meer zelfvertrouwen krijgen, zich bewuster worden van hun eigen kunnen en positiever naar hun toekomst gaan kijken. p8

Eva Dehé, docent Grip & Glans:

‘Grip geeft het leven glans’

Kwartier Z o r g & We l z i j n w i j z i j n e r vo o r u e n.. . a lt i j d i n d e b uur t .

Eva en haar collega-docenten helpen mensen om weer

p9

Hanita Beumkes, coördinator MAC Midden-Groningen:

Hoe kunnen we welzijn, werk, inkomen en zorg met

nieuwe vrijwilligers worden gevoerd door vrijwilligers

elkaar verbinden? Het was deze vraag die in 2016 leidde

die al wat langer bij ons actief zijn. Daardoor is de

tot de oprichting van het MAC Menterwolde. Onderzoek

drempel laag.’ Ook binnen het MAC zijn activiteiten

leert dat problemen en ondersteuningsbehoeften op de

waarvoor vrijwilligers nodig zijn. Bijvoorbeeld bij de

vier genoemde aandachtsgebieden meestal niet los van

Ruilderij en Leutje Ruilderij (tweedehandskleding voor

elkaar staan. Daarom is het zinvol dat ze in samenhang

volwassenen en kinderen). Of bij het Leespunt.

worden opgepakt. ‘We willen de kwaliteiten van mensen

De bibliotheek van het MAC telt inmiddels meer

versterken’, zegt Hanita. ‘Mensen ondersteunen bij

dan 5000 boeken.

HANITA

Het Maatschappelijk Activiteitencentrum (MAC) Midden-Groningen in Muntendam biedt diensten en activiteiten op het gebied van welzijn, werk, inkomen en zorg. Mensen kunnen er binnenlopen voor informatie, advies en ondersteuning. Ook de Vrijwilligerscentrale is er gevestigd. Deze bemiddelt bij vrijwilligerswerk en vrijwillige hulp. Hanita Beumkes is coördinator van het MAC.

zelfredzaamheid en ze activeren naar werk, vrijwilligerswerk of een activiteit. Het is belangrijk om te ervaren dat

Respectvolle benadering

bijvoorbeeld vrijwilligerswerk leuk is. Dat je daarmee

Naast de Vrijwilligerscentrale, de kledingruilwinkel en

sociale contacten opdoet en zinvol bezig bent en je

het Leespunt biedt het MAC onderdak aan het Taalcafé

werkervaring vergroot als je op zoek bent naar werk.’

(taalmiddag voor nieuwkomers), het Taalhuis (Nederlandse

p10

Dagactiviteit ouderen (een leuke ochtend voor ouderen

Met mensen die zich aanmelden als vrijwilliger

en/of mantelzorgers die er even uit willen), het Dorpsin-

wordt gezocht naar het best passende vrijwilligerswerk.

formatiepunt (voor informatie over bijvoorbeeld het invullen

Er is een vacaturebank met ruim 100 vrijwillige

van formulieren), DigiPunt (hulp bij computer- of tabletge-

vacatures. Vrijwilligerswerk kan ook betekenen dat

bruik), het Juridisch spreekuur (iedere woensdag), Humani-

iemand gaat klussen voor de vrijwillige hulpdienst.

tas (hulp aan nieuwkomers) en Vrijwillige Hulp (bemiddelen

Kleine tuinklusjes zoals onkruid verwijderen,

bij hulpvragen). Gevraagd naar haar drijfveer hoeft Hanita

grasmaaien. Vervoer naar arts of ziekenhuis. Hulp bij

niet lang na te denken. ‘Ik wil mensen helpen. Ieder

computer-, smartphone- of tabletgebruik. Een maatje

mens verdient een respectvolle benadering en de kans

voor de gezelligheid. ‘De oriënterende gesprekken met

om iets te doen waar je je goed bij voelt.’

lle o tv c e p s e r n e e t n ie Ieder mens verd om iets te doen ns a k e d n e g in r e d a ben oelt. v ij b d e o g je je r waa

‘We willen de kwaliteiten van mensen versterken’

Kwartier Z o r g & We l z i j n w i j z i j n e r vo o r u e n.. . a lt i j d i n d e b uur t .

les voor laaggeletterden), de Breigroep en de Naaiclub,

Lage drempel

p11

Het jaar 2020 is het jaar dat onze samenleving op zijn kop zette. Leidinggevenden Sociale Teams Ina Bouius en Marion Stuut en leidinggevende welzijn en samenleving Kees Dijkstra blikken terug op een bizar jaar, waarin ondanks alle beperkingen toch heel wat meters zijn gemaakt. Hoe kijk je terug op 2020?

De drie leidinggevenden vormen samen met de

M a ri o n : ‘Het was een heftig jaar. Locaties moesten sluiten.

HR-adviseur, de financieel controller en directeur

Medewerkers gingen vanuit huis werken. Met cliënten

Adriana Jaarsma het managementteam. We hebben

alleen telefonisch contact of via beeldbellen. Voor spoed-

allemaal onze taken en verantwoordelijkheden.

eisende zaken hebben we Team Urgent opgericht. Als we

Door de organisatieverandering konden we bovendien

de situatie op afstand niet goed konden beoordelen, zijn

beantwoorden aan een bezuinigingsopdracht.’

we ter plaatse gaan kijken. Voor kinderen uit kwetsbare onze eigen teams konden we een beroep doen op de

Een ander project was de doorontwikkeling van de Sociale Teams. Waarom was dat nodig?

kennis en kunde van twee gedragswetenschappers en

In a: ‘Uit evaluatie bleek dat de basis op orde is, maar dat

twee werkbegeleiders en de coördinator OGGz.’

er ook een aantal verbeterpunten waren. Daarom is begin

gezinnen is noodopvang geregeld. Naast de expertise van

de Sociale Teams. Onder leiding van de Projectleider

voeten kunt. Het is nogal wat: je werk doen, voor je

doorontwikkeling Sociale Teams is onderzocht welke

kinderen zorgen en ook nog een beetje aan jezelf denken.

omvang en samenstelling optimaal zijn om beslagen ten

Dat vraagt veel energie. En steeds die onzekerheid.

ijs te komen. Dat leidde tot de keuze om van vijf naar

Hoe lang moeten we het nog volhouden? Wat is het voor-

vier integrale teams te gaan.’

uitzicht? Hopelijk gaat het vaccineren in 2021 perspectief bieden. Er zijn hele mooie dingen bedacht, bijvoorbeeld

Marion : ‘Integraal werken blijft uitgangspunt, met focus op

maatschappelijk werkers die dagelijks belden met angstige

preventie, eigenaarschap, eigen kracht en inzet van eigen

en eenzame inwoners. Ik zag veel gedrevenheid en betrok-

netwerk. Daarnaast gaan we een werkwijze met uniforme

kenheid om onze gezinnen te blijven ondersteunen.’

werkprocessen ontwikkelen voor veiligheid/chronische/ complexe casussen gezinnen, OGGz-WvGGz en onderwijs.

Ke e s : ‘Door het wegvallen van de gebruikelijke structuur

Ook de aansturing van de vier integrale teams is

werden de effecten van ons werk duidelijker dan ooit.

aangepast aan de nieuwe inrichting.’

Er wordt wel eens gevraagd: wat is het nut en de noodzaak van jullie inzet? De coronacrisis maakte heel duidelijk wat

In a: ‘We hebben gekozen voor vier coaches in de teams die

er gebeurt als wij ons werk minder effectief kunnen doen.

de medewerkers inhoudelijk aansturen, ondersteunt door

Dan blijven veel problemen achter de voordeur. Volwasse-

twee gedragswetenschappers en een coördinator OGGz.

nen en kinderen zijn niet zichtbaar achter een dichte deur.

Daarnaast zijn twee leidinggevenden voor de sociale teams

Als de voordeur weer open gaat, dan zie je wat er aan de

aangesteld. In 2020 zijn alle voorbereidingen voor de

hand is. We moeten ons voorbereiden op veel werk in onze

veranderingen in gang gezet. Op 1 februari 2021 start de

sector na ‘coronatijd’, als gevolg van de effecten van de

vernieuwde opzet.’

langdurige isolatie van inwoners.’

Kwartier is betrokken bij het Nationaal Programma Het was ook het jaar van de herstructurering van Kwartier. Hoe is dat gegaan?

Groningen (NPG) en Hart voor Midden-Groningen.

M a ri o n : ‘Bij onze herstructurering hebben we bekeken

Marion : ‘Het NPG is bedoeld als investering in een gezonde

welke scenario’s er mogelijk zijn om je organisatiestructuur

toekomst voor alle Groningers. Vanuit dit programma

neer te zetten. We zijn een relatief kleine organisatie. Waar

zijn gelden beschikbaar gesteld voor verbetering van de

we naartoe wilden was een compacte organisatiestructuur.

leefbaarheid en duurzaamheid. Dat heet Hart voor Midden

Daarom zijn we - met instemming van de ondernemings-

Groningen. Wij zijn betrokken bij thema’s rond “sociaal” en

raad - van twee leidinggevenden en vijf teamleiders, naar

“jeugd”. Bij “sociaal” wordt onder andere ingezet op het

drie leidinggevenden en vier teamcoaches gegaan.

doorbreken van generatie-op-generatie armoede. Jongeren

Dat vergroot onze slagvaardigheid.

moeten de kans krijgen om zich optimaal te ontwikkelen in

Wat houdt dit in?

Midden-Groningen. Verder zijn we betrokken bij projecten om mensen te begeleiden bij het wegwerken van schulden.’

p12

Een bizar jaar waarin veerkracht veel mogelijk maakte Als er iets is waarop het jaar 2020 een beroep

Het aloude straatwerk heeft in coronatijd een

heeft gedaan, dan is dat ongetwijfeld ons uithou-

impuls gekregen?

dingsvermogen. Wat betekende dat voor zorg en

Ke e s: ‘Absoluut. Hetzelfde geldt voor de waardering

welzijn in Midden-Groningen?

van menselijk contact en verbondenheid in buurten en

Ke e s: ‘Je zag een enorme veerkracht. Organisaties die

wijken. Wat we horen is dat mensen zich plotseling

de lijnen naar elkaar kort hielden. Regels en procedures

realiseerden hoe waardevol het is om samen iets te doen.

verdwenen naar de achtergrond. Er was een unaniem

Als corona is bedwongen verwacht ik veel buurtbarbe-

besef: het werk moet worden gedaan. We kunnen

cues. Maar ook vrijwilligershulpdiensten krijgen het

mensen niet in de kou laten zitten. Onze welzijnsteams

druk. Mensen hebben nagedacht over wat ze nou echt

gingen intensieve verbindingen aan met de Sociale

belangrijk vinden in het leven. Iets voor een ander

Teams. Bijvoorbeeld jongerenwerkers en casemanagers

betekenen hoort daar beslist bij. We worden gewoon

jeugd wisten elkaar prima te vinden. Er ontstond een

gelukkiger als we iets voor een ander doen.’

mooie wisselwerking. Omdat jongerenwerkers outreachend werken, dus in contact treden met groepen,

Ina en Marion knikken instemmend. ‘Mooi gesproken

kunnen ze problematiek signaleren die soms verborgen

Kees’, klinkt het. ‘Spijker op zijn kop’.

Kwartier Z o r g & We l z i j n w i j z i j n e r vo o r u e n.. . a lt i j d i n d e b uur t .

Kwartier, die heeft ingezet op een nieuwe inrichting van

werken. Het kost even tijd voordat je met de techniek uit de

INA MARION KEES

2020 een werkgroep opgericht vanuit de gemeente en I n a : ‘Iedereen moest wennen aan de nieuwe manier van

blijft voor de reguliere hulpverlening.’

p13

MARIJE

‘Vanuit onderlinge

Eén van de positieve dingen van de corona-tijd is dat er mooie initiatieven ontstonden om elkaar een schouderklop te geven of een hart onder de riem te steken. Bijvoorbeeld een soep-op-de-stoepactie. ‘Door corona werd de wereld ineens heel klein’, zegt opbouwwerker Marije Ribbink. ‘Dan is het mooi als je aan elkaar denkt en dat ook laat blijken, bijvoorbeeld door iemand die het moeilijk heeft te verrassen met een lekkere kom soep. Je merkte dat iedereen blij was met zo’n gebaar.’

kunnen mooie dingen ontstaan’

De maanden van beperkte sociale contacten hebben vol-

bij het aanpakken van sociale en fysieke vraagstukken

gens Marije aangetoond dat de eigen buurt of straat heel

in wijken, dorpen en steden. ‘Dat betekent ook dat je te

belangrijk is voor het welzijn van mensen. ‘En dan gaat

maken krijgt met alle lagen van de bevolking.

het niet alleen om schone straten, maar vooral om saam-

Van de gepensioneerde wetenschapper en de alleen-

horigheid. Vanuit die onderlinge verbondenheid kunnen

staande moeder of vader tot en met de staalarbeider

mooie dingen ontstaan.’ Belangrijk is dat een idee niet

en de beroepsmilitair. Juist die variatie vind ik heel

van bovenaf wordt opgelegd, maar vanuit de mensen

aantrekkelijk.’ Wat corona nadrukkelijk zichtbaar heeft

zelf komt. Dat vergroot het draagvlak. ‘Als opbouwwer-

gemaakt, zo besluit Marije, is dat ieder mens een

kers helpen wij om de initiatieven handen en voeten te

bepaalde kwetsbaarheid heeft. ‘Ik vond het mooi dat

geven. Daar moet je altijd voorzichtig mee zijn. Waar

Mark Rutte dat uitsprak tijdens één van de corona-

het om gaat is een goede balans tussen wat mensen zelf

persconferenties. Iedereen heeft soms steun nodig.

willen en kunnen en de toegevoegde waarde van jou als

Maar wat ook weer eens is gebleken is dat mensen

opbouwwerker. Je moet weten wanneer je een stapje

boven zichzelf kunnen uitstijgen. Het is prachtig om

terug moet doen en wanneer je juist een stapje extra

daar als opbouwwerker je steentje aan bij te dragen.

moet zetten.’

Een leefbare gemeenschap door het versterken van de sociale samenhang, daar gaat het om.’

Een leefbare gemeenschap De opbouwwerker is een netwerker die burgers, gemeenten en organisaties stimuleert en ondersteunt

gebleken is is ns ee r ee w k oo at w Maar en uitstijgen. nn ku f el hz ic z n ve bo n se dat men als opbouwwerker r aa d om g ti ch ra p is Het gen. je steentje aan bij te dra p14

Kwartier Z o r g & We l z i j n w i j z i j n e r vo o r u e n.. . a lt i j d i n d e b uur t .

verbondenheid

p15

bijvoorbeeld door slechte voeding, mishandeling, ouders die voortdurend ruzie maken. Dan begin je al met een achterstand in je leven. Om dit te voorkomen is het enorm belangrijk dat we stressvolle situaties al tijdens de zwangerschap signaleren. Dat is wat we proberen te doen met de Lokale Coalitie.’ De Lokale coalitie is een samenwerking tussen kinderopvang, verloskundigen, kraamzorg, huisartsen, GGD en Sociaal Team. De coalitie maakt gezamenlijke afspraken over het eerder bereiken van kwetsbare ouders, over signalering, doorverwijzing en over hoe begeleiding rond kwetsbare gezinnen voor en tijdens de zwangerschap en na de geboorte, verbeterd kan worden.

Elk kind verdient een goede

p16

Een mooie uitdaging ‘Als een moeder aangeeft zich zorgen te maken over de zwangerschap of de periode na de zwangerschap, dan doet de verloskundige een aanmelding bij de GGD. Er volgt dan een gesprek met een jeugdverpleegkundige van de GGD. Die bekijkt vervolgens wat er nodig is. Soms kan de GGD iets betekenen. Soms is er doorverwijzing naar het Sociaal Team. Verder hebben we een multidisciplinair overleg over eerste lijn zwangerschap. We kijken dan wie van de coalitiepartners het meest geschikt is om een bepaalde vraag op te pakken. Dat is soms voldoende. Een van de partners bekijkt dan samen met de moeder of ouders hoe ze verder gaan. Hoe beter we elkaar binnen de coalitie weten te vinden, hoe beter we mensen kunnen helpen. Waar het om gaat is dat iemand op het juiste moment de juiste zorg krijgt bij de juiste hulpverlener.’ Marion wist als kind al dat ze ‘iets’ met mensen zou gaan doen. ‘Het is wel een beetje anders gelopen. Ik dacht altijd dat het iets creatiefs zou worden. Iets met mijn handen doen. Dat werd het dus niet, maar het is wel een leuke hobby. Als leidinggevende werk ik niet mét cliënten, maar ik werk wel altijd vóór ze. Ik vind het een mooie uitdaging: de mogelijkheid om voor een grotere groep iets te betekenen.’

Het is enorm belang stressvolle situaties arijk dat we l tijd zwangerschap signale ens de ren.

Een goede start is cruciaal voor ontwikkeling, gezondheid en welzijn van het kind, ook in haar of zijn latere leven. Zonder een goed begin is er op latere leeftijd een grotere kans op fysieke en psychische problemen. Vaak zijn sociale risicofactoren en het gebrek aan beschermende factoren de oorzaak van een slechte start. De Lokale Coalitie Kansrijke Start (gericht op de periode 10 maand en de eerste 1000 dagen) wil daar iets aan doen. leidinggevende Sociale Teams Marion Stuut vertelt er meer over.

Kwartier Z o r g & We l z i j n w i j z i j n e r vo o r u e n.. . a lt i j d i n d e b uur t .

‘Sommige kinderen hebben vanaf de geboorte al te maken met stress,

MARION

Lokale Coalitie Kansrijke Start

p17

effect van de

Bescherm Elk kind verdient mooie jeugdherinneringen. Daarom mag geen enkel kind de dupe worden van een onveilige thuissituatie. Bij een vermoeden van onveiligheid of daadwerkelijke onveiligheid in een gezin kan de hulpverlener een Beschermtafel organiseren. Yvonne Berens, orthopedagoog bij Kwartier, ondersteunt de maatschappelijk werkers bij deze complexe casuïstiek.

tafel

zelf bepalen wat er op het gebied van hulpverlening gebeurt. Wij ondersteunen ze en we hopen dat ze naar onze adviezen willen luisteren. Maar het zijn de ouders die beslissen.’ Als de hulpverlener het gevoel heeft dat een ouderlijke beslissing onveilig of bedreigend is voor de ontwikkeling van het kind, dan kan een verzoek tot onderzoek worden gedaan bij de Raad voor de Kinderbescherming. ‘Wij vragen ze te beoordelen of de hulpverlening in het vrijwillig kader kan blijven of dat er een kinderbeschermingsmaatregel nodig is. Vaak is dat een ondertoezichtstelling van het kind.’

Situatie verbeteren Deze route bestaat nog steeds, maar er is een stap tussen geplaatst: de Beschermtafel. Er wordt wel een verzoek tot onderzoek gedaan, maar er is óók overleg tussen een vertegenwoordiger van de Raad voor de Kinderbescherming, de ouders, belangrijke derden en de hulpverlening. Ook tieners kunnen aanschuiven bij het overleg. Het doel is te komen tot een beslissing die de ontwikkeling van het kind ten goede komt. Er zijn drie mogelijke uitkomsten. Eén van de mogelijke uitkomsten is dat de vrijwillige hulpverlening kan worden voortgezet. Er is vertrouwen dat het gezin de situatie samen met de hulpverlening kan verbeteren. Er komt dan geen onderzoek door de Raad voor de Kinderbescherming.

Uitspraak kinderrechter Een andere uitkomst kan zijn dat een onderzoek door de Raad voor de Kinderbescherming wordt uitgesteld, maar dat er een plan wordt gemaakt met afspraken waaraan het gezin en de hulpverlening zich moeten houden. Wanneer binnen een periode van (maximaal) zes maanden de afspraken onvoldoende resultaat hebben, zal er alsnog een onderzoek starten. Derde mogelijke uitkomst is dat de Raad voor de Kinderbescherming een onderzoek start en bekijkt of er een kinderbeschermingsmaatregel nodig is. De kinderrechter doet hierover uitspraak.

Meewerken en meedenken ‘De Beschermtafel heeft ook een “5 voor 12” effect. Een soort “wake up call’, want de Kinderbescherming komt in beeld. Het is vaak de laatste kans voor ouders om een onderzoek van de Raad voor de Kinderbescher-

Elk kind verdient ingen. er n in er h d g u je ie oo m

ming te voorkomen. Bij alles wat er wordt besproken staan de ontwikkeling en de veiligheid van het kind centraal. Voor ouders is de Beschermtafel een plek waar ze zich echt gehoord voelen, te midden van alle instanties. Dat doet meestal wel iets met de motivatie om mee te werken en mee te denken over oplossingen.’

p18

Kwartier Z o r g & We l z i j n w i j z i j n e r vo o r u e n.. . a lt i j d i n d e b uur t .

voor 12

dat ouders die het gezag hebben over hun kinderen

YVONNE

Het 5

‘Wij werken in het vrijwillig kader. Dat wil zeggen

p19

p20

jongeren’, zegt jongerenwerker Sebastiaan Ouwehand.

plaats terechtkomen. Daar gaat het om.’

‘Naast verveling bracht het ontbreken van perspectief grote psychosociale onrust met zich mee. Het is ook niet

Afstemming en samenwerking

niks. Als je jong bent wil je leuke dingen doen met je

Hij is blij met de samenwerking met de sociale teams.

vrienden. Dan wil je niet verplicht binnen zitten. Samen

‘Wij zien de jongeren in hun eigen sociale omgeving, zij

met de jongeren hebben we geprobeerd om activiteiten

hebben zicht op het hele gezin. We vullen elkaar aan.

door een kleine aanpassing of een andere invulling toch

Samen kom je tot mooie oplossingen. Vaak hebben we al

te laten doorgaan. En we zijn op straat in gesprek gegaan

een vertrouwensrelatie voor een hulpvraag of probleem

met jongeren over bijvoorbeeld de beleving van de

ontstaat. Voor jongeren met een hulpvraag is afstem-

corona-maatregelen en de leefbaarheid van hun wijk of

ming tussen school, hulpverlening en jongerenwerk

hun dorp. Maar ook voor (hulp)vragen was alle ruimte.’

enorm belangrijk. Daarom is het zo belangrijk dat we elkaar als zorg- en onderwijsprofessionals goed weten

Voor het opbouwen van een relatie en een vertrouwens-

te vinden.’ Dat hij voor het jongerenwerk heeft gekozen

band is aansluiten bij de leefwereld van de jongeren

is te danken aan zijn vader, die in de jeugdzorg werkte.

essentieel, stelt Sebastiaan. ‘We zijn er voor de jongere.

Ouwehand-senior nam hem ooit mee naar een YMCA in

Ze moeten weten en ook ervaren dat wij er voor ze

Londen, een oecumenisch-christelijke jongerenorganisa-

zijn. Dat we luisteren. Met ze meedenken. Het is heel

tie met ongeveer 45 miljoen leden uit meer dan

belangrijk dat een jongere de kans krijgt om zijn of haar

130 landen. ‘Zij werken vooral met, voor en door

talenten te ontdekken, te ontwikkelen en te gebruiken.

jongeren. Dat vond ik heel interessant.

Daarom vragen we jongens en meiden om mee te helpen

Ik heb vervolgens gekozen voor de studie social work.

bij het organiseren van activiteiten en mee te denken

Daar heb ik geen spijt van.’

Het is heel belangrijk dat een gt ij jongere de kans krf haar om zijn o n, talenten te ontdekke te ontwikkelen en n. te gebruike

Kwartier Z o r g & We l z i j n w i j z i j n e r vo o r u e n.. . a lt i j d i n d e b uur t .

‘Elke jongere moet op de juiste plaats terechtkomen’

bij beslissingen. Elke jongere moet op de juiste

SEBASTIAAN

Het was niet makkelijk. jongerenwerk in tijden van COVID. Met een flinke dosis creativiteit lukte het - ondanks de sociale beperkingen - om in contact te blijven met de doelgroep. Maar ook met de Sociale Teams en met instanties was een goed contact.

‘De corona-maatregelen hebben veel gedaan met

p21

De Wvggz regelt dat iedereen die zich zorgen maakt dat

Soms kun je mensen toch nog motiveren om

iemand zichzelf of anderen ernstig nadeel toebrengt die

vrijwillige hulp te accepteren. Het is belangrijk om

zorg kan uiten. Daarvoor is in elke gemeente een meld-

dwang te voorkomen.’ Volgens Ronald heeft de hulpver-

punt in het leven geroepen. De gemeente is verantwoor-

lening het soms moeilijk met mensen die niet precies

delijk voor een zogenaamd verkennend onderzoek, dat

in een hokje passen. ‘Dan zegt de psychiatrie: hij moet

wordt uitgevoerd door een OGGz-medewerker van het

eerst van zijn verslaving af. En dan zegt de verslavings-

Sociaal Team. In dat onderzoek wordt onderzocht of er

zorg: hij moet eerst aan de pillen, want hij is psychotisch.

sprake is van ernstig nadeel voor de cliënt of zijn omge-

Het is een kip en ei verhaal. Het belangrijkste is dat

ving en of er een vermoeden is dat daarbij een psychi-

je de behoeften en de wensen van iemand kent. Wat

sche stoornis een rol speelt. Als hulp nodig is probeert

wil iemand zelf? Ga naast iemand staan. Niet erboven.

de medewerker de cliënt te motiveren om samen te

Praat met hem of haar. Niet in zorgverlenerstaal, maar in

zoeken naar gepaste hulp. Alleen als het niet anders kan

gewone mensentaal. Hoe beter je weet hoe iemand in

wordt verplichte zorg aangevraagd. Verplichte zorg be-

elkaar zit, hoe beter je kunt handelen.’

tekent niet dat de betrokkene altijd wordt opgenomen. Het kan ook zijn dat zorg thuis wordt ingezet. ‘Wij worden

Een aangeharkt geheel

door de gemeente Midden-Groningen ingeschakeld voor

Rode draad in zijn inmiddels lange loopbaan als

het uitvoeren van zo’n verkennend onderzoek’, zegt Ronald

deskundige in geestelijke gezondheidszorg is de vraag

Schilperoort, coördinator OGGz van Kwartier. ‘Het is mooi

waarom mensen doen wat ze doen. Hoe komt het dat

om te ervaren dat de gemeente vertrouwen heeft in onze

mensen in een bepaald leven verzeild raken? ‘Ik vind dat

expertise op dit specialistische vakgebied.’

de wereld van iedereen is. En het is ons eigen probleem als wij vinden dat de wereld een aangeharkt geheel

Kip en ei verhaal

moet zijn. Binnen de perken van wat acceptabel is moet

Met de nieuwe wet wordt meer gekoerst op sociale

iedereen een plekje kunnen vinden. Ook mensen die

veerkracht, zo vervolgt Ronald. ‘Er wordt nu zorgvuldig

niet zo gecharmeerd zijn van dat aangeharkte geheel.

gekeken of er vrijwillig nog dingen in gang gezet kunnen

Zorgen dat ook die mensen een plekje vinden op deze

worden bij mensen waar we ons zorgen over maken.

wereld, dat is toch wel mijn grote drijfveer.’

at de d n re va er te om i oo m is et H ze expertise on in t ef he en uw ro rt ve e nt ee gem d. op dit specialistische vakgebie p22

‘Er wordt nu meer gekoerst op

sociale veerkracht’

Kwartier Z o r g & We l z i j n w i j z i j n e r vo o r u e n.. . a lt i j d i n d e b uur t .

Vanaf 1 januari 2020 geldt de Wet verplichte geestelijke gezondheidszorg (Wvggz). De nieuwe wet wil zoveel mogelijk zorg op vrijwillige basis verlenen. Alleen als het echt niet anders kan, wordt de mogelijkheid tot verplichte zorg onderzocht. Die zorg wordt thuis of in een zorginstelling geboden.

RONALD

OGGz-coördinator Ronald Schilperoort over Wet verplichte geestelijke gezondheidszorg:

p23

Nu niet Zwanger Een

eerlijk gesprek over kinderwens en zwangerschap p24

Het programma is ontwikkeld door verpleegkundig spe-

meestal niet zitten te wachten op (nog) een kind. Maar

cialist Connie Rijlaarsdam. Tijdens haar werk kwam zij

de stress in het dagelijks leven belemmert vaak het

herhaaldelijk in contact met kwetsbare ouders die door

treffen van passende maatregelen. Ook zien cliënten die

een combinatie van complexe problemen ongepland en

in armoede leven soms om financiële redenen af van

ongewenst zwanger raakten en niet in staat waren een

anticonceptie. ‘Dat mag nooit de reden zijn’, zegt Mirna.

veilige omgeving te bieden aan hun kind. Zij ging met

‘Als iemand aangeeft: “ik zou heel graag aan de pil gaan

hen in gesprek over kinderwens, seksualiteit en anticon-

of een spiraaltje willen, maar ik kan het niet betalen”,

ceptiegebruik. Een succesvolle pilot leidde vervolgens

dan kunnen wij bijspringen. Dat is mogelijk omdat de

tot het landelijk programma Nu Niet Zwanger. ‘Mensen

gemeente Midden-Groningen ook meedoet.’

voor wie het programma is bedoeld leven vaak in een wankel evenwicht. Met professionele hulp lukt het ze

Mijn eigen tool

net om in balans te blijven. Maar er is niet veel nodig om

Mirna werkt al vele jaren met veel enthousiasme als

het evenwicht te verstoren.’ Dat zegt maatschappelijk

maatschappelijk werker in Hoogezand. ‘Onze maatschap-

werker Mirna Kiers. Samen met casemanager jeugd Hetty

pij lijkt steeds ingewikkelder te worden en het lukt

Prijs is zij getraind in het werken met de methodiek van

niet iedereen om zich goed staande te houden. En dan

Nu niet Zwanger. Ondertussen komen via de Sociale

denk ik vooral aan mensen die minder kansen hebben

Teams de aanmeldingen binnen en zijn al meerdere

gekregen. Aan mensen die het vertrouwen in anderen

cliënten succesvol geholpen.

zijn verloren. Ik wil mijn steentje bijdragen aan een nieuw perspectief. Dat iemand op een dag vaststelt dat

Passende begeleiding

er ook mensen zijn die het goed met je voor hebben.

‘We beginnen zelf het gesprek met de cliënt over de be-

Helpen betekent ook tussen de regels luisteren. Wat zegt

tekenis van een zwangerschap. Door echt geïnteresseerd

iemand niet, maar bedoelt iemand wel? En dan doorvra-

te zijn in de ander en bij de leefwereld van de cliënt aan

gen zodat je écht kunt helpen. Ik ben ook praktijkbege-

te sluiten, ontstaat een gezamenlijk inzicht in de situatie

leider van studenten van zorg en welzijnopleidingen.

en wensen van de cliënt. Dat helpt de cliënt om een

Als ik ze dan iets over mijn werk vertel, dan denk ik nog

bewuste keuze te maken over nu wel of nu niet zwanger

iedere keer: wat heb ik toch een prachtig beroep! Ik ben

worden. En die keuze helpt ons om passende professio-

mijn eigen tool. Mijn eigen kennis en ervaring is mijn

nele begeleiding te bieden, als dat nodig is.’ De praktijk

“gereedschap”.’

leert dat cliënten die veel zorgen aan hun hoofd hebben

Kwartier Z o r g & We l z i j n w i j z i j n e r vo o r u e n.. . a lt i j d i n d e b uur t .

Met professionele hu lukt het ze net om in lp balans te blijven.

Nu niet Zwanger is een preventieprogramma dat zich richt op het voorkomen van onbedoelde zwangerschap bij (potentiële) ouders met een verhoogde kwetsbaarheid. Die kwetsbaarheid is vaak het gevolg van een combinatie van problemen, zoals psychiatrische problemen, een verstandelijke beperking, verslaving, dakloosheid, schulden. Het programma helpt deze mensen om een bewuste keuze te maken over het moment van hun kinderwens, zodat zij niet onbedoeld zwanger raken.

MIRNA

Mensen voor wie het is bedoeld leven vaak programma in een wankel evenwicht.

p25

t e m t c ta n o c n e d l ie h s r e k r Jongerenwe hun d oelgroep

Presentiebenadering en ABC methode

ntieAls jongerenwerkers werken wij vanuit de prese eren in invest tijd veel we benadering. Dat betekent dat jongere de met het opbouwen van een vertrouwensband ereld van of groepen jongeren. Aansluiten bij de leefw wen van een jongeren is een belangrijke factor in het opbou uele event de op niet ligt ct relatie. De focus in het conta n kkele ontwi kken, problematiek, maar juist op het ontde en inzetten van talenten. altijd de kans Jongeren krijgen in het dagelijkse leven niet te ies etent comp om sociale en maatschappelijke enen op hun uitoef n ontwikkelen waarmee ze invloed kunne ren zijn heel eigen leefomgeving. Dat is jammer, want jonge te maken. goed in staat om zich die competenties eigen jongeren we n waari de Wij werken vanuit de ABC metho activiteiten van actief laten participeren in het organiseren en bij het nemen van beslissingen.

Het jaar 2020

een situatie In maart 2020 kreeg Nederland te maken met zou vanaf die die niemand eerder meemaakte. Het hele land moesten die n egele maatr e tijd vastzitten aan verschillend g van reidin versp re bijdragen aan de voorkoming van verde door en getroff het coronavirus. Alle leeftijdsgroepen zijn der. bijzon het in ren jonge maar n, deze maatregele egelen maatr de van t impac de In de loop van het jaar werd lsociaa de steeds meer voelbaar als het gaat om e positie van jongeren (en het gebrek aan

p26

economisch de onrust die perspectief), de psychosociale gevolgen en n in konde teiten activi dat met zich meebrengt. Veel n. vinde de gebruikelijke vorm geen doorgang over hoe Samen met jongeren hebben we nagedacht een andere activiteiten door een kleine aanpassing of ere reguli de Naast aan. invulling toch konden doorg buitenextra owns activiteiten zijn er rondom beide lockd ren ‘Jonge er activiteiten georganiseerd, dit onder de noem rden aan Zet’ (zomer- en wintereditie). Enkele honde . edaan meeg jongeren hebben daaraan

Straatwerk

contact Door de bijzondere situatie kwamen we in n. Omdat hadde beeld met jongeren die we niet eerder in veel tijd we n we dit contact niet wilden verliezen, hebbe ek gegaan met geïnvesteerd in straatwerk. We zijn in gespr eksonderwerpen jongeren die op straat rondhingen. De gespr tregelen tot amaa coron varieerden van de beleving van de en met de leefbaarheid van wijk of dorp. ruimte. Ook voor (hulp)vragen van jongeren was alle is er Om straatwerk gericht te kunnen uitvoeren politie en OOV. elke twee weken overleg met handhaving, oken die In dit overleg worden (groepen) jongeren bespr de in n htinge aanric lingen overlast geven en vernie r elkaa met n make gemeente. De aanwezige partijen en. stopp een plan om de overlast en vernielingen te overlastDoor dit overleg weet het jongerenwerk welke n. hebbe nodig cht aanda extra plekken in de gemeente en e nuttig deze in We blijven met elkaar investeren en politie. prettige samenwerking met OOV, handhaving

Jongerenparticipatie

groepen Het jongerenwerk ondersteunt een actieve ren Jonge de in igd veren der jongeren, in het bijzon Goud Jong en Participatie Groep (Midden-Groningen) reid naar Slochteren. De groep is in 2020 verder uitgeb n en willen bijna 20 jongeren. Jongeren hebben veel ideeë om het gaat nu het Of ren. uitvoe deze graag (al lerende) ingen of orzien renvo ontwikkelen of behouden van jonge dingen verbin om leefbaarheid. Het jongerenwerk legt ook het belangrijk met de gemeentelijke organisatie omdat we voeden vinden dat beleidsmakers zich niet alleen laten helpen om en gaan r verde door deze ideeën, maar een stap komen. ring deze ideeën te faciliteren zodat ze tot uitvoe ief en eigen Het betekent ruimte geven aan eigen initiat ontwikkelen het is eeld Voorb ving. beheer in de woonomge de in ngen rzieni en beheren van hangplekken/voo openbare ruimte door en voor jongeren zelf.

Voortgezet onderwijs

we twee In de gemeente Midden-Groningen hebben e in middelbare scholen: het Dr. Aletta Jacobs Colleg buren. Sidde in e Colleg nd Kopla r Hoogezand en het Rutge wij zijn waren nd In de maanden dat de scholen geope es. Wij gingen wekelijks aanwezig geweest in de schoolpauz renwerk doet in gesprek met de jongeren over wat het jonge de vragen van en hoe wij onze bijdrage kunnen leveren aan

(in de schoo

own hebben gezien. Tijdens de periodes van (halve) lockd n te we gemerkt dat het soms moeilijk is om binne . erwijs jkond komen, bijvoorbeeld bij het prakti

Sporten

ren Vanuit het jongerenwerk stimuleren wij jonge jaar door hele om te sporten en fysiek actief te zijn. Het aangeboden in hebben wij verschillende sportactiviteiten verenigingen in samenwerking met de buurtsportcoach en teiten zijn activi de van n Midden-Groningen. Voorbeelde doel, het geen is fitness, bootcamp en (bubbel)voetbal. Sport n doele is een middel dat bijdraagt aan de algemene en. die we willen behal

Jongerenbus

Sociale Teams

een bijeenIn januari van 2020 heeft het jongerenwerk De mede. komst georganiseerd voor de Sociale Teams d over de werkers van de Sociale Teams zijn geïnformeer zijn de werkzaamheden van de jongerenwerkers. Ook komst bijeen De licht. samenwerkingsmogelijkheden toege Jeugd rs anage heeft meer contact opgeleverd tussen Casem rk is geïntroduen Jongerenwerk, waardoor het Jongerenwe bij het Sociaal ceerd bij veel jongeren die al zijn aangemeld belangrijk. we n vinde Team. Deze zogenoemde ‘kanteling’ n er naartoe Ook dit proces blijft aandacht vragen: we werke iggend werkt’ dat het jongerenwerk zoveel mogelijk ‘voorl ker dan afaan de Sociale Teams. Opschalen is gemakkelij zijn als deze goed heel zou schalen, zo leert de praktijk. Het lemengeïmp ‘positionering’ van het jongerenwerk wordt teerd in het gemeentelijk jongerenbeleid.

Individuele begeleiding

n 45 jongeren individuele begeleiding gehad

In 2020 hebbe voor individuele vanuit het jongerenwerk. De aanmeldingen , scholen teams e social begeleiding worden gedaan door zelf ren en ouders. In sommige gevallen vragen jonge ook om begeleiding.

Jongerencentrum Amovement

in Amovement is het grootste jongerencentrum illende versch hier n kunne ren Midden-Groningen. Jonge kkelen. ontwi ies etent maatschappelijke en sociale comp teiten, de activi Jongeren zijn zelf verantwoordelijk voor de hulp vragen van bar en de regels. Uiteraard kunnen ze altijd an jongeren een jongerenwerker en zijn er kaders waara n met make te n hebbe s zich moeten houden. Die kader veiligheid en wetgeving. Jongeren Daarnaast staat talentontwikkeling centraal. hun talent met om den hebben verschillende mogelijkhe een en io aan de slag te gaan. Er is een opnamestud umenten en er fotostudio, er zijn verschillende muziekinstr rkt kunnen zijn computers waarmee foto’s en video’s bewe in 2020) wn lockdo de n (buite worden. In Amovement komen e illend versch gemiddeld 50 tot 100 jongeren samen op avonden in de week en in het weekend.

toelieten, In de weken dat de coronamaatregelen het aal Bus Nation het (van s stond de speciale jongerenbu Sappemeer. in raat Museum in Hoogezand) in de Narcissenst en te relaxen. De bus biedt de mogelijkheid om te gamen naastgelegen Daarnaast wordt er ook veel gesport op het t op jongeren gerich is teit grasveld. Deze wekelijkse activi lering. signa van 8 t/m 18 jaar, in het kader van vroeg het jongerenWanneer kinderen alvast kennismaken met op latere werk en de jongerenwerkers is de drempel leeftijd veel minder hoog. een Vanaf juni hebben wij gebruik gemaakt van werk en om 9 persoons bus. Deze bus is ingezet voor straat een dorp naar jongeren te vervoeren vanuit bijvoorbeeld bus deze Met zand. het jongerencentrum in Hooge nen. konden we het grote gebied goed bedie

Huiswerkbegeleiding

samenwerking In de loop van 2020 is het jongerenwerk een erkbegeleiding gestart met KOM onderwijs. Zij bieden huisw voortgezet aan leerlingen van het basisonderwijs en het zandHooge in nen begon is onderwijs. Deze begeleiding n. dorpe de Sappemeer, maar er is uitbreiding naar

Sociale media

dat wij Als jongerenwerk vinden wij het erg belangrijk Zoals eerder op plekken zijn waar de jongeren ook zijn. activiteiten genoemd zijn wij op scholen, op straat en met n. wijke of n dorpe de op verschillende plekken in renwerkers jonge Alle Ook sociale media is een vindplaats. om contact maken gebruik van verschillende sociale media te leggen en te onderhouden met jongeren. ram account en Zo beschikken we allemaal over een Instag ook. Faceb en zijn we te vinden op TikTok, Snapchat en door Ook hebben we verschillende activiteiten voor maatregelen jongeren online gedaan in 2020 omdat de te komen. samen en groep het niet toelieten om in grote ek met gespr een er Zo is er een bingo georganiseerd, was reams waar de wethouder en waren er verschillende livest ’s als muziek, jongeren aan mee konden doen met thema nges. challe e illend coronamaatregelen en versch

Kwartier Z o r g & We l z i j n w i j z i j n e r vo o r u e n.. . a lt i j d i n d e b uur t .

ze helpt om Niet alle jongeren hebben een netwerk dat het vinden aan bepaalde obstakels te overwinnen, denk ijdbesteding van een passende opleiding en zinvolle vrijet middelen. en rondkomen met de beschikbare financiële een grote vaak dat heeft an, Als de obstakels blijven besta ren. jonge impact op het zelfvertrouwen van de voor een Terwijl zelfvertrouwen nu juist de basis vormt succesvolle weg naar volwassenheid.

nkelijkheid de jongeren. Aandachtspunt blijft de toega stellingen: voor de jongerenwerkers op de onderwijsin . We blijven er wordt soms terughoudend op ze gereageerd we graag investeren in de relatie met de scholen. Wat rkers renwe jonge de willen is dat de aanwezigheid van wordt kend l en rond de school) als vanzelfspre

JONGEREN

illende obstakels tegen. Op weg naar volwassenheid komen jongeren versch geren verwacht. In de huidige De één groter dan de ander. Er wordt veel van jon te keuze op het juiste prestatiemaatschappij voelen ze de druk om de juis groter te worden. moment te maken. De angst om te falen lijk t steeds r hun schouder meekijk t. Jongeren hebben vaak het gevoel dat iedereen ove

p27

Midden-Groningen

riemen die je hebt’

bemiddeling

Buurtbemiddeling richt zich op meldingen rondom buurt- of burenoverlast en wordt uitgevoerd door 10 ervaren/ geschoolde bemiddelaars (vrijwilligers), begeleid door de OGGz-coördinator. De coronamaatregelen zorgden ervoor dat in de eerste lockdown niet kon worden bemiddeld. Zaken die in de periode maart-half mei werden aangemeld, werden na de eerste versoepeling alsnog opgepakt. We constateerden dat er in 2020 geen stijging was van buurt- of burenoverlast ten opzichte van de jaren daarvoor. Van half mei tot half november zijn de aangemelde zaken ‘fysiek’ opgepakt.

Aantal zaken: Opgelost: Niet opgelost: Openstaand:

45 34 5 (nog in proces) 6

Het Maatschappelijk Activiteitencentrum (MAC) in

De winkels van de Ruilderij en de Leutje Ruilderij zijn

Muntendam, waar zo’n 25 vrijwilligers zijn betrokken bij

beperkt open geweest en hebben toch nog klanten aan

diverse activiteiten en diensten, was tijdens de eerste

leuke tweedehands kleding kunnen helpen. Ook voor

lockdown van 2020 gesloten. Vanaf juni konden de deuren

noodgevallen via het Sociaal Team stelden de vrijwilligers

weer open. Ook bij de tweede lockdown konden we mensen

hun tijd beschikbaar om de winkel te openen en

met specifieke vragen blijven helpen en eenzame mensen

mensen van kleding te voorzien.

MAC

BEMIDDELING

Buurt

‘Je moet roeien met de

besloten activiteiten aanbieden. Je moet roeien met de riemen die je hebt. En dát deden we!

Activering

is een leuke Secret Santa actie opgezet waarbij gezinnen De dienstverlenende functie werd door inwoners van

met kinderen, die het niet al te breed hebben, een leuk

Muntendam en omgeving zeer gewaardeerd. Met name het

kerstpakket ontvingen.

Juridisch spreekuur en de Informatiepunt-functie (voor hulp bij problemen met instanties of de aanvraag van bijvoorbeeld

De koffieochtend voor mensen die zich eenzaam

kwijtschelding Gemeentelijke heffingen) hadden het

voelen is doorgegaan tijdens de tweede lockdown.

regelmatig druk. Gemiddeld zo’n 50 mensen per maand

Dit werd bijzonder gewaardeerd door de deelnemers.

maakten hiervan gebruik. De Vrijwilligerscentrale en

Uiteraard zijn steeds alle coronaregels strikt gehanteerd.

de Vrijwillige Hulpdienst van het MAC hadden ieder

Het MAC stelde mondkapjes beschikbaar en vroeg iedere

respectievelijk zo’n 15 aanvragen per maand.

bezoeker zijn/haar handen te ontsmetten en contactgegevens achter te laten.

In het afgelopen jaar heeft het team Maatschappelijke Activering langdurende ondersteuning geboden aan 81 personen, waarvan 32 personen door de samenwerkingspartner BWRI zijn toe geleid.

In het (corona)jaar 2020 waren de cijfers

Bij de meeste mensen waarmee we contact hebben is sprake van een combinatie van verschillende

voor het MAC:

issues. Veel mensen hebben psychosociale klachten (die zich soms uiten in somatische aandoeningen),

Bemiddeling vrijwilligers naar vrijwilligerswerk:

financiële problemen, weinig contacten en weinig zingeving in het dagelijks leven.

(dit tegen gemiddeld 40/50 in voorgaande jaren)

Bemiddeling vrijwillige hulp bij mensen thuis:

Het Leespunt was in de coronaperiode op bepaalde 46

momenten geopend om inwoners van leesvoer te voorzien. Vrijwilligers en klanten maakten hier dankbaar gebruik van.

68

In de zomerperiode heeft de moestuin veel gezonde

Een aanzienlijk deel van de mensen die we ondersteunen hebben problemen rondom eenzaamheid

(waarvan 30 personen via Sociaal Team aangemeld

groenten opgeleverd die door de vrijwilligers bij het MAC

(misschien nog wel meer dan anders door het sociaal isolement als gevolg van corona). In veel gevallen is de

en 38 via externe organisaties, dit tegen totaal

voor een habbekrats werden verkocht.

persoon in kwestie op zoek naar een vorm van dag-invulling (vrijwilligerswerk, meedoen aan activiteit)

85/95 in voorgaande jaren)

en/of een maatje/contacten.

Maatschappelijke activering via BWRI:

13

Zo besloten de vrijwilligers van de handwerkgroep en de

(12/13 in 2019 en 2018, tegen 45 in 2017)

Bezoekers maatschappelijk centrum:

Helaas zijn er ook activiteiten gestopt tijdens de lockdowns.

720

computercursus om niet door te gaan met de activiteiten.

Kwartier Z o r g & We l z i j n w i j z i j n e r vo o r u e n.. . a lt i j d i n d e b uur t .

ACTIVERING

Maatschappelijke

In samenwerking met de Dorpsraad en andere vrijwilligers

(tegen 3000 personen in een normaal jaar)

p28

p29

‘Mooi om te zien dat de coronacrisis ook het goede in de mens naar boven haalt!’

Opbouwwerk dicht bij de mensen in wijken en dorpen meegedraaid. Dit heeft gerealiseerd in een samenwerking: ‘Samen voor Foxhol’. In gezamenlijkheid en in afstemming

activiteit georganiseerd door het opbouwwerk in samen-

zijn diverse acties ontwikkeld. Onder andere Soep op de

werking met het Kielzog. In deze periode van vier weken

Stoep, waarbij met vrijwilligers uit het dorp bijna 90 kopjes

werden er door vijf kunstenaars, waaronder twee uit

soep uitgedeeld werden. Het was een mooie afsluiter

Overschild zelf, allerlei kunstwerken met verlichting

van dit rare jaar.

Door Corona heeft het opbouwwerk in 2020 nieuwe

inwoners, heeft ervoor gezorgd dat er weer een nieuw

gecreëerd en achter ramen bevestigd. Elke avond werd er

initiatieven moeten inzetten om bewoners met elkaar te

startpunt is ontstaan voor de inwoners. De rol van het

een adventsraam onthuld wat resulteerde in 26 verlichte

Oud-Slochteren

verbinden. Op creatieve wijze is ondersteuning geboden

opbouwwerk was het ondersteunen van bewoners-

ramen in het dorp. Bewoners hadden zich hiervoor

Vanaf april 2020 is een start gemaakt, in samenwerking

aan initiatieven om in contact te blijven met de bewoners.

initiatief, het verbinden van partijen en het begeleiden

enthousiast aangemeld. Doordat Overschild in een

met Gebiedsregie van de gemeente, om het opbouwwerk in

Het opbouwwerk speelt hierbij als ketenregisseur een

van het gehele proces.

versterkingsproces zit, gaf dit een beetje ‘Licht in

diverse dorpen in de oude gemeente Slochteren vorm te

Overschild’, zoals we deze activiteit genoemd hebben.

geven. Dit zorgt voor nieuwe verbindingen en samen-

terreinen sluiten aan bij de ambitie voor een meer

Muntendam

integrale aanpak in de leefomgeving van de bewoners.

In Muntendam was veel overlast door jeugd.

Foxhol

het dorp voorop staat. Dit resulteerde in ondersteuning

Onderstaande voorbeelden van lokale successen

Jongerenwerk heeft hierop ingezet door veel straatwerk

Vanaf april 2020 kon er gelukkig weer opbouwwerk

aan diverse vrijwilligersinitiatieven en uitgebreide

zijn sprekend voor de werkwijze van het opbouwwerk.

te verrichten. Het opbouwwerk heeft een netwerk opgezet

advisering en ondersteuning van diverse organisaties over

In 2021 zetten we deze werkwijze voort.

geleverd worden in Foxhol. Na een zomer met wat meer

rondom jongerenoverlast met daarin professionals én vrij-

fysieke mogelijkheden voor activiteiten en kennismaking in

de mogelijkheden in coronatijd. Daarnaast is gestart met

willigersorganisaties uit het dorp (onder andere Sociaal Team,

het dorp, bleek in oktober dat de maatregelen weer

het investeren in het leren kennen van bewoners in het

Bewoners en Kindcentrum Zuiderkroon

politie, dorpsraad, jeugdwerkgroep, jongerenwerk, opbouwwerk).

aangescherpt werden. Een aantal betrokken bewoners is

dorp Slochteren, waar een grote versterkingsaanpak van de

traden samen op in de wijk.

In dit netwerk wordt informatie gedeeld en is er

samen met het sociaal beheer van Kwartier Zorg & Welzijn

aardbevingsschade plaats gaat vinden. Doel is om bewoners

Al sinds het bekend worden van de nieuwbouw van een

regelmatig overleg tussen alle partijen samen.

gaan zoeken naar mogelijkheden om naar elkaar om te

vroegtijdig te ondersteunen om met elkaar zo veerkrachtig

Kindcentrum in Woldwijck heeft het bewonersplatform,

Door steeds iedereen te betrekken bij oplossingen en

kijken in het dorp, juist in deze coronatijd.