05. Volkshuisvestingsfonds Midden-Groningen
Tekst van het document
VOLKSHUISVESTINGSFONDS
PLAN VAN AANPAK
SAMENVATTING Subsidie Volkshuisvestingsfonds
maken van de regeling. Er is daarom gekozen om de
Voor het Volkshuisvestingsfonds in Midden-Groningen
regeling uit te rollen in fases met een prioritering.
komen op basis van de randvoorwaarden 1745 woningen in Hoogezand in aanmerking voor een
Planning
subsidie. Gezien het beschikbare budget en de
Het project heeft een looptijd van maximaal 10 jaar.
benodigde maatregelen schatten wij in dat er tussen de
Binnen twee jaar na toekenning dienen de eerste
700 en 800 woningen verduurzaamd kunnen worden.
stappen uitgevoerd te zijn. De planning is om per juli
De zittende bewoners van deze grondgebonden
2023 de regeling te openen voor de eerste eigenaren.
koopwoningen ontvangen een 70% bijdrage om hun woning met minimaal drie labelstappen of naar
Cofinanciering gemeente Midden-Groningen
minimaal label B te verbeteren. Dit kan gecombineerd
Een voorwaarde aan de rijksbijdrage is een
worden met andere regelingen en subsidies, waardoor
cofinanciering van medeoverheden van ten minste
woningeigenaren minimaal hoeven te investeren. Ook
30%. In het geval van gemeente Midden-Groningen is
mogen zij daarin achterstallig onderhoud meenemen.
dit ca. 4,8 miljoen euro.
Tevens is er ruimte voor woningcorporaties om 11 woningen terug te kopen, waardoor woningcorporaties complexen in versnipperd bezit kunnen verduurzamen. Aanpak Er zijn meer woningen in het gebied die in aanmerking komen voor de subsidie, dan dat er budget beschikbaar is. Dit betekent dat niet iedereen gebruik zal kunnen
SAMENVATTING
Plan van aanpak Volkshuisvestingsfonds | april 2023 | Concept | 2
INHOUDSOPGAVE 1. INLEIDING
4
2. ADRESSENSELECTIE
8
3. MAATREGELEN
13
4. WERKWIJZE
20
5. FINANCIERING
26
6. COMMUNICATIE
31
7. PROJECTORGANISATIE
36
BIJLAGE
41
Plan van aanpak Volkshuisvestingsfonds | april 2023 | Concept | 3
1
INLEIDING OVER HET VOLKSHUISVESTINGSFONDS RANDVOORWAARDEN VANUIT HET RIJK DE OPGAVE IN MIDDEN-GRONINGEN DOELEN EN RESULTAAT
1. INLEIDING Over het Volkshuisvestingsfonds
Randvoorwaarden vanuit het Rijk
Op 14 juli 2021 heeft het Rijk het
Het Rijk heeft een totaalbedrag van € 11.028.486
Herstructurering van particuliere woningen:
Volkshuisvestingsfonds toegekend aan gemeente
exclusief btw toegekend aan gemeente Midden-
Renovatie: gericht op verbetering van de
Midden-Groningen, op basis van de indiening in juni
Groningen. Dit is 70% van het totaalbudget. De
energieprestatie (focus op verminderen energievraag),
datzelfde jaar. Het doel van het fonds is het verbeteren
overige 30% is een cofinanciering door
achterstallig onderhoud en schimmelproblematiek.
van de financiële slagkracht van de gemeente voor de
medeoverheden. Dit is een randvoorwaarde van de
Verduurzaming betreft minimaal drie labelstappen of
uitvoering van een programma voor de verbetering van
regeling. Daarmee komt het totaalbudget neer op €
minimaal label B
woonkwaliteit, leefomgeving en verduurzaming. Dit
15.828.406. Maximaal 10% van de Rijksbijdrage (ca.
gebeurt in kwetsbare gebieden door herstructurering
1,1 miljoen euro) mag besteed worden aan
Transformatie: het veranderen van een gebouw naar
van particuliere woningen. Hiervoor heeft gemeente
noodzakelijke projectkosten.
een gebouw met woonfunctie.
twee postcodegebieden, die door het Rijk getoetst zijn
De gelden mogen alleen besteed worden aan
Sloop-nieuwbouw: het slopen van een gebouw en
op kwetsbaarheid en financiële draagkracht. Dit is de
herstructurering van particuliere woningen. Onder
op die plek een gebouw neerzetten met (gedeeltelijke)
basis waarop het fonds is toegekend.
herstructurering valt renovatie, transformatie en/of
woonfunctie.
Midden-Groningen een voorstel aangeleverd binnen
sloop-nieuwbouw (zie kadertekst). Deze activiteiten Het betreft de volgende gebieden:
mogen gecombineerd worden met het terugkopen van
•
Gorecht West Hoogezand (9602)
woningen (inponden) en noodzakelijke ingrepen in de
•
Gorecht Noord Hoogezand (9602)
openbare ruimte. De uitvoering van het project moet
•
Spoorstraat – Kieldiep Hoogezand (9602)
starten binnen twee jaar na toekenning en moet binnen
•
Noorderpark Hoogezand (9601)
tien jaar zijn afgerond. De looptijd is van 15 juli 2021
tot en met 31 december 2031.
INLEIDING
Plan van aanpak Volkshuisvestingsfonds | april 2023 | Concept | 5
1. INLEIDING De opgave in Midden-Groningen Gemeente Midden-Groningen werkt in Hoogezand al op
•
Toename (energie) armoede: gemiddeld een op de
verschillende manieren aan verbetering en
vier huishoudens in deze gebieden heeft een
verduurzaming van de leefomgeving, zoals beschreven
inkomen tot 110% van het sociale minimum. Dit is
in de Woonvisie. In Gorecht-Noord is de gemeente
twee en half keer meer dan het landelijke
samen met bewoners en andere organisaties bezig met
gemiddelde. Met de toenemende energieprijzen
het project “Aardgasvrij Gorecht Noord”,
neemt de investeringsruimte van deze huishoudens
woningcorporaties voeren grootschalige verbeteringen
verder af.
door en een deel van de inwoners maakt aanspraak op de subsidieregeling Waardevermeerdering voor het
•
Afname in kwaliteit leefomgeving: de gemiddelde
treffen van verduurzamingsmaatregelen aan hun
WOZ-waarde in deze gebieden is 107.000 euro. Dit
woning. Maar er zijn ook buurten in Hoogezand waar
is meer dan anderhalf ton lager dan het landelijke
de (energetische) kwaliteit van de woningen en
gemiddelde (271.000 euro peiljaar 2021).
algehele leefbaarheid achterblijft. Deze locaties
Investeren vertaalt zich maar beperkt in een
bevinden zich hoofdzakelijk in de eerdergenoemde
hogere woningwaarde, wat de bereidheid tot
postcodegebieden.
investeren onder huiseigenaren verder beperkt. De lage waarde maakt de woningen bovendien
Op die locaties zien wij het volgende: •
interessant voor beleggers, bij wie de bereidheid
Lage (energetische) kwaliteit woningen: de
tot investeren doorgaans laag is. Dit samen draagt
woningen dateren grotendeels van voor 1992.
bij aan de afname van de woonkwaliteit in deze
Deze woningen hebben van oorsprong een lage
gebieden.
isolatiewaarde, weinig comfort en inmiddels een hoge energielast.
INLEIDING
Plan van aanpak Volkshuisvestingsfonds | april 2023 | Concept | 6
1. INLEIDING Drie belangrijke doelen
huishoudens om ook in de toekomst de
Het Volkshuisvestingsfonds levert een positieve
woonkwaliteit op peil te houden.
bijdrage aan het verbeteren van woonkwaliteit,
•
Verduurzaming leefomgeving: de verduurzaming
betaalbaarheid en duurzaamheid: de drie doelen of
van woningen draagt bij aan CO2-reductie bij
pijlers van de aanpak van het Rijk.
huishoudens die in de huidige situatie niet de
•
•
Evenzoveel huishoudens die minder kwetsbaar zijn voor energie-armoede;
•
Mogelijke terugkoop van 11 woningen door de corporatie, waardoor ook op blokniveau
verduurzaamd kan worden;
Verbeteren woonkwaliteit in kwetsbare
middelen hebben dergelijke investeringen te
gebieden: door het verbeteren van de
doen. Daarnaast is de insteek dat er
openbare ruimte ten behoeve van klimaatadaptatie,
energetische kwaliteit in combinatie met
kleinschalige ingrepen plaatsvinden in de
duurzaamheid en kwaliteit.
achterstallig onderhoud wordt het comfort en de
openbare ruimte die, naast
kwaliteit van particuliere woningen verbeterd.
kwaliteitsverbetering, bijdragen aan
Aanvullend op deze activiteit vinden er
klimaatadaptatie en biodiversiteit.
•
Diverse kleinschalige, noodzakelijke ingrepen in de
desgewenst ingrepen in de openbare ruimte
•
plaats die een noodzakelijke bijdrage leveren
Verwacht resultaat
aan leefbaarheid van de gebieden.
Deze doelen zijn in de gemeente Midden-Groningen
Kwetsbare huishoudens blijven betaalbaar
vertaald naar een aanpak voor het verduurzamen en
wonen in de gemeente: energetische
verbeteren van grondgebonden koopwoningen in
verbeteringen in grondgebonden koopwoningen
combinatie met het kleinschalig inponden en enkele
en appartementen zorgen voor een
ingrepen in de openbare ruimte. Het verwachte
energielastenreductie van 30 tot 70 procent. Met
resultaat is:
de huidige energieprijzen zorgt dit voor
•
Naar schatting 700 tot 1.000 verduurzaamde
betaalbaar wonen nu en in de toekomst en een
woningen (afhankelijk van de intensiteit van de
verbetering in de investeringsruimte van
ingrepen);
INLEIDING
Plan van aanpak Volkshuisvestingsfonds | april 2023 | Concept | 7
2
ADRESSENSELECTIE DE ENERGETISCH SLECHTSTE WONINGEN WORDEN AANGESCHREVEN WONINGCRITERIA ZIJN LEIDEND, GEEN INKOMENSTOETS VVE’S VALLEN BUITEN HET VOLKSHUISVESTINGSFONDS BEPERKTE MIDDELEN BESCHIKBAAR PRIORITERING: LOPENDE PROJECTEN EERST
2. ADRESSENSELECTIE Binnen de vier geselecteerde postcodegebieden
energetisch verbeterd zijn. In die gevallen zal de
VvE’s vallen buiten het Volkshuisvestingsfonds
selecteerden we adressen die in aanmerking komen
benodigde ingreep en daarmee de aanspraak op het
We kiezen er voor om appartementen, en daarmee
voor deelname aan het Volkshuisvestingsfonds. Daarbij
fonds kleiner zijn. Welke woningen dat zijn, is op
VvE’s, geen aanspraak te laten maken op subsidie
maakten we eigen keuzes, binnen de criteria van de
voorhand niet zichtbaar. Als gemeente maken we
vanuit het Volkshuisvestingsfonds. VvE’s brengen extra
regeling.
daarom geen onderscheid in de actuele staat van
complexiteit met zich mee, wat vraagt om een andere
woningen binnen de geselecteerde 1.745. Alle
en unieke inrichting van dit toch al complexe proces. In
De energetisch slechtste woningen worden
woningen binnen de geselecteerde buurten komen in
dat geval zou relatief veel van het budget ingezet
aangeschreven
beginsel in aanmerking.
moeten worden op proces in plaats van de verbetering
Het plan richt zich op de adressen met de laagste
van woningen zelf. Ook hebben veel VvE’s al een meer
energetische kwaliteit (zie kaart). Alle geselecteerde
Het is ook denkbaar dat een inwoner toch een hoger
jaren onderhoudsbegroting (MJOB), waar
adressen hebben een WOZ-waarde tot 170.000 euro
inkomen heeft. Daar grenzen aan stellen, leidt tot het
verduurzaming van het complex vaak al in is
(meetmoment 2021), zijn grondgebonden, gebouwd
maken van verschil tussen bewoners binnen de
meegenomen. Hiervoor kunnen VvE’s subsidie
vóór 1992 (ofwel: matig geïsoleerd bij oplevering) en
geselecteerde buurten. Het kan bij inkomensgrenzen
ontvangen m.b.t. energieadvies en procesbegeleiding.
we kiezen er voor om alleen eigenaar-bewoners deel te
en -toetsing voorkomen dat binnen één rij mensen net
laten nemen. In totaal komen 1.745 woningen in
wel of net niet mee kunnen doen aan de regeling. Die
Naar verwachting komt er een volgende tranche van
aanmerking voor de subsidie. De adressen die zijn
verschillen willen we voorkomen. We gaan er
het Volkshuisvestingsfonds. Dan is het te overwegen
geselecteerd, vallen allen in buurten met een hoog
bovendien vanuit dat het overgrote deel van de
om een aparte aanvraag in te dienen voor het
aandeel inwoners met een laag inkomen.
deelnemers op eigen kracht de beoogde renovatie niet
verduurzamen van specifiek VvE’s, zodat er voldoende
kan of durft te financieren. Uitzonderingen accepteren
gelden en middelen zijn om dit unieke proces apart op
Woningcriteria zijn leidend, geen inkomenstoets
we in het belang van de bovenliggende doelstellingen:
te stellen, aanvullend op reeds bestaande
Het is denkbaar dat enkele woningen in aanmerking
verbetering van slechte woningen en voorkomen van
instrumenten.
komen die door de eigenaar al op eigen kracht
energie-armoede.
ADRESSENSELECTIE
Plan van aanpak Volkshuisvestingsfonds | april 2023 | Concept | 9
2. ADRESSENSELECTIE Beperkte middelen beschikbaar
Dat leidt tot de volgende fasering:
Er zijn meer woningen in het gebied die in aanmerking
•
•
Fase 4: Spoorstraat – Kieldiep (227 woningen).
Fase 1: Gorecht Noord (161 woningen). We sluiten
Hier herkennen we de grootste energetische
komen voor het fondsgeld, dan dat er budget
aan op het project Aardgasvrij Gorecht. NPG geld
opgave in combinatie met het hoogste aandeel
beschikbaar is. Dit betekent dat niet iedereen gebruik
en gemeentelijke middelen dragen al bij aan het
zal kunnen maken van deze regeling. Mensen die na
aardgasvrij maken van deze buurt, door middel van
uitputting van de regeling alsnog willen verduurzamen,
een warmtenet. Er is echter geen geld voor de
Indien er budget over is na de eerste fases, wordt
kunnen zich richten tot andere regelingen en fondsen
casco verduurzaming. Juist dat leidt tot een lagere
het fonds opengezet voor alle woningen in de twee
zoals die nu of op een later moment beschikbaar zijn.
woonlast. We zien fase 1 als een pilot en zullen na
postcodegebieden die voldoen aan de algemene
6 maanden evalueren. Hierdoor krijgen we inzicht
selectiecriteria. De regel wordt dan: doorgaan met
Prioritering: lopende projecten eerst
in waar we bij moeten sturen voor we starten met
de regeling totdat het subsidieplafond bereikt is.
We willen garanderen dat mensen die worden
fase 2.
aangeschreven geld kunnen krijgen. Daarom kiezen we
lage inkomens.
•
Fase 5: Alle overige woningen (907 woningen).
Fase 2: Noorderpark (226 woningen). We sluiten
Per fase communiceren we actief met huiseigenaren.
om te werken in fases met een prioritering. Daarin
aan bij de wijkvernieuwing van Noorderpark. Er
Een fase duurt maximaal 9 maanden (moment van
spelen deze overwegingen een rol:
wordt gezocht naar koppelkansen om samen te
communiceren aan bewoners, advies van een energie-
Lopende projecten, met voorrang voor die
werken met corporaties bij de verduurzaming van
adviseur, opvragen van offertes en accorderen daarvan
projecten die al in een vergevorderd stadium zijn;
de woonblokken waar corporatief en particulier
door de huiseigenaar). Na sluiting van een fase kunnen
Buurten met een slechte energetische waarde en
bezit aanwezig is.
mensen zich alsnog melden, maar pas na afronding van
Fase 3: Gorecht West (224 woningen). Hier zetten
alle fases. Dat doen we om enthousiaste deelnemers
Door alle activiteiten in deze gebieden, met een
we in op afronding van lopende renovatie en
van volgende fases kans te bieden. Er is daarna geen
sterke nadruk op verduurzamen en energiezuinig
herstructurering door Lefier en de gemeente.
garantie meer op voldoende budget in het fonds. We
wonen, wordt verwacht dat deze bewoners al
Daarbij blijven de particuliere woningen, verspreid
starten alleen met een fase als er nog voldoende
bewust gemaakt zijn van de noodzaak van
in dit deelgebied, nu achter. We haken aan op
financiële middelen zijn om alle woningen in die fase te
verduurzamen.
bestaande communicatieactiviteiten.
kunnen bedienen. Zo niet, dan gaan we over op fase 5.
• •
een groot risico op energie-armoede. •
ADRESSENSELECTIE
•
•
Plan van aanpak Volkshuisvestingsfonds | april 2023 | Concept | 10
2. ADRESSENSELECTIE
Fase 1 01.08.2023 • Gorecht Noord: 161 woningen • Aansluiten op project “Aardgasvrij Gorecht”
Fase 2 01.05.2024 • Noorderpark: 226 woningen • Koppelkansen met wijkvernieuwing
Fase 3 01.02.2025 • Gorecht West: 224 woningen • Aansluiten op lopende renovatie
Fase 4 01.11.2025 • SpoorstraatKieldiep: 227 woningen • Grootste energetische opgave
Fase 5 01.08.2026 • Alle overige woningen: 907
Fase 1 [161] Fase 2 [226] Fase 3 [224] Fase 4 [227] Fase 5 [907] Overige panden
ADRESSENSELECTIE
Plan van aanpak Volkshuisvestingsfonds | april 2023 | Concept | 11
HET VOLKSHUISVESTINGSFONDS HELPT ONZE WIJKVERBETERING We zoeken voor de uitvoering aansluiting bij lopende
ontwerp en het verkennen van het warmtenet. Enkele
Herstructurering Gorecht-West – Lefier
projecten. Denk aan samenwerking in communicatie,
woningcorporaties zijn al gestart met de
Sinds 2012 wordt in Gorecht-West gewerkt
uitvoering of het benutten van momentum voor een
werkzaamheden. De ambitie is om in 2024 klaar te zijn.
aan verduurzaming en vernieuwing. In vijf fases
activiteit. Het Volkshuisvestingsfonds is een project met
worden er 350 woningen gesloopt, 300 woningen
een looptijd van tien jaar. Het is dus mogelijk dat er in
Wijkvernieuwing Noorderpark – Bureau Pau
nieuw gebouwd en 200 woningen verbeterd. Er wordt
de toekomst andere aanknopingspunten ontstaan.
In 2020 zijn de plannen voor de sociale en fysieke
ingezet op een veel ruimere en groenere opzet van de
wijkvernieuwing in Noorderpark gecommuniceerd. Eind
wijk, met veel variatie in woningtypes voor diverse
2021 heeft de gemeente Midden-Groningen een plan
huishoudens. Naast veel aandacht voor het sociale
NPG project – Gorecht Noord
van aanpak voor de wijkvernieuwing opgesteld. De
klimaat in de wijk, wordt er ook vol ingezet op
In 2018 bereikte de gemeente Midden-Groningen
voorgestelde activiteiten en taken voor 2022 zijn het
verduurzaming. Bestaande woningen worden
overeenstemming met het NPG over het toekennen van
opstellen van een communicatie- en participatieplan,
geïsoleerd en nieuwe woningen worden ‘nul-op-de-
financiële middelen voor het project “Aardgasvrij
het uitwerken van een implementatieplan voor de
meter-woningen' (NOM). Inmiddels zijn drie van de vijf
Gorecht-Noord". Het doel is om het aardgasverbruik in
middelen vanuit het Volkshuisvestingsfonds. Dit moet
fases afgerond. Rondom het project is er een groot
woningen en andere gebouwen te vervangen door
leiden tot het aanpakken van de particuliere
aantal communicatiemomenten en -middelen voor
restwarmte in te zetten. Het betreft vier
woningvoorraad. Voor de verduurzaming van de
huurders en particulieren. De laatste fase start naar
projectonderdelen: gasvrij koken, energie besparen,
woningvoorraad wordt gezocht naar koppelkansen met
verwachting in de zomer van 2023 en zal binnen een
duurzaam verwarmen, zon vangen. De gemeente werkt
de werkzaamheden van de woningcorporaties:
jaar opgeleverd worden. De kredietaanvraag voor
samen met verschillende partijen die actief zijn in
Lefier en Groninger Huis. Bewoners van huizen die niet
de herstructurering van de openbare ruimte is in maart
Gorecht-Noord zoals Lefier, Groninger Huis of
meer rendabel zijn om deze te verduurzamen, zijn
2022 goedgekeurd door de gemeenteraad.
Woonzorg Nederland. Er is veel aandacht voor
geïnformeerd dat de woning op termijn gesloopt wordt.
communicatie en samenwerking met bewoners, waarbij
De gemeente koerst erop om begin 2023
buurtbewoners vroegtijdig meegenomen en betrokken
de structuurvisie in de gemeenteraad vast te stellen.
worden. Op dit moment is de gemeente bezig met het
Daarna wordt ook de precieze planning uitgewerkt.
ADRESSENSELECTIE
Plan van aanpak Volkshuisvestingsfonds | april 2023 | Concept | 12
3
MAATREGELEN RIJKSOVERHEID: DRIE LABELSTAPPEN OF MINIMAAL B MIDDEN-GRONINGEN: PASSENDE MAATREGELEN OP BASIS VAN GOED ADVIES ISOLATIESTANDAARD EN STREEFWAARDES MAATREGELEN PER TYPE WONING BIJZONDERHEDEN
3. MAATREGELEN Rijksoverheid: drie labelstappen of minimaal B
aan toekomstbestendigheid, comfort, gezondheid,
We werken met voorbeeldwoningen als verantwoording
kwaliteit en betaalbaarheid. De aanpak is niet
voor labelstappen. Niet elk huis hoeft vooraf te worden
alleen gericht op het voldoen aan de criteria van
doorgerekend en van een definitief label te worden
het fonds, maar ondersteunt bewoners in het
fonds. Bewoners zijn vrij om verdere energetische
voorzien. Nadat renovatie is uitgevoerd, is het wel
maken van de juiste keuzes. In de specificatie van
stappen te zetten. Wanneer dat niet nodig is om
verplicht om een definitief label per woning af te
maatregelen is te zien waar het om gaat (zie
aan de criteria van het fonds te voldoen, kunnen zij
melden.
hierna): isolatie, waar nodig installaties.
voor die stappen ook geen aanspraak maken op
Op basis van een energieadvies keuzes maken.
het fonds. Dit om te waarborgen dat zoveel
wel kunnen er gevallen zijn waardoor de labelstappen
Wanneer bewoners gebruik willen maken van het
mogelijk mensen het fonds kunnen gebruiken /
(onvoorzien) technisch niet kunnen worden behaald.
fonds, krijgen zij altijd een energieadvies. Het
voorkomen dat een beperkt aantal woningen meer
Dan moet er technische verantwoording opgesteld
advies bevat een set maatregelen die samen
worden en teruggekoppeld worden aan BZK. Minder
voldoen aan de criteria van het
labelstappen leidt dus niet automatisch tot een
Volkshuisvestingsfonds, met focus op verminderen
voor energetische verbetering. De gemeente
terugvordering. We willen een jaar na start van de
van de warmtevraag. Bewoners kunnen, in overleg
beschikt over een budget om achterstallig
uitvoering de resultaten en eventueel onvoorziene
met de energieadviseur, de voor hen meest
onderhoud mee te verbeteren bij aanpak van de
afwijkingen met het Rijk bespreken.
passende oplossing kiezen. De energieadviseur
woning. Dit kan voor zover het nodig is om de
bewaakt dat de uiteindelijke maatregelen voldoen
benodigde energetische stappen te zetten. Het
aan de criteria.
gaat om 10% van de totale investering voor alleen
Maatregelen maken stapelen van subsidies
de verduurzaming. Beoordeling van de noodzaak
mogelijk. De geselecteerde maatregelen sluiten
en samenhang met de verduurzaming is ter
Maatregelen zijn gericht op minder warmtevraag
aan op de ISDE-subsidie (investeringssubsidie
beoordeling van de energieadviseur.
en een aardgasvrije toekomst. Zo voorkomen
duurzame energie). Ook de gemeentelijke
mensen een desinvestering. Daarmee werken we
bespaarcoach kan worden ingezet. Deze subsidies
Afwijking van de labelstappen is niet toegestaan, maar
•
Midden-Groningen: aanvullende uitgangspunten We kiezen, binnen de Rijkscriteria, voor de volgende aanvullende uitgangspunten: •
MAATREGELEN
•
kunnen huishoudens gebruiken om de eigen bijdrage van 30% (groten)deels te compenseren. •
Meer verduurzamen dan nodig mag, maar zonder
dan doelmatig wordt verbeterd. •
Achterstallig onderhoud: voor zover het nodig is
Plan van aanpak Volkshuisvestingsfonds | april 2023 | Concept | 14
3. MAATREGELEN Isolatiestandaard en streefwaardes Wij werken als standaard voor renovatie met de waarden zoals opgesteld in het rapport “Isolatiestandaard en streefwaardes voor woningen”,
ingediend in de Tweede Kamer door minister van BZK Ollongren. Deze streefwaarden zijn ingevoerd en doorgerekend op basis van de NTA8800. Deze basis gebruikten wij voor het doorrekenen van passende maatregelen voor de woningen en zij krijgen een plek in de adviezen per woning. De focus ligt op het verlagen van de warmtevraag. •
Lagere warmtevraag wordt primair bereikt door isolatie: met isolatie bereik je een “hoge warmteweerstand van bouwdelen”;
•
Pas na inzet van isolerende maatregelen kijken we aanvullend naar compensatie van fossiele warmteopwekking door duurzame alternatieven.
In de tabel hiernaast staan de streefwaarden per bouwdeel en eisen aan ventilatie en kierdichting.
MAATREGELEN
Plan van aanpak Volkshuisvestingsfonds | april 2023 | Concept | 15
3. MAATREGELEN Maatregelen per type woning
•
Alternatieven inzetten: een van de vier isolerende
In de geselecteerde gebieden kwamen we 9
maatregelen verruilen voor een
onderscheidende basistypen grondgebonden woningen
installatietechnische maatregel voor duurzame
tegen uit verschillende bouwperiodes.
warmteopwekking. Bijvoorbeeld wanneer door
•
Voor deze woningtypes pasten we enkele
spouwvervuiling een spouw niet geïsoleerd kan
scenario’s van maatregelen en isolatiewaarden toe,
worden. Indien ook de installatietechnische
die voldoen aan de eisen van het
maatregel niet mogelijk is, kan worden uitgeweken
Volkshuisvestingsfonds. •
Uit deze scenario’s kozen we een standaard
naar mechanische ventilatie. •
Reeds uitgevoerde maatregelen in mindering
passend pakket aan maatregelen waarmee
brengen. Dit kan door aan te tonen dat er al
woningen normaal gesproken voldoen aan de
isolerende maatregelen zijn getroffen die voldoen
criteria van het Volkshuisvestingsfonds. De
aan de eisen – het aantal reeds geslaagde
scenario’s per woning zijn bijgevoegd in bijlage
maatregelen wordt in mindering gebracht op de
“Scenario’s en doorrekeningen”.
basis-vier. •
De tabel hierna laat zien op welke manieren
maatregelen passend te zijn (afwijkende woning) of
Als geen van de vooraf gekozen oplossingen passend is, wijken we uit naar een maatwerkadvies
huiseigenaren kunnen voldoen aan de eisen. In sommige woningen blijken niet alle standaard
eisen aan elk van de alternatieven.
wat opgesteld wordt door de energieadviseur. •
In alle gevallen moet wel sprake zijn van drie labelsprongen of minimaal label B.
nodig te zijn (maatregelen al uitgevoerd). •
Basis: minimaal vier isolerende maatregelen
In de tabel in de bijlage “Scenario’s en
uitvoeren;
doorrekeningen” staat een overzicht van de precieze
MAATREGELEN
Plan van aanpak Volkshuisvestingsfonds | april 2023 | Concept | 16
OVERZICHTSTABEL MAATREGELEN PER WONING DE BASIS 4 ISOLATIEMAATREGELEN
ALTERNATIEVEN 1: INSTALLATIE
1.
Spouwmuurisolatie Rc = 1,7 m²K/W en paneelisolatie Rc = 1 m²K/W
•
Installatie (hybride) warmtepomp, of
2.
Dakisolatie Rc = 3,5 m²K/W
•
Installatie zonneboiler
3.
Vloerisolatie Rc = 3,5 m²K/W
4.
Vervangen glas voor HR++ glas U=1,4 W/m²K in combinatie met geïsoleerde deur(en) U=1,0 W/m²K
REEDS UITGEVOERD Mits voldaan aan de criteria onder Basis 4 of alternatieven, kunnen reeds uitgevoerde werkzaamheden in mindering worden gebracht op de Basis 4 isolatiemaatregelen.
ALTERNATIEVEN 2: VENTILATIE Gelijk of vergelijkbaar in kwaliteit aan: •
Natuurlijke toevoer en mechanische afvoer in de keuken, badkamer en toilet CO2 gestuurd; CO2 sensoren in de woonkamer en hoofdslaapkamer
•
Decentraal ventilatiesysteem met warmteterugwinning
IN ALLE GEVALLEN GELDT: MINIMAAL DRIE LABENSTAPPEN OF LABEL B. ZO NIET, DAN EXTRA MAATREGELEN KIEZEN TOT DIT BEREIKT IS.
MAATREGELEN
Plan van aanpak Volkshuisvestingsfonds | april 2023 | Concept | 17
3. MAATREGELEN Bijzonderheden
verbetering, maar in dat van het binnenklimaat. Wel
Zonnepanelen: vallen buiten het fonds
blijken er scenario’s te bestaan waarbij het mechanisch
Tijdens de indiening richting het Rijk is het
Eerdere maatregelen pakken niet altijd goed uit
ventilatiesysteem de doorslag geeft bij het halen van
uitgangspunt geweest dat zonnepanelen niet binnen de
In de praktijk zullen niet altijd alle 4 de basis
een labelsprong, in combinatie met isoleren (bijlage
subsidieregeling van het Volkshuisvestingsfonds vallen.
isolatiemaatregelen uitgevoerd kunnen worden. Als dit
“Scenario’s en doorrekeningen” , scenario H.3/I.5). Om
Gezien het rendabele karakter van zonnepanelen – ze
het geval is moet worden uitgeweken naar
een gezond binnenklimaat in geïsoleerde woningen te
verdienen zichzelf snel terug – wordt er vanuit gegaan
alternatieven om te voldoen aan de labelsprongen of
waarborgen, moet het toepassen van een mechanisch
dat er voldoende mogelijkheden zijn om deze
minimaal label B. Een kanttekening is dat het
ventilatiesysteem gestimuleerd worden in het advies
maatregel zonder financieel tekort uit te voeren.
toepassen van alternatieven in de praktijk een negatief
van de energieadviseur. Ventilerende maatregelen
Zonnepanelen kunnen dus niet meegenomen worden
effect kan hebben, bijvoorbeeld bij het toepassen van
worden immers ook gedragen door de Standaard,
als alternatieve installatietechnische maatregel voor
een hybride warmtepomp in een slecht geïsoleerd huis.
waarin de uitgangspunten het verbeteren van de
duurzame opwekking van energie.
De energievraag van de warmtepomp zal hoog zijn
isolatie, ventilatie en kierdichting zijn. Om te voldoen
waardoor een bewoner nog steeds een hoge
aan de Standaard kan gestuurd worden op
energierekening heeft. Op papier zal de woning wel
mechanische afvoer en natuurlijke toevoer. In de
voldoen aan de labelsprongen. Het is aan de
scenarioberekeningen uit de bijlage “Scenario’s en
energieadviseur om te beoordelen of de alternatieven
doorrekeningen” is uitgegaan van CO2 sturing met
op de basis 4, de gewenste effecten opleveren.
sensoren in de woonkamer en hoofdslaapkamer. In de praktijk kunnen ook andere mechanische
Ventileren: meestal voor het binnenklimaat
ventilatieoplossingen toegepast worden, zoals een
Een mechanisch ventilatiesysteem levert op zichzelf
gebalanceerd ventilatiesysteem of decentrale ventilatie
geen significante verbetering in label op. Het belang
met warmteterugwinning. Het is aan de
van ventileren zit doorgaans niet in de energetische
energieadviseur om de beste optie te adviseren
MAATREGELEN
Plan van aanpak Volkshuisvestingsfonds | april 2023 | Concept | 18
ANDERE MAATREGELEN Inponden Gemeente Midden-Groningen werkt intensief samen met de verschillende woningcorporaties in het gebied. Grote herstructureringsaanpakken zijn hier niet meer
weg te denken. Ook opgaven als versnipperd bezit zijn hier onderdeel van. In de twee postcodegebieden in Hoogezand zit een deel versnipperd bezit. Inzet van het Volkshuisvestingsfonds kan bij een aantal complexen helpen om collectieve renovatie van het vastgoed te realiseren. Voor deze aanvraag gaan we uit van 11 inpondingen. De noodzakelijke inpondingen die wij voorzien in deze aanpak zijn in de begroting van de woningcorporaties niet opgenomen en daarom zijn er geen corporatieve middelen beschikbaar. Dat neemt niet weg dat binnen een geconcentreerde aanpak inponding noodzakelijk is om het gewenste resultaat te behalen. De woningcorporaties zijn in dit gebied een belangrijke partner en we willen deze intensieve samenwerkingsrelatie blijven benutten.
MAATREGELEN
Plan van aanpak Volkshuisvestingsfonds | april 2023 | Concept | 19
4
WERKWIJZE UITGANGSPUNTEN VOOR DE WERKWIJZE WERKWIJZE IN STAPPEN
4. WERKWIJZE Uitgangpunten van de werkwijze
mogelijkheden.
geselecteerde adressen, afhankelijk van het aantal
Actieve benadering, gericht op gemotiveerde bewoners
aanvragen en resterend budget. Mensen uit de eerste
Financierbaar
Bewoners worden actief benaderd om mee te doen. De
fasen die dan alsnog mee willen doen, hebben niet
De subsidiebeschikking schrijft voor dat iedere
communicatie richt zich primair op het activeren van
langer de garantie op voldoende beschikbare middelen
eigenaar 30% eigen bijdrage moet betalen. De
woningeigenaren die graag mee willen doen, en de
uit het fonds.
combinatie van subsidies en keuze uit verschillende
grote kans van dit aanbod herkennen. Het is de
financieringsvormen zorgt ervoor dat ook de financieel
bedoeling dat zoveel mogelijk huishoudens snel tot
Eigen tempo
meest kwetsbare huishoudens dit kunnen financieren.
stappen komen. We steken geen extra energie in
De aanpak richt zich op individuele processen en niet
Die financiering is zo beperkt, dat de maandelijkse
huishoudens die niet willen of het belang er niet van
op collectieve uitvoering binnen een blok. De praktijk
woonlasten substantieel lager worden. In hoofdstuk 5
inzien – dan zijn er mogelijk andere huishoudens
laat zien dat deze collectieve aanpak bij huiseigenaren
gaan we daar nader op in.
binnen de 1.745 die vanuit eigen motivatie mee willen
juist zorgt voor frustratie: de langzaamste bepaalt het
doen. We verwachten bovendien dat de minder
tempo, het biedt hen weinig voordelen, omdat elke
Proces op maat
gemotiveerde groep geleidelijk alsnog volgt, wanneer
woning een andere staat heeft en het kost veel tijd en
Bewoners krijgen verschillende vormen van
er positieve voorbeelden van medebewoners zichtbaar
procesgeld om de niet-willers mee te krijgen. Iedere
(persoonlijke) begeleiding aangeboden – zoveel
zijn.
bewoner bepaalt dus zelf of en wanneer hij instapt.
mensen zoveel wensen. Alle bewoners krijgen een gedegen renovatie- en verduurzamingsadvies (zie ook
De eerste twee jaar vindt de actieve communicatie
hoofdstuk 3). Waar nodig wordt maatwerk geleverd
plaats binnen de vier eerste fasen (zie hoofdstuk 2),
aan bewoners. Dat kan betekenen financieel advies,
zodat iedereen in de meest urgente gebieden de kans
begeleiding bij offerteaanvragen, subsidieaanvragen
krijgt om mee te doen en ook garantie heeft op de
en/of uitvoering. In het totale budget voor het
financiële ondersteuning van het fonds. Na twee jaar
Volkshuisvestingsfonds is rekening gehouden met deze
wordt de communicatie verbreed naar de overige
WERKWIJZE
Plan van aanpak Volkshuisvestingsfonds | april 2023 | Concept | 21
4. WERKWIJZE Stap 1. Eigenaar ontvangt van gemeente een brief
ook een afspraak gemaakt worden via de
maandlasten gaan zijn (inclusief financieringsoptie).
De gemeente schrijft de beoogde deelnemers aan via
projectondersteuner (telefoonnummer gedeeld via brief
Stap 5. Doorspreken plan en offerte aanvragen
een persoonlijke brief. Dit is het startpunt van de
en/of nieuwsbrief). Tijdens het aanvragen van het
Het energieverbeterplan wordt door de energieadviseur
communicatie richting de buurt. De brief omvat alle
advies moeten altijd de NAW gegevens van de
in een persoonlijk gesprek doorgenomen met de
relevante informatie voor de bewoner en verwijst voor
aanvragen gedeeld worden ter controle van de
bewoner. Op basis van het energieverbeterplan kunnen
een nog gedetailleerde uitleg door naar de website van
randvoorwaarden.
de energieadviseur en bewoner, aan de “keukentafel”,
de gemeente. Naast de brief vanuit de gemeente kan
de (eerste) offertes op gaan vragen. Bewoners zijn vrij
er aangesloten worden op verschillende
Stap 3. Adviesgesprek en opname aan huis
om zelf een aanbieder te zoeken. Ze kunnen ook een
communicatiemiddelen van andere projecten, die in de
De energieadviseur komt bij de bewoner aan huis om
aanbieder vanuit het Energieloket kiezen. Deze
beoogde fases lopen. Er worden logische links met
de woning door te spreken en in te meten. Daarnaast
aanbieders zijn door het Energieloket gescreend.
onder ander nieuwsbrieven en fysieke
worden de technisch haalbare en mogelijk
Tijdens het gesprek worden ook de verschillende
contactmomenten gezocht om bewoners van de
noodzakelijke maatregelen met de bewoner besproken.
(voor-)financieringsmogelijkheden besproken.
desbetreffende fases zo goed mogelijk te woord te
Aan het einde van het gesprek is bekend welke
staan. Ook de flyer/brochure m.b.t.
maatregelen de energieadviseur voor de bewoner gaat
financieringsmogelijkheden wordt meegenomen.
doorrekenen. Deze maatregelen zal de bewoner uiteindelijk ook uit moeten laten voeren. Daarnaast
Stap 2. Eigenaar dient aanvraag in
wordt de bewoner geïnformeerd over
De bewoner doet een aanvraag voor een
financieringsmogelijkheden aan de hand van het
energieadvies. Een bewoner kan niet direct subsidie
financieringsoverzicht (hoofdstuk 5).
aanvragen, maar krijgt altijd eerst een energieadvies. De aanvraag kan via een ingerichte website van de
Stap 4. Doorrekening energieverbeterplan
gemeente lopen. Door gebruik te maken van een
Binnen 10 werkdagen heeft de energieadviseur de
unieke code kunnen alleen bewoners die zijn
woning gemodelleerd, de maatregelen doorgerekend
aangeschreven een afspraak maken. Telefonisch kan
en berekend wat de investeringen en nieuwe
WERKWIJZE
Plan van aanpak Volkshuisvestingsfonds | april 2023 | Concept | 22
4. WERKWIJZE Stap 6. Aanvragen subsidie o.b.v. plan
bewoner een bevestiging. Er zal dan vanuit de
hoofdstuk 5).
De bewoner kan met het energieverbeterplan de
gemeente een signaal uitgaan naar het SVn. Het SVn
Naar inschatting hebben ca. 25% van de aanvragers
subsidieaanvraag voor het Volkshuisvestingsfonds
creëert een depot van waaruit facturen van
aanvullende ondersteuning nodig. Het is aan de
indienen bij de gemeente. De subsidieaanvraag zal in
uitvoerende partijen direct betaald kunnen worden
energieadviseur om tijdens het gesprek een inschatting
de eerste fase worden afgehandeld door ons eigen
(bouwdepot constructie).
met de bewoner te maken over welke route de beste
subsidieloket. Op deze manier kunnen we snel fouten
Stap 8. Aanvragen financiering
is. Daarnaast kan er doorverwezen worden naar
bij aanvragen ontdekken en contact opnemen met
De verwachting is dat voor de doelgroep de eigen
bestaande instanties en ondersteunende afdelingen,
bewoners. Ook zal de afhandeltijd naar verwachting
bijdrage van 30% niet of deels niet vanuit eigen
zoals de Kredietbank Midden-Groningen of de sociale
kort zijn. Via een digitaal formulier kan men de subsidie
middelen gefinancierd kan worden. Zoals omschreven
teams vanuit gemeente Midden-Groningen. Deelname
aanvragen. Op basis van het energieadvies wordt direct
worden bewoners geïnformeerd over de verschillende
aan het Volkshuisvestingsfonds is voor bewoners
de subsidie en de eigen bijdrage berekend. Omdat
financieringsmogelijkheden. Deze
haalbaar en rendabel.
woningeigenaren ook digitaal hun belasting indienen
financieringsmogelijkheden kunnen onderdeel worden
gaan wij ervanuit dat deze werkwijze haalbaar is. We
van het energieverbeterplan. Huidige
voorzien bewoners van een geprinte handleiding met
financieringsmogelijkheden kunnen bestaan uit de
instructies aan de hand van afbeeldingen. Waar nodig
ISDE-subsidie, subsidie vanuit de gemeentelijke
worden bewoners geholpen bij de aanvraag door de
bespaarcoach of SNN subsidies. Het is mogelijk dat in
energieadviseur of medewerkers uit het projectteam.
de toekomst er andere subsidies beschikbaar worden
Bovendien bieden wij de mogelijkheid de aanvraag
gesteld. Daarnaast biedt gemeente Midden Groningen
schriftelijk in te dienen. Als deze werkwijze goed bevalt
2 leningen aan: verzilverlening en stimuleringslening.
zetten we deze manier van aanvragen voort in fase 2.
Deze leningen lopen ook via het SVn. Ook de Kredietbank Midden Groningen biedt een lening aan.
Stap 7. Toekenning subsidie
Bewoners kunnen ook lenen via het Warmtefonds. Of
Nadat de subsidieaanvraag is goedgekeurd ontvangt de
via het sociaal krediet provincie Groningen (zie
WERKWIJZE
Plan van aanpak Volkshuisvestingsfonds | april 2023 | Concept | 23
4. WERKWIJZE Stap 9. Uitvoering maatregelen
Nadat de werkzaamheden zijn uitgevoerd moet het
De bewoner geeft opdracht aan de gekozen aanbieders
definitieve energielabel van de woning worden
voor de uitvoering van de werkzaamheden uit het
vastgesteld, om te kunnen voldoen aan de
energieverbeterplan. De bewoner kan nog
randvoorwaarden van het Rijk. De energieadviseur
ondersteuning krijgen van de energieadviseur m.b.t.
heeft aan de hand van de opnamegegevens
vragen en onduidelijkheden over de offerte/uitvoering.
(geometrie) en uitvoeringsgegevens (o.b.v. facturen)
De maatregelen uit het energieverbeterplan worden
de benodigde data om het energielabel vast te stellen
uitgevoerd door de gekozen aanbieders.
en deze af te melden.
Stap 10. Declaraties via SVn
Stap 13. Definitief vaststellen subsidie
Bewoners dienen facturen in bij het SVn. Uitvoerende
Nadat het energielabel is vastgesteld door de
partijen worden betaald vanuit het bouwdepot.
energieadviseur zal deze worden toegevoegd aan de
Bewoners moeten ondersteuning kunnen krijgen bij het
subsidieaanvraag. Een medewerker van het
indienen van facturen bij de SVn via de energieadviseur
subsidieloket controleert of aan alle eisen is voldaan en
en leden van het projectteam.
kent definitief het Volkshuisvestingsfondssubsidie toe.
Stap 11. Aanvraag ISDE-subsidie Aan de hand van de facturen kan de ISDE-subsidie aangevraagd worden. Vanuit het projectteam kunnen bewoners hier ondersteuning in krijgen. Stap 12. Label vaststellen door energieadviseur
WERKWIJZE
Plan van aanpak Volkshuisvestingsfonds | april 2023 | Concept | 24
4. WERKWIJZE Werkwijze in stappen Het schema op deze pagina toont de werkwijze in stappen in het kort.
1. Eigenaar ontvangt brief van gemeente
2. Eigenaar dient aanvraag energieadvies in
3. Adviesgesprek en opname aan huis
4. Doorrekening energieverbeterplan
5. Energieverbeterplan doorspreken en offertes aanvragen
6. Aanvragen subsidie o.b.v. plan
7. Toekenning subsidie
8. Aanvragen financiering
9. Uitvoering maatregelen
10. Declaraties via SVn
11. Aanvraag ISDEsubsidie
12. Label vaststellen door energieadviseur
13. Definitief vaststellen subsidie WERKWIJZE
Plan van aanpak Volkshuisvestingsfonds | april 2023 | Concept | 25
5
FINANCIERING GEMEENTELIJK BUDGET BEWONER: 30% BIJDRAGE IEDEREEN KAN MEEDOEN EERST INFORMEREN OVER DE FINANCIËLE MOGELIJKHEDEN EVENTUEEL ONAFHANKELIJK ADVISEREN ENKELE VOORBEELDEN VAN FINANCIERINGSVORMEN
5. FINANCIERING Gemeentelijk budget De gemeente heeft ruim 13,7 miljoen euro gereserveerd voor uitvoering, exclusief de eigen bijdrage van de woningeigenaar. De inschatting is dat
hiermee tussen de 700 en 800 woningen gerenoveerd kunnen worden met een gemiddeld renovatiebudget
Onderdeel Totaal budget exclusief bijdrage bewoner
Totaal budget
€ 13.706.954
Per woning
Toelichting
n.v.t.
70% bijdrage aan bewoners voor verduurzaming en verbetering.
Proceskosten + organisatiekosten
€ 2.121.452
€ 2.652
Kosten voor projectleider en -ondersteuner, bewonersbegeleiding, energieadvies, financieringsadvies, marketingcommunicatie, beheerkosten, budgetbewaking en kosten interne organisatie
Eigen bijdrage renovatie door bewoners
€ 5.117.975
€ 6.397
30% eigen bijdrage aan renovatie.
Budget renovatie (excl. advies en risico/maatwerk)
€ 18.824.929
€ 23.531
van 23.531 euro per woning. De exacte aantallen hangen onder andere af van de grootte van de woningen, de ontwikkeling van de bouwsector en de huidige staat van de woningen. Proceskosten Ook de begeleidings- en proceskosten (advieskosten en bewonersbegeleiding, begroting van maatregelen en eventueel financieel advies) worden door het fonds betaald, vanuit het uitvoeringsbudget van 1,1 miljoen
Gemiddeld te besteden aan renovatiewerkzaamheden per woning, waarvan maximaal 10% aan achterstallig onderhoud besteed mag worden.
euro. Interne organisatiekosten van ruim 1 miljoen euro worden opgevoerd als cofinanciering.
FINANCIERING
Plan van aanpak Volkshuisvestingsfonds | april 2023 | Concept | 27
5. FINANCIERING Bewoner: 30% bijdrage
het organiseren van de documentatie die de
wordt een flyer of brochure opgezet waarin de
De kosten voor begeleiding vallen buiten de bijdrage
woningeigenaar moet indienen voor de aanvraag
verschillende mogelijkheden staan, met concrete
die we aan bewoners vragen. Alleen de kosten voor de
van de ISDE-subsidie.
rekenvoorbeelden. Dit biedt de bewoner overzicht en
Oplossen van achterstallig onderhoud kan niet
de handvatten om zelf te kiezen voor een passende
bij. Van het totale renovatiebudget mag de bewoner
betaald worden met ISDE. Daarvoor is maximaal
financiering. Deze flyer of brochure moet periodiek
maximaal 10% besteden aan achterstallig onderhoud.
10% van de totale verduurzamingsinvestering
bijgesteld worden.
Dit hangt samen met de financiering van de eigen
beschikbaar.
renovatie zelf tellen: daar draagt de bewoner 30% in
bijdrage, algehele betaalbaarheid en de door BZK gestelde vereisten met betrekking tot labelstappen.
•
•
De eventueel resterende eigen bijdrage kan vanuit eigen middelen, of in de vorm van een financiering gefinancierd worden. De bewoner kan kiezen uit
Iedereen kan meedoen
verschillende financieringsmogelijkheden. Ook de
De eigen bijdrage moet voor iedereen financierbaar
bewoners met een negatieve BKR-registratie
zijn. Bewoners kunnen dit zelf regelen maar eventueel
moeten kunnen meedoen: voor hen zijn er
ook financieel advies en begeleiding krijgen (zie
meerdere mogelijkheden. In de kadertekst staan
hierna).
voorbeelden. Gezien de verschillende
•
De eerste stap is het benutten van beschikbare
mogelijkheden, is het belangrijk dat de bewoner
subsidies. De maatregelen in de woningen zijn zo
een helder overzicht geboden wordt.
Een bijkomend voordeel is dat dit middel niet alleen meerwaarde biedt voor de doelgroep van het Volkshuisvestingsfonds, maar breed inzetbaar is voor alle bewoners van de gemeente. In feite is het Volkshuisvestingsfonds dan één van de regelingen in de brochure.
gekozen, en de subsidieverordening is zo gemaakt, dat altijd ISDE subsidie mogelijk is. De ISDE
Eerst informeren over de financiële
subsidie dekt bij alleen verduurzaming vrijwel
mogelijkheden
geheel de benodigde eigen bijdrage af5. Wel vraagt
De eerste stap is het creëren van overzicht in
dit om extra zorgvuldigheid en ondersteuning in
financieringsmogelijkheden voor bewoners. Hiervoor
FINANCIERING
Plan van aanpak Volkshuisvestingsfonds | april 2023 | Concept | 28
5. FINANCIERING Eventueel onafhankelijk adviseren
Juist de kwetsbaarste doelgroepen moeten als
De regels
De verwachting is dat een groot deel van de doelgroep
eerste in aanmerking komen voor het reduceren
Aan het verlenen van financieel advies zijn strikte
voldoende geholpen is met een minimale eigen
van energielasten - een financieel advies helpt hen
regels verbonden. Er is verschil tussen adviseren en
bijdrage, dankzij de ISDE-subsidie en de gelden van de
dan, ook zonder deelname.
informeren.
bespaarcoach. De inschatting is ook dat ongeveer een
•
•
kwart van de aanvragers aanvullende ondersteuning
bewoners, neutraal van aard. Er mag nadrukkelijk
nodig heeft. Denk hierbij aan situaties waarbij er veel achterstallig onderhoud speelt, in combinatie met schuldenproblematiek.
Bij informeren kan alles uiteengezet worden voor geen advies gegeven worden.
•
Bij financieel advies gaat het om een
richtinggevende uitspraken over de financiering.
Dan is binnen de aanpak een uitgebreid advies mogelijk, waarbij gekeken wordt naar alle lasten, passende besparingsmogelijkheden en
Landelijke ontwikkelingen: ‘light’ advies
financieringsmogelijkheden voor verduurzaming. Of het
Financieel onafhankelijk advies is kostbaar (ca. 2.500
voor de bewoner verstandig is om deel te nemen,
euro per advies). Hierbij wordt alles tegen het licht
vormt onderdeel van dit advies.
gehouden. In het kader van verduurzaming en renovatie is niet alles relevant om een advies over te
Er wordt geen eigen bijdrage gevraagd van de
geven. Op landelijk niveau wordt er gesproken over
bewoner voor dit advies. De voornaamste redenen:
een adviesvorm, puur gericht op verduurzaming en
•
Er ligt nog geen besluit over het kunnen aanvragen
renovatie. Zodra dit is ingeregeld, kan ook die
van het Volkshuisvestingsfonds. Een betaald advies
adviesvorm aangeboden worden aan bewoners.
verhoogt de drempel tot deelname ongewenst.
FINANCIERING
Plan van aanpak Volkshuisvestingsfonds | april 2023 | Concept | 29
VOORBEELDEN VAN FINANCIERINGSVORMEN SVn
Warmtefonds
De leningen kunnen aangevraagd worden op basis van
•
een begroting en beschikking. •
•
•
Stimuleringslening: in de vorm van een
Energiebespaarlening: Nationale regeling tegen minder gunstige tarieven.
•
Energiebespaarhypotheek: Specifieke, strikte
persoonlijke lening tot en met €10.000 of een
regeling voor financiële niet-kunner tot
hypothecaire lening daarboven tot €50.000,-. De
maximaal €25.000,- Rente wordt eerste drie
lening heeft een vaste, aantrekkelijke rente.
jaar kwijtgescholden en daarna wordt renteloze
Asbest maatwerklening: Ook financiële niet-
periode eventueel verlengd o.b.v.
kunners komen in aanmerking. Let op! Hiervoor
inkomenstoets. Aflossing vindt plaats binnen 20
dient de gemeente dit nog in te regelen bij het SVn.
jaar. Bij inwoners die niet kunnen aflossen,
Verzilverlening: Overwaarde van de woning
moet hiervoor postcodes aanmelden.
wordt het kwijtgescholden. Let op: Gemeente
wordt ingezet voor financiering. Minimale investering van €2.500,-, maximaal €50.000,-. Aanvrager dient minimaal 10 jaar voor de AOWleeftijd te zijn.
FINANCIERING
Plan van aanpak Volkshuisvestingsfonds | april 2023 | Concept | 30
6
COMMUNICATIE ALLEEN COMMUNICATIE RICHTING POTENTIËLE DEELNEMERS GEBIEDSGERICHTE AANPAK OOK IN DE COMMUNICATIE FOCUS OP WIE WÉL WIL AANDACHTSPUNTEN BIJ DE COMMUNICATIE COMMUNICATIEKANALEN VERVOLGSTAPPEN
6. COMMUNICATIE Alleen communicatie naar potentiële deelnemers
dan ook centraal om in te spelen op deze twee
We willen geen mensen benaderen die niet in
doelgroepen.
aanmerking komen voor het Volkshuisvestingsfonds.
Bewoners die ondanks deze regeling en verschillende
We communiceren alleen richting adressen die in de
oproepen alsnog niet aan de slag willen omdat zij de
selectie vallen. Zo voorkomen we teleurstellingen bij
noodzaak niet inzien of geen vertrouwen hebben,
mensen die niet in aanmerking komen.
worden niet herhaaldelijk benaderd in de eerste fases. Pas na afronding van alle fases, indien er resterend
Gebiedsgerichte aanpak ook in de communicatie
budget is, komt deze groep ‘niet-willers’ in beeld en
In de communicatie houden we rekening met de
zullen er alsnog aanvullende inspanningen verricht
verschillende fasen van uitvoering. In hoofdstuk 2 staat
worden om deze alsnog te activeren. Het is
uitgelegd in welke volgorde de fases worden
aannemelijk dat deze groep alleen in beweging gaat
aangehouden en waarom.
komen na positieve voorbeelden van kennissen of buren en niet op basis van communicatie vanuit de
Focus op wie wél wil
gemeente of andere partijen.
De aanpak richt zich in eerste instantie op bewoners die de urgentie voelen, of om andere redenen willen verduurzamen, maar een te hoge drempel ervaren om aan de slag te gaan en/of wachten op het juiste moment. In de aanpak en de communicatie staan urgentie door het creëren van momentum en laagdrempeligheid (alles is geregeld, de bewoner hoeft alleen maar te kiezen hoe hij/zij begeleid wil worden)
COMMUNICATIE
Plan van aanpak Volkshuisvestingsfonds | april 2023 | Concept | 32
6. COMMUNICATIE Aandachtspunten bij de communicatie
informatie. Door de combinatie van tekst met relevante
hebben over de mogelijke financieringsopties uit
Niet-Nederlandstaligen: In de twee postcode gebieden
beelden wordt informatie niet alleen makkelijker te
verschillende subsidiepotten en leningen. Het zoeken
die de gemeente heeft aangewezen is een grote
begrijpen, maar wordt het ook sneller en vaker
van gepaste financieringsmogelijkheden mag geen
Turkse gemeenschap woonachtig. We gaan er vanuit
gelezen. Belangrijk is dat beeld en tekst elkaar
drempel vormen die bewoners tegenhoudt bij het
dat een groot deel van de bewoners niet-
versterken.
aanmelden. Naast een duidelijk overzicht van alle
Nederlandstalig is waardoor het lezen en begrijpen van
financieringsmogelijkheden moet de brochure ook alle
informatie verstrekt in het Nederlands lastig of
Duidelijke brochure over maatregelen: De eis vanuit
eisen per financieringsmogelijkheid bevatten.
onmogelijk is. Binnen de communicatie is het daarom
het Rijk is dat een woning drie labelsprongen maakt of
Verwijzingen naar officiële informatiebronnen en het
belangrijk om niet alleen in het Nederlands te
minimaal label B bereikt. Omdat de uitgangspositie per
onafhankelijk financieel advies is een pré.
communiceren maar ook in het Engels of Turks. Dit
woning erg kan verschillenen, afhankelijk van het
geldt niet alleen voor informatie in nieuwsbrieven of op
bouwjaar, de verwarmingsinstallaties en of een
Tastbaar maken van maatregelen: klimaatverandering,
de website, maar ook voor de flyer/brochure over
huiseigenaar zelf al isolatiemaatregelingen heeft
de gevolgen voor huiseigenaren en het nut van
financieringsmogelijkheden. Daarnaast moeten er
getroffen, zijn er meerdere potentiële routes om de eis
verduurzamingsmaatregelen kunnen soms lastig te
contactpersonen zijn die deze bewoners te woord
van het Rijk te halen. Ook is de bewoner vrij in de
begrijpen zijn omdat deze ontastbaar van aard zijn. Het
kunnen staan.
keuze over welke isolatiemaatregelen toe te passen.
is belangrijk om voor de huiseigenaren mogelijke
Om de bewoner te informeren over mogelijke
maatregelen zo tastbaar mogelijk te maken. Dit kan
Combinatie beeld en tekst, voor alle soorten lezers: In
isolatiemaatregelen en het effect van deze maatregelen
bijvoorbeeld door te werken met ambassadeurs.
de twee postcode gebieden die de gemeente heeft
is een duidelijke en overzichtelijke brochure met
Bewoners die een prettige ervaring hebben gehad
aangewezen woont een aanzienlijke groep bewoners
prijsindicatie noodzakelijk.
kunnen worden ingezet in de communicatie naar
met een laag opleidingsniveau. Gepaard met de niet-
andere bewoners.
Nederlandse achtergrond van sommige bewoners kan
Duidelijke brochure over financiering: Voor de
dit invloed hebben op het begrijpen van tekstuele
bewoners is het belangrijk om een goed overzicht te
COMMUNICATIE
Plan van aanpak Volkshuisvestingsfonds | april 2023 | Concept | 33
6. COMMUNICATIE Communicatiekanalen Verschillende personen geven voorkeur aan
Aansluiten bij communicatie bestaande projecten: In de
Bewoners informeren vanaf de website: In de brief
verschillende soorten van communicatie. Dit vraagt om
twee postcodegebieden lopen verschillende
verwijzen we naar de website van de gemeente.
de inzet van een diversiteit aan kanalen om de
verduurzamings- en herstructureringsprojecten met
doelgroep zo succesvol mogelijk te bereiken: een
een diversiteit aan communicatiekanalen (zie paragraaf
multi-channel benadering. Binnen deze benadering
kadertekst context). Binnen deze projecten zijn de
worden bovengenoemde aandachtspunten
communicatiekanalen al gevestigd en bewoners van
meegenomen, met name de aandacht voor niet-
desbetreffende gebieden weten af van deze bestaande
Nederlandstalige bewoners en een combinatie uit tekst
kanalen. Naar mogelijkheid kan aangehaakt worden op
en beeld moet groot zijn. Daarnaast zijn er
deze bestaande communicatiekanalen om gebruik te
verschillende mogelijkheden om bij bestaande
maken van de kracht van herhaling. Zodra bewoners
communicatiekanalen (vanuit lopende projecten) aan te
vanuit verschillende kanalen dezelfde boodschap horen,
haken.
is de kans groter dat zij tot actie overgaan.
Brieven: In eerste instantie wordt de doelgroep
Aansluiten bij bestaande, lokale communicatie: Binnen
benaderd middels een officiële brief van de gemeente.
de gemeente zijn al enkele initiatieven die aansluiten
Hiermee kan gewaarborgd worden dat iedereen uit de
op de doelgroep omdat zij als doel hebben
doelgroep een gelijkwaardige kans op deelname aan de
energiearmoede te bestrijden. Ter aanvulling kunnen
regeling heeft. Daarnaast geeft een brief op
deze initiatieven de doelgroep attenderen op het
adresniveau zekerheid dat alleen die mensen worden
Volkshuisvestingsfonds.
benaderd die recht hebben op de regeling.
COMMUNICATIE
Plan van aanpak Volkshuisvestingsfonds | april 2023 | Concept | 34
6. COMMUNICATIE Vervolgstappen
bovenstaande vragen en uitwerking van de specifieke
Op basis van de gebiedsgerichte aanpak en de
vorm/opmaak van de communicatiemiddelen
verschillende communicatiekanalen, rekening houdend
(bijvoorbeeld: opmaak flyer) vindt plaats in
met de aandachtspunten, moet een
samenspraak met de communicatieafdeling van de
communicatieplan/-strategie opgesteld worden. Het
gemeente en de partij die de procesbegeleiding van
effect van deze strategie wordt bepaald door de
woningeigenaren verzorgt.
combinatie van een heldere en aantrekkelijke boodschap en een betrouwbare boodschapper. De centrale boodschap moet de volgende vragen in onderstaande volgorde beantwoorden: •
Waarom zou de bewoner nu mee moeten doen met de regeling?
•
Waarom is de regeling er?
•
Wat is de regeling precies?
•
Wat zijn de belangrijkste voorwaarden?
•
Hoe kan de bewoner beginnen/meedoen? (=callto-action)
De vorm van de boodschap is minstens zo belangrijk en moet aansluiten bij de bewoners. Dit vraagt om een combinatie van tekst en beeld, offline en online, en persoonlijke uitleg. De beantwoording van
COMMUNICATIE
Plan van aanpak Volkshuisvestingsfonds | april 2023 | Concept | 35
7
PROJECTORGANISATIE KERNTEAM MIJLPALENPLANNING SAMENWERKINGSKANSEN GEMEENTE EEMSDELTA
PROJECTORGANISATIE Kernteam
de ontwikkeling en eindredactie van de proces- en
aanvragen en inplannen van energieadvies, het
Een aantal kernfuncties en middelen zijn gedurende het
communicatiemiddelen en het uitvoeren van de
indienen van subsidieaanvragen en het aanvragen van
project in meer of mindere mate nodig om het project
communicatieactiviteiten van de verschillende
financiering of financieel advies. Daarnaast kan de
tot een succes te brengen. Deze zijn hieronder uiteen
uitvoeringsfases. De communicatiemedewerker doet dit
projectondersteuner monitoren op verschillende
gezet.
in nauwe samenwerking met de projectleider, het
gebieden, zoals verloop van het proces, doorlooptijden
informatieplatform en de projectondersteuning. Bij de
van aanvragen en het monitoren van het
Projectleider gemeente
start van iedere fase zal de inzet van de
subsidiebedrag in het fonds (m.a.w. bij het bereiken
De projectleider is eindverantwoordelijk voor de
communicatiemedewerker hoger zijn dan zodra de fase
van het plafond geeft de projectondersteuner dit aan).
realisatie van dit plan van aanpak, de voortgang,
loopt. De inschatting is dat de inzet in
monitoring, verantwoording en continue bijsturing. In
voorbereidingsfase het hoogst is. In deze fase moeten
Financiële administratie en verantwoording
de voorbereidingsfase wordt de intensiteit ingeschat op
er verschillende middelen ontwikkeld worden en
Het project vraagt om een gedegen financiële
0,5 fte. In deze fase worden aanbestedingen
informatiepagina’s aangemaakt worden. Tijdens
administratie die via een SiSa verantwoording aan het
georganiseerd, processen ingericht, middelen
uitvoeringsfase loopt de inzet terug en betreffen de
Rijk teruggekoppeld wordt (bijlage “Verantwoording
ontwikkeld, communicatie voorbereid en het
werkzaamheden hoofdzakelijk het verbeteren en/of
intern en richting BZK). Het inregelen van deze
operationele team wordt ingewerkt. In de fases erna
aanvullen van lopende communicatiemiddelen en -
administratie zal aan het begin inspanning kosten en
zal, naar verwachting, de inzet geleidelijk aan
uitingen. De inschatting is dat de inzet gemiddeld 1,5
zal gedurende de uitvoeringsfases teruglopen. Jaarlijks
teruglopen en vooral gaan over het bewaken van de
uur per woning zal bedragen.
moet er verantwoord worden, waarin de interne
operationele voortgang, monitoring, verantwoording en verbetering. Hiervoor is naar schatting 0,2 fte nodig.
financieel adviseur een belangrijke rol speelt Projectondersteuning De projectondersteuner is een belangrijke spin in het
Communicatiemedewerker(s)
web. De projectondersteuner is aanspreekpunt en
De communicatiemedewerker is verantwoordelijk voor
ondersteuner voor de bewoner als het gaat om het
PROJECTORGANISATIE
Plan van aanpak Volkshuisvestingsfonds | april 2023 | Concept | 37
PROJECTORGANISATIE Subsidieloket
gemeente in te zetten, indien dit in de praktijk
renovatie zou dit voor teleurstellingen kunnen zorgen.
De aanvragen komen via een aanvraagformulier bij het
wenselijk blijkt.
Daarnaast is er een beperkte capaciteit om bewoners
subsidieloket binnen. Het subsidieloket zorgt
te woord te kunnen staan en willen we dit inzetten
vervolgens voor het verlenen van de subsidie. Het
Beheer Volkshuisvestingsfonds door SVn
voor bewoners die in aanmerking komen. We kiezen
verstrekken van voorschotten loopt via SVn. Als de
De SVn organiseert de inrichting en het beheer van het
daarom voor een gerichte aanpak.
subsidieontvanger klaar is met de maatregelen, zorgt
fonds en bijbehorende monitoring van het budget via
het subsidieloket ervoor dat de subsidie wordt
een Rekening Courant verhouding met de gemeente.
vastgesteld. We stemmen verlening en vaststelling van
Er hoeft geen aanbesteding georganiseerd te worden.
de subsidie af met SVn.
Wel dient er een addendum toegevoegd te worden aan de overeenkomst met betrekking tot het beheer,
Energieadviseurs
uitbetalen en verstrekken van subsidies, zoals het
Woningeigenaren worden ondersteund in energieadvies
Volkshuisvestingsfonds.
en ontzorgt over procesbegeleiding door een energieadviseur. Deze werkzaamheden worden in fase
Informatieplatform
1 door een externe partij uitgevoerd. De uiteindelijke
Om eigenaren te kunnen informeren over het proces,
partij die het energieadvies levert wordt door de
de maatregelen, de aanpak en financiering wordt een
gemeente ingehuurd. Deze partij levert in eerste
informatiepagina op de gemeente website ingericht.
instantie de uitvoerende energieadviseurs. Zij zijn
Omdat de subsidie alleen aangevraagd kan worden
verantwoordelijk voor de opleiding van de
door een select aantal bewoners kiezen we er voor dit
energieadviseurs en de kwaliteit van het energieadvies.
niet zichtbaar te maken via de website van het
Het is ook mogelijk om in de toekomst
Energieloket. Aangezien bewoners nu al naar deze plek
energieadviseurs (deels) rechtstreeks vanuit de
gaan om informatie te vragen over verduurzaming en
PROJECTORGANISATIE
Plan van aanpak Volkshuisvestingsfonds | april 2023 | Concept | 38
PROJECTORGANISATIE Mijlpalenplanning Er is een mijlpalenplanning opgesteld. Hierin worden de startmomenten per uitvoeringsfase weergegeven. Daarnaast zijn belangrijke actie- en beslismomenten in
de tijd neergezet. Naast deze planning moet er jaarlijks een SiSa verantwoording richting BZK opgesteld worden en moet het project jaarlijks intern verwantwoord worden (bijlage: Verantwoording Intern en richting BZK).
PROJECTORGANISATIE
Plan van aanpak Volkshuisvestingsfonds | april 2023 | Concept | 39
PROJECTORGANISATIE Samenwerkingskansen gemeentes
samen tot inzichten en oplossingen komen. Zo trekken
medewerker nodig die de projectondersteuning
In de aanpak en uitvoering werken we samen met
we ook samen op om geld en ondersteuning te vragen
uitvoert. Aangezien de regeling (bijna) gelijk is
andere gemeentes. Zo kent het plan van aanpak van
vanuit de provincie bij uitvoering. Met meer mensen
voor beide gemeenten, kan deze medewerker voor
gemeente Midden-Groningen en Eemsdelta veel
sta je steker.
beide projecten mails en telefoontjes
overeenkomsten. Het plan van aanpak is in samenwerking tot stand gekomen.
beantwoorden, en indien nodig bewoners Wij zien mogelijkheid om de krachten van de