05. ORGINEEL Programmaplan NPG MG

Deels gaat het om voorgenomen gebiedsgerichte aanpakken met een aanzienlijke onrendabele top die met NPG-geld aan een goede start worden geholpen. In die gebieden gaat het om een integrale en samenhangende aanpak: woningverbetering, verbetering openbare ruimte, verminderen v an de verwevenheid van bedrijfs- en woonfuncties, het oplossen van verpauperde panden/situaties en het ontwikkelen van aantrekkelijke nieuwe woonmilieus. Het gaat niet alleen om fysieke maatregelen. Er is ook aandacht voor sociale thema’s. De inzet op de bijvoorbeeld “extra talenttijd”, het aanpakken van de schuldenproblematiek of veiligheid zal zeker in deze herstructureringsgebieden integraal worden opgepakt. Op

13

Er is sprake van gespikkeld bezit op het moment dat een woningbouwcorporatie in een woonblok een deel van de woningen heeft verkocht. Hierdoor is er geen aansluitend bezit meer voo r de woningbouwcorporatie.

| 20

gebiedsniveau zijn er dus heel veel haakjes naar de andere ambities. Hier ontstaat de echte meerwaarde van een programmaplan.

4.2. Concreet De volgende projecten worden in het kader van het nationaal programma opgevoerd: 1. Het maken of actualiseren van dorpsplannen en het realiseren van die plannen Bewoners van de dorpen gaan zelf aan de slag met het maken van de plannen. Ze kunnen daar ondersteuning bij krijgen van de gemeente. Deze ondersteuning wordt uit NPG-geld gefinancierd. Dorpsplannen gaan over de gebouwde omgeving, de openbare ruimte, de voorzieningen, de bereikbaarheid,

de

veiligheid

en

de

sociale

vraagstukken.

Uit

de

dorpsplannen

komen

verbeterplannen. Knelpunten die de realisatie van een dorpsplan in de weg staan, wil de gemeente kunnen oplossen met NPG-geld. Het kan gaan om nieuwe invullingen van braakliggende terreinen, verpauperde of leegstaande panden, passende woonruimte voor senioren/starters en de herinrichting van de openbare ruimte (onrendabele toppen). Daarnaast kan het bijvoorbeeld ook gaan om (toegankelijkheid van) voorzieningen, bereikbaarheid, onderwijs, armoede, laaggeletterdheid, recreatie, duurzaamheid, overlast bedrijvigheid. nr.

Aandachtspunt

Uitwerking Dorpsplannen maken en realiseren

1

Aanvraag NPG-budget

7.500.000

2

Mogelijke cofinanciering

Vereniging Groninger Dorpen, Regiodeal Oost-Groningen

3

Generaties

Alle

4

Doelgroepen

Alle

5

Dorpen/wijken

Alle

6

Effect direct/lange termijn Lange termijn

7

Bijdrage aan andere In principe alle ambities en alle beleidsterreinen ambities/projecten

8

Gemeentelijk beleid

9

Trekkend team gemeente Omgevingskwaliteit/IBOR/EPO/RO

10

Druk op gemeentelijke Hoog organisatie

11

Trekkend partner

Eventueel Vereniging Groninger Dorpen

12

Verwachte looptijd

5 jaar

13

Beoogde resultaten

1.

m.n. Woonvisie

2. 3. 4. 5. 6. 7. 8.

Organisatie/vertegenwoordiging als legitieme vertegenwoordiging van dorps /wijkbewoners Actuele dorps- of wijk plannen voor alle dorpen en wijken voor 2026 Binnen twee jaar is transformatie centrum Muntendam gestart (schop in de grond). Binnen 3 jaar hebb en 8 dorpen met een versterkingsopgave door het dorp vastgestelde prioriteiten op het gebied van leefbaarheid, sociaal en wonen. Binnen 10 jaar zijn daarvan alle goedkeurde prioriteiten gerealiseerd. Binnen 5 jaar hebben 16 dorpen zonder versterkingsopgave door het dorp vastgestelde prioriteiten op het gebied van leefbaarheid. Binnen 10 jaar zijn 75% van alle goedgekeurde prioriteiten gerealiseerd. Braakliggende terreinen hebben binnen 5 jaar een nieuwe passende invulling.

| 21

2. Herstructureren Hoogezand Noord Herstructureren van wijken en buurten gaat over meer dan grootschalige renovatie, sloop - en vervangende nieuwbouw van huurwoningen of de aanpak van verpauperde panden. Midden Groningen wil met herstructurering werken aan goede wijken met toekomstbesten dige en duurzame huur- en koopwoningen, goede (toegankelijke) voorzieningen en een groene, gezonde openbare ruimte die uitnodigt tot contact en bewegen. De openbare ruimte moet ook een bijdrage leveren aan vermindering van hittestress en wateroverlast. Waar mogelijk wil Midden-Groningen wervende nieuwe woonmilieus toevoegen die de maatschappelijke draagkracht van de wijk, maar ook die van de hele gemeente, vergroten. Bovenal wil Midden-Groningen ook de sociale infrastructuur en de leefbaarheid versterken. Dat kan door projecten uit de andere ambities te integreren in een gebiedsgerichte aanpak. Herstructurering biedt mooie kansen voor bijvoorbeeld veiligheid, jongerenwerk, werken aan schulden of aan het bestrijden van laaggeletterdheid. De verbetering van woningen is in eerste instantie een opgave voor de eigenaren ; woningcorporaties, particuliere verhuurders en eigenaar-bewoners. De woningcorporaties pakken die verant woordelijkheid op voor hun bezit.

De gemeente wil hierbij aanhaken en NPG-geld inzetten voor vernieuwing en verduurzaming van de woonomgeving en het oplossen van knelpunten met betrekking tot leefbaarheid en particuliere woningverbetering. De gemeente Midden-Groningen heeft meerdere herstructureringsopgaven, maar zet NPG -geld in voor de herstructurering en transformatie van Hoogezand Noord: dit is een groot gebied waar de woningbouwcorporaties van plan zijn hun bezit te vernieuwen. De verwachting op basis van de eerste plannen is dat de gemeente voor fase 1 dekking moet zoeken voor: 1.

Mogelijk investeringsvolume grondexploitatie 14 miljoen;

2.

Verwachte sociaaleconomische opgaven 5 miljoen.

De gemeente investeert in de openbare ruimte, in een oplossing rond rotte kiezen en bedrijventerreinen en in de versterking van de sociale structuur en de sociaaleconomische positie van bewoners. Concreet betekent dit het oplossen van ongewenste verweven heid van wonen en bedrijvigheid, het aanpakken van verpauperde panden, een klimaatbestendige en aantrekkelijke openbare ruimte en de realisatie van een wervend woonmilieu langs het Winschoterdiep. De sociaaleconomische maatregelen die zijn voorzien in de plannen voor Hoogezand-Noord en hebben voor een deel betrekking op de andere ambities (veiligheid/ondermijning, schuldenproblematiek etc.) en voor een deel zijn ze uniek voor deze herstructurering (werkzaamheden passend bij het opbouwen van een wijk). Een deel van de dekking voor deze eerste fase van Hoogezand Noord wordt nu ondergebracht in dit projectvoorstel (namelijk 13 miljoen). Een deel zal moeten worden gevonden in de projecten “verpau perde panden”, herstructurering bedrijventerreinen, veiligheid en in de ambitie sociaal. Daarnaast zullen aanvullend andere fondsen moeten worden geworven.

| 22

nr.

Aandachtspunt

Uitwerking Herstructureren Hoogezand Noord

1

Aanvraag NPG-budget

€13.000.000

2

Mogelijke cofinanciering

Woningbouwcorporaties ca. 73.000.000

3

Generaties

Alle

4

Doelgroepen

Alle

5

Dorpen/wijken

Stedelijke woonomgeving

6

Effect direct/lange termijn Lange termijn

7

Bijdrage aan andere In principe alle ambities en alle beleidsterreinen ambities/projecten

8

Gemeentelijk beleid

m.n. Woonvisie

9

Trekkend team

Omgevingskwaliteit/IBOR/EPO/RO

10

Druk op gemeentelijke Hoog organisatie

11

Trekkend partner

Woningbouwcorporaties

12

Verwachte looptijd

10 jaar

13

Beoogde resultaten

1. 2. 3.

4. 5. 6. 7.

Minimaal een halvering van het aantal/aandeel “verouderde” woningen. De leefbaarheidsscore (BZK) gaat naar ruim-voldoende. Hoogezand Noord scoort na 10 jaar voldoende op. 3.1. De onderhoudssituatie van het openbaar gebied 3.2. De veiligheidsscore. Kwetsbare mensen zijn binnen 10 jaar fatsoenlijk gehuisvest. Binnen 10 jaar voldoet alle kamerverhuur aan alle voorsc hriften. Straatmeubilair en activiteitenplekken sluiten -binnen 10 jaar- aan bij de bevolkingssamenstelling. Binnen 10 jaar is het aardgasverbruik van woningen met 50% afgenomen (Duurzaamheidsvisie). Hoogezand Noord voldoet binnen 10 jaar aan het VN -verdrag handicap.

3. Duurzaam particulier bezit Midden-Groningen kent veel goedkoop particulier bezit dat niet meer voldoet aan de eisen van deze tijd. Een deel van de eigenaren beschikt over onvoldoende middelen om hun huis op te knappen en te verduurzamen. De gemeente wil daar met NPG-geld een impuls aan geven en dient het experiment Spoorstraat-Kieldiep in bij het nationaal programma. Bij succes wordt dit uitgerold naar andere wijken (zoals Hoogezand-Noord en Gorecht-West). 1.

Spoorstraat-Kieldiep: Deze buurt telt ongeveer 120 woningen in particulier bezit. Veel woningen verkeren in een slechte staat en veel eigenaren zijn niet kredietwaardig. De gemeente kan niet direct ingrijpen, maar gaat het volgende experiment uitvoeren. De gemeente koopt één woning, ontwikkelt daarvoor samen met bewoners en deskundigen verbeterpakketten die in alle woningen kunnen worden aangebracht. Die verbeterpakketten worden getest in de aangekochte woning en inwoners kunnen daar inspiratie opdoen voor hun eigen huis. De gemeente biedt pakketten die inwoners zelf kunnen toepassen in hun woning. De gemeente zorgt voor begeleiding en eventueel opleiding van de bewoners, zodat ze zelf aan de slag kunnen. Bewoners kunnen goedkoop lenen voor de pakketten. Dit project kan binnen afzienbare tijd verder worden

| 23

uitgewerkt en aangevraagd. Nadat de woningen zijn opgeknapt zal de gemeente samen met de bewoners een plan voor vernieuwing van de openbare ruimte ontwikkelen en uitvoeren. 2.

Afronding Gorecht-West. Hier voert Lefier een forse herstructureringsoperatie uit. Er zijn tot nu toe geen oplossingen voor verbetering en verduurzaming van goedkoop particulier bezit. Voor woningeigenaren wil de gemeente met NPG-geld, in aanvulling op de bestaande regelingen, verbeterpakketten aanbieden en begeleiden bij het realiseren van die pakketten. Dit plan wordt later ingediend; afhankelijk van het succes van Spoorstraat -Kieldiep.

nr.

Aandachtspunt

Uitwerking Duurzaam particulier bezit

1

Aanvraag NPG-budget

€ 1.000.000 (woningverbetering Spoorstraat-Kieldiep € 1.000.000 (openbare ruimte Spoorstraat Kieldiep) € 500.000 (woningverbetering Gorecht-West)

2

Mogelijke cofinanciering

Duurzaamheidsfondsen

3

Generaties

Alle

4

Doelgroepen

Particulier woningbezitters uit de lagere inkomenscategorieën met een eigen woning

5

Dorpen/wijken

Experimenteerruimte nodig in stedelijke woonomgeving, bij gebleken succes uitrol over de gemeente

6

Effect direct/lange termijn Lange termijn

7

Bijdrage aan andere In principe duurzaamheid, leefbaarheid, maar ook combinatie met aanpak armoede en ambities/projecten schuldenproblematiek

8

Gemeentelijk beleid

m.n. Woonvisie

9

Trekkend team

Omgevingskwaliteit/RO/EPO

10

Druk op gemeentelijke Hoog organisatie

11

Trekkend partner

Nader te bepalen

12

Verwachte looptijd

10 jaar

13

Beoogde resultaten

1.

Binnen 10 jaar halvering van “verouderde” woningvoorraad in de genoemde gebieden

4. Aanpak verpauperde panden Midden-Groningen wil met NPG-geld een brede aanpak ontwikkelen om verpauperde panden op te lossen: van ondersteunen van welwillende, kwetsbare pandeigenaren tot handhaving bij gevaarlijke en ongewenste situaties. Wij hebben ervaring met de menukaart RWLP Oost -Groningen en hebben gemerkt dat het vaak niet mogelijk is om een sluitende businesscase te ontwikkelen. Wij willen NPGmiddelen inzetten om wel tot oplossingen en een sluitende businesscase te komen voor verpauperd bezit. Hiermee verbeteren wij niet alleen het aanzicht, maar pakken wij ook maatschappelijke problemen (slechte huisvesting) en overlast-gevende situaties aan. 1.

De gemeente investeert in controle en handhaving; daartoe zullen eerst de regels worden aangescherpt (zie thema Veiligheid).

2.

Daarnaast gaat de gemeente actief op zoek naar de eigenaren van “slechtere” panden en helpt zo nodig de eigenaren bij het maken van een verbeterplan (incl. verduurzaming) , maakt

| 24

afspraken over de realisatie en biedt ondersteuning bij de aanvraag van eventuele subsidies en via maatwerkleningen14. 3.

De gemeente maakt afspraken over het neerzetten van projecten die kwaliteit toevoegen aan de gebouwde omgeving. De gemeente ontwikkelt een certificaat voor pandeigenaren en project ontwikkelaars die voldoen aan gemeentelijke kwaliteitseisen (zoals verhuurvorm, contractvorm, kwaliteit van het pand, duurzaamheid, kwaliteit van de woningen etc.) en het voldoen aan plaatselijke en landelijke regelgeving (in brede zin). Ondernemers/pandeige naren met een dergelijk certificaat kunnen rekenen op een vlotte samenwerking met de gemeente.

4.

Indien plannen van eigenaren niet tot stand komen of bijdragen aan de door de gemeente beoogde kwaliteit, kan de gemeente overwegen om panden te kopen en te her -ontwikkelen. De gemeente reserveert NPG-geld voor de aankoop en verbetering van een pand ( of situatie).

5.

Midden-Groningen wil met NPG-gelden een impuls geven door een loket duurzaam verbouwen te openen. Hier kunnen eigenaren terecht om oplossingen te toetsen of te ontwikkelen.

Bijvoorbeeld het Stadshart van Hoogezand kent een aantal panden die het aanzicht negatief beïnvloeden; het zijn blokkades bij het verbeteren van het Stadshart. De gemeente wil ruimte om voor deze panden tot oplossingen te komen. Ook in Hoogezand Noord staan meerdere verpauperde panden die met behulp van dit projectbudget aangepakt gaan worden. Hiervoor vraagt de gemeente NPG-budget aan. nr.

Aandachtspunt

Uitwerking Verpauperde panden

1

Aanvraag NPG-budget

→ € 6.000.000

2

Mogelijke cofinanciering

Eigenaren

3

Generaties

Niet van toepassing

4

Doelgroepen

Bewoners die overlast ondervinden van verpauperde panden

5

Dorpen/wijken

Grotendeels stedelijke woonomgeving, maar ook dorpen

6

Effect direct/lange termijn Lange termijn

7

Bijdrage aan andere Imago, aanzien, duurzaamheid, leefbaarheid, wervende woonmilieus ambities/projecten

8

Gemeentelijk beleid

m.n. Woonvisie

9

Trekkend team

Omgevingskwaliteit/RO/EPO

10

Druk op gemeentelijke Hoog organisatie

11

Trekkend partner

Verschillend per pand

12

Verwachte looptijd

10 jaar

13

Beoogde resultaten

1.

14

Het aantal verpauperde panden is binnen 10 jaar minimaal gehalveerd (van 132 naar 66).

Zie SVn

| 25

5. Bedrijf en leefbaarheid Mede op basis van het gemeentelijke programma Bedrijvig en Leefbaar zet dit programmaplan in op vier onderwerpen: 1.

Het oplossen van (niet-bedrijf-gebonden) woningen binnen milieuzones;

2.

Het herstructureren van bedrijventerreinen;

3.

Het ontwikkelen van ruimte voor (nieuwe) bedrijven in de A7-zone;

4.

Het verminderen van de overlast van bedrijven voor omwonenden.

De eerste drie onderwerpen komen terug onder hoofdstuk 7 “voor werk” omdat het daar vooral gaat over de kansen voor bedrijven. Hier gaat het om het verbeteren van de leefbaarheid door de overlast van bedrijven te verminderen. De gemeente wil de leefbaarheid van wijken, buurten en dorpen verbeteren door waar mogelijk de zones tussen bedrijven en woningen te verbeteren. Dit budget wordt toegevoegd aan het budget voor het aanpakken van kansen en knelpunten uit de dorpsplannen en wordt ook ingezet voor Hoogezand Noord. nr.

Aandachtspunt

Uitwerking Verminderen overlast bedrijven

1

Aanvraag NPG-budget

→ € 1.000.000

2

Mogelijke cofinanciering

-

3

Generaties

Alle generaties in betrokken locaties

4

Doelgroepen

Bewoners die overlast ondervinden van industrie

5

Dorpen/wijken

Wijk/dorp in stedelijke omgeving

6

Effect direct/lange termijn Lange termijn

7

Bijdrage aan andere Imago, aanzien, duurzaamheid, leefbaarheid, gezondheid, milieu ambities/projecten

8

Gemeentelijk beleid

m.n. Woonvisie

9

Trekkend team

Omgevingskwaliteit/RO/EPO

10

Druk op gemeentelijke Hoog organisatie

11

Trekkend partner

-

12

Verwachte looptijd

2 jaar

13

Beoogde resultaten

1.

De leefbaarheidsscore gaat naar een ruim voldoende

4.3. Investeringen Lang en gelukkig leven waar je  ligt (gebouwde omgeving) Voor deze ambitie kan voor €30 miljoen aan NPG-aanvragen worden ingediend. Hiervan kan een deel op kortere termijn worden aangevraagd. Een ander deel zal eerst verder moeten worden uitgewerkt. Deze keuze wordt in een separaat document uitgewerkt.

| 26

nr

Ambities Speerpunten Doelen

Projecten

Kwaliteit en toegankelijkheid van de woon- en leefomgeving Vraag en aanbod woningmarkt beter op elkaar aansluiten Realiseren wervende woonmilieus Bedrijvig en leefbaar 1.13 Verbindingszones verbeteren Dorpsplannen met een plus 1.14 Dorpsplannen ontwikkelen Dorpsplannen (aanpakken kansen en knelpunten) Herstructurering Wervende woonmilieus Aanpak verpauperde panden 1.15 1.16 Herstructurering Hoogezand Noord 1.17 Aanpak particulier bezit Spoorstraat/Kieldiep 1.18 Aanpak openbare ruimte Spoorstraat-Kieldiep 1.19 Aanpak particulier bezit Gorecht-West Sub-totaal Lang en gelukkig leven (gebouwde omgeving)

Totaal mogelijke NPG aanvragen

€ 1.000.000 € € 500.000 € 7.000.000 € € € 6.000.000 € 13.000.000 € 1.000.000 € 1.000.000 € 500.000 € 30.000.000

4.4. Verantwoording Wij hebben met meerdere partijen gesproken over de ambities en opgaven voor de woon - en leefomgeving. De woningcorporaties Groninger Huis en Lefier zijn belangrijke gesprekspartners voor de herstructureringsopgave in buurten, wijken en dorpen. Met de Hanzehogeschool Groningen en het hieraan verbonden lectoraat ‘Leefomgeving in transitie’ hebben wij gesp roken over vernieuwende aanpakken voor de leefomgeving met specifieke aandacht voor openbare orde en veiligheid. In de regio Oost-Groningen, waarin wij met het grondgebied van de voormalige gemeente Menterwolde participeren, is ervaring met de aanpak van z orgelijk onderhoud en verpaupering. Alle projecten die in dit hoofdstuk genoemd worden, ontwikkelt de gemeente samen met de bewoners, belanghebbenden en partners. Voor een aantal projecten is de samenwerking al gestart.

| 27

5. Open je  voor Midden-Groningen 5.1. Inleiding “We willen Midden-Groningen niet alleen aantrekkelijk houden voor mensen die er nu wonen en werken, maar willen ook aantrekkelijk zijn voor mensen van buiten de gemeente. Als plek om plezierig te wonen, werken en recreëren. Het landschap speelt h ier een belangrijke rol in. Het landschap is onderdeel van de Groninger identiteit en een belangrijke kwaliteit voor het toerisme ”. Het doel “het realiseren van wervende woonmilieus” uit deze ambitie is overgeheveld naar de ambitie “lang en gelukkig leven waar je  ligt”. Dit in verband met de logische samenhang met de gebouwde leefomgeving. In dat hoofdstuk is ook omgeschreven dat een wervend woonmilieu wordt toegevoegd aan het gebied Hoogezand Noord. Midden-Groningen wil investeren in de intrinsieke waarde van het Groninger landschap en de kwaliteit van de bestaande infrastructuur. Het gaat daarbij om de kwaliteit van het landschap en de natuur. Daarnaast zetten we in op toeristische netwerken en verbindingen tussen de kernen en de Stad. D e infrastructuur voor recreatie en toerisme willen we beter benutten en in samenhang brengen met het landschap. Deze ingrepen willen we op zo’n manier uitvoeren dat ze helpen Midden -Groningen aantrekkelijker te maken en het imago te verbeteren.

Deze plus draagt ook bij aan de biodiversiteit, waterveiligheid en het voorkomen van droogte en hittestress. Dat komt ook ten goede aan de gezondheid van de inwoners. Daarnaast willen we dat Midden-Groningen binnen de provincie onderdeel gaat uitmaken van een samenhangend netwerk van cultureel en natuurhistorisch interessante evenementen en locaties, die inwoner en bezoeker boeien en trekken. Dat geldt voor de traditionele monumenten, het landschap, clusters van monumenten, het historisch lint en de Historische Scheepswerf in Sappemeer, maar ook voor interessant hergebruik van monumenten in de vorm van innovatieve broedplaatsen voor jongeren. We streven naar een brede participatie en zijn hierbij vooral gericht op een actieve betrokkenheid van de jeugd. We willen onze concrete culturele uitingen versterken en verbinden tot een aansprekend en herkenbaar geheel. En we willen zeker ook dat onze jongeren zich verbonden voelen met ons cultureel en natuurhistorisch erfgoed. De doelen zijn: versterken culturele identiteit, versterken landschappelijke kwaliteit en het beter benutten en versterken van de potenties van recreatie en toerisme.

5.2. Concreet De volgende projecten worden in het kader van het nationaal programma opgevoerd: 1. Cultuureducatie We willen het bewustzijn voor de leefomgeving ontwikkelen bij een generatie kinderen in een 10 jaren plan met een doorgaande leerlijn op school. Cultureel erfgoed, architectuur en landschapshistorie worden nader geduid in een programma dat onderdeel is van de reguliere lessen. Cogniti eve vaardigheden worden gekoppeld aan onderzoekend en creërend vermogen.

| 28

nr.

Aandachtspunt

Uitwerking Cultuureducatie

1

Aanvraag NPG-budget

→ € 800.000

2

Mogelijke cofinanciering

3

Generaties

4-18 j

4

Doelgroepen

Jongeren

5

Dorpen/wijken

Alle dorpen en wijken

6

Effect direct/lange termijn Lange termijn

7

Bijdrage aan andere Van belang voor het sociaal domein, werk, gezondheid, werk, leren, cultuur, natuur, ambities/projecten

8

Gemeentelijk beleid

Kadernota Cultuur 2021-2024 (nog niet vastgesteld)

9

Trekkend team

Sociaal beleid

10

Druk op gemeentelijke Midden organisatie

11

Trekkend partner

12

Verwachte looptijd

10 jaar

13

Beoogde resultaten

1.

75% van de jongeren cultuureducatie genoten

heeft

op

de

basisschool

of

middelbare

school

2. Versterken-verbinden cultuurelementen/ dragons den Om specifiek de nieuwe generatie meer te betrekken, wordt jaarlijks een pitch georganiseerd voor jongeren die vanuit hun eigen cultureel perspectief een verbinding met het cultureel erfgoed in Midden-Groningen aangaan. De pitch-winnaar mag haar/zijn project uitvoeren met budget en hulp van een ervaringsdeskundige. Hiervoor richt Midden-Groningen een fonds in. nr.

Aandachtspunt

Uitwerking Versterken en verbinden cultuurelementen

1

Aanvraag NPG-budget

→ € 500.000

2

Mogelijke cofinanciering

3

Generaties

0- 27 jaar

4

Doelgroepen

Jongeren

5

Dorpen/wijken

Alle dorpen en wijken

6

Effect direct/lange termijn Direct en lange termijn

7

Bijdrage aan andere Van belang voor het sociaal domein, werk, gezondheid, werk, leren, cultuur, natuur, ambities/projecten recreatie en toerisme

8

Gemeentelijk beleid

Kadernota Cultuur 2021-2024

9

Trekkend team

Sociaal beleid

10

Druk op gemeentelijke Laag organisatie

| 29

11

Trekkend partner

12

Verwachte looptijd

10 jaar

13

Beoogde resultaten

1.

3. Toekomstbestendig cultureel erfgoed Het toekomstbestendig maken van erfgoed is duur. De gemeente wil dit project koppelen aan het provinciale erfgoedprogramma. Het provinciaal programma richt zich op ‘de stenen’, Midden Groningen richt zich aanvullend op inhoudelijke invulling, in andere woo rden: “op het geven van een nieuwe betekenis”. Midden-Groningen wil inzetten op bijvoorbeeld de historische scheepswerf Sappemeer. nr.

Aandachtspunt

Uitwerking Toekomstbestendig cultureel erfgoed

1

Aanvraag NPG-budget

→ € 3.000.000

2

Mogelijke cofinanciering

Provincie, Gronings Landschap

3

Generaties

Alle generaties

4

Doelgroepen

Alle doelgroepen (en toeristen/recreanten)

5

Dorpen/wijken

Alle dorpen en wijken

6

Effect direct/lange termijn Direct en lange termijn

7

Bijdrage aan andere Van belang voor het sociaal domein, werk, gezondheid, werk, leren, cultuur, natuur, ambities/projecten toerisme, recreatie

8

Gemeentelijk beleid

9

Trekkend team

10

Druk op gemeentelijke Midden organisatie

11

Trekkend partner

Diversen

12

Verwachte looptijd

10 jaar

13

Beoogde resultaten

1.

RO/omgevingskwaliteit

Minstens 5 erfgoedpanden hebben een herbestemming gekregen

4. Midden-Groningen op de kaart Midden-Groningen gaat toeristische routes en arrangementen samenbrengen in een aantal aantrekkelijke pakketten. Ook kleine ingrepen in de inrichting worden uit dit budget gerealiseerd. nr.

Aandachtspunt

Uitwerking Midden-Groningen op de kaart

1

Aanvraag NPG-budget

→ € 255.000

2

Mogelijke cofinanciering

€ 35.000

3

Generaties

Alle generaties

| 30

4

Doelgroepen

Alle doelgroepen (maar vooral toeristen/recreanten)

5

Dorpen/wijken

Alle dorpen en wijken

6

Effect direct/lange termijn Direct en lange termijn

7

Bijdrage aan andere Van belang voor cultuur, natuur, toerisme, recreatie, werkgelegenheid ambities/projecten

8

Gemeentelijk beleid

9

Trekkend team

10

Druk op gemeentelijke Laag organisatie

11

Trekkend partner

MMG

12

Verwachte looptijd

10 jaar

13

Beoogde resultaten

2.

-

5. Versterken landschap en natuur: de gemeente zet in op drie projecten: 1.

Versnellen Groeningen: Groeningen is een blauwgroene laagveengordel die start bij het Leekstermeer, onder de stad Groningen doorloopt, en het Schildmeer bereikt. Het gebied biedt kansen op het gebied van recreatie en toerisme door het versterken van de landschap en de ruimtelijke kwaliteit, voor verdere natuurontwikkeling, voor klimaatmaatregelen en voor Wonen en werken. Momenteel werken gemeente Groningen en Midden-Groningen samen aan een verkenning en haalbaarheid van de verbetering van de vaarverbindingen in dit gebied. Het doel is om een samenhangend en verbonden natuurgebied te ontwikkelen.

2.

Zuidlaardermeer: Dit gebied biedt kansen voor recreatie en toerisme door het versterken van het landschap en de ruimtelijke kwaliteit. Daarnaast is het gebied bij uitstek geschikt voor verdere natuurontwikkeling en voor klimaatmaatregelen.

3.

Schildmeer-Roegwold: Het Roegwold is onderdeel van Groeningen. In ’t Roegwold komen oude en nieuwe natuur samen’. Er ligt op dit moment een ‘basis’-infrastructuur die zeer geschikt is voor het realiseren van aanvullende routes en arrangementen. Deze routes kunnen worden aangevuld met recreatieplus voorzieningen zoals belevingspunten in de vorm van uitkijkpunten (o.a. voor vogels), knuppelpad, belevenis-pad en een educatieve vee-stalling voor runderen. Het gaat om het verder ontwikkelen van het gebied en het kunnen genieten van de kwaliteiten ervan door bijvoorbeeld de aanleg/verbetering van strandjes.

De gemeente wil voor deze projecten NPG-budget reserveren (in samenhang met de plannen van de provincie en de omliggende gemeenten). nr.

Aandachtspunt

Uitwerking Versterken landschap en natuur

1

Aanvraag NPG-budget

→ € 500.000 Schildmeer-Roegwold → € 1.000.000 Zuidlaardermeer → € 5.000.000 Groeningen

2

Mogelijke cofinanciering

Ja

3

Generaties

Alle generaties

| 31

4

Doelgroepen

Alle doelgroepen (inwoners maar ook toeristen/recreanten)

5

Dorpen/wijken

Alle dorpen en wijken

6

Effect direct/lange termijn Direct en lange termijn

7

Bijdrage aan andere Van belang voor cultuur, natuur, toerisme, recreatie, werkgelegenheid ambities/projecten

8

Gemeentelijk beleid

9

Trekkend team

10

Druk op gemeentelijke Midden organisatie

11

Trekkend partner

Provincie

12

Verwachte looptijd

10 jaar

13

Beoogde resultaten

1.

EPO

5.3. Investeringen Open je  voor Midden-Groningen Voor deze ambitie kan voor ruim € 11 miljoen aan NPG -aanvragen worden ingediend. Hiervan kan een deel op kortere termijn worden aangevraagd. Een ander deel zal eerst verder moeten worden uitgewerkt. Deze keuze wordt in een separaat document uitgewerkt. nr

Ambities Speerpunten Doelen

2

Open je hart voor Midden-Groningen Versterken landschappelijke kwaliteit Versterken culturele indentiteit Benutten van potenties van recreatie en toerisme Actief betrekken jeugd, cultuureducatie Identiteitsbepalende cultuur-projecten /dragons den Toekomstbestendig Cultureel erfgoed Versnellen Groeningen Ontwikkelen Zuidlaardermeer Ontwikkelen 't Roegwold en Schildmeer Midden-Groningen op de kaart Totaal Open je hart voor Midden Groningen

2.1 2.2 2.3 2.4 2.5 2.6 2.7

Projecten

Totaal mogelijke NPG aanvragen

€ 800.000 € 500.000 € 3.000.000 € 5.000.000 € 1.000.000 € 500.000 € 255.000 € 11.055.000

5.4. Verantwoording Er is met vele partijen gesproken in het kader van de doelstellingen ‘versterken culturele identiteit’, ‘versterken landschappelijk identiteit’, en ‘benutten van pote nties van recreatie en toerisme’. Gesprekspartners met een cultuur-, landschaps-, en recreatie- en toerisme achtergrond hebben we in een eerste werksessie in maart 2020 bijeen gehad. Dit was een vruchtbare sessie waarin heel duidelijk werd hoe de thema’s cultuur en landschap verweven zijn en de potenties voor recreatie en toerisme liggen in het “buiten onze gemeentegrenzen zichtbaar maken van al het moois dat Midden Groningen op cultuur en recreatie te bieden heeft”. Nadien hebben diverse individuele telefo nische gesprekken plaatsgevonden met deskundigen op de verschillende terreinen en vertegenwoordigers

| 32

van organisaties. In juni is vervolgens een aantal verdiepende workshops georganiseerd rondom de thema’s ‘Erfgoed, cultuur en identiteit’ en “Recreatie en Toerisme”. In de workshops zat veel energie en zijn veel ‘pareltjes’ benoemd die in de komende jaren kunnen worden uitgewerkt waarmee Midden-Groningen beter op de kaart gezet kan worden. Diverse gesprekspartners uit de workshops zijn meer dan bereid hier de schouders onder zetten en spraken uit blij te zijn met de kansen die NPG biedt. Nadere uitwerking van de programmalijnen onder de noemer “Identiteit“ beschouwen zijn absoluut een plus voor Midden -Groningen.

| 33

6. Voor de jeugd 6.1. Inleiding “De jeugd is de toekomst. Nieuw perspectief gaat op termijn ontstaan als jongeren meer kansen krijgen om zich te ontwikkelen. Midden-Groningen wil daarom inzetten op talentontwikkeling, het terugdringen van (taal)achterstanden, het voorkomen van uitval en het verhogen van het gemiddelde opleidingsniveau”. Midden-Groningen heeft een betrekkelijk grote groep kwetsbare jongeren die minder kans heeft om zich optimaal te ontwikkelen en talenten te ontplooien door een ongunstige economische, sociale of culturele omgeving en door risicofactoren zoals opgroeien in armoede en (ouders met) schulden. Zo’n 13 % van de jongeren groeit binnen de gemeente bijvoorbeeld op met een vorm van jeugdhulp. Dit is landelijk zo’ n 9% van de jongeren (CBS 2017). In 2017 groeide ongeveer 10% van de kinderen op in een gezin met een laag inkomen, landelijk was dit 8,5% (CBS, 1017). Armoede leidt tot lager zelfvertrouwen, minder ondersteunende opvoeding door de ouders en het vaker meemaken van stressvolle gebeurtenissen. Stress leidt tot een minder goed e hersenontwikkeling van kinderen. Dit heeft weer gevolgen voor de toekomstkansen (Nederlands Jeugdinstituut, 2015). Uit analyses van de arbeidsmarktregio Werk in Zicht (2020) en de RMC-regio 03 (2020) blijkt dat er steeds meer jongeren uitvallen uit het onderwijs of de arbeidsmarkt vanwege persoonlijke problematiek.

Het gaat vaak om psychische problematiek en schulden. We constateren dat de aanpak voor jongeren op dit moment probleemgericht is in plaats van kindgericht. Wanneer het probleem is opgelost, ve rdwijnt een jongere uit beeld. Dit terwijl de jongeren vaak kampen met meerdere problemen, waardoor z e terugvallen, opnieuw moeten beginnen en met veel verschillende (zorg)instanties te maken krijgen. Midden-Groningen wil de jeugd ondersteunen door een op preventie gerichte en samenhangende aanpak met: •

Een doorlopende ontwikkellijn in leren 

•

Een doorlopende ontwikkellijn in levensvaardigheden 15

Een overkoepelende aanpak (breder dan jeugd), gericht op preventie, mist op dit moment. We willen continuïteit in de ondersteuning vanuit het totale perspectief en niet vanuit één onderdeel. We sluiten daarbij aan bij de strategische visie van het Sociaal Domein Midden -Groningen om informele zorg te stimuleren in samenhang met het versterken van het netwerk. Voor de uitwerking van  voor de jeugd kijken we naar wat kinderen in verschillende levensfases nodig hebben. Vanuit het NPG zetten we daarom middelen in om een kansrijke start voor kinderen mogelijk te maken. Van de zwangerschap tot en met de eerste 1.000 dagen kijken we waar extra ondersteuning voor ouders en kinderen gewenst is. En voorbeeld hiervan is gezinshulp. De gemeente wil de NPG-middelen inzetten voor het versoepelen van de overgang van de peuter - naar de kleuterleeftijd onder andere door de inhoudelijke doorontwikkeling van de kindcentra uit het scholenprogramma te stimuleren. Voor kinderen in de basisschoolleeftijd ontwikkelen we samen met

15

Onder levensvaardigheden verstaan we naast het ontwikkelen van vaardigheden zoals plannen en organiseren en sociale vaardigheden ook zaken als de ontwikkeling van het zelfbeeld, zelfvertrouwen, zelfbewustzijn en emotieregulering.

| 34

de scholen in de wijken 16 een programma dat voorziet in extra tijd voor talent voor kinderen. Hierbij staat zowel het leren als het ontwikkelen van de levensvaardigheden centraal. Daarnaast onderzoeken we de mogelijkheid om de vroeg-signalering van zorg in combinatie met basisscholen en kinderopvangorganisaties beter op orde te krijgen , bijvoorbeeld door zorg in de school te organiseren. Ook kijken we waar de NPG-middelen een “plus” kunnen zijn voor een soepele overgang van de basis- naar de middelbare school en daarna het vervolgonderwijs. Wat we in de vroege jaren opzetten, zetten we door in de tienerja ren. Het buitenschoolse aanbod voor (digitale) taalontwikkeling ontbreekt, terwijl het belang van het toepassen van taal toeneemt. We reserveren daarom middelen om de (digitale) taligheid van tieners te vergroten. Extra tijd voor talent zetten we onder andere door in de vorm van innovatieve broedplaatsen. Dat is een doorontwikkeling van jongerencentra, zowel fysiek als inhoudelijk, met een programma gericht op talentontwikkeling en levensvaardigheden met, door en voor jongeren. Als effect hierin zien we de ontwikkeling van de jongerencultuur van Midden-Groningen. We richten ons op extra kansen voor jongeren door preventiegerichte ondersteuning te versterken. Dit doen we door een stimulans te geven aan het jonge renwerk.

Om uitval te voorkomen reserveren we middelen om samen met het lokale bedrijfsleven en het onderwijs jongeren eerder kennis te laten maken met het bedrijfsleven en te kijken waar we de samenwerking tussen bijvoorbeeld onderwijs en zorg - of techniekinstellingen kunnen versterken. In het verlengde hiervan verkennen we wat er nodig is om jongeren voor te bereiden op de arbeidsmarkt (van de toekomst) en welke vorm van leren daarbij het beste past (BOL of BBL.) Daarbij willen we ook samen met partners kijken naar meer ruimte voor individuele begeleiding op het werk of stageplek. Beoogd resultaat NPG Impuls: •

Na 10 jaar staat de jeugd van Midden-Groningen in de top 10 van gelukkigste jeugd van Nederland;

•

Na 10 jaar zijn de kosten voor de jeugdzorg en opleidingsniveau op het landelijk gemiddelde;

•

Na 10 jaar zitten we onder het landelijk gemiddelde van vroegtijdig schoolverlaters.

6.2. Concreet De volgende projecten worden in het kader van NPG opgevoerd: 1. Kansrijke Start (eerste 1.000 dagen: -10 maanden tot 2 jaar) Nooit worden er zoveel mijlpalen bereikt als in de eerste duizend dagen. Het hart wordt aangelegd, het brein gevormd, het kind hecht zich, spreekt de eerste woorden en zet de eerste stappen. Juist in deze periode van snelle groei is de mens kwetsbaar. Het optimaliseren van de omstandigheden in deze kwetsbare periode is noodzakelijk om een goede gezondheid te garanderen, en daarmee de stijgende kosten voor de gezondheidszorg te stoppen, maar ook om ongelijkheid te reduceren, om de arbeidsparticipatie te verhogen en om de economie te stimuleren. We zetten daarom in op een kansrijke start waarbij (toekomstige) ouders meer betrokken worden, ondersteuning krijgen en de activiteiten verrijkt worden door een gevarieerder aanbod neer te leggen.

16

Met de grootste achterstandsscores en de grootste hoeveelheid jeugdhulp

| 35

Om succesvol te starten gaan we meer investeren in de periode voor de conceptie. Op het moment dat de verloskundige zorg start zijn alle organen namelijk al aangelegd en de bel angrijkste biologische mijlpalen al bereikt. We gaan ons meer richten op het voorbereiden van vrouwen én mannen op een zwangerschap. En op de begeleiding in het ouderschap voor kwetsbare gezinnen in de vorm van gezinshulpen. Hiermee is zowel de gezondheid van de ouders alsook die van het kind en soms zelf kleinkind gebaat. Leefstijl is hierin erg belangrijk. Uit onderzoek (Roseboom, 2018) blijkt dat aanstaande ouders vaker adviezen opvolgen en zich een gezondere levensstijl aanmeten. Hierop inzetten beteke nt daarom een win-win situatie, voor ouders en kind, dat we vanuit dit programma graag ondersteunen. We kunnen direct starten met het project “Een goed begin is het halve werk : Moeders van MiddenGroningen” dat ontwikkeld is samen met het platform Kansrij ke start en onderdeel uitmaakt van het grotere project Kansrijke start (eerste 1.000 dagen). Dit project is een bewezen aanpak, waarbij moeders en gezinnen ondersteund worden in de zwangerschap en bij de opvoeding door het fasegewijs vergroten van de zelfredzaamheid. Het gezin gaat aan de slag om stress snel en duurzaam te verminderen en knelpunten aan te pakken. Daarbij worden vaardigheden aangeleerd vanuit een duidelijk plan. nr.

Aandachtspunt

Uitwerking Kansrijke start (eerste 1.000 dagen)

1

Aanvraag NPG-budget

→ €4.500.000

2

Mogelijke cofinanciering

€ 394.336

3

Generaties

<2 jaar

4

Doelgroepen

(Kwetsbare) ouders

5

Dorpen/wijken

Alle

6

Effect direct/lange termijn Lange termijn

7

Bijdrage aan andere Van belang voor het sociaal domein, werk, gezondheid, leefbaarheid etc. ambities/projecten

8

Gemeentelijk beleid

Strategische visie sociaal domein

9

Trekkend team

Sociaal beleid

10

Druk op gemeentelijke Laag organisatie

11

Trekkend partner

GGD, Biblionet Groningen, Kindcentrum Poko -Loko, Goede Start, Kraamzorg Groene Kruis, Neeltje Verloskundigenpraktijk,

12

Verwachte looptijd

10 jaar

13

Beoogde resultaten

1. 2. 3. 4. 5. 6.

Gezondere kinderen met een sterkere basis Minder schuldhulptrajecten Minder jeugdhulp Minder huiselijk geweld Sluitend aanbod rondom voorlichting is ontwikkeld Versterking van het netwerk van gezinnen

| 36

2. Kansrijke Start (0-1-jarigen: Inhoudelijke doorontwikkeling kindcentra) Na de eerste 1.000 dagen volgt de periode richting de basisschool. Kinderopvangorganisaties spelen hier een belangrijke rol in. We weten uit onderzoek dat de overgang van peuter naar kleuter een belangrijke fase is in de ontwikkeling van het kind. Het is belangrijk deze overgang zo soepel mogelijk te laten verlopen om zonder achterstand op school te komen en mee te kunnen doen met de schoolklas en tot leren te komen. We doen dit onder meer door inhoudelijke doorontwikkeling kindcentra uit het scholenprogramma in bijvoorbeeld speelleerscholen of integrale kindcentra. Hiermee sluiten we ook aan op de landelijke ontwikkeling rondom kindcentra en de centrale rol van de kinderopvang daarin. We willen vanuit het NPG een impuls geven aan bijvoorbeeld het versterken van de inhoudelijke samenwerking in de kindcentra. Hiermee willen we bijdragen aan een samenhangende pedagogische omgeving waarin kinderen zich optimaal kunnen ontwikkelen. Met een meer inhoudelijke samenwerking willen we versnippering in het aanbod tegengaan. Hierdoor kunnen kinderen die extra begeleiding nodig hebben beter worden begeleid en kan passend onderwijs meer vorm krijgen. Hiermee dragen we bij aan een gezonde en kansrijke generatie.

We willen dit doen in de vorm van een coördinator die zorgt voor daadwerkelijke implementatie en uitvoering van de gemaakte afspraken. Ook kunnen de naschoolse activiteiten en activiteiten gericht op talentontwikkeling of ondersteuning zo beter worden gecoördineerd. Ook willen we hierbij sterk de nadruk leggen op samenwerking met de omgeving en het betrekken van ouders hierbij, zodat het kindcentrum een echte wijkvoorziening wordt. Verder onderzoeken we hoe we kunnen aansluiten bij de regionale en landelijke ontwikkelingen hieromtrent om een extra impuls te geven, naast de uitvoering van bestaande afspraken. nr.

Aandachtspunt

Uitwerking Kindcentra (0-12-jarigen)

1

Aanvraag NPG-budget

→ € 1.640.000

2

Mogelijke cofinanciering

NTB

3

Generaties

0-12 jaar

4

Doelgroepen

Ouders en kinderen van 0-12

5

Dorpen/wijken

Alle

6

Effect direct/lange termijn Lange termijn

7

Bijdrage aan andere Van belang voor het sociaal domein, werk, gezondheid, leefbaarheid, wijkopbouw ambities/projecten

8

Gemeentelijk beleid

Strategische visie sociaal domein

9

Trekkend team

Sociaal beleid

10

Druk op gemeentelijke Laag organisatie

11

Trekkend partner

Kinderopvangorganisaties en basisscholen

12

Verwachte looptijd

4 jaar

13

Beoogde resultaten

1. 2. 3. 4.

Doorgaande leerlijn ontwikkeld Minder kinderen met achterstand op de basisschool Versterken van het netwerk Inhoudelijke ontwikkeling en professionalisering van het netwerk

| 37

3. Preventieve zorg in de school We zien dat scholen en buitenschoolse opvang (BSO) steeds vaker ingezet worden als hulpverlenende instantie. De discussie is, in hoeverre de school opvoeder is en zorg rondom problemen van kinderen moet verlenen. We gaan onderzoeken waar de samenwerking tussen school, BSO en zorg versterkt kan worden en hoe we beter kunnen omgaan met het grijze gebied. Gedacht wordt aan het integreren van de zorg in de school/BSO, om zo veel eerder de problematiek in beeld te hebben en hierop te acteren. Dit project kan later worden aangevraagd. nr.

Aandachtspunt

Uitwerking Preventieve zorg in de school

1

Aanvraag NPG-budget

→ € 1.640.000

2

Mogelijke cofinanciering

3

Generaties

0-16 jaar

4

Doelgroepen

(Kwetsbare) ouders en kinderen 0-16 jaar

5

Dorpen/wijken

Alle

6

Effect direct/lange termijn Lange termijn

7

Bijdrage aan andere Van belang voor het sociaal domein, werk, gezondheid, leefbaarheid, wijkopbouw ambities/projecten

8

Gemeentelijk beleid

Strategische visie sociaal domein

9

Trekkend team

Sociaal beleid

10

Druk op gemeentelijke Laag organisatie

11

Trekkend partner

Kinderopvangorganisaties, basis - en voortgezet onderwijs, Kwartier zorg en welzijn, GGD

12

Verwachte looptijd

4 jaar

13

Beoogde resultaten

1. 2. 3.

De op preventie gerichte zorg is laagdrempelig georgani seerd, zodat vroegsignalering een kans krijgt. De werkdruk in het onderwijs is afgenomen voor wat betreft het omgaan met ‘zorg’ kinderen Het netwerk is versterkt

4. Extra Talenttijd (verlengde schooldag) Het verrijken en verruimen van de aangeboden lesstof (breed, dus ook muziek, sport, theater, techniek, etc.) in een veilige omgeving en in samenwerking met de wijk hel pt om de kansen voor kinderen te vergroten voor die gebieden waar dit het meest nodig is . Met behulp van het NPG versterken we het naschoolse aanbod met de wijk en we verlengen waar nodig de leertijd. Hiermee kan de thuissituatie aangevuld worden. De opvoedomgeving van kansarme kinderen wordt hiermee versterkt. Op andere plekken noemen ze dit ook wel dagprogrammering of verlengde schooldag. Wij noemen het extra talenttijd om te benadrukken dat het ook gaat om talentontwikkeling, naast het wegwerken van achterstanden. Daarnaast is de plus de ontwikkeling van de talententijd met en in de wijk, waardoor de wijkstructuur versterkt wordt en er een structurele verbetering voor de wijk bereikt kan worden. We zien mooie

| 38

voorbeelden in Rotterdam-Zuid, Oldambt en Hoogeveen, waar we van willen leren en waarmee we waar mogelijk willen samenwerken. nr.

Aandachtspunt

Uitwerking Extra talenttijd

1

Aanvraag NPG-budget

→ € 11.567.000

2

Mogelijke cofinanciering

€ 2.774.000

3

Generaties

4-12 jaar

4

Doelgroepen

Ouders en kinderen 4-12 jaar

5

Dorpen/wijken

7 Aandachtsgebieden

6

Effect direct/lange termijn Lange termijn

7

Bijdrage aan andere Van belang voor het sociaal domein, werk, gezondheid, leefbaarheid, wijkopbouw, ambities/projecten veerkracht en weerbaarheid

8

Gemeentelijk beleid

Strategische visie sociaal domein

9

Trekkend team

Sociaal beleid

10

Druk op gemeentelijke Midden organisatie

11

Trekkend partner

Basisscholen

12

Verwachte looptijd

10 jaar

13

Beoogde resultaten

1. 2. 3. 4. 5.

Terugbrengen van (taal)achterstanden Hogere uitstroom richting voortgezet onderwijs Ontwikkelen van talenten Ontwikkelen van levensvaardigheden Versterken van het netwerk in de wijk

5. Overgang PO/VO/MBO Het is belangrijk dat de overgang van het primair onderwijs (PO) naar het voortgezet onderwijs (VO) en daarna (bv MBO) soepel loopt met een doorlopende ontwikkellijn, om geen terug- of uitval te krijgen. We zien dat leerlingen moeite hebben met een abrupte overstap van de vertrouwde basisschool naar de grote middelbare school. In de overgang naar het voortgezet onderwijs en het MBO zijn goede voorbeelden te vinden van hoe dit soepel kan verlopen. Het NPG kan hier voor een plus zorgen. School=Cool is zo’n voorbeeld en zo zijn er meerdere manieren om de doorlopende leerlijn beter neer te zetten. We gaan onderzoeken op welke manieren dat in Midden-Groningen het beste kan, omdat ook hier maatwerk het uitgangspunt moet zijn, met NPG-budget als vliegwiel. nr.

Aandachtspunt

Uitwerking overgang PO/VO/MBO

1

Aanvraag NPG-budget

→ € 425.000

2

Mogelijke cofinanciering

Scholen

3

Generaties

10-18 jaar

4

Doelgroepen

Jongeren (en deels ook de ouders)

| 39

5

Dorpen/wijken

Alle dorpen en wijken

6

Effect direct/lange termijn Lange termijn

7

Bijdrage aan andere Van belang voor het sociaal domein, werk, gezondheid ambities/projecten

8

Gemeentelijk beleid

Strategische visie sociaal domein

9

Trekkend team

Sociaal beleid

10

Druk op gemeentelijke Midden organisatie

11

Trekkend partner

Scholen

12

Verwachte looptijd

5 jaar

13

Beoogde resultaten

1. 2. 3.

Minder uitval, uitstroom of afstroom Minder druk op jeugdhulp Versterken van het netwerk tussen de verschillende scholen (en eventueel instanties)

6. Taalaanbod 12+ Het aanbod voor het ontwikkelen van (digitale) taligheid ontbreekt in deze levensfase. Het belang van het toepassen van taal neemt toe: de eerste sollicitatiebrieven worden geschreven, theorie voor auto of brommer moet worden begrepen en de eerste contracten met bijvoorbeeld een telefoonprovider worden aangegaan. Daarnaast moet de jeugd zich online beter leren redden. Het is daarom van belang dat we inzetten op een (digitaal) taalaanbod voor 12+. nr.

Aandachtspunt

Uitwerking Taalaanbod 12+

1

Aanvraag NPG-budget

→ € 1.165.000

2

Mogelijke cofinanciering

Scholen, Bibliotheek, landelijke fondsen

3

Generaties

12 – 18 jaar

4

Doelgroepen

Jongeren (en deels ook de ouders)

5

Dorpen/wijken

Aanbod toegankelijk voor alle dorpen en wijken

6

Effect direct/lange termijn Lange termijn

7

Bijdrage aan andere Van belang voor het sociaal domein, werk, gezondheid, werk ambities/projecten

8

Gemeentelijk beleid

Strategische visie sociaal domein

9

Trekkend team

Sociaal beleid

10

Druk op gemeentelijke Midden organisatie

11

Trekkend partner

Taalhuis, Biblionet Groningen

12

Verwachte looptijd

10 jaar

13

Beoogde resultaten

1.

Vermindering van taalachterstanden

| 40

7. Doorontwikkeling jongerencentra/ innovatieve broedplaatsen (12-27 jaar) Dit is een project als vervolg op het project Extra talenttijd. Na de basisschoolleeftijd bieden we als gemeente ook een inhoudelijk programma om je talenten te blijven ontwikkelen. Samen met jongeren, jongerenwerk, de bibliotheek en andere partners ontwik kelen we een aanbod voor jongeren gericht op levensvaardigheden en talentontwikkeling, bijvoorbeeld: taal - en digitale vaardigheden om eventuele achterstanden te verminderen en talenten op het gebied van muziek, cultuur, sport of anderszins. We bieden dit aan daar waar jongeren zijn, door de jongerencentra door te ontwikkelen. Of waar jongeren willen zijn. Daarom ontwikkelen we ook een mobiele broedplaats om meer jongeren te bereiken in de hele gemeente. nr.

Aandachtspunt

Doorontwikkeling jongerencentra

1

Aanvraag NPG-budget

→ € 1.550.000

2

Mogelijke cofinanciering

Bibliotheek, landelijke fondsen

3

Generaties

12-18

4

Doelgroepen

Jongeren

5

Dorpen/wijken

Alle dorpen en wijken

6

Effect direct/lange termijn Direct en lange termijn

7

Bijdrage aan andere Van belang voor veiligheid, het sociaal domein, werk, gezondheid, werk, leren ambities/projecten

8

Gemeentelijk beleid

Strategische visie sociaal domein

9

Trekkend team

Sociaal beleid

10

Druk op gemeentelijke Midden organisatie

11

Trekkend partner

Kwartier zorg en welzijn, Biblionet Groningen en anderen

12

Verwachte looptijd

10 jaar

13

Beoogde resultaten

1. 2. 3. 4. 5.

Passend aanbod gemaakt met, door en voor jongeren Versterken van het netwerk van jongeren Vergroten van de kansen voor jongeren door in te zetten op talent Passende ruimtes, waar jongeren echt bereikt worden Doorgaande lijn in de inzet op extra tijd voor talent

8. Studiekeuze Uit onderzoek weten we dat in de top 3 van schooluitval de verkeerde studiekeuze is. Met de scholen en het bedrijfsleven kijken we naar wat er nog meer gedaan kan worden om de juiste studiekeuze te maken. We denken hierbij aan het eerder in aanraking komen met het bedrijfsleven of pas later hoeven te kiezen of een andere passende manier. Dit wordt verder uitgewerkt in de ambitie  voor werk. 9. Extra kansen voor jongeren Preventie betekent inzetten op jongerenwerk om meer jongeren te bereiken, eerder in beeld te brengen, laagdrempelig te helpen en een vangnet te bieden. Samen met bijvoorbeeld het GKB en

| 41

Kwartier zorg en welzijn geven we een impuls aan het jongerenwerk. Vanuit het GKB met het project jongeren met schulden, dat verder uitgewerkt wordt in de ambitie  voor Midden-Groningen (sociaal) en vanuit Kwartier zorg en welzijn door een impuls te geven aan het jongerenwerk en als organisatie de curatieve naar preventieve omslag te kunnen maken. nr.

Aandachtspunt

Jongerenwerk+

1

Aanvraag NPG-budget

→ €3.100.000

2

Mogelijke cofinanciering

ZonMW

3

Generaties

12 – 27 jaar

4

Doelgroepen

Jongeren (en deels ook de ouders)

5

Dorpen/wijken

Aanbod toegankelijk voor alle dorpen en wijken

6

Effect direct/lange termijn Lange termijn

7

Bijdrage aan andere Van belang voor het sociaal domein, werk, gezondheid, werk, veiligheid ambities/projecten

8

Gemeentelijk beleid

Strategische visie sociaal domein

9

Trekkend team

BWRI

10

Druk op gemeentelijke Laag organisatie

11

Trekkend partner

Kwartier zorg en welzijn

12

Verwachte looptijd

10 jaar

13

Beoogde resultaten

1. 2. 3. 4. 5.

Vermindering kosten (lichte) jeugdhulp Verbetering in gevoelde veiligheid Versterking van het netwerk van de jongere Minder voortijdig schoolverlaters Laagdrempelige en eerdere ondersteuning

6.3. Investeringen  voor jeugd Voor deze ambitie kan voor ruim 25 miljoen aan NPG-aanvragen worden ingediend. Hiervan kan een deel op kortere termijn worden aangevraagd. Een ander deel zal eerst verder moeten worden uitgewerkt. Deze keuze wordt in een separaat document uitgewerkt.

| 42

nr

Ambities Speerpunten Doelen

3

Hart voor de jeugd Talentontwikkeling stimuleren en (taal)achterstand verminderen Kinderen behalen startkwalificatie en opleidingsniveau stijgt Kansrijke start Een goed begin/kansrijke start Inhoudelijke doorontwikkeling Kindcentra Extra Talenttijd Extra tijd voor talent Overgang PO-VO Extra kansen voor jongeren Jongerenwerk + Doorontwikkelen jongerencentra Innovatieve broedplaatsen Zorg in de school en BSO Studiekeuze Taalaanbod 12+ Totaal Hart voor de jeugd

3.1 3.2 3.3 3.4 3.5 3.6 3.7 3.8 3.9

Projecten

Totaal mogelijke NPG aanvragen

€ 4.500.000 € 1.640.000 € 11.567.000 € 425.000 € 3.100.000 € 1.550.000 € 1.640.000 € 120.000 € 1.165.000 € 25.707.000

6.4. Verantwoording Na het vaststellen van het strategisch kader is voor de ambitie  voor de jeugd gewerkt aan een gedragen en gezamenlijke aanpak door in de eerste plaats een werksessie te organiseren met een aantal bestuurders van primair en voortgezet onderwijs, kinderopvang en de sociale teams. Hierin is het proces afgestemd en een eerste verkenning gedaan op inhoud. Vervolgens zijn diepte-interviews gehouden met jongeren, experts uit het brede netwerk en hebben we gekeken naar goede voorbeelden elders in het land. We hebben onder andere gesproken met vertegenwoordigers van groep 7 en 8, Ercan, Tara en Zein. Hieruit is de lijn voor de aanpak ontstaan. Vervolgens is dit getoetst met onder andere een schriftelijke ronde langs de geïnterviewden en uitgewerkt met experts in zes werksessies, waarin telkens een ander speerpunt of andere levensfase centraal stond. Daarna is de aanpak aangescherpt met de reacties vanuit onder andere inwoners.

| 43

7.  voor Werk 7.1. Inleiding Doel van het nationaal programma is toekomstbestendige economische groei voor de provincie als geheel en voor iedere gemeente afzonderlijk. Inzet is een gezonde economie met toekomstbestendige bedrijvigheid en banen waar Groningers trots op zijn. We willen de werkloosheid onder de inwoners van Midden-Groningen terugdringen en meer werkgelegenheid aantrekken. In principe heeft Midden-Groningen voldoende werkgelegenheid, maar er zijn te weinig mensen die dit kunnen invullen. Om meer mensen geschikt te krijgen voor de arbeidsmarkt, zullen we moeten investeren in onze inwoners. We gaan de arbeidsparticipatie verhogen. We gaan de verbinding tussen het onderwijs en de arbeidsmarkt in Midden-Groningen verbeteren. De eerste stappen naar werk worden gezet op school. We willen de jongeren in Midden-Groningen vasthouden binnen kansrijke sectoren in de omgeving. Dat doen we door hen al op school te inspireren voor deze sectoren. Ook willen we werknemers werkzaam in een ambacht intensief laten begeleiden door mensen die dit ambacht beheersen. We willen dat ze trots worden op hun ambacht! We gaan ons inspannen voor het aantrekken van nieuwe en andere werkgelegenheid. Met ‘andere werkgelegenheid’ bedoelen we sectoren die niet afhankelijk zijn van de aardgasindustrie en minder kwetsbaar zijn voor economische schommelingen.

We willen de potentie van onze regio uitdragen, door onder meer onze gunstige logistieke positie en de relatie met het achterland te benadrukken. Ook zorgen we voor de juiste vestigingscondities voor ondernemingen. We bieden de bedrijven ruimte op de industrieterreinen door deze te herstructureren en woonfuncties te verplaatsen buiten de milieucontouren. Daarnaast zet Midden-Groningen in op een gezamenlijke aanpak van de A7-zone. Werk is geen zuiver lokale aangelegenheid. Midden -Groningen werkt in dit domein samen onder andere met de stad Groningen en in Werk in Zicht (WIZ).

7.2. Concreet De volgende projecten worden in het kader van NPG opgevoerd: 1. Digitale vaardigheden jeugd We bieden de basisschooljeugd 21 e-eeuwse vaardigheden zoals het leren beheersen van programmeren, 3D printen, probleemoplossend vermogen en het gezamenlijk aangaan van uitdagingen. Dergelijke vaardigheden vormen een belangrijke basis voor banen van de toekomst. nr.

Aandachtspunt

Uitwerking Digitale vaardigheden jeugd

1

Aanvraag NPG-budget

→€

2

Mogelijke cofinanciering

Ja

3

Generaties

Jongeren

300.000 (dig itale vaardigheden)

| 44

4

Doelgroepen

Jongeren

5

Dorpen/wijken

Alle dorpen en wijken

6

Effect direct/lange termijn Direct en lange termijn

7

Bijdrage aan andere Van belang voor werkgelegenheid en werk, onderwijs ambities/projecten

8

Gemeentelijk beleid

9

Trekkend team

10

Druk op gemeentelijke Midden organisatie

11

Trekkend partner

12

Verwachte looptijd

10 jaar

13

Beoogde resultaten

1.

Sociaal beleid

Digitale vaardigheden van de deelnemers is boven landelijk niveau

2. Samen experimenteren, creëren en innoveren in Midden-Groningen. We versterken de relatie van het Middelbaar beroepsonderwijs en Hoger beroepsonderwijs in de stad, met de regio. Dit doen we door het beroepsonderwijs te betrekken bij vraagstukken van overheid, maatschappelijke instellingen en bedrijven in onze gemeente. Daarmee stimuleren we de regionale binding van de studenten, wordt er kennis en praktijk naar de regio gehaald en mot iveren we lokale partijen om uitdagingen aan te gaan en te innoveren. Dit geven we vorm via bestaande regionale initiatieven zoals een gebiedscoöperatie of innovatiewerkplaats. Ook stimuleren we het oprichten van een lokaal kenniscentrum, zoals een thematische campus of experimenteerplaats. Het delen van kennis en het creëren van ideeën en innovaties geeft een boost aan zowel het lokale bedrijfsleven als aan het onderwijs. nr.

Aandachtspunt

Uitwerking Samen experimenteren, creëren en innoveren

1

Aanvraag NPG-budget

→ € 500.000

2

Mogelijke cofinanciering

Ja

3

Generaties

Oudere jongeren

4

Doelgroepen

Oudere jongeren en startups

5

Dorpen/wijken

Alle dorpen en wijken

6

Effect direct/lange termijn Direct en lange termijn

7

Bijdrage aan andere Van belang voor werkgelegenheid en werk, onderwijs ambities/projecten

8

Gemeentelijk beleid

9

Trekkend team

10

Druk op gemeentelijke Midden organisatie

11

Trekkend partner

Sociaal beleid

| 45

12

Verwachte looptijd

10 jaar

13

Beoogde resultaten

1.

20% meer sollicitanten van buiten de gemeente

3. Inrichten “Gildeconstructies” Bedrijfsleven en onderwijsinstellingen willen gezamenlijk Gildeconstructies inrichten. Gildeconstructies onderscheiden zich doordat leerlingen intensief begeleid worden door mensen uit de praktijk, de zogenaamde “meesters”, die zeer kundig zijn in het vak en de liefde voor het vak uitstralen. Zij brengen het vakmanschap over en zij stralen trots uit . Hiermee denken bedrijven leerlingen te kunnen trekken/interesseren en behouden. Het idee is dat bedrijven hierin gezamenlijk optrekken en geen afzonderlijke bedrijfsscholen inrichten. Dit maakt het principe minder kwetsbaar/ conjunctuurgevoelig. nr.

Aandachtspunt

Uitwerking Gildeconstructies

1

Aanvraag NPG-budget

→ € 500.000

2

Mogelijke cofinanciering

Ja

3

Generaties

Alle leeftijden

4

Doelgroepen

Alle leeftijden

5

Dorpen/wijken

Alle dorpen en wijken

6

Effect direct/lange termijn Direct en lange termijn

7

Bijdrage aan andere Van belang voor werkgelegenheid en werk, onderwijs ambities/projecten

8

Gemeentelijk beleid

9

Trekkend team

10

Druk op gemeentelijke Midden organisatie

11

Trekkend partner

12

Verwachte looptijd

10 jaar

13

Beoogde resultaten

1. 2.

Sociaal beleid/EPO/BWRI

Een gezamenlijke bedrijfsschool 100 gezellen onder begeleiding van een meester

4. Naar een leer- en ontwikkelbedrijf Voor een aantal mensen is een ontwikkeltraject richting de arbeidsmarkt noodzakelijk. In een ontwikkeltraject kunnen inwoners werkervaring opdoen, een traject op maat volgen, een diploma halen en als dat niet haalbaar is een deelcertificaat. Alle inzet is erop gericht om een duurzame plek op de arbeidsmarkt te veroveren. De volgende groepen kunnen terecht bij het ontwikkelbedrijf; mensen met een bijstandsuitkering, mensen die werkzaam zijn bij de Wsw, Inburgeraars, mensen met een arbeidsbeperking, voortijdige schoolverlaters en kwetsbare jongeren, werknemers die bij- of omscholing nodig hebben en inwoners die aan de slag willen en scholing nodig hebben.

| 46

Wij hebben in onze gemeente een ontwikkelbedrijf nodig waar inwoners hun talenten kunnen ontwikkelen. Hiervoor kunnen we de infrastructuur van het SW Werkbedrijf BWRI gebruiken; dit kan uitstekend dienstdoen als een ontwikkelbedrijf. Samen met werkgevers e n het onderwijs ontwikkelen we een scholingsaanbod. Zo zorgen we ervoor dat het scholingsaanbod aansluit bij de arbeidsmarkt. Dit aanbod zal gericht zijn op beroepen in de kansrijke sectoren techniek, bouw, metaal en zorg. Dit aanbod is niet statisch; juist door de intensieve samenwerking met zowel onderwijs als werkgevers kan er ingespeeld worden op de wensen en de eisen vanuit de arbeidsmarkt. nr.

Aandachtspunt

Uitwerking Naar een leer- en ontwikkelbedrijf

1

Aanvraag NPG-budget

→ € 1.064.000

2

Mogelijke cofinanciering

3

Generaties

All

4

Doelgroepen

Mensen met afstand tot de arbeidsmarkt

5

Dorpen/wijken

Alle dorpen en wijken

6

Effect direct/lange termijn Direct en lange termijn

7

Bijdrage aan andere Van belang voor werkgelegenheid en werk, onderwijs , leefbaarheid, sociale samenhang ambities/projecten etc.

8

Gemeentelijk beleid

9

Trekkend team

10

Druk op gemeentelijke Midden organisatie

11

Trekkend partner

-

12

Verwachte looptijd

4 jaar

13

Beoogde resultaten

1.

BWRI

100 mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt extra die worden bemiddeld naar een duurzame werkplek op basis van nieuw ontwikkelde competenties

5. Hulpteam versterking In Overschild worden in het kader van de versterkingsopgave van de 120 huizen gesloopt en verbouwd. Ook komen er wisselwoningen voor mensen die tijdelijk gehuisvest moeten worden. De gehele versterkingsoperatie brengt een scala van werkzaam heden met zich mee. Het project Hulpteam Overschild heeft als doel om mensen met een grote afstand tot de arbeidsmarkt te begeleiden en te scholen richting arbeidsmarkt. Hierbij willen we gebruik maken van samenwerking met het “1.000 banenplan”. De ervaring die hier wordt opgedaan ka n worden uitgerold en gebruikt op andere toekomstige versterkingsoperaties. nr.

Aandachtspunt

Uitwerking Hulpteam versterking

1

Aanvraag NPG-budget

→ € 360.000

2

Mogelijke cofinanciering

3

Generaties

Alle

| 47

4

Doelgroepen

Alle werkzoekenden en mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt

5

Dorpen/wijken

Alle dorpen en wijken

6

Effect direct/lange termijn Direct en lange termijn

7

Bijdrage aan andere Van belang voor werkgelegenheid en werk, onderwijs ambities/projecten

8

Gemeentelijk beleid

9

Trekkend team

10

Druk op gemeentelijke Midden organisatie

11

Trekkend partner

12

Verwachte looptijd

4 jaar

13

Beoogde resultaten

1.

BWRI/programma gevolgen gaswinning

25 mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt extra die worden bemiddeld naar een duurzame werkplek op basis van nieuw ontwikkelde competenties

6. A7-zone Midden-Groningen ligt en aan het spoor richting Duitsland en langs de A7. Daarnaast ligt knooppunt A7/N33, het knooppunt Zuidbroek, ook binnen de gemeentegrenzen. De N33 is vanaf Zuidbroek verdubbeld tot de aansluiting op de A28, onder Assen, terwijl het deel van Zuidbroek naar de Eemshaven verdubbeld gaat worden. Dan is de gemeente wel ideaal gepositione erd. Daar kunnen en moeten Midden-Groningen en ook Oldambt, daar moet de regio meer mee doen. De A7 geeft kansen aan Midden-Groningen. Vanuit het bedrijfsleven wordt gewezen op de nu al goede ontwikkelingen op Rengers en de Gouden Driehoek. Ondernemers kie zen heel bewust voor die locatie omdat die Scandinavië makkelijker bereikbaar maakt. Kortom, voor een goede toekomst van de regio Groningen is het inzetten op kansrijke verbindingen van groot belang. De provincie acht de ontwikkeling van de A7-zone van belang waarbij niet alleen in samenspraak met de gemeenten Midden-Groningen, Oldambt en Veendam naar de ontwikkelingspotenties van de A7zone wordt gekeken wordt gekeken. De gemeente Groningen wil samen met de gemeente MiddenGroningen werken aan de concrete invulling van de A7-zone tot en met het knooppunt Zuidbroek. Aan Midden-Groningen de taak om beide ontwikkelingen op elkaar af te stemmen. nr.