08. Jaarrekening 2021

Jaarstukken 2021 Gemeenschappelijke Regeling Veiligheidsregio Groningen

Dhr. K.F. Schuiling

Dhr. A. van der Tuuk

voorzitter Vastgesteld op 25 maart 2022

penningmeester

Pagina 2 van 79

Inhoudsopgave Voorwoord ....................................................................................................................... 5 1

Inleiding ..................................................................................................................... 6 1.1

Het afgelopen jaar en highlights uit het jaarverslag .................................................................6

2

Resultaat en resultaatbestemming ............................................................................. 8

3

Functioneel leeftijdsontslag (FLO) ontwikkeling meerjarig .......................................... 11

4

Programmaverantwoording ....................................................................................... 13 4.1 Brandweerzorg........................................................................................................................ 13 4.1.1 Risicobeheersing .............................................................................................................. 16 4.1.2 Baten en lasten programma Brandweer ......................................................................... 19 4.2 Crisisbeheersing ...................................................................................................................... 20 4.2.1 Aardbevingen................................................................................................................... 21 4.2.2 Baten en lasten programma Crisisbeheersing ................................................................. 22 4.3 Gemeentelijke Kolom Groningen (GKG) .................................................................................. 23 4.3.1 Baten en lasten programma GKG .................................................................................... 23 4.4 Geneeskundige Hulpverleningsorganisatie in de Regio (GHOR) ............................................. 24 4.4.1 Baten en lasten programma GHOR ................................................................................. 25

5

Paragrafen ................................................................................................................. 26 5.1 5.2 5.3 5.4 5.5 5.6

6

Balans en overzicht baten en lasten ........................................................................... 39 6.1 6.2 6.3

7

Weerstandsvermogen en risicobeheersing ............................................................................. 26 Onderhoud kapitaalgoederen ................................................................................................. 29 Financiering ............................................................................................................................. 30 Bedrijfsvoering ........................................................................................................................ 31 COVID-19 ................................................................................................................................. 34 Verbonden partijen ................................................................................................................. 37 Balans...................................................................................................................................... 39 Overzicht van baten en lasten................................................................................................. 41 Waarderingsgrondslagen en resultaatbepaling ..................................................................... 42

Toelichtingen ............................................................................................................. 44 7.1 Toelichting balans ................................................................................................................... 44 7.1.1 Vaste activa...................................................................................................................... 44 7.1.2 Vlottende activa............................................................................................................... 45 7.1.3 Vaste passiva ................................................................................................................... 46 7.1.4 Vlottende passiva ............................................................................................................ 48 7.2 Toelichting baten en lasten ..................................................................................................... 50 7.2.1 Brandweerzorg ................................................................................................................ 51 7.2.2 Crisisbeheersing ............................................................................................................... 54 7.2.3 Gemeentelijke kolom Groningen (GKG) ..........................................................................

56 7.2.4 Geneeskundige hulpverleningsorganisatie in de regio ................................................... 58 7.3 WNT-verantwoording 2021 Veiligheidsregio Groningen ........................................................ 62

8

Gebeurtenissen na balansdatum ................................................................................ 64

Bijlagen ........................................................................................................................... 65 Gemeentelijke bijdrage.............................................................................................. 66

Pagina 3 van 79

Rijksbijdrage BDuR en SiSa ......................................................................................... 68 Over te hevelen kredieten ......................................................................................... 69 Reserves .................................................................................................................... 70 Risico’s ...................................................................................................................... 71 Geldleningen ............................................................................................................. 76 Taakvelden ................................................................................................................ 77 Controleverklaring ..................................................................................................... 79

Pagina 4 van 79

Pagina 5 van 79

Voorwoord Zorgen dat alle inwoners van de provincie Groningen veilig, gezond en zonder dreiging kunnen leven, wonen en werken. Dat is onze missie. In het tweede jaar van de coronapandemie is dat geen gemakkelijke opgave geweest. Toch stonden onze mensen dag en nacht klaar voor anderen. En dat was hard nodig. Want iedereen voelt de gevolgen van de gezondheidscrisis: sommigen nog meer dan anderen. Van ondernemers en jongeren tot eenzame en kwetsbare mensen: ze hebben geen keus. Veiligheidsregio Groningen heeft wel een keus en heeft die ook in 2021 gemaakt: er zíjn wanneer onze inwoners ons nodig hebben. We blusten branden en stonden klaar voor mens en dier. We hebben hard gewerkt aan het verminderen van risico’s en aan de voorbereiding op mogelijke crises. En we stonden klaar tijdens noodsituaties. Zo kregen we ook in 2021 te maken met extreem weer, zoals heftige regenval en storm. Tijdens de overstromingen in Limburg reisden Groningse reddingsbrigades af naar het zuiden om paraat te staan en te helpen. Ook werden we het afgelopen jaar geconfronteerd met meerdere aardbevingen, met op 16 november zelfs een beving van 3.2 op de schaal van Richter in Garrelsweer. Niet alleen een grote klap in de grond, maar ook een grote klap voor de inwoners van het gebied. Ook nam de maatschappelijke onrust in het aardbevingsgebied de afgelopen tijd steeds meer toe.

Veiligheidsregio Groningen houdt hier een vinger aan de pols en staat klaar voor de inwoners waar dat nodig is. In Ter Apel ontstond er een sluimerende crisis toen er gedurende langere tijd veel te veel vluchtelingen verbleven in het asielzoekerscentrum. Inmiddels is de situatie onder controle, maar we houden het uiteraard nauwlettend in de gaten. Verder is cybercriminaliteit een thema dat in 2021 steeds meer aandacht kreeg. Het beveiligingslek in Apache Log4j houdt alle veiligheidsregio's scherp met betrekking tot vitale infrastructuur. Ook in 2022 blijft het onderwerp cybergevolgbestrijding en -bewustzijn hoog op de agenda staan. We sloten het jaar af met een drukke jaarwisseling en veel buitenbranden, maar gelukkig zonder grote incidenten. Helaas was 2021 door corona opnieuw een jaar waarin veel niet kon. Maar gelukkig waren er ook genoeg dingen die wél konden. Laten we hopen dat dat in 2022 weer steeds meer het geval is. Wij doen daar in ieder geval ons uiterste best voor. Wilma Mansveld Directeur Veiligheidsregio Groningen Roelf Knoop Commandant Brandweer Groningen Plv. directeur Veiligheidsregio Groningen

Pagina 6 van 79

1 Inleiding In rust en ruimte leven en werken. Een gezond bestaan opbouwen. Dat wensen wij alle mensen in Groningen toe. Gevaren kunnen we niet wegnemen, maar we kunnen wel grip krijgen op de risico’s en de bestrijding van de gevolgen van incidenten. Daar werkt Veiligheidsregio Groningen dag en nacht aan. Minder risico’s, meer veiligheid Voor grip op de risico’s is een goede samenwerking nodig. Met de inwoners van Groningen, maar ook met onder meer de politie, de provincie, waterschappen en andere organisaties. We kijken bijvoorbeeld of gebouwen (brand)veilig zijn. En we controleren of chemische bedrijven die werken met gevaarlijke stoffen voldoende voorbereid zijn op calamiteiten. Vanuit risicobeheersing willen we graag aan de voorkant een proactieve adviesrol vervullen. Zo werken we samen aan een veilig en gezond bestaan voor alle Groningers. Goed voorbereid op crisissen Gaat er toch iets mis? Dan zijn we voorbereid. Bijvoorbeeld door het maken van plannen. Maar we zijn ook flexibel en wendbaar, om zo in te kunnen spelen op allerlei soorten rampen en crises. Ook houden we ons bezig met opleiden, trainen, oefenen en leren. Zo kunnen we snel in actie komen als mensen écht hulp nodig hebben. Leer ons kennen Dit jaarverslag is bedoeld om inzicht te geven in de manier waarop wij bijdragen aan de veiligheid in Groningen.

Een groot deel van ons werk is heel zichtbaar, bijvoorbeeld wanneer de brandweer een brand blust. Maar achter de schermen gebeurt er ook heel veel. Alle onderdelen van ons werk komen aan bod in dit jaarverslag.

1.1 Het afgelopen jaar en highlights uit het jaarverslag Het jaar 2021 was net als 2020 een bijzonder jaar voor VRG door de gevolgen van de coronacrisis. Ondanks dat we hard gewerkt hebben aan het verminderen van risico’s, de voorbereiding op mogelijke crises en het verlenen van Brandweerzorg was 2021 helaas door corona opnieuw een jaar waarin veel niet kon. Dit zien we financieel ook terug. Bij de P7 rapportage (tussentijdse bestuursrapportage) hebben we een positief resultaat geprognosticeerd van €1,3 mln. Het daadwerkelijke resultaat bij de jaarrekening 2021 bedraagt €1,76 mln. Dit is inclusief een coronadeclaratie bij het Rijk. De afwijking bedraagt daarmee 3,3% ten opzichte van de totale begroting. Het resultaat is incidenteel en wordt hoofdzakelijk veroorzaakt door het doorschuiven van projecten en aanbestedingen. Dit geldt onder andere voor vervangingsinvesteringen en ICT projecten. Om de komende jaren de achterstanden in te halen en te kunnen voldoen aan (landelijke) ontwikkelingen, zoals het tweede loopbaanbeleid en de omgevingswet, wordt voorgesteld specifieke bestemmingsreserves te vormen. Door de diverse landelijke ontwikkelingen in relatie tot de krappe financiële positie van VRG zijn we op deze manier in staat invulling te geven aan een aantal ontwikkelingen en “in control” te blijven.

In de kaderbrief 2023-2026 en in de begroting 2023-2026 hebben we u uitgebreid geïnformeerd over de financiële situatie en het vervolg. De coronacrisis heeft ook geleid tot meerkosten voor VRG op het gebied van onder andere (crisis)communicatie en de inhuur van extra capaciteit op het gebied van crisisbeheersing. Daarnaast

Pagina 7 van 79

is de inzet van een deel van het eigen personeel gericht geweest op de aanpak van de coronacrisis. Dit gaat (deels) ten koste van andere reguliere activiteiten en wordt daarom niet als financiële afwijking zichtbaar in de jaarrekening 2021. In de paragraaf COVID-19 is een uitgebreide toelichting opgenomen. Gekeken is of meerkosten als gevolg van de coronacrisis gedeclareerd kunnen worden bij het Rijk. Voorwaarde is dat meer- en minderkosten verrekend worden en dat een beroep op de meerkostenregeling niet mag leiden tot resultaat. Echter heeft VRG, net als in 2020, veel inzet gepleegd met eigen personeel en is de externe inhuur als gevolg van de coronakosten beperkt gebleven. Dit in tegenstelling tot een aantal andere Veiligheidsregio’s. Deze inzet is ten koste gegaan van andere reguliere activiteiten. Daar komt bij dat de financiële positie van zowel VRG als de gemeenten kwetsbaar is. De kosten voor de inzet van eigen personeel zijn afzonderlijk bijgehouden en bedragen in totaal circa €0,23 mln. Gelet op vorenstaande is gekozen om de meerkosten niet volledig te verrekenen met de minderkosten, maar de minderkosten te corrigeren met de eigen inzet van personeel. Op deze manier wordt circa de helft van de meerkosten gedeclareerd bij het Rijk (circa €0,23 mln.). In de jaarrekening 2019 is een voorziening getroffen van € 15,2 mln. voor de toekomstige FLO kosten.

Met de gemeenten zijn financiële afspraken gemaakt voor de periode 2020-2024. De FLO kosten zijn bij de jaarrekening 2021 in overeenstemming met de gemaakte afspraken opnieuw herrekend door een externe adviseur. Dit doen we jaarlijks gelet op het hoge risicoprofiel. Conclusie is dat actualisatie past binnen de gemaakte afspraken en dat er eind 2024 meer financiële ruimte is voor aanvullingen van de voorziening na 2024. De diverse landelijke ontwikkelingen en de krappe financiële positie van VRG brengen wel risico’s met zich mee. Dit hebben we vertaald in de geactualiseerde risicoparagraaf.

Pagina 8 van 79

2 Resultaat en resultaatbestemming Het voordelige resultaat over 2021 kan als volgt worden samengevat: •

Regulier resultaat

€ 1.758 mln. voordelig

Voorgesteld wordt resultaat als volgt te bestemmen: • • • • •

Toevoeging egalisatiereserve kapitaallasten Toevoeging bestemmingsreserve tweede loopbaanbeleid Toevoeging bestemmingsreserve stedelijk gebied Toevoeging bestemmingsreserve ICT kosten Toevoeging algemene reserve

€ 490 duizend voordelig € 400 duizend voordelig € 270 duizend voordelig € 370 duizend voordelig € 228 duizend voordelig

Toelichting regulier resultaat Ten opzichte van de geactualiseerde begroting 2021 is het resultaat € 1.758 mln. voordelig. Dit is een afwijking van 3,3% ten opzichte van de totale begroting. In de P7 rapportage (tussentijdse bestuursrapportage) is een voordelig resultaat geprognosticeerd van € 1.3 mln. Het resultaat is incidenteel, waarbij de coronacrisis een grote impact heeft gehad. Het voordelig resultaat kan op hoofdlijnen als volgt worden verklaard: ▪ Meerkosten corona De incidentele meerkosten corona bedragen per saldo € 241 duizend euro. Het gaat onder andere om de inhuur voor crisisbeheersing en een procesleider gemeenten. Een specificatie van de kosten is opgenomen in de paragraaf COVID19. Bij deze incidentele meerkosten van € 241 duizend euro is rekening gehouden met de declaratie bij het Rijk, zijnde een bedrag van € 228 duizend euro.

X € 1.000 241 N

▪ Opleidingskosten Door de coronamaatregelen zijn ook in 2021 minder trainingen en opleidingen verzorgd en gevolgd. Veel repressieve opleidingen (vakbekwaam worden en blijven) zijn ondanks de coronamaatregelen wel doorgegaan. Het incidentele voordeel doet zich met name voor bij algemene opleidingen (bv. organisatieontwikkeling). Voorgesteld wordt dit incidentele voordeel grotendeels te bestemmen voor het tweede loopbaanbeleid (zie resultaatbestemming).

425 V

▪ Kapitaallasten Het incidentele voordeel wordt veroorzaakt, omdat vervangingsinvesteringen voor brandweermaterieel zijn vertraagd. (Landelijke) aanbestedingen zijn niet of later gestart ten gevolge van de coronacrisis. Dit voordeel wordt conform besluitvorming middels resultaatbestemming toegevoegd aan de egalisatiereserve kapitaallasten.

255 V

▪ Flexibele schil Er is (exclusief inhuur voor corona) minder ingehuurd, omdat projecten zijn vertraagd. Voorgesteld wordt dit incidentele voordeel te bestemmen voor de onderzoekskosten huisvesting stedelijk gebied (zie resultaatbestemming).

270 V

Pagina 9 van 79

▪ ICT projecten Door vertraging in landelijke wetgeving en de gevolgen van de coronacrisis zijn diverse ICT projecten vertraagd. Het gaat om ICT projecten op het gebied van de omgevingswet, informatieveiligheid, digitaal samenwerken en informatiemanagement crisisbeheersing (KCR 2). Voorgesteld wordt dit incidentele voordeel te bestemmen voor ICT projecten(zie resultaatbestemming).

370 V

▪ Kleding In verband met de lopende landelijke aanbesteding voor kleding wordt alleen het hoognodige vervangen.

155 V

▪ Overige opbrengsten De incidentele opbrengsten vallen hoger uit dan begroot door hogere opbrengsten uit de verkoop van afgeschreven materieel (€ 100 duizend) , hogere opbrengsten uit detacheringen (€ 220 duizend) en een bijdrage van een derde voor de aanschaf van materieel (€ 50 duizend).

370 V

▪ Diverse afwijkingen Diverse kleinere afwijkingen leiden tot een voordeel.

-

154 V

Resultaatbestemming De coronacrisis heeft in 2020 en 2021 een grote impact gehad op VRG. Diverse werkzaamheden, projecten en aanbestedingen zijn stilgelegd of doorgeschoven. Om de komende jaren de achterstanden in te halen en te kunnen voldoen aan de (landelijke) ontwikkelingen stelt het dagelijks bestuur voor om: 1. Een bedrag van € 490 duizend te voegen aan de egalisatiereserve kapitaallasten; 2. Een bedrag van € 400 duizend te voegen aan de nieuw te vormen bestemmingsreserve tweede loopbaanbeleid; 3. Een bedrag van € 270 duizend te voegen aan de bestemmingsreserve stedelijk gebied; 4. Een bedrag van € 370 duizend toe te voegen aan de nieuw te vormen bestemmingsreserve ICT projecten. 5. Een bedrag van € 228 duizend toe te voegen aan de algemene reserve. Ad. 1. Toevoeging egalisatiereserve kapitaallasten Op 10 december 2021 heeft het Algemeen Bestuur besloten een egalisatiereserve kapitaallasten in te stellen. Doelstelling is om het bestaande areaal de komende 10 jaar in stand te gehouden en financiële stabiliteit te creëren in de begroting (zonder mutaties in gemeentelijke bijdragen). Een egalisatiereserve is noodzakelijk, omdat het investeringsplan een wisselend verloop kent. In 2021 is er minder geïnvesteerd als gevolg van de coronacrisis.

Conform besluitvorming wordt daarom voorgesteld de vrijvallende kapitaallasten, de opbrengst uit de verkoop van afgeschreven materieel en een bijdrage van een derde voor de aanschaf van materieel toe te voegen aan de egalisatiereserve kapitaallasten voor toekomstige investeringen.

Pagina 10 van 79

Ad. 2. Toevoeging bestemmingsreserve tweede loopbaanbeleid De functies van de beroepsbrandweer zijn formeel aangemerkt als bezwarende functie. Gevolg is dat medewerkers maximaal 20 jaar een bezwarende functie binnen VRG mogen uitoefenen. Daarna moeten ze, binnen of buiten de organisatie, een tweede loopbaan starten. Tot 2030 gaat het in totaal om 22 medewerkers. Het tweede loopbaanbeleid is geactualiseerd, waarbij ook de extra kosten in beeld zijn gebracht op basis van 3 scenario's (best case, real case en worst case). Het gaat onder andere om kosten voor opleiding- en ontwikkeling en loopbaaninstrumenten. Voorgesteld wordt de incidentele vrijval opleidingskosten (€ 0,4 mln.) te storten in een nieuw te vormen bestemmingsreserve loopbaanbeleid. Daarbij wordt uitgegaan van een real case scenario. De resterende kosten worden gedekt binnen de reguliere begroting. Ad. 3. Toevoeging bestemmingsreserve stedelijk gebied Voor het onderzoek naar de huisvesting stedelijk gebied is in het verleden bestemmingsreserve ingesteld. Deze reserve is nagenoeg uitgeput (saldo 01-01-2022 € 58 duizend). In 2022 wordt de haalbaarheidsfase afgerond en wordt de volgende fase gestart (programma van eisen). Om de onderzoekskosten te dekken wordt voorgesteld een bedrag van € 270 duizend euro toe te voegen aan de bestemmingsreserve stedelijk gebied uit de vrijval flexibele schil. Ad. 4.

Toevoeging bestemmingsreserve ICT projecten Door vertraging in landelijke wetgeving en de gevolgen van de coronacrisis zijn diverse ICT projecten vertraagd. Het gaat om ICT projecten op het gebied van de omgevingswet, informatieveiligheid, digitaal samenwerken en informatiemanagement crisisbeheersing (KCR 2). Voorgesteld wordt de incidentele vrijval van € 370 duizend toe te voegen aan een nieuw te vormen bestemmingsreserve ICT projecten. Ad. 5. Toevoeging algemene reserve Voorgesteld wordt het resterende resultaat van € 228 duizend toe te voegen aan de algemene reserve. Op dit moment is er sprake van een negatieve algemene reserve. De negatieve algemene reserve wordt de komende jaren aangevuld in overeenstemming met de gemaakte afspraken. Door deze aanvulling wordt de reserve eerder positief (2024). VRG kan daarmee risico’s opvangen mochten deze zich voordoen.

Pagina 11 van 79

3 Functioneel leeftijdsontslag (FLO) ontwikkeling meerjarig Bij de jaarrekening 2019 is besloten een voorziening te treffen van €15,2 mln. (nette contante waarde) voor de toekomstige FLO kosten tot en met 2045. Hierdoor is een negatieve algemene reserve ontstaan van €12,5 mln. In oktober 2020 heeft het DB besloten de negatieve algemene reserve in 5 jaar op te lossen (scenario 2). De afspraken ten aanzien van FLO kunnen als volgt worden samengevat: • In de periode 2020-2024 wordt de jaarlijkse deelnemersbijdrage met €2,6 mln. verhoogd om de negatieve algemene reserve in 5 jaar op te lossen. • In de periode 2020-2023 blijft de reeds opgenomen bijdrage van €1.050 mln. per jaar in stand ter dekking van de FLO kosten; • Er moeten nog nadere afspraken worden gemaakt met de gemeenten over de resterende FLOkosten voor 2024 en verder. • Voor de jaren 2021-2024 wordt jaarlijks rekening gehouden met een indicatieve update/aanvulling van de voorziening (circa €0,7 mln. per jaar). Deze toevoeging is bedoeld om landelijke wijzigingen op te vangen (bv. CAO afspraken) en de waarde van de voorziening op peil te houden (de voorziening is gewaardeerd tegen contante waarde). • De voorziening wordt jaarlijks geactualiseerd bij de jaarrekening door een externe adviseur. Bij de jaarrekening 2020 heeft de eerste actualisatie plaatsgevonden.

Dit heeft geleid tot onderstaand beeld van de voorziening en de algemene reserve voor de periode 2020-2024.

Stand 31-12-2019

2020

2021

2022

2023

2024

Totaal/ Stand

15.195.365

15.195.365 -1.757.000 2.064.293

15.502.658 -2.202.197 709.988

14.010.449 -1.231.010 686.261

13.465.700 -1.201.204 691.455

12.955.951 -1.188.118 703.052

15.195.365 -7.579.529 4.855.049

Stand per einde jaar

15.195.365

15.502.658

14.010.449

13.465.700

12.955.951

12.470.885

12.470.885

Algemene reserve Aanvulling door gemeenten Jaarlijkse bijdrage FLO WG-lasten (WIAZVW-etc.) Aanvullende dotatie Rekeningresultaat

-12.522.774

-12.522.774

-10.282.067

-7.412.973

-4.491.844

-1.574.979

-12.522.774

Resultaat FLO 2020

Scenario 2: Aanvullen voorziening FLO overgangsrecht in 5 jaar (prognose netto contant) Omschrijving

2.600.000

2.600.000

2.600.000

2.600.000

2.600.000

13.000.000

1.050.000

1.050.000

1.050.000

1.050.000

pm

4.200.000

-58.000 -2.064.293 713.000

-70.918 -709.988

-42.610 -686.261

-41.680 -691.455

-40.334 -703.052

-253.542 -4.855.049 713.000

Totaal

-12.522.774

-10.282.067

-7.412.973

-4.491.844

-1.574.979

281.635

281.635

281.635

281.635

Stand voorziening FLO-overgangsrecht FLO-kosten Aanvullende dotatie

Naar bestemmingsreserve FLO

Pagina 12 van 79

Geactualiseerd beeld jaarrekening 2021 De FLO kosten zijn bij de jaarrekening 2021 opnieuw herrekend door een externe adviseur. De FLO kosten vallen in 2021 hoger dan begroot. Dit wordt veroorzaakt door een verschuiving in tijd. FLO kosten wordt eerder gemaakt, maar vallen vervolgens in latere jaren lager uit. De totale FLO kosten tot en met 2024 blijven nagenoeg gelijk. Zoals eerder toegelicht wordt tot en met 2024 rekening gehouden met een jaarlijkse aanvulling van de voorziening van circa € 0,7 mln. per jaar om aan de totale verplichting tot en met 2045 te kunnen voldoen. Na actualisatie blijkt dat bij de jaarrekening 2021 een aanvulling benodigd is van circa €0,55 mln. De aanvulling valt daarmee lager uit. Conclusie is dat actualisatie past binnen de gemaakte afspraken en dat er eind 2024 meer ruimte over is voor aanvullingen na 2024. De actualisatie leidt tot onderstaand beeld van de voorziening en de algemene reserve voor de periode 2020-2024:

Stand 31-12-2019

2020

2021

2022

2023

2024

Totaal/ Stand

15.195.365

15.195.365 -1.757.000 2.064.293

15.502.658 -2.430.162 556.767

13.629.263 -1.086.859 686.261

13.228.664 -1.216.089 691.455

12.704.030 -1.174.069 703.052

15.195.365 -7.664.180 4.701.828

Stand per einde jaar

15.195.365

15.502.658

13.629.263

13.228.664

12.704.030

12.233.013

12.233.013

Algemene reserve Aanvulling door gemeenten Jaarlijkse bijdrage FLO WG-lasten (WIAZVW-etc.) Aanvullende dotatie Rekeningresultaat Totaal

-12.522.774

-12.522.774

-10.282.067

-6.960.834

-4.039.704

-1.122.840

-12.522.774

Resultaat FLO 2020

Scenario 2: Aanvullen voorziening FLO overgangsrecht in 5 jaar (prognose netto contant) Omschrijving

2.600.000

2.600.000

2.600.000

2.600.000

2.600.000

13.000.000

1.050.000

1.050.000

1.050.000

1.050.000

pm

4.200.000

-58.000 -2.064.293 713.000 -10.282.067

-556.767 228.000 --6.960.834

-42.610 -686.261

-41.680 -691.455

-40.334 -703.052

-4.039.704

-1.122.840

733.774

-182.624 -4.701.828 941.000 733.774

505.774 228.000

505.774 228.000

Stand voorziening FLO-overgangsrecht FLO-kosten Aanvullende dotatie

-12.522.774

Naar bestemmingsreserve FLO Naar Algemene reserve

Pagina 13 van 79

4 Programmaverantwoording Het Algemeen Bestuur heeft in het programmaplan van de begroting 2021 de opdrachten en de daarvoor uit te voeren activiteiten vastgesteld. In dit hoofdstuk wordt hierover per programma verantwoording afgelegd.

4.1 Brandweerzorg Professionele repressieve brandweerzorg Terugkijkend op 2021 overheerst voor het programma Brandweerzorg de enorme waardering voor de paraatheid en de continuïteit van de brandweerorganisatie, ook nog eens in tijden van corona. Terwijl het opleiden en oefenen door de coronamaatregelen werden bemoeilijkt en de brandweervrijwilligers de zo belangrijke sociale component van het brandweerwerk moesten missen, stonden onze brandweermensen dag en nacht klaar om hulp te verlenen aan de inwoners van Groningen. Grote en bijzondere inzetten in het afgelopen jaar waren de grote brand bij McDonald’s in Stadskanaal, de brand in een appartementencomplex in Musselkanaal, de grote brand in de Meerpaal (een appartementencomplex met minder zelfredzame bewoners én coronabesmettingen) in Veendam, de zeer grote brand in de Kerkstraat in Veendam, de opschaling voor een incident met gevaarlijke stoffen in het Martini Ziekenhuis in Groningen en de zeer grote brand in Uithuizermeeden. Daarnaast waren er grote branden bij afvalverwerkingsbedrijf Stainkoeln in Groningen en bij een woning in Wildervank. In juli leverde de reddingsgroep van de Nationale Reddingsvloot bijstand bij de overstromingen in Limburg. Op het Chemiepark in Delfzijl viel de stroom uit. Een bijzonder ingrijpend incident was de explosie op een boot in Kropswolde waardoor een 5-jarig kindje kwam te overlijden.

Het jaar werd afgesloten met een brand op 40 meter hoogte in een windturbine in Uithuizen. Om ook tijdens de stremming van het Julianaplein in Groningen in 2022 professionele repressieve brandweerzorg te kunnen bieden zijn voorbereidingen getroffen door het opplussen van de post Vinkhuizen, inclusief de aanschaf van materialen. Paraatheid en vrijwilligheid – pilot ‘Veilig met 4’ In de pilot ‘Veilig met 4’ wordt de zogeheten flexibele inzet in de praktijk getest om te onderzoeken of de brandweer op veilige wijze met minder menskracht op een tankautospuit een vergelijkbaar niveau van brandweerzorg kan leveren. Vanwege de coronacrisis is de pilot verlengd tot 1 juli 2022. Doordat veel vrijwilligers thuiswerkten was in 2021 de paraatheid veel beter en werd er niet of nauwelijks gebruik gemaakt van de flexibele inzet. Ook het ervaring opdoen met tweewegpagers is onderdeel van de pilot. Hierbij is geconcludeerd dat de hardware van de pagers onvoldoende is, maar dat de software (werking van een tweewegpager door terugmelding) erg wenselijk is. In 2022 komt er een betere tweewegpager op de markt en gaan we beoordelen of deze wel aan de eisen voldoet. Als dat het geval is, kan de pager in de hele regio worden ingevoerd. Paraatheid en vrijwilligheid – herinrichting piketten commandovoering Het piket Hoofdofficier van Dienst - Adviseur Gevaarlijke Stoffen (HOVD-AGS) wordt gesplitst.

Hiervoor zijn in 2021 voorbereidingen getroffen. De AGS’en zijn geworven en opgeleid. Het AGS-piket start op 1 februari 2022. De opleidingen en trainingen worden hierop aangepast.

Pagina 14 van 79

Ontwikkeling bestuurlijke visie brandweerzorg 2030 In het onderzoek Toekomstverkenning brandweer verkent het Instituut Fysieke Veiligheid (IFV) in opdracht van de Raad van Commandanten en Directeuren Veiligheidsregio (RCDV) welke kansen, risico’s en strategische vraagstukken er liggen voor een toekomstbestendige brandweer. De scope is gesteld op 10 jaar (2020-2030). Dit loopt parallel met het visie-ontwikkelingstraject van VRG, dat zal leiden tot een visie op de brandweerzorg in Groningen in 2030. Het traject is gestart in 2020, maar heeft onder andere door de coronacrisis een langere doorlooptijd gekregen. In de zomer van 2021 zijn de bouwstenen voor de visie met de brandweervrijwilligers, de beroepsbrandweer en de dagdienstmedewerkers besproken. Aan het eind van het jaar heeft het bestuur ingestemd met de conceptuele hoofdlijnen van de visie, met complimenten voor het doorlopen proces. Bij het besluitvormingstraject van het bestuur hoort ook een consultatie van de gemeenteraden. Deze consultatie gaat in 2022 plaatsvinden. Organisatieplan Brandweerzorg 2022-2025 Om uit te komen bij de brandweerzorg uit de visie 2030, zijn stappen en keuzes nodig. Die komen te staan in een organisatieplan dat in 2022 door het bestuur wordt vastgesteld. Het Regionaal Dekkingsplan maakt hiervan onderdeel uit.

Het organisatieplan wordt vanwege de vertraging in het visie-ontwikkelingstraject later uitgevoerd dan in de beleidsbegroting was aangekondigd. Logistiek centrum Bureau Advante heeft onderzoek gedaan naar de toekomstige bedrijfsvoering van de beroepsbrandweer in de stad Groningen. Dat moet als input dienen voor de verdere uitwerking van het huisvestingsvraagstuk in het stedelijk gebied, waaronder de inrichting van een logistiek centrum. Na de zomer zijn een aantal werkgroepen aan de slag gegaan met de aanbevelingen uit het rapport. Daarnaast is er een projectvoorstel in voorbereiding, wat in 2022 moet leiden tot het oppakken van de aanbevelingen over het roosteren. Uitlegbare brandweerzorg - bluswatervoorziening Voor de bluswatervoorziening in de regio, en dan met name voor de gebieden zonder extern bluswater, zijn de kaders vastgesteld. Het bestuur heeft besloten geen verdere repressieve maatregelen te treffen en een zeker restrisico te accepteren. Daarmee is ook de bestuurlijke discussie over de aanschaf van waterwagens afgerond. VRG heeft iedere gemeente een kaart aangeboden waarop de bluswatervoorzieningen zijn weergegeven, net als de objecten die te ver van een bluswatervoorziening af liggen. Ook heeft VRG alle gemeenten bezocht om advies op maat te geven over de maatregelen die zij zouden kunnen nemen. De geactualiseerde Overeenkomst levering bluswater is vastgesteld.

Uitlegbare brandweerzorg – redden van dieren Voor het redden van dieren uit mestkelders zijn 3 mesthulpverleningsteams opgericht. De teams beschikken over specialistische kennis en materialen om de lokale ploeg te kunnen ondersteunen bij deze risicovolle brandweeractiviteit. De posten Grootegast, Middelstum en Oude Pekela hebben een mesthulpverleningsteam en kunnen binnen 30 minuten na alarmering aanwezig zijn. Aanschaf en onderhoud materieel Bij een aantal projecten merken we dat door corona onderdelen en materialen met grote vertraging geleverd worden. Voor sommige producten is de vraag wereldwijd zo groot dat we alleen maar kunnen wachten. We hebben in 2021 de investeringsplanning 2022-2026 vastgesteld en de op dat moment marktconforme prijzen doorgevoerd. Daarnaast zijn alle vervangingen tot en met 2031 goed in beeld en gekoppeld aan realistische aanschafwaarden. Een risico blijft dat prijzen grillig stijgen, mede door

Pagina 15 van 79

schaarste van grondstoffen en de beperkingen van corona bij de fabrikanten en toeleveranciers van materialen. We zullen ieder jaar deze analyse blijven uitvoeren. Een aantal grote aanbestedingen is afgerond. Zo is de levering van 7 identieke redvoertuigen gegund. Het eerste redvoertuig wordt eind 2022 geleverd en de andere 6 in 2023. De aanbesteding voor redgereedschap is ook gegund. De levering heeft nog in 2021 plaatsgevonden. Door het tekort aan chips wereldwijd komen de voertuigladers pas in het tweede kwartaal van 2022. Afgelopen jaar zijn volgens planning 4 nieuwe tankautospuiten geleverd en zijn 2 tankautospuiten aangepast voor de incidentbestrijding in de Eemshaven. De analyse van de tankautospuit van de toekomst is eind 2021 opgestart en moet zorgen voor uitgangspunten voor een nieuwe aanbesteding voor de levering van tankautospuiten. Alle repressieve medewerkers hebben eind 2021 nieuwe blus- en hulpverleningshandschoenen gekregen en er zijn uitruklaarzen met zaagprotectie uitgereikt aan wie ze nog niet had. De hernieuwde aanbesteding voor uitrukkleding zit eind 2021 in het offertetraject, en aan het einde van het eerste kwartaal van 2022 vinden de praktijktesten plaats. In principe is de uitlevering van alle uitrukkleding gepland voor eind 2022, maar dit is en blijft afhankelijk van de beschikbaarheid van de benodigde grondstoffen.

Een aantal leveringen is, mede door corona, helaas niet gelukt en is financieel doorgeschoven naar 2022. Het gaat hier om de levering van 3 vaartuigen, 4 dienstvoertuigen en 2 voertuigen voor de oppervlakte reddingsteams (OVRT). Ook is de aanbesteding van 2 hulpverleningsvoertuigen uitgesteld. Verder is een groot aantal aanbestedingen afgerond voor onderhoud en beheer. Vanaf begin 2022 gaan deze contracten in, wat een verbetering oplevert in de ondersteuning van het primaire proces: eenduidige financiële afspraken, kwaliteitsverhoging en beter inzicht in onderhoudshistorie. Het inrichten van operationele informatie voor de brandweer en de noodzakelijke vervanging van de mobiele dataterminals ligt op schema en het is nog steeds haalbaar om op te leveren in 2022. Wel zien we dat door cyberdreiging en landelijke ontwikkelingen meer gevraagd wordt van de data-inrichting en het beheer. Ook de verbinding met andere lopende informatieprojecten, zoals zaakgericht werken binnen Risicobeheersing, vraagt om een goede informatiearchitectuur en opslagvoorziening van onze eigen data en informatie. Dit is nog niet goed genoeg geregeld binnen VRG en zal de komende tijd de nodige tijd en prioriteit vragen. Ten slotte zijn we in 2021 doorgegaan met het onderzoek naar veilig en betrouwbaar fluorvrij schuim. Een conclusie en consequenties volgen in 2022.

De verwachting is dat we deze noodzakelijke ontwikkeling niet volledig kunnen financieren met bestaande middelen. BON Holding Bij de kwaliteitsaudit door het IFV eind 2020 heeft het regionaal opleidingsinstituut BON Holding een voorlopig negatief oordeel gekregen. Daarom is BON Holding samen met de drie veiligheidsregio’s een project gestart om het Brandweeronderwijs in Noord-Nederland te versterken. Bij de her-audit in augustus zijn alle indicatoren als voldoende beoordeeld. Daarnaast is een traject opgestart om de samenwerking tussen BON Holding en de 3 veiligheidsregio´s tegen het licht te houden, te verduidelijken en waar nodig te verbeteren, te veranderen of uit te breiden. Deze projecten zijn ook voor VRG een impuls in de verbetering van de kwaliteit. Voor een aantal verbeteracties wordt een implementatieplan gemaakt, waarin ook de mogelijke financiële en personele consequenties worden uitgewerkt.

Pagina 16 van 79

Vakbekwaamheid We hebben hard ons best gedaan om binnen de beperkingen van de coronamaatregelen zoveel mogelijk van het geplande vakbekwaamheidsprogramma doorgang te laten vinden. Voor ‘vakbekwaam worden’ zijn enkele budgetten niet of gedeeltelijk gebruikt en voor ’vakbekwaam blijven’ zijn de trainingen en oefeningen op koers gebleven. De duikers en de duikploegleiders zijn gehercertificeerd. Door de coronacrisis is er in 2021 een incidentele onderschrijding ontstaan op het vakbekwaamheidsbudget. 4.1.1

Risicobeheersing

Evenementen Een essentieel onderdeel van het programma Brandweerzorg is adviseren over vergunningprocedures, ruimtelijke trajecten en (vuurwerk)evenementen. In 2021 was het doel te komen tot een nieuwe en vastgelegde werkwijze met betrekking tot de (multi)advisering bij evenementen. Met de implementatie van het evenementenproces volgens de leidraad evenementen is met het merendeel van de gemeenten en hulpdiensten een begin gemaakt. Het doel is om het vergunningverleningsproces (waarvan het veiligheidsadvies van de hulpdiensten een onderdeel is) helder, voorspelbaar en transparant te maken en dat er op regelmatige basis wordt geëvalueerd en geleerd. Door de coronacrisis is dit proces nog niet geheel afgerond. De conceptleidraad is eind 2021 aan de vergunningverleners van de gemeenten gepresenteerd en wordt op route gebracht voor vaststelling in het Algemeen Bestuur. In 2021 hebben we de nodige aandacht besteed aan de brandveiligheid bij evenementen. Corona heeft grote effecten gehad op het aantal en de aard van de evenementen. Daar waar nodig zijn adviezen uitgebracht en zijn voorwaarden aan de vergunningen verbonden ten aanzien van brandveiligheid. Daarnaast is in sommige situaties toezicht op de naleving van de voorschriften uitgevoerd en zijn lokale brandweerposten geïnformeerd en voorbereid. Vanwege corona zijn er minder adviesaanvragen voor evenementen binnengekomen.

Ook is een groot aantal evenementen waar VRG advies over heeft uitgebracht door (aangescherpte) coronamaatregelen niet doorgegaan. Industriële veiligheid Het betreft hier het uitvoeren van de wettelijke taak inzake het Besluit Risico’s Zware Ongevallen 2015 (BRZO). Door middel van multidisciplinair toezicht wordt gecontroleerd of de veiligheid bij de meest complexe industrie in de bedrijfsprocessen in voldoende mate is geborgd. Dit toezicht wordt uitgevoerd in samenwerking met bevoegd gezag Wabo, Nederlandse Arbeidsinspectie, Staatstoezicht op de Mijnen, Rijkswaterstaat en/of de waterschappen. Hierbij wordt getoetst aan de BRZO 2015 en Seveso-II richtlijn 2012, waarbij gekeken wordt of processen gedocumenteerd, geschikt en geïmplementeerd zijn. Bij alle BRZO-inrichtingen in Noord-Nederland zijn conform het jaarprogramma, dat met de andere inspectiepartners is opgesteld, inspecties uitgevoerd. In voorkomende gevallen is bij overtredingen handhavend opgetreden. In het kader van de vijfjaarlijkse herziening zijn diverse veiligheidsrapporten beoordeeld. In 2021 is er extra aandacht geweest voor aanwijzen en toezicht bedrijfsbrandweren. Omgevingsdienst Groningen heeft ons bij vergunningprocedures gevraagd om advies en die inbreng hebben wij geleverd. Daarnaast is een bijdrage geleverd aan diverse landelijke projecten waaronder de nieuwe inspectiemethodiek LBR/GIR2.0.

De werkzaamheden zijn conform het jaarprogramma uitgevoerd, waarmee een adequate invulling is gegeven aan deze wettelijke taak.

Pagina 17 van 79

BRZO-inspecties worden deels gefinancierd vanuit de BDUR-gelden (vast bedrag per hoge drempelinrichting). BRZO-inspecties in andere veiligheidsregio’s (VRD, VRF, VRIJ en VRNHN) vinden plaats op basis van facturering op uurbasis. Deelname aan landelijke projecten vindt grotendeels plaats op basis van subsidies/facturering. Brandveilig bouwen Om de brandveiligheid bij bouw te vergroten heeft VRG een adviseringstaak bij vergunningsprocedures. Waar nodig zijn adviezen uitgebracht en zijn voorwaarden aan de vergunningen verbonden ten aanzien van brandveiligheid. Omgevingsveiligheid Als het gaat om omgevingsveiligheid is VRG bij alle relevante ruimtelijke ontwikkelingen, zoals nieuwe woonwijken, bedrijven en zonneparken, betrokken en adviseert zo nodig over veiligheid in de brede zin des woords. We hebben de actualiteit en voorgenomen (ruimtelijke) ontwikkelingen gevolgd, goed contact gehouden met alle overheden en bij een groot aantal ruimtelijke ontwikkelingen op grote en kleine schaal geadviseerd. Op diverse plaatsen hebben onze adviezen geleid tot andere of meer bewuste keuzes over veiligheidsrisico's. Omgevingswet/Omgevingsrecht We liggen goed op koers voor de invoering van de Omgevingswet en de Wet Kwaliteitsborging in de Bouw, en we zijn betrokken bij (nagenoeg) alle relevante activiteiten van de Groningse overheden.

We laten daarbij zien wat onze meerwaarde is, en welke keuzes overheden kunnen maken met bijbehorende (brand)veiligheidsaspecten. We sluiten aan bij de nieuwe werkprocessen, we kijken naar onze eigen processen en bereiden een opleidingsprogramma voor. Energietransitie Als VRG willen we vroegtijdig betrokken zijn bij alle maatgevende ontwikkelingen op het gebied van energietransitie. Ook willen we VRG positioneren als expert op het gebied van energieprojecten. Dat hebben we dit jaar gedaan door te werken aan kennisopbouw en -ontwikkeling door deelname aan Communities of Practice en bijscholing in samenwerking met landelijke kennisinstituten. Ook hebben we geparticipeerd in regionale samenwerkingsverbanden, hebben we ons aangesloten bij energieprojecten van stakeholders (gemeenten, infraproviders, projectontwikkelaars, netbeheerders e.d.) en hebben we aansluiting gezocht bij de ambtelijke werkgroepen van de Regionale Energie Strategie. Toch hebben we na dit jaar nog onvoldoende concrete invulling van onze rol binnen de energietransitie. Daar gaan we in 2022 verder aan werken. Klimaatadaptatie Als VRG zijn we ook betrokken bij het thema Klimaatadaptatie. We doen mee aan de overleggen die ambtelijk en bestuurlijk gehouden worden in het kader van het Deltaprogramma Ruimtelijke adaptatie.

Zo houden we een vinger aan de pols als het gaat over initiatieven om de ruimte anders in te richten om klimaatadaptief te zijn. Het doel is zorg te blijven dragen voor een veilige omgeving. Toezicht en BrandVeilig Leven (BVL) Door de coronapandemie heeft een deel van het traditionele toezicht en andere werkzaamheden dit jaar niet plaatsgevonden. Er was toezicht waar het kon en waar er een duidelijke noodzaak was. In plaats daarvan hebben we onder meer gewerkt aan: 1. Toezicht op afstand (vorm van zelftoezicht): een lichte zelfcheck op brandveiligheid, waarbij het accent ligt op vluchtveiligheid en installaties. 2. Inventarisaties in het kader van gebiedsgerichte opkomsttijden (GGO), bijvoorbeeld hotspots.

Pagina 18 van 79

3. Inventarisaties in het kader van landelijke onderzoeken, bijvoorbeeld brandveiligheid in parkeergarages, hoogbouw, portiekflats. 4. Extra aandacht geven aan het terugdringen van loze meldingen (o.a. meer tijd besteden aan BMI-certificering en nog actiever reageren op dit soort meldingen richting eigenaar/gebruiker). Dit heeft al geleid tot een lichte afname van het aantal uitrukken. 5. Opbouwen van het gebouwenrisicoprofiel. Veel BVL-activiteiten hebben wel kunnen plaatsvinden: een paar fysieke, maar vooral aangepaste digitale activiteiten. Een paar activiteiten die we dit jaar hebben gedaan: 1. Activiteiten rond rookmelders (ook i.v.m. rookmelderverplichting) 2. Diverse campagnes (BOCK, CO) 3. Voorlichting op markten (KEI-week, Univé) 4. Digitale voorlichting (ouderen, diverse andere partijen) 5. Landelijk goede aansluiting bij netwerk waarbij hard gewerkt wordt aan een digitaal schoolprogramma over brandveiligheid. 6. Eerste aanzet i.v.m. EHBJ activiteiten Het resultaat is minder traditioneel toezicht, maar door activiteiten zoals “toezicht op afstand” is wel gezorgd voor het in verbinding blijven met onze ‘klanten’, zoals inwoners, bedrijven en instellingen. En wellicht als bijvangst is de bewustwording bij die ‘klanten’ op het gebied van brandveilig leven toegenomen doordat ze zelf de brandveiligheid moesten controleren.

Toezicht specifieke locaties, waaronder UMCG en ORKZ gemeente Groningen Locaties als het UMCG en ORKZ (Oude Rooms Katholieke Ziekenhuis) hebben specifieke risico's door de inhoud, complexiteit of historie ervan. Over beide locaties hebben we intensief overlegd met gemeente, eigenaren en gebruikers om verbeteringen in de brandveiligheid te realiseren. Wat betreft het UMCG is samen met de gemeente Groningen een heldere afspraak gemaakt over toezicht op de brandveiligheid, passend bij de risico's en complexiteit van de locatie. Bij het ORKZ hebben we samen met Nijestee, gemeente en gebruikers een aanzienlijke verbetering bereikt op het gebied van preventie en repressiemogelijkheden. Regionaal Risicoprofiel: impactanalyse hoogwater Vanuit het Deltaprogramma Waterveiligheid moeten alle veiligheidsregio’s goed in beeld hebben in hoeverre water hen bedreigt. Als VRG hebben we samen met de waterschappen en met hulp van adviesbureau HKV onderzocht welke delen van de regio het meest kwetsbaar zijn voor water. Het hoge water kan veroorzaakt worden door het falen van dijken of door extreme weersomstandigheden. De impactanalyse heeft een actueel beeld opgeleverd als het gaat over de effecten van hoogwater. Als vervolg hierop worden in 2022 handelingsperspectieven opgesteld en plannen aangepast dan wel geactualiseerd.

De impactanalyse heeft een actueel beeld opgeleverd als het gaat over de effecten van hoogwater.

Pagina 19 van 79

4.1.2

Baten en lasten programma Brandweer Primitieve begroting Actuele begroting Realisatie Verschil

45.600 49.529 49.777 45.600 46.660 45.412 2.869 4.365 -2.869 -3.094 Resultaat na reserve mutaties 1.271 Het voordelig resultaat van 1.271 duizend euro wordt toegelicht in de jaarrekening. Baten Lasten Resultaat voor reserve mutaties Reserve mutaties

248 -1.248 1.496 -225 1.271

V V V N V

Pagina 20 van 79

4.2 Crisisbeheersing De kerntaak van het programma Crisisbeheersing is zorgen voor een professionele multidisciplinaire (voorbereiding op) crisisbeheersing en rampenbestrijding en het voeren van de regie hierop. Wij identificeren, analyseren en adviseren over de voorbereiding op risicovolle situaties en ter ondersteuning van de crisisorganisatie. Wij doen dit dus koud én warm. Dit doen wij niet alleen, wij doen dit als netwerkorganisatie samen met onze partners en andere relevante organisaties. Het jaar 2021 werd net als 2020 beheerst door de coronacrisis. En die coronacrisis was ook dit jaar weer een vliegwiel voor veel zaken, bijvoorbeeld voor de Uitvoeringsregeling Regionaal Crisisplan. Een gezamenlijk product van de GHOR, Bevolkingszorg/GKG en multidisciplinair Crisisbeheersing. Een uitvoeringsregeling met en door partners, crisisfunctionarissen en medewerkers gedragen uitgangspunten voor de crisisorganisatie van VRG. Veel van wat we in 2021 gedaan hebben, hebben we integraal gedaan, dus gezamenlijk met de GHOR, Bevolkingszorg/GKG en multidisciplinair Crisisbeheersing: het managen van de gaswinningsen aardbevingsproblematiek, verontruste boeren, de coronacrisis, vluchtelingenproblematiek én een dreigende cyberaanval. Het uitgangspunt was steeds dat we organiseerden wat nodig was: flexibele opschaling.

Ontwikkelen sector Crisisbeheersing In 2021 hebben we binnen de drie programma’s van de sector Crisisbeheersing (Crisisbeheersing, GKG en GHOR) een grote stap gezet om integraal samen te werken. Zo hebben we ons georganiseerd op thema’s in plaats van op programma’s. Zo kunnen we ons werk doelmatiger en effectiever inrichten. Het resultaat van deze inrichting is onder andere één gezamenlijk jaarplan voor de drie programma’s. Om de beweging naar één sector verder te formaliseren is de governance voor de GKG uitgewerkt en ligt klaar voor besluitvorming. Borgen van de basis 2021 stond voor Crisisbeheersing nog volop in het teken van corona. Daarom was het doel om te focussen op de basis, zoals het onderhouden van een robuuste en parate crisisorganisatie en het adviseren van het bevoegd gezag. Wat betreft het thema kwaliteitszorg hebben wij een mooie stap gezet om ons kwaliteitszorgsysteem te professionaliseren en de evaluatorenpool opnieuw in te richten en op te leiden. Conform de wettelijke vereisten zijn Rampbestrijdingsplannen (RBP’s) geactualiseerd en vastgesteld. De bedrijfsvoering van de sector Crisisbeheersing is integraal verder inzichtelijk gemaakt en aangesloten op de jaar- en beleidscyclus. Wij volgen landelijke ontwikkelingen van het informatiemanagement en zijn gestart met het ontwikkelen van een continu veiligheidsbeeld.

Zo kunnen wij bijvoorbeeld aansluiten op het koppelvlak Rijk-Regio’s (KCR2). Verbreden risicoprofiel Onze omgeving is voortdurend in beweging. (Nieuwe) ontwikkelingen op het gebied van de vitale sectoren, cyber, klimaat (extreem weer en energietransitie) en migratie zijn in het laatste kwartaal van 2021 geduid, opgenomen in het risicoprofiel en indien nodig heeft er, in afstemming met stakeholders, preparatie plaatsgevonden. Voor het thema cyber hebben we een plan van aanpak opgeleverd en we hebben samen met het beleidsteam van de Gemeente Groningen geoefend. Samen met de Veiligheidsregio Fryslân is een impactanalyse Hoogwater opgeleverd die als basis dient voor nog te ontwikkelen evacuatieplannen.

Pagina 21 van 79

Inzetten op samenwerking in een breder netwerk De verbinding met onze crisispartners en ons netwerk is ook in 2021 een van onze speerpunten geweest. Tijdens de coronacrisis hebben wij zeer intensief samengewerkt met o.a. onze Duitse partners, het Rijk en wetenschappers van de RUG. Op basis van ons risicoprofiel is een stakeholdersanalyse opgesteld die het relevante netwerk in kaart brengt per risico of thema. Flexibel en proactief optreden In een sectorbrede werkgroep is de Uitvoeringsregeling Regionaal Crisisplan opgesteld, in werksessies organisatiebreed en met crisisfunctionarissen en partners afgestemd en uitgewerkt. Vooruitlopend op de implementatie van dit plan hebben wij ook in 2021 al volop geëxperimenteerd met de flexibele crisisorganisatie en hebben wij ingezet op (gezamenlijke) preparatie met crisis- en netwerkpartners. Tijdens de coronacrisis hebben we de crisisorganisatie vormgegeven met dat waar de situatie op dat moment om vroeg als uitgangspunt: Regionale Beleidsteams (RBT's) klein en groot, een projectorganisatie met een stafsectie, scenariowerkgroep, monitoring maatschappelijke onrust, een team dedicated juristen, een projectteam et cetera. Tijdens de vluchtelingencrisis hebben we een tactisch overleg ingericht waar onder andere scenario’s zijn uitgewerkt en een gezamenlijk informatiebeeld is opgeleverd.

Formeel heeft dit overleg plaatsgevonden binnen een GRIP 2. Aan het eind van het jaar speelde een cyberdreiging. Hiervoor is een quick-response team opgericht. In dit gremium is een risicoanalyse gemaakt, zijn er scenario’s uitgewerkt en is een veiligheidsbeeld opgeleverd. 4.2.1 Aardbevingen Advisering We hebben dit jaar meerdere adviezen en zienswijzen geschreven in samenwerking met regionale overheden die zijn vertegenwoordigd in de ambtelijke kopgroep gaswinning. Onder andere hebben we samen opgetreden richting de minister van EZK met betrekking tot het vaststellingsbesluit van gasjaar 2021-2022, en hebben we een regionale brief geschreven aan het Instituut Mijnbouwschade Groningen (IMG) over de maatregelen die zij op 17 mei 2021 heeft aangekondigd. Vanuit VRG hebben we vooral gewezen op de maatschappelijk ontwrichtende effecten van de gaswinning en aardbevingen. Vanuit VRG zijn we onderdeel van de begeleidingscommissie van Gronings Perspectief en hebben we dit jaar weer input en duiding geleverd voor onderzoek. Gronings Perspectief onderzoekt sinds 2016 de psychosociale impact van de gaswinning op inwoners van alle gemeenten in de provincie Groningen. Verder is de rol van VRG om continu proactief te acteren op het gaswinningsdossier en aardbevingsrisico.

We zijn actief in het netwerk, informeren en alarmeren onze bestuurders en andere partners indien nodig in geval van een aardbeving, en richten ons – naast op het fysieke risico – ook op de gezondheidseffecten en sociaalmaatschappelijke effecten van de gaswinnings- en aardbevingsproblematiek. Doorloopsessie grote beving In september 2022 staat een sessie gepland om samen met ons netwerk het scenario van een grote beving door te lopen. Het doel hiervan is het netwerk samen te brengen, en rollen te bepalen en te bepalen waar we met betrekking tot risicoanalyse en preparatie meer op in moeten zetten. Bijvangst hiervan is inzicht in onze eventuele hulpvraag aan Defensie en wat we voor elkaar kunnen betekenen.

Pagina 22 van 79

In voorbereiding op deze doorloopsessie hebben we dit jaar het netwerk samengebracht en rollen bepaald. Educatie Vanuit VRG bieden we het lesprogramma Aardbevingenwijzer aan basisscholen aan: lessen voor kinderen om op een veilige en laagdrempelige manier te leren over (de gevolgen) van aardbevingen en gaswinning. De lessen zijn in 2021 geactualiseerd door Klassewijzer en VRG en nieuwe lessen zijn toegevoegd over bijvoorbeeld de energietransitie. Vanwege corona werden het afgelopen jaar amper gastlessen verzorgd. Wel konden scholen gebruik maken van het lespakket. Gesubsidieerde projecten VRG voert meerdere projecten uit waarvoor we vanuit onder meer Nationaal Programma Groningen (NPG) subsidie hebben ontvangen: Met het project Bijstand Hulpverleners zetten we ons in om de mentale weerbaarheid en veerkracht van hulpverleners en crisisfunctionarissen te vergroten. In 2021 hebben we kennissessies verzor om te voorzien in de behoefte naar meer kennis over de gaswinning en aardbevingen. Ook hebben we team- en groepssessies georganiseerd onder begeleiding van bureau ARQ-IVP waarin handvatten zijn aangereikt aan medewerkers voor situaties waarin hulpverleners een dubbelrol hebben: zowel in hun werk- als privésfeer kunnen ze te maken krijgen met de gevolgen van dit dossier. Voor dit project hebben we dit jaar verantwoording afgelegd bij het NPG.

Ook hebben we verlenging aangevraagd (en gekregen) om een resterend bedrag mee te nemen naar volgend jaar. Voor het project Versterken Handelingsperspectief heeft VRG ‘Eerste Hulp Ben Jij‘ (EHBJ) ontwikkeld: een campagne om de zelf- en samenredzaamheid van inwoners te vergroten en hen handelingsperspectief te bieden over het risico aardbeving, maar ook de andere risico’s uit het Regionaal Risicoprofiel. Online en offline is geadverteerd en via social media (ook van partners) is EHBJ gedeeld. Een belangrijk onderdeel van EHBJ is het organiseren van buurt- en dorpsbijeenkomsten, samen met gemeenten en dorp- en wijkverenigingen. Door corona hebben de buurtbijeenkomsten nog niet plaats kunnen vinden, maar ze zullen in 2022 online en – indien corona het toestaat – ook fysiek worden georganiseerd. Ook voor dit project hebben we dit jaar verantwoording afgelegd bij het NPG en hebben we verlenging en extra financiële middelen aangevraagd en gekregen. Verder hebben we vanuit de Nationaal Coördinator Groningen (NCG) en het Acute Zorgnetwerk Noord Nederland (AZNN) subsidie gekregen voor een scholingsprogramma voor zorginstellingen, uitgevoerd door de GHOR. In 2021 hebben we dit afgerond en verantwoord. 4.2.2

Baten en lasten programma Crisisbeheersing Primitieve begroting

Baten Lasten Resultaat voor reserve mutaties Reserve mutaties Resultaat na reserve mutaties

1.163 1.163 -

Actuele begroting Realisatie Verschil

1.403 1.403 -

1.460 1.175 285 285

Het voordelig resultaat van 285 duizend euro wordt toegelicht in de jaarrekening.

57 -228 285 285

V V V V

Pagina 23 van 79

4.3 Gemeentelijke Kolom Groningen (GKG) In opdracht van de Gemeentelijke Kolom Groningen (GKG) wordt voor gemeenten het programma Bevolkingszorg als integraal onderdeel van de sector Crisisbeheersing op regionaal niveau uitgevoerd, ter preparatie en uitvoering van adequate, toekomstgerichte en onderling samenhangende bevolkingszorgprocessen in het kader van Rampenbestrijding en Crisisbeheersing, inclusief de multidisciplinaire processen Crisiscommunicatie en Nafase. De uitvoering en coördinatie van het programma gebeurt regionaal, lokaal verbonden, doelmatig en integraal. Multidisciplinaire opgaven Namens het programma Bevolkingszorg is in 2021 actief bijgedragen aan de totstandkoming van de Uitvoeringsregeling Regionaal Crisisplan en het evalueren en leren van GRIP-incidenten (Gecoördineerde Regionale Incidentenbestrijdingsprocedure). Daarnaast is veel capaciteit ingezet op multi-onderwerpen zoals de coronacrisis, vluchtelingenproblematiek, (aard)bevingen, maatschappelijke onrust en protest, het ontwikkelen van een prototype dynamisch veiligheidsbeeld, multi-planvorming (Incident- en Rampbestrijdingsplannen), advisering van bestuur en directie en de verdere integratie van zowel het opleiden, trainen en oefenen als de sector Crisisbeheersing.

Monodisciplinaire opgaven Ook in 2021 is een aanzienlijke hoeveelheid capaciteit voor Bevolkingszorg ingezet in de context van de voortdurende coronacrisis en bijbehorende crisis-projectorganisatie. Daarnaast zijn in 2021 belangrijke stappen gezet in de planvorming ten behoeve van de doorontwikkeling van crisiscommunicatie in de regio. In 2022 wordt een en ander ter besluitvorming voorgelegd en vervolgens geoperationaliseerd. Ook is er vervolg gegeven aan het digitaliseren en automatiseren van processen ten aanzien van functionarisbeheer en het opleiden, trainen en oefenen. Daarnaast is de totstandkoming van het mono-continuïteitsplan gerealiseerd. Vanwege inzet van capaciteit op multi-onderwerpen zoals de voortdurende coronacrisis, de regionale leidraad multidisciplinair proces veiligheid van publieksevenementen en de totstandkoming van de Uitvoeringsregeling Regionaal Crisisplan zal de notitie ‘Governance GKG – Programma Bevolkingszorg’, waarin de professionalisering en doorontwikkeling van het programma Bevolkingszorg binnen de sector Crisisbeheersing geborgd wordt, niet eerder aan het Algemeen Bestuur worden voorgelegd dan in het eerste kwartaal van 2022. 4.3.1

Baten en lasten programma GKG Primitieve begroting Actuele begroting

Baten Lasten Resultaat voor reserve mutaties Reserve mutaties Resultaat na reserve mutaties

1.208 1.208 -

Realisatie Verschil

1.323 1.323 -

Het voordelig resultaat van 247 duizend euro wordt toegelicht in de jaarrekening.

1.208 961 247 247

-115 N -362 V 247 V 247 V

Pagina 24 van 79

4.4 Geneeskundige Hulpverleningsorganisatie in de Regio (GHOR) Geneeskundige Hulpverleningsorganisatie in de Regio (GHOR) coördineert en regisseert de processen acute en publieke gezondheidszorg in voorbereiding op en tijdens rampen en crises. Ook adviseren wij andere overheden en organisaties op het gebied van rampen en crises. We werken op de snijvlakken van de drie domeinen openbaar bestuur, gezondheidszorg en veiligheid. Coronacrisis De Directeur Publieke Gezondheidsdienst (DPG) en de GHOR waren in 2021 (net als het jaar ervoor) de spin in het web tijdens de coronacrisis. Samen hebben we geopereerd tussen de functionele en algemene keten en hebben we op alle niveaus veel samengewerkt. We hebben nauw samengewerkt met het hele zorgnetwerk (acute en niet acute gezondheidszorg) en met de publieke gezondheidszorg (GGD). Zowel regionaal als bovenregionaal (3Noord) en op landelijk niveau hebben we de taken en verantwoordelijkheden van de GHOR uitgevoerd en de DPG in zijn verantwoordelijkheden ondersteund. Evaluatie Wet veiligheidsregio’s De positionering van de DPG en de GHOR is door de evaluatie van de Wet veiligheidsregio’s (WVR) op alle landelijke overleggen een discussiepunt. Wij hebben structureel input geleverd voor alle overlegtafels. Binnen VRG was de doelstelling om dit jaar de GHOR-processen binnen de sector Crisisbeheersing beter te borgen.