119.1 Ontwerp-vaststellingsbesluit-Gaswinning-Groningen-Vaststellingsbesluit-2023-2024

Het is van belang dat de m ogelijkheid tot samenhang wordt benut, dat beide organisaties transparant communiceren over waar sam enwerking mogelijk is, en com municeren waar dit niet m ogelijk is. Het is verder van belang dat een bewoner m et sam enloop (schade en versterking op één adres) ook de samenwerking tussen IMG en NCG daadwerkelijk ervaart. Hiertoe werken IMG en NCG sinds 2019 sam en op basis van een samenwerkingsconvenant. Met dit convenant zijn verschillende samenwerkingsinitiatieven opgezet. Deze hebben grotendeels betrekking op de m eer complexe dossiers waar sprake is van sam enloop van schade en versterking. Daarnaast zijn er werkwijzen ontwikkeld waarm ee IMG en NCG gegevens kunnen uitwisselen in lijn m et de Algemene verordening gegevensbescherming (AVG). IMG en NCG hebben in 2021 hun sam enwerking Pagina 64 van 81

Programma DG Groningen en Ondergrond Directie Schadeherstel en Gaswinning Groningen

geëvalueerd en op basis hiervan een plan van aanpak opgesteld om de sam enwerking te verbeteren en te intensiveren. Daarnaast wordt de sam enwerking tussen IMG en NCG m et een Algemene Maatregel van Bestuur (hierna: AMvB) in de Tijdelijke wet Groningen 66 wettelijk verankerd. Met de AMvB wordt beoogd de bewoner m et versterking en schade op één adres te ontlasten door integrale oplossingen en coördinatie te bieden – indien hij dat wenst. Deze AMvB treedt is op 1 juli 2023 in werking getreden.

PDGGO / 26885468

Interventieteam vastgelopen dossiers In de bestuurlijke afspraken van 6 novem ber 2020 is afgesproken om 50 m iljoen euro vrij te m aken om m aatwerk oplossingen m ogelijk te m aken in vastgelopen situaties. Daartoe is het interventieteam opgericht en van start gegaan op 1 juni 2021. Het interventieteam heeft ruim m andaat gekregen om m aatwerkoplossingen te bieden aan bewoners van wie het dossier is vastgelopen. Daarnaast nem en IMG en NCG deel aan het interventieteam. Mom enteel is het interventieteam betrokken bij circa 80 dossiers die binnen de bestaande kaders geen passende oplossing (dreigen te) vinden en waarvoor aanvullend m aatwerk noodzakelijk is. Van deze dossiers volgt het interventieteam de voortgang en bespreekt deze periodiek m et de betrokken gemeentes. Daarnaast heeft het interventieteam een dertigtal dossiers rechtstreeks in behandeling en in de zom er van 2022 heeft het interventieteam elf casus opgelost. In de zom er van 2023 wordt de volgende tussentijdse rapportage verwacht. Commissie Bijzondere Situaties De Com m issie Bijzondere Situaties (hierna: CBS) is een onafhankelijke adviescommissie van IMG. CBS geeft advies over situaties waarin bewoners en kleine ondernemers niet alleen te maken hebben m et de schadeafhandeling of versterkingsoperatie, m aar daarnaast ook voor psychische, m edische of financiële problemen staan.

Het gaat om bijzondere situaties, waar dringend hulp nodig is. CBS heeft de afgelopen jaren tot verschillende soorten voorzieningen geadviseerd, uiteenlopend van het beschikbaar stellen van een financiële coach tot de aankoop van een woning. Dit vangnet blijft ook het kom ende jaren beschikbaar. 5.6.2.1. Adviezen over schade en schadeafhandeling Advies provincie Groningen 31 mei 2023 De provincie Groningen adviseert om IMG voldoende wettelijke regelruimte en financiën te geven om schade rechtvaardig en ruim hartig te vergoeden, ook buiten de aansprakelijkheid van NAM. Ook stellen de m edeoverheden voor om IMG de m ogelijkheid te geven om ook bij com plexe en/of m eervoudige schade een eenvoudige behandeling van de schademelding aan te bieden waarbij niet elke schade bediscussieerd wordt. De bewoners in het kerngebied m oeten ontzorgd worden zodat zij kunnen rekenen op een eenvoudige afhandeling van de schade en een oplossing van het probleem. Verder adviseren de medeoverheden om duurzaam herstel te realiseren door onder m eer funderingen van gebouwen te herstellen bij schadeafhandeling en versterking. Daarnaast adviseren de m edeoverheden om per ommegaande te regelen dat inwoners die in de versterkingsoperatie zitten in aanm erking komen voor een im materiële 66

Deze treedt naar verwachting 1 juli in werking Pagina 65 van 81

Programma DG Groningen en Ondergrond Directie Schadeherstel en Gaswinning Groningen

schaderegeling in verband m et het wachten op en de onduidelijkheid over hun versterking. Daarnaast vragen de m edeoverheden een langdurige inzet om de PDGGO / 26885468 negatieve m entale im pact van de gaswinnings- en aardbevingsproblematiek voor bewoners weg te nemen. Tot slot adviseren de medeoverheden om zorg te dragen voor de realisatie van één loket voor m ijnbouwschade in Groningen ook wanneer er sprake is van gestapelde mijnbouw. Bovenstaand advies wordt ook gegeven door alle andere m edeoverheden uit de provincie Groningen. Advies gemeente Westerkwartier 30 mei 2023 De gem eente sluit zich aan bij de adviezen van de m edeoverheden uit de provincie Groningen. Daarnaast vraagt gem eente Westerkwartier aandacht voor een aantal punten die speciaal bezien op de gemeente. De gemeente adviseert om onder regie van KEM de cum ulatieve effecten van verschillende m ijnbouwactiviteiten in deze regio te onderzoeken. Ook in verband m et de onzekerheid over lokale bodemprocessen in relatie tot schade en woningen. Ook om die reden bevelen zij aan een ruim hartige en voortvarende afhandeling van alle schades te borgen. Hoewel de invoer van het wettelijk bewijsvermoeden rondom UGS Grijpskerk een stap in de goede richting is, worden alleen schades die terug te voeren zijn op een aantal specifieke bevingen door IMG vergoed.

Ze verzoeken daarom de belangen van de inwoners voorop te stellen en alle kosten voor schadeherstel en versterking te vergoeden zonder discussie over aansprakelijkheid en causaliteit, om inwoners uit onzekerheid te halen. Ten slotte adviseert de gemeente vooraf te investeren in het gebied rondom de kleine velden en in de om geving rond UGS Grijpskerk en UGS Norg om zo een ereschuld achteraf te voorkom en. Ze adviseren een eerlijk deel van de waarde en de opbrengsten te investeren in de om geving rond de gasopslagen Advies provincie Drenthe 26 mei 2023 De provincie Drenthe constateert dat er een verbetering in de schadeafhandeling nodig is. Hoewel ze blij zijn m et de toevoeging van een tweetal gebieden aan het effectgebied van IMG en de m aatregelen voor een ruimhartigere schadeafhandeling in het gebied. Tegelijkertijd constateren ze dat inwoners en bedrijven buiten IMG-gebied ook te m aken hebben met de gevolgen van m ijnbouw, rond bijvoorbeeld de kleine gasvelden en de zoutwinning. Zij kunnen in een relatief ongunstiger positie komen te verkeren. Ze adviseren om de schadeafhandeling m eer op één lijn te brengen m et de aanpak van IMG. Een ruim hartige, onafhankelijke en rechtvaardige schadeafhandeling.

Ze vragen daarom ook zorg te dragen voor de realisatie van één loket voor m ijnbouwschades om de onduidelijkheid over bij wie m en zich m oet m elden (IMG of Com m issie Mijnbouwschade) weg te nemen. Bovenstaand advies wordt ook gegeven door alle andere m edeoverheden in de provincie Drenthe. Advies gemeente Aa en Hunze 30 mei 2023 De gem eente sluit zich aan bij de m edeoverheden in Drenthe m aar kom t m et twee aanvullingen. De gem eente adviseert uitvoering te geven aan het wettelijk Pagina 66 van 81

Programma DG Groningen en Ondergrond Directie Schadeherstel en Gaswinning Groningen

bewijsvermoeden en schade binnen het effectgebied onverwijld toe te kennen en uit te keren. Met inbegrip van inwoners en bedrijven buiten het IMG gebied die te PDGGO / 26885468 m aken hebben met de gevolgen van gestapelde mijnbouw. Ze adviseren schades op een ruim hartige, onafhankelijke en rechtvaardige wijze af te handelen waarbij het wettelijk bewijsvermoeden wordt toegepast, ook voor gebieden waar sprake is van (gestapelde) m ijnbouwactiviteiten. Advies Mijnraad 13 juni 2023 De m ijnraad benadrukt in haar advies dat het van belang is om wonenden rondom UGS Norg en UGS Grijpskerk tegem oet te komen m et betrekking tot de regeling van schadevergoedingen. 5.6.2.2. Beoordeling schade en schadeafhandeling Ik ben het eens m et de medeoverheden dat het essentieel is om IMG voldoende wettelijke regelruimte en financiën te geven om schade rechtvaardig en ruim hartig te vergoeden. In de Kam erbrief Nij begun, in reactie op het PEGArapport, heb ik vijftig m aatregelen aangekondigd waarvan acht direct betrekking hebben op de verbetering van de schadeafhandeling. In het beleid en in de uitvoering hebben het streven naar juridische precisie, technische juistheid en controle te veel centraal gestaan. Dat heeft ongewild geleid tot juridificering, vertraging en frustratie bij bewoners. Dat m oet nu anders. Daarom m aakt het kabinet in het beleid nu andere afwegingen dan voorheen.

Bewoners en hun belangen staan centraal, in plaats van technische of juridische precisie. Bewoners worden ontzorgd en de schadeafhandeling wordt eenvoudiger. Een van de belangrijkste m aatregelen in dit verband is dat bij herstelkosten tot 60.000 euro het causaliteitsonderzoek naar schades achterwege blijft, tenzij de schade naar aard geen m ijnbouwschade kan zijn. Daarnaast kom t het niet langer voor dat m eerdere deskundigen een oordeel vellen over dezelfde schade. De hoogte van het bedrag biedt ook voor de m ensen in de kern en bij com plexe en m eervoudige schade een uitkomst, waarbij niet elke schade wordt bediscussieerd. Ook voor m ensen boven dit bedrag m oet er veel veranderen en dit kom t terug in m aatregel 24 tot en m et m aatregel 26 waarin er extra geld is vrijgem aakt voor het Agroprogramma, Midden en Klein Bedrijf (MKB)-program m a en Erfgoedprogramma. Juist daar doen zich vaak com plexe situaties voor. Daarnaast krijgt IMG de taak en het budget om in individuele situaties knelpunten op te lossen buiten de aansprakelijkheid van NAM om . We zijn ons ervan bewust dat er een groep is boven het grensbedrag van 60.000 euro en dat juist deze bewoners ontzorgd en geholpen m oeten worden. Daarom wordt gewerkt aan een drietal taskforces voor Agro-, MKB-dossiers en voor particulieren die al m eerdere jaren wachten op duidelijkheid om deze problemen sneller op te lossen.

Voor het oplossen van andersoortige zeer complexe situaties wordt de vangnetfunctie van de CBS en het Interventieteam Vastgelopen Situaties versterkt. Ik ben het eens m et de medeoverheden dat het van belang is duurzaam herstel te realiseren door onder m eer funderingen van gebouwen te herstellen. In dit kader verwijs ik naar m aatregel 6 in Kam erbrief Nij begun waardoor het budget voor duurzaam herstel verviervoudigt. Pagina 67 van 81

Programma DG Groningen en Ondergrond Directie Schadeherstel en Gaswinning Groningen

IMG vergoedt im materiële schade ontstaan door de gaswinning in Groningen. Ook bewoners in de versterkingsopgave die onveiligheid en onzekerheid hebben ervaren over de veiligheid van hun woning kunnen hiervoor een im materiële schadevergoeding krijgen. Met m aatregel 7 uit de kabinetsreactie wordt het m axim ale bedrag verhoogd van 1.700 naar 5.000 euro. Ook krijgt iedereen binnen één huishouden hetzelfde bedrag en de m aximale vergoeding wordt vaker uitgekeerd, ook aan bewoners uit de versterkingsopgave. Bewoners die nog steeds wachten op versterking krijgen 2.500 euro voor de hierdoor geleden im m ateriële schade.

PDGGO / 26885468

Verder adviseren verschillende m edeoverheden om zorg te dragen voor de realisatie van één loket voor m ijnbouwschade in Groningen en Drenthe, ook wanneer er sprake is van gestapelde m ijnbouwactiviteiten. Hieraan wordt door het kabinet deels tegemoet gekomen in m aatregelen 2, 3 en 22. Door het uitbreiden van het effectgebied en het achterwege blijven van causaliteitsonderzoek naar schades tot 60.000 euro wordt de schadeafhandeling eenvoudiger, rechtvaardiger en ruim hartiger. Door deze m aatregelen worden problemen door gestapelde m ijnbouw ook ondervangen en m aakt het tot 60.000 euro niet uit door welke vorm van m ijnbouw schade wordt veroorzaakt. Op basis van kwalitatieve verbetering, nauwere samenwerking en de realisatie van loketten binnen IMG effectgebied zoals aangekondigd in m aatregel 22, wordt in elke gem eente ten m inste één herkenbare plek gecreëerd waar bewoners m et vragen over de schadeafhandeling, versterking en beschikbare (subsidie) regelingen terecht kunnen. Deze nauwere samenwerking is ook verankerd in een AMvB die op 1 juli in werking is getreden. De adviezen van de gem eente Westerkwartier in relatie tot cum ulatieve m ijnbouw en de schadeafhandeling worden dan ook voldoende geadresseerd in m aatregel 3 nu binnen IMG-effectgebied ook schade door de effecten van gestapelde m ijnbouw, zoals zoutwinning en winning uit kleine gasvelden worden m eegenomen.

Hierm ee wordt ook tegemoetgekomen aan het advies van de Mijnraad om om wonenden rondom UGS Norg en UGS Grijpskerk tegemoet te kom en m et betrekking tot de regeling van schadevergoedingen. Ik begrijp het advies van de m edeoverheden uit de provincie Drenthe over één loket voor m ijnbouwschade, m aar het wettelijk bewijsvermoeden dat geldt voor schade door bodembeweging als gevolg van gaswinning uit het Groningenveld, UGS Norg en voor UGS Grijpskerk, kan niet zom aar buiten IMG effectgebied worden toegepast. Het wettelijk bewijsvermoeden is een vergaande afwijking van het uitgangspunt in het bewijsrecht dat degene die iets stelt, dat ook m oet bewijzen. Zo’n afwijking vergt een voldoende rechtvaardiging. Rondom het Groningenveld, UGS Norg en UGS Grijpskerk is er sprake van een dusdanige afwijking dat het voldoende rechtvaardiging is voor een verregaande afwijking van het bewijsrecht en het toepassen van het bewijsvermoeden. Voor de overige gasvelden en opslagen niet, daarvoor verschilt het schadebeeld dat wordt veroorzaakt door bodembeweging als gevolg van m ijnbouw in de rest van het land te zeer van dat in Groningen. Dit laat onverlet dat gedupeerden met schade door gas-, olie- of zoutwinning ontzorgd moeten worden. De Com missie Pagina 68 van 81

Programma DG Groningen en Ondergrond Directie Schadeherstel en Gaswinning Groningen

Mijnbouwschade blijft voor deze bewoners beschikbaar voor het leveren van onderzoek, het geven van onafhankelijk en deskundig advies en ontzorgen van bewoners rondom het schadeafhandelingstraject.

PDGGO / 26885468

5.6.3.3 Conclusie Achter de cijfers in paragraaf 5.6.3.1 gaat groot m enselijk verdriet schuil. Met het oog op de grote zorgen en het verdriet van de inwoners van Groningen is het niet m eer dan logisch om de gaswinning verder terug te brengen tot 0 Nm 3 (m aatregel 0 uit Nij begun). In sam enhang met de andere schademaatregelen aangekondigd in de Kam erbrief zal het schadeherstel traject versneld en verbeterd worden en wordt invulling gegeven aan de aanbevelingen uit het PEGA-rapport. Dit m oet zo snel m ogelijk gaan leiden tot m inder m aatschappelijke ontwrichting door bodembeweging. Ik blijf m e sam en m et IMG m axim aal inspannen om de schadeafhandeling m ilder, m enselijker en m akkelijker te m aken. 5.6.3. Sociale veiligheid, gezondheid en maatschappelijke onrust 5.6.3.1. Inleiding Op 24 februari 2023 werd in Zeerijp het rapport van de PEGA gepresenteerd. Op 25 april 2023 presenteerde het kabinet de kabinetsreactie ‘Nij Begun’ op deze rapportage en de 50 bijbehorende m aatregelen. In de kabinetsreactie wordt specifiek aandacht besteed aan de sociaal-m aatschappelijke gevolgen van de jarenlange gaswinning, veiligheid en (m entale) gezondheid. De overheid heeft lang geen oog gehad voor de negatieve gevolgen van de gaswinning anders dan schade.

Het kabinet wil zich langjarig com mitteren om te herstellen wat in zestig jaar is geschaad en m et de m aatregelen uit de Kabinetsreactie extra inzetten op welzijn en sociaal herstel. Begin 2023 publiceerde Gronings Perspectief (Rijksuniversiteit Groningen) zijn derde fase rapportage m et daarin resultaten van m etingen in 2021 en 2022. 67 Net als bij eerdere rapportages kwam en bij deze rapportage de negatieve effecten van de gaswinning op de gezondheid van de bewoners naar voren. Het onderzoek loopt al sinds 2016 en laat zien dat m eer dan 10.000 inwoners door de gaswinning negatieve gevolgen voor gezondheid en welzijn ondervinden. Het onderzoek is m et vier jaar verlengd tot en m et 2026. In het onderzoek wordt onderscheid gem aakt in drie groepen: geen schade, enkelvoudige schade, m eervoudige schade. Op het gebied van gezondheid scoren bewoners m et m eervoudige schade ten opzichte van eerdere m etingen slechter. Dit gaat over geestelijke gezondheid, ervaren gezondheid, stress-gerelateerde klachten en bezoeken aan de huisarts. Dit is voor de bewoners van het gebied die geen of enkelvoudige schade hebben stabieler. Alle bewoners die met versterking van hun huis worden geconfronteerd ervaren een afnam e in algem ene en geestelijke gezondheid en een toename in stress gerelateerde klachten. In het begin van de versterking is er een positief

De psychosociale impact van de gaswinningsproblematiek op bewoners in 2021 en 2022: Eindrapport Gronings Perspectief fase 3, Gronings Perspectief, januari 2023.

67

Pagina 69 van 81

Programma DG Groningen en Ondergrond Directie Schadeherstel en Gaswinning Groningen

welzijnsgevoel, m aar dit neem t af in de loop van het traject. Bewoners waarvan de versterkingsoperatie is afgerond ervaren een toename in welzijn.

PDGGO / 26885468

Bewoners die enkelvoudige en m eervoudige schade hebben gehad hebben m inder vertrouwen in de overheid. Het vertrouwen in de Rijksoverheid is laag: score tussen de 2 en 2,5 op een vijf-puntschaal. Eind 2021 was er een licht herstel te zien, m aar vanaf oktober 2022 begint dat weer te dalen. Het veiligheidsgevoel is in 2022 in alle drie de groepen (d.w.z. bewoners zonder schade, m et enkelvoudige schade en m eervoudige schade) afgenomen. De afnam e is het sterkst bij de groep bewoners m et m eervoudige schade. Bij de groep m et m eervoudige schade zijn de verwachtingen over wat de PEGA voor hen gaat verbeteren negatiever geworden ten opzichte van de vorige peiling van het Gronings Perspectief. Van de respondenten die negatieve verwachtingen hebben over de PEGA geeft het grootste deel (32%) aan te verwachten dat er weinig of niets zal veranderen na de uitkomst van de parlementaire enquête. Een ander deel van de respondenten (22%) benoemt de overheid als reden voor hun negatieve verwachting: ze ervaren de overheid als incapabel, corrupt, vergeetachtig of onverantwoordelijk. De Nationale Om budsman publiceerde in het najaar van 2022 het onderzoek ‘Beloftes m aken schuld’. In dit rapport gaat de Nationale Om budsman in op de problematiek van bewoners in het Groningse aardbevingsgebied.

De Nationale Om budsman deed geen nieuwe aanbevelingen, m aar de algem ene conclusie van het rapport luidt dat organisaties de gevolgen van fouten te veel neerleggen bij de bewoner. De Kinderom budsman publiceerde in het najaar van 2022 het onderzoek ‘Als je het aan ons vraagt’. Dit rapport betreft een onderzoek onder kinderen in heel Nederland. Uit het onderzoek valt bij kinderen uit de provincie Groningen een aantal dingen op. Zo zijn kinderen uit Groningen, op de kinderen in Friesland na, het m inst positief over hun leven. Ongeveer 20% van de kinderen uit Groningen geeft zijn of haar leven een onvoldoende. Er zijn bijvoorbeeld meer problemen thuis zoals ruzie of arm oede. Hoewel de thema’s in het onderzoek in algem ene zin zijn aangegeven, komen in Groningen de thema’s ook vaak terug wanneer het gaat over aardbevingsproblematiek. 5.6.3.2.

Maatregelen voor het beperken van de impact op sociale veiligheid, gezondheid en maatschappelijke onrust Het kabinet kondigt in de reactie op de PEGA een breed welvaartsoffensief aan. Het doel is dat bewoners die de afgelopen decennia onevenredig de lasten hebben gedragen van de gaswinning concreet perspectief krijgen op een m eer welvarende toekomst in een regio die zijn eigen identiteit behoudt en waar het fijn wonen, werken en recreëren is. Hiertoe neemt het kabinet een aantal aanvullende m aatregelen bovenop de diverse initiatieven die al lopen, zoals in het Nationaal Program m a Groningen.

Pagina 70 van 81

Programma DG Groningen en Ondergrond Directie Schadeherstel en Gaswinning Groningen

Zo krijgen gem eenten extra financiële middelen om inwoners die naast de versterking van hun huis te m aken hebben m et sociaaleconomische, psychosociale of gezondheidsproblemen te helpen. Ook kom en in alle gem eenten in het gaswinningsgebied aardbevingscoaches beschikbaar zolang daar behoefte aan is. Het kabinet stelt daarnaast m iddelen beschikbaar om de maatschappelijke organisaties die een belangrijke rol spelen in het ontzorgen van bewoners, ondernemers en agrariërs, de komende jaren financieel te blijven ondersteunen.

PDGGO / 26885468

Perspectief Met een generatielange aanpak in de vorm van een sociale en een economische agenda biedt het kabinet nieuw toekomstperspectief aan de regio en haar inwoners. Bijzondere aandacht verdient het effect van de gaswinning op het welzijn en de (onderwijs)kansen van kinderen, jongeren en jongvolwassenen. Zij lopen een groter risico op leerachterstanden door problemen thuis, hebben last van em otionele problemen en m oeite om deze bespreekbaar te m aken in hun om geving. Nieuw toekomstperspectief voor de regio vraagt daarom allereerst om sociaalm aatschappelijke verbeteringen. Voor kinderen en volwassenen, specifiek ook de generatie jongvolwassenen die het afgelopen decennium is opgegroeid. Het gaat er om dat m ensen kunnen meedoen zodat zij kunnen m eeprofiteren van nieuwe economische kansen. Meer werkgelegenheid heeft slechts zin als m ensen ook kúnnen werken en als zij de vaardigheden hebben die aansluiten op het werk dat beschikbaar is. De inspanningen van alle betrokken partijen m oeten er aan bijdragen dat het voorm alige gaswinningsgebied binnen één generatie tenminste op het landelijk gem iddelde scoort op belangrijke indicatoren van brede welvaart, zoals: een goede uitgangspositie op de arbeidsmarkt, opleidingsaanbod, bestaanszekerheid, schooluitval, tevredenheid m et het leven en ervaren gezondheid.

De precieze doelen worden samen m et inwoners, organisaties en overheden in de regio vastgesteld. De voortgang wordt, net als de voortgang van de andere pijlers, bijgehouden in de Staat van Groningen. Sociale en economische groei zijn nauw m et elkaar verbonden en van elkaar afhankelijk. Om de regio duurzaam economisch te versterken is een schaalsprong nodig in initiatieven voor economische ontwikkeling. Daarom zet het kabinet in aanvulling op, en ter versterking van, de Sociale Agenda in op een Economische Agenda. Daarbij wordt nauw aangesloten bij de kracht van de regio en de m ensen die er wonen, zodat de m ensen kunnen m eedoen én m eeprofiteren. Met nam e door het voorziene verlies van werkgelegenheid na het stoppen van de gaswinning heeft investeren in de arbeidsmarkt prioriteit. Daarbij zijn (nieuwe) praktische banen net zo belangrijk als nieuwe kennisbanen. 5.6.3.3.

Adviezen sociale veiligheid, gezondheid en maatschappelijke onrust Adviezen Provincies Groningen en Drenthe, de gemeenten in Groningen en in Drenthe, het Waterschap Noorderzijlvest en Veiligheidsregio Groningen 30 mei 2023 Pagina 71 van 81

Programma DG Groningen en Ondergrond Directie Schadeherstel en Gaswinning Groningen

De gem eenten uit Groningen en Drenthe, de Provincies Groningen en Drenthe, het Waterschap Noorderzijlvest en Veiligheidsregio Groningen benoemen als hun PDGGO / 26885468 belangrijkste m aatstaf de veiligheid van en m aatschappelijke im pact op hun inwoners. Vanuit dat oogpunt gaat hun voorkeur uit naar volledige sluiting van het Groningenveld per 1 oktober 2023. De m edeoverheden vragen daarnaast specifiek om langdurig commitment van de overheid en daarmee blijvende aandacht voor de (m entale) im pact die de gaswinnings- en aardbevingsproblematiek heeft op de sam enleving, en op jongeren in het bijzonder. Advies SodM 1 juni 2023 Het advies van SodM gaat in op de aanhoudende onzekerheid over het moment waarop gaswinning wordt beëindigd en de grote im pact die dat heeft op de gezondheid van en de gezondheidsrisico’s voor de inwoners van Groningen. Mede vanuit dit het oogpunt adviseert SodM het Groningenveld per 1 oktober 2023 in te sluiten. 5.6.3.4. Beoordeling Met de reactie op de parlem entaire enquête zet het kabinet m et een breed welvaartsoffensief in op welzijn en sociaal herstel om Groningen en Noord-Drenthe nieuw toekomstperspectief te bieden. Hierin zijn sociale veiligheid, (m entale) gezondheid en de kansen voor jongeren en de volgende generatie belangrijke speerpunten.

Ik weeg de adviezen van SodM en de m edeoverheden waarin zij aangeven dat het ook voor de sociale veiligheid en gezondheid van belang is de gaswinning definitief te stoppen, zwaar. Dit weeg ik af tegen de andere adviezen en criteria.

5.7.

Maatschappelijke ontwrichting door afsluiting eindafnemers (criterium f)

5.7.1 Inleiding In paragraaf 5.3 heb ik beschreven welk niveau van winning nodig is om de leveringszekerheid van laagcalorische gasafnemers te borgen. In deze paragraaf geef ik het belang aan van het rekening houden met leveringszekerheid door het risico op m aatschappelijke ontwrichting door afsluiting van eindafnemers van laagcalorisch gas te om schrijven. Uit het PEGA rapport blijkt dat de veiligheid lange tijd ondergeschikt is geweest aan de leveringszekerheid. Het stoppen van de gaswinning is een noodzakelijke voorwaarde om te kunnen bouwen aan herstel van het gaswinningsgebied. Ik ben wettelijk verplicht om ook het belang van leveringszekerheid te wegen (zie ook paragraaf 2.4), m aar een zwaarwegend belang toe te kennen aan de veiligheid in Groningen. Het risico voor leveringszekerheid wordt gedefinieerd als de kans dat eindafnemers van laagcalorisch gas m oeten worden afgesloten als er m inder laagcalorisch gas wordt gewonnen dan nodig is voor de leveringszekerheid en de m aatschappelijke effecten daarvan. Eerst ga ik in op de algem ene gevolgen van het afsluiten van eindafnemers van laagcalorisch gas. Daarna beschrijf ik de gevolgen als er onvoldoende back-up

Pagina 72 van 81

Programma DG Groningen en Ondergrond Directie Schadeherstel en Gaswinning Groningen

capaciteit beschikbaar zou zijn. Vervolgens ga ik in op de gevolgen als er qua volum e m inder gas is dan noodzakelijk voor de leveringszekerheid.

PDGGO / 26885468

5.7.2 Algemene gevolgen afsluiten eindafnemers Zoals beschreven in hoofdstuk 2 dien ik bij de vaststelling van het veiligheidsbelang en het maatschappelijk belang dat is verbonden aan het kunnen voorzien van eindafnemers van laagcalorisch gas een onderscheid te m aken tussen de volgende categorieën: a) huishoudens, b) volksgezondheid, c) openbare orde en veiligheid, d) kritische processen in industrie, nuts- en basisvoorzieningen, en e) overige industrie, openbare gebouwen en bedrijven. Als er in het geval van een tijdelijke ernstige verstoring van de gasvoorziening m oet worden overgegaan tot het afsluiten van eindafnemers, dan gebeurt dat volgens de m aatregelenladder die is opgenomen in het BH-G (N.B. inzet van het Groningenveld is geen onderdeel van het BH-G). 68 Dit vastgestelde noodplan is opgesteld in het kader van de Verordening (EU) nr. 2017/1938 van het Europese Parlem ent en de Raad van 25 oktober 2017 betreffende m aatregelen tot veiligstelling van de gasleveringszekerheid en houdende intrekking van Verordening (EU) nr. 994/2010. Deze verordening schrijft voor dat prioriteit m oet worden gegeven aan de levering van gas aan zogenoemde beschermde afnemers: huishoudens en essentiële sociale diensten zoals zorginstellingen. Dit m oet gebeuren door hen als laatste af te schakelen.

Daarbij m oet ook rekening worden gehouden met de gasvraag van beschermde afnemers in lidstaten waarm ee het Nederlandse gassysteem, al dan niet via een derde land, direct is verbonden. In lijn hierm ee is het BH-G erop gericht om beschermde afnemers zo lang m ogelijk van gas te voorzien en het functioneren van het gassysteem in zijn geheel zo goed en zo lang m ogelijk te waarborgen. Bij inwerkingstelling van het BH-G zullen allereerst m aatregelen worden geactiveerd waarm ee de vraag naar gas kan worden beperkt, zoals het oproepen tot de verm indering van aardgasverbruik. Indien dit niet voldoende is, zullen afnem ers afgesloten m oeten worden tot een niveau waarop de resterende vraag naar gas kleiner of gelijk is aan de nog beschikbare hoeveelheden gas. Daarbij geldt voor Nederland de navolgende prioriteitsvolgorde waarbij num mer 1 de hoogste prioriteit op gaslevering heeft: 1. huishoudens; 2. volksgezondheid; 3. openbare orde en veiligheid; 4. kritische processen in industrie, nuts- en basisvoorzieningen; 5. overige industrie, openbare gebouwen, bedrijven. Indien wordt besloten tot het voor langere tijd afschakelen van (delen van) het gasnet dan zijn er in algem ene zin de volgende gevolgen te onderscheiden: • Faillissem ent en werkeloosheid: Veel bedrijven (industrie, gastuinbouw, etc.) zijn afhankelijk van levering van gas voor (delen van) hun productieproces.

Het veilig terugschakelen kan enkele uren tot dagen Kamerstukken II 2019/20, 29023, nr. 252; 2021/11, 29023 nr. 342; 2022/23, 29023, nr. 418.

68

Pagina 73 van 81

Programma DG Groningen en Ondergrond Directie Schadeherstel en Gaswinning Groningen

•

•

•

•

duren. Indien zij langere tijd geen gas m eer krijgen, dan zijn er m aatschappelijke, keten en/of economische gevolgen. Zo kan het PDGGO / 26885468 voortbestaan van bedrijven direct worden bedreigd. Dit heeft ook gevolgen voor de werkgelegenheid bij afgeschakelde bedrijven en de toeleveranciers en afnemers van deze bedrijven. Dit brengt grote onzekerheid m et zich m ee voor getroffen huishoudens. Het ontstaan van tekorten: Het afschakelen van bedrijven kan ervoor zorgen dat de voedingssector in Nederland volledig wordt stilgelegd m et directe gevolgen voor veeteelt, land- en tuinbouw. Daarnaast valt de papier- en verpakkingsindustrie stil alsm ede de toelevering van rubber- en kunststoffen, bouwmaterialen en basismetaal vanuit Nederland. De behoefte aan im port en export (overschotten voedingssector) kan dan dusdanig sterk toenemen dat het de bestaande im port- en export infrastructuur kan overstijgen. Naar verwachting ontstaan er dan tekorten, ook van goederen die in het buitenland te verkrijgen zijn. Veiligheidsrisico’s: Het gasnet wordt drukloos wanneer er geen gas door stroomt. Een drukloos net kan verschuiven waardoor barsten of scheuren in de buizen kunnen ontstaan. Ook kunnen er vervuilende stoffen door drukloze buizen naar binnen dringen. Dit tast de veiligheid van het gasnet aan.

Om de veiligheid van het net op peil te kunnen houden bij het opnieuw op druk brengen moet door de netbeheerder een bijzonder arbeidsintensief en kostbaar proces worden doorlopen. Dit proces is ook langdurig en com plex. Gezondheidsrisico’s: Het m erendeel van de huishoudens, m aar ook instellingen als ziekenhuizen en verpleeghuizen, zijn afhankelijk van de gasvoorziening voor klim aat en com fort. Mocht de gaswinning zodanig (m oeten) worden verlaagd dat ook zij geen gas m eer krijgen, dan betekent dat zij zonder verwarm ing komen te zitten en niet m eer kunnen koken. Dat brengt risico’s m et zich m ee voor de (volks)gezondheid en kan er toe leiden dat gebieden mogelijk onleefbaar worden of door de inzet van alternatieve warm te- of kookbronnen er risico’s op brand en koolm onoxide ontstaan waardoor de veiligheid in die gebieden niet meer is te garanderen. Energiearmoede: Zoals nu m et de geopolitieke spanningen door de oorlog in Oekraïne en de daardoor stijgende gasprijzen blijkt, kan de dreiging van een onderbreking van gas reeds ontwrichtend werken voor alle categorieën eindafnemers. Door de gestegen gasprijzen is de toegang tot gas niet m eer gelijk, om dat eindafnemers een variërende koopkracht hebben. Som mige bedrijven kiezen ervoor hun productie te verlagen.

Dit heeft economische gevolgen, m aar kan ook leiden tot m aatschappelijke gevolgen doordat bedrijven zich gedwongen zien personeel te ontslaan. Som m ige huishoudens reageren op de hoge gasprijzen door m inder gas te verbruiken, wat nadelige gevolgen heeft voor hun comfort en m ogelijk gezondheid. Ondanks dat voor deze kwetsbare huishoudens aanvullend beleid is, is dit niet voldoende om alle gevolgen te ondervangen.

Deze algem ene gevolgen gelden niet alleen voor Nederland maar ook voor de ons om ringende landen die voor hun gaslevering (m ede) afhankelijk zijn van Nederland. Pagina 74 van 81

Programma DG Groningen en Ondergrond Directie Schadeherstel en Gaswinning Groningen

5.7.3 Gevolgen van onvoldoende back-up capaciteit beschikbaar Indien ik ertoe zou besluiten om m inder productiecapaciteit beschikbaar te houden dan geraamd, dan kunnen er m omenten m et een acuut fysiek tekort aan laagcalorisch gas ontstaan. Volgens de ram ing van GTS m oet het Groningenveld beschikbaar zijn als back-up m et een capaciteit van m instens 4,4 m iljoen m 3 per uur om te kunnen voldoen aan Europese normering voor leveringszekerheid. De leveringszekerheid kan dan gegarandeerd worden bij zeer strenge kou en gelijktijdige uitval ter grootte van m axim aal de grootste bron voor laagcalorisch gas. Om deze capaciteit te kunnen garanderen m oeten elf productielocaties in het gasjaar 2023-2024 bij een koude dag of periode (d.w.z. bij weersvoorspelling van een gemiddelde effectieve etmaaltemperatuur van -6,5 °C of lager) naar het waakvlam niveau worden gebracht.

PDGGO / 26885468

Wanneer je dit niet of m inder zou doen dan hierboven beschreven is de back-up functie (zoals beschreven in paragraaf 4.6) niet (volledig) beschikbaar. Dit kan gevolgen hebben voor de afnemers van laagcalorisch gas. De back-up is noodzakelijk voor het instant houden van het gassysteem, want bij gelijktijdig koud weer (gem iddelde effectieve etmaaltemperatuur van -6,5 °C of lager) en onverwachtse uitval van installaties zijn er geen andere m iddelen beschikbaar die aanvullende ingezet kunnen worden en is er ook geen tijd voor het aflopen van de m aatregelen uit het BH-G. Het niet beschikbaar hebben van de back-up van het Groningenveld voor die situaties zoals omschreven in paragraaf 4.6 zou dan leiden tot afschakelen van delen van het gastransportnetwerk. 5.7.4 Gevolgen van het vaststellen van het winningsniveau lager dan het benodigd volume voor leveringszekerheid Volgens het aanvullende advies van GTS (d.d. 26 m ei 2023) is het voor wat betreft volum e niet noodzakelijk om gas te winnen uit het Groningenveld. Zoals toegelicht in paragraaf 5.3.3 kan het voornemen om geen gas te winnen uit het Groningenveld echter wel im pact hebben op de vulgraad van de gasopslagen. Volgens GTS kunnen de gasopslagen op 1 oktober 2024 tot gemiddeld 75% worden gevuld als gasjaar 2023-2024 qua tem peratuur gemiddeld verloopt zonder inzet van het Groningenveld.

Bij een koud verloop van het gasjaar 2023-2024 zullen de gasopslagen, zonder inzet van het Groningenveld, nagenoeg leeg zijn in april 2024. GTS verwacht in dat geval dat de gasopslagen in de zom er van 2024 tot ongeveer 50% kunnen worden gevuld. GTS verwacht dat m et deze vulgraad gasjaar 2024-2025 afgedekt zou kunnen worden als dat gasjaar qua tem peratuur gem iddeld verloopt. Als de winter van het gasjaar 2024-2025 kouder verloopt, kan dit m ogelijk tot problemen voor de leveringszekerheid leiden in dat gasjaar. Dit is echter geen acuut probleem, m aar een risico dat zich gedurende de winterm aanden langzaam m aterialiseert en dat te voorzien is. Dit betekent dat er ruim te is voor het uitwerken van oplossingen. 5.7.5 Conclusie Eindafnem ers van laagcalorisch gas worden in reguliere situaties beleverd m et laagcalorisch gas dat is gem aakt door conversie van hoogcalorisch gas naar laagcalorisch gas m et behulp van stikstof. Ook is de vraag naar laagcalorisch gas Pagina 75 van 81

Programma DG Groningen en Ondergrond Directie Schadeherstel en Gaswinning Groningen

de afgelopen jaren sterk afgebouwd. Hierdoor zijn laagcalorische gasafnemers alleen in zeer bijzondere situaties afhankelijk van het Groningenveld.

PDGGO / 26885468

In het gasjaar 2023-2024 is het Groningenveld alleen nodig als capaciteitsmiddel in het geval van kou in com binatie m et gelijktijdige uitval ter grootte van m axim aal de grootste bron voor laagcalorisch gas.. Als gevolg van de oorlog in Oekraïne is de gasm arkt onzekerder geworden. Er bestaat een grotere kans op tekorten van hoogcalorisch gas, wat in een extreem geval en zonder m aatregelen zou kunnen leiden tot het afsluiten van eindafnemers van gas. Met dit ontwerpbesluit m itigeer ik de risico’s van het noodgedwongen afschakelen van een of m eerdere deelnetten om de rest van het netwerk operationeel te houden.

Pagina 76 van 81

Programma DG Groningen en Ondergrond Directie Schadeherstel en Gaswinning Groningen

6. Afweging In dit hoofdstuk wordt, m et inachtneming van alle hiervoor besproken belangen, adviezen, onderwerpen en relevante ontwikkelingen, op totaalniveau een afweging gem aakt die ten grondslag ligt aan de definitieve operationele strategie en het toegestane winningsniveau voor het gasjaar 2023-2024, zoals vastgelegd in hoofdstuk 7.

PDGGO / 26885468

Vanwege de grote maatschappelijke gevolgen heeft het kabinet in 2018 besloten dat de gaswinning uit het Groningenveld zo snel m ogelijk wordt beëindigd. Dat is volgens het kabinet de beste manier om de veiligheid in Groningen op korte term ijn te verbeteren en op langere termijn te garanderen. Huishoudens en bedrijven in Nederland en in delen van Duitsland, België en Frankrijk zijn nog steeds afhankelijk van laagcalorisch gas. Het kabinet heeft zich in de afgelopen jaren door het nemen van diverse m aatregelen m aximaal ingespannen om de vraag naar laagcalorisch gas te verm inderen en het aanbod van laagcalorisch gas uit m iddelen anders dan het Groningenveld te vergroten. Daarbij gaat het vooral om de productie van laagcalorisch gas door stikstof toe te voegen aan hoogcalorisch gas, dat wordt gewonnen uit kleine velden in Nederland en uit het buitenland wordt geïmporteerd. Op deze m anier heeft het kabinet de winning uit het Groningenveld begrensd tot het strikt noodzakelijke. De hierboven genoemde m aatregelen hebben ertoe geleid dat de winning sterk is afgebouwd en in het gasjaar 2023-2024, waar dit besluit over gaat, kom t de winning in de afrondende fase. Er wordt geen gas m eer gewonnen uit het Groningenveld.

Alleen in het geval van een weersverwachting van kou, bij een weersverwachting van een gemiddelde effectieve etmaaltemperatuur van -6,5 °C of lager worden de productielocaties op waakvlam niveau gebracht, zodat de productielocaties snel capaciteit kunnen leveren als dat noodzakelijk blijkt bij voorbeeld uitval van UGS Norg. Mocht bij deze tem peraturen ook sprake zijn van bijvoorbeeld verstoringen in het gassysteem, technische storingen of uitval van een laagcalorische gasopslag, dan kan in het kader van de back-up functie een beperkt aanvullend beroep op het Groningenveld worden gedaan. Hierm ee is winning uit het Groningenveld alleen nog noodzakelijk in zeer uitzonderlijke situaties, nam elijk wanneer het extreem koud is en een ander capaciteitsmiddel uitgevallen is. De afbouw van de winning heeft ertoe geleid dat de veiligheid in Groningen is verbeterd. Zoals bevestigd door het KNMI, is het aantal aardbevingen in frequentie en magnitude afgenomen, waardoor in toenemende m ate aan de veiligheidsnorm wordt voldaan en lichtere versterkingsmaatregelen volstaan om adressen op norm te brengen. Ondanks het feit dat NCG de productiedoelstellingen in 2022 heeft behaald, blijft het noodzakelijk om in de kom ende jaren de versterkingsoperatie in Groningen verder te versnellen, zodat de operatie in 2028 kan worden afgerond.

Tot die tijd zijn er nog altijd veiligheidsrisico’s in Groningen. Daar kom t bij dat een groot aantal inwoners lijdt onder stress, wat in som mige gevallen tot gezondheidsschade leidt en heeft geleid. De klachten van deze Pagina 77 van 81

Programma DG Groningen en Ondergrond Directie Schadeherstel en Gaswinning Groningen

inwoners komen vooral voort uit onzekerheid over de versterkingsopgave, de wachttijden voor schadeafhandeling en lange bureaucratische procedures in het algem een. Ook deze gezondheidsrisico’s zijn onderdeel van de veiligheidsrisico’s in Groningen. De conclusie, die SodM ook bevestigt, is dat nog altijd de veiligheid in Groningen onvoldoende is geborgd.

PDGGO / 26885468

Voor het ontwerpbesluit heeft het kabinet uiteenlopende adviezen gehad. De provincies Groningen en Drenthe en de gemeenten, waterschappen en veiligheidsregio in het gebied zijn duidelijk: stop m et de gaswinning. SodM benadrukt in haar advies opnieuw om aandacht te hebben voor de brede veiligheidsrisico’s voor de inwoners van Groningen en pleit ook voor sluiting. GTS, TNO en de Mijnraad adviseren juist om nog een aantal productielocaties op de waakvlam te houden, vanwege risico’s voor de leveringszekerheid als gevolg van de geopolitieke situatie. Het kabinet is tot het volgende ontwerpbesluit gekomen. We stoppen m et gaswinning per 1 oktober van dit jaar. Er kom t dan geen gas m eer uit de grond. In het gasjaar 2023-2024 sluiten we het Groningenveld nog niet definitief. Ik ga in dit ontwerpbesluit uit van een winningsniveau van 0 Nm 3. De gasproductie bij extreme kou zal beperkt zijn. Dit zal ik in de zom er in sam enspraak m et NAM en GTS testen en ik zal de details opnemen in het definitieve vaststellingsbesluit. Ik voorzie dat er geen winning uit het Groningenveld nodig is om de gasopslagen voor laagcalorisch gas gedurende het gasjaar 2023-2024 voldoende te kunnen vullen ten behoeve van het gasjaar 2024-2025. GTS constateert in haar advies van 26 m ei 2023 dat er scenario’s denkbaar zijn waarin de opslagen niet voldoende kunnen worden gevuld voor gasjaar 2024-2025.

Hierbij m oet worden gedacht aan een koud verloop van het gasjaar 2023-2024. GTS geeft aan dat het dan niet m ogelijk is om de gasopslagen in de zom er van 2024 te vullen tot het gem iddelde vuldoel van 90%. Ik blijf de actuele vulgraad van de gasopslagen volgen. De m inister voor Klim aat en Energie en ik bekijken daarnaast welke afspraken er nodig zijn om de gasopslagen ook kom ende zomer voldoende te kunnen vullen. Ik blijf onverm inderd inzetten op (verbetering en versnelling van) de schadeafhandeling en versterking, zoals in dit besluit uitgebreid is toegelicht. Voor de volledigheid wijs ik daarbij ook op het geïntegreerde pakket van m aatregelen die het Kabinet heeft aangekondigd naar aanleiding van het PEGA-rapport, gericht op de toekomst van Groningen, en m eer specifiek op de leefbaarheid, sociale sam enhang, energietransitie, verduurzam ing en regionale economische ontwikkeling. Ten slotte geldt dat de onderhavige belangenafweging raakt aan de grondrechten van burgers, kinderen in het bijzonder, op grond van het Europees Verdrag voor de rechten van de m ens en de fundamentele vrijheden (EVRM), het Eerste Protocol van het EVRM (EP EVRM) en het Internationaal Verdrag voor de Rechten van het Kind (IVRK).

De door deze grondrechten beschermde belangen van de inwoners van Groningen zijn door m ij in m ijn afweging betrokken doordat ik de veiligheidsrisico’s aan de hand van een concrete norm op aanvaardbaarheid heb beoordeeld en daarnaast door m ijn beslissing om op zo kort m ogelijke termijn tot Pagina 78 van 81

Programma DG Groningen en Ondergrond Directie Schadeherstel en Gaswinning Groningen

een volledige beëindiging van de gaswinning in Groningen te komen, in com binatie m et (voorzorgs)maatregelen om de omstandigheden en toekomst van PDGGO / 26885468 bewoners op alle m ogelijke m anieren te verbeteren. De belangen van overige burgers, inclusief kinderen, in Nederland zijn betrokken doordat het winningsniveau niet wordt verlaagd onder het niveau van de leveringszekerheid. De Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State heeft aangegeven dat hoge eisen gesteld worden aan de m otivering, zeker voor wat betreft het winningsniveau, omdat er m ensenrechten in het geding kunnen zijn. Uit de uitspraken van 3 juli 2019 69, 15 juli 2020 70, 21 juli 2021 71 en 24 augustus 202272 volgt dat ik in de voorgaande besluiten over het winningsniveau aan deze m otiveringseisen heb voldaan. Ook in dit besluit heb ik dezelfde m anier de keuze voor een operationele strategie en de vaststelling van het winningsniveau zorgvuldig en uitgebreid gemotiveerd. Ik stel daarom voor het gasjaar 2023-2024 een gasproductie vast van 0 Nm 3. Mochten er bij extreem koude omstandigheden (d.w.z. een gem iddelde effectieve etmaaltemperatuur van -6,5 °C of lager) naar het waakvlam niveau m oeten worden gebracht, dan zal dit gepaard gaan m et een beperkte gasproductie. Dit zal ik in de zom er in sam enspraak m et NAM en GTS testen en de details opnemen in het definitieve vaststellingsbesluit.

Het besluit is weergegeven in hoofdstuk 7.

ECLI:NL:RvS:2019:2217. ECLI:NL:RvS:2020:1665. 71 ECLI:NL:RvS:2021:1609. 72 ECLI:NL:RVS:2022:2455. 69 70

Pagina 79 van 81

Programma DG Groningen en Ondergrond Directie Schadeherstel en Gaswinning Groningen

7. Besluit Gelet op de ram ing van Gasunie Transport Services B.V. van 31 januari 2023, het voorstel voor een operationele strategie voor het gasjaar 2023-2024 van NAM van 14 april 2023, de hierover ontvangen adviezen en rapporten en gelet op artikel 52d van de Mijnbouwwet en de op basis daarvan door m ij gemaakte afweging, neem ik het volgende besluit.

PDGGO / 26885468

Besluit: Artikel 1 (vaststelling) 1. NAM, als houder van de winningsvergunning Groningenveld, voert de winning van het Groningenveld voor het gasjaar 2023-2024 uit overeenkomstig de operationele strategie m et inachtneming van het bepaalde in paragraaf 4.5 en paragraaf 4.6 en houdt zich daarbij aan de hiernavolgende regels. 2. De operationele strategie, zoals opgenomen in het voorstel van NAM van 14 april 2023, m aakt deel uit van dit besluit. Artikel 2 (totale gasproductie) 1. NAM wint in beginsel geen gas uit het Groningenveld. Dit betekent voor het gasjaar 2023-2024 een gasproductie van 0 Nm 3. 2. Indien in het algem een weerbericht van het Koninklijk Nederlands Meteorologisch Instituut, bedoeld in artikel 3, eerste lid, onderdeel a, van de Wet taken m eteorologie en seismologie als weersverwachting is opgenomen dat er binnen 14 dagen sprake zal zijn van een dag m et een gemiddelde effectieve etm aaltemperatuur als bedoeld in artikel 1, onderdeel e, van het Besluit leveringszekerheid Gaswet, van –6,5 °C (graden Celsius) of kouder, kunnen de productielocaties, bedoeld in artikel 3, op waakvlam niveau worden gebracht. 73 Op het waakvlam niveau kan een gasproductie uit het Groningenveld van ten hoogste PM m iljard Nm 3 voor het gasjaar 2023-2024 plaatsvinden. Artikel 3 (productielocaties) 1.

De volgende productielocaties binnen de clusters, genoemd in artikel 1.3a.1 van de Mijnbouwregeling en zoals beschreven in paragraaf 4.5 en paragraaf 4.6 m aken vanaf 1 oktober 2023 tot en m et 1 oktober 2024 deel uit van de operationele strategie: a. cluster Centraal-Oost: Am sweer, Schaapbulten en Oudeweg; b. cluster Zuidwest: Kooipolder, Slochteren inclusief Froombosch en Spitsbergen, Tusschenklappen inclusief Sappemeer en Zuiderveen; c. cluster Zuidoost: De Eeker, Scheemderzwaag en Zuiderpolder. Artikel 4 (incidentele verhoging GTS) 1. De gasproductie, bedoeld in artikel 2, tweede lid, kan worden verhoogd met ten hoogste 1,5 m iljard Nm 3, indien: a. Gasunie Transport Services B.V. een verzoek doet of een aanwijzing of een instructie aan GasTerra B.V. geeft als bedoeld in artikel 4.4.5, 4.4.6, De procedure voor het op waakvlam brengen en opregelen wordt voor het definitieve besluit uitgewerkt. De beperkte en tijdelijke hoeveelheid gas die hiermee gepaard gaat, wordt ook op basis hiervan bepaald.

73

Pagina 80 van 81

Programma DG Groningen en Ondergrond Directie Schadeherstel en Gaswinning Groningen

respectievelijk 4.1.4.4, van de Transportcode LNB, om dat ten m inste één van de volgende omstandigheden zich voordoet: PDGGO / 26885468 1°. transportbeperkingen; 2°. technische m ankementen aan de installaties van Gasunie Transport Services B.V.; 3°. onvoorziene ontwikkelingen in de sam enstelling van het hoogcalorisch gas; of 4°. feitelijke onbeschikbaarheid van de UGS Norg, UGS Grijpskerk of PGI Alkm aar; 5°. een noodsituatie als bedoeld in artikel 4.1.4.1 van de Transportcode LNB, ten gevolge waarvan Gasunie Transport Services B.V. een instructie geeft betreffende entrypunten of exitpunten van het landelijk gastransportnet, voor zover het nodig is om een daardoor ontstane onbalans gedurende zeer korte tijd op te vangen; b. dit noodzakelijk is voor een goede uitvoering van de taak van Gasunie Transport Services B.V., bedoeld in artikel 2, eerste lid, van het Besluit leveringszekerheid Gaswet. 2. NAM adm inistreert de van Gasunie Transport Services B.V. elektronisch ontvangen bevestiging van het verzoek of de aanwijzing of instructie dan wel de bevestiging dat zich een situatie voordoet als bedoeld in het eerste lid, onderdeel b, waaruit de om vang en het tijdstip van de extra gasproductie blijkt en adm inistreert tevens de reden van de extra gasproductie en de wijze waarop hieraan gevolg is gegeven. 3.

Indien het eerste lid wordt toegepast, m eldt NAM binnen een m aand na afloop van het gasjaar 2023-2024 de reden en omvang van de verhoging van de gasproductie.

Pagina 81 van 81