05. Bijlage II - Uitkomstennotitie participatietraject Omgevingsvisie
Tekst van het document
Wat betreft de ontsluiting en verkeers-entree in Hoogezand zijn er ook nog wel kansen: beide entrees: vanaf de a7 en het stationsgebied moet de kwaliteit verhoogd worden / aantrekkelijker gemaakt worden. Bij entree a7 speelt verpaupering en het stationsgebied is onveilig. Het wijkgebouw in Sappemeer is goed bezet met een gevarieerd aanbod en heeft een belangrijke functie. 2. Thema wonen
Actief kijken naar kwetsbare doelgroepen bij woningbouw: jongeren, ouderen, arbeidsmigranten. Kijken naar behoeftes van die doelgroep. En daar een specifiek plan voor hebben per locatie (ook al wil je natuurlijk ook doelgroepen mixen in een wijk). Bijvoorbeeld hoogbouw voor jongeren in het centrum met een kleiner woonoppervlak. Ruimte voor betaalbare tiny houses Hoogbouw is sowieso een goede oplossing voor meer woningen en tegelijkertijd meer groen omdat meer afstand (en dus ruimte voor groen) tussen gebouwen gehouden kan worden.
Doorstroming moet bevorderd worden. Ouderen moeten uit de grotere huizen. Zogenaamde ‘knarrenhof’ waar ouderen gezamenlijk of juist ook met jongeren wonen (zoals bij Hoge Horst) Levensloopbestendige woningen
Verpauperde panden herstellen en er appartementen van maken. Structuurvisie / verbetering van het lint in Hoogezand-Sappemeer wordt genoemd.
Minimum aan woningoppervlak is volgens sommigen gewenst ivm voorkomen van het aantrekken van bepaalde doelgroepen. Aan de andere kant is betaalbaarheid woningen, zeker voor jongeren die niet zo groot willen wonen ook gewenst.
3. Thema duurzaamheid Klimaatadaptatie openbare ruimte: Optie om actief na te denken hoeveel groen en hoeveel bebouwing percentages er in (nieuwbouw)wijken gewenst is en dat vastleggen en er aan houden. Zeker in bepaalde wijken zoals de ijsbaanlocatie moet meer groen komen. Afspraken voor minder tegels in tuinen niet per wijk laten doen maar in regels vastleggen. Ook zou het zorgen voor een goede waterberging een voorwaarde voor nieuwbouw moeten zijn. Energieopwekking openbare ruimte: Wellicht een energie-opwekkende zonne-geluidswal bij de A7 met zonnepanelen in de wal. Warmteopslag op parkeerplekken met asfalt en die warmte hergebruiken. Bedrijven efficiënt duurzaam laten zijn: Je moet je afvragen of bedrijven met een hoge energiebehoefte nog wel bestaansrecht hebben in deze tijd. Zonnepanelen op daken bedrijven verplichten. Er zijn nog steeds veel bedrijven zonder zonnepanelen. Meer communicatie met bedrijven over behoefte + vraag energie. Dat gerealiseerde zonneparken bijvoorbeeld goed gekoppeld worden aan bedrijven in de buurt die de stroom nodig hebben. Energiedistributie tussen bedrijven sturen, bijvoorbeeld als de een meer nodig heeft dan de ander op bepaalde momenten dit efficiënt doen. Goede participatie bij energieprojecten: Er is behoefte aan het faciliteren van gezamenlijke buurtinitiatieven voor energie op lokaal niveau.
Als er toch zonneparken komen, dan met goede inpassing en met (financieel) meeprofiteren voor inwoners.
Uitkomsten gespreksavond Omgevingsvisie Donderdag 22 september 2022 - A, Vredekerk, Hoogezand 1. Opgehaalde waarden (gesproken met vertegenwoordigers van Woldwijck, De Dreven en Gorecht-West)
Trots op: sociale samenhang in de eigen buurt (Gorecht-West). Mensen staan voor elkaar open en zoeken contact. Trots op: Drevenbos (op loopafstand) en andere natuurgebieden in de directe omgeving, zoals de Kropswolderbuitenpolder. Veel mogelijkheden om te wandelen en te fietsen. Het Drevenbos heeft niet alleen een functie voor de aangrenzende wijken. Trots op: het plein voor het Huis van Cultuur en Bestuur. Dit plein brengt reuring in het centrum van Hoogezand. Van waarde: Drevenbos om te recreëren en voor natuurontwikkeling. Dit bos wordt actief beheerd door de bewonerscommissie/bewoners van de wijk De Dreven. Wel in samenwerking met de gemeente. Ook zijn er concrete plannen voor samenwerking met het Aletta Jacobs College bij enkele projecten en bij lichte onderhoudswerkzaamheden. Van waarde: plekken in de wijk (Woldwijck) waar mensen elkaar kunnen ontmoeten en waar kinderen kunnen spelen. Van waarde: de gunstige ligging ten opzichte van de A7 en de N33. Van waarde: de nabijheid van sportvelden en de sporthal. Veel mogelijkheden om te sporten. Kan meer waarde krijgen: Gorechtpark. Dit park is te open en het onderhoud/de inrichting is sleets. De parkeerplaats voelt sociaal onveilig.Het park heeft wel potentie, bijvoorbeeld voor evenementen. Een plus is de aanwezigheid van de Stichting Natuur- en Milieu Educatie (kinderboerderij).
2. Bedreigingen
Het verenigingsleven staat onder druk omdat het moeilijk is om (voldoende) nieuwe vrijwilligers te vinden. Kerkstraat is een knelpunt: druk en de verkeerssituatie bij de t-splitsing ErasmuswegKerkstraat is niet logisch en gevaarlijk.
3. Thema wonen & gezondheid: wat speelt er?
Wonen: tekort aan woningen voor starters en senioren. Zet in op woonvormen voor ouderen zodat er doorstroming ontstaat en gezinswoningen vrij komen voor jongere huishoudens. Voormalige winkel- en bedrijfspanden kunnen omgebouwd worden naar wooneenheden voor starters op de woningmarkt. Kwaliteit vraagt aandacht. Wonen: ontwikkeling van nieuwe (grootschaliger) locaties. De locatie ten noorden van de Burgemeester van Roijenstraat-Oost is nu een zonnepark, maar woningbouw was ook een optie geweest. De Nieuwe Compagnie was een uitlegplan van de gemeente HoogezandSappemeer. Dit plan is niet tot ontwikkeling gekomen als gevolg van de crisis op de woningmarkt, die in 2008 ontstond. Dit plan alsnog ontwikkelen, inclusief groene route. Wonen: voordeel van uitbreidingslocaties is dat eenvoudig een bijdrage geleverd kan worden aan de RES (warmteleidingen).
Wonen: niet alleen koopwoningen, maar ook sociale huurwoningen op nieuwe uitbreidingslocaties. Niet meer ontwikkelen zoals in Vosholen fase 1. Wonen & leefbaarheid: houd ruimte voor ontmoeting in de buurt. Gezondheid: niet besproken.
4. Thema klimaat
Zonnepanelen: zoveel mogelijk op woningen en gebouwen en niet in de vorm van een park met als enige functie opwekken van zonne-energie. Ook aandacht voor zonnepanelen op/bij parkeerplaatsen. Klimaatadaptatie: meer wadi’s voor wateropvang en zorg voor verbinding tussen waterlopen. Onderhoud & beheer: minder maaien en klepelen, meer oog voor biodiversiteit in de bermen. Inzaaien bermen met wilde bloemen-mengsels. Zorgpunt: overbelasting van het netwerk. Hoe is de positie van bewoners ten opzichte van die van bedrijven?
Uitkomsten gespreksavond Omgevingsvisie Hoogezand (Westzijde) Datum: 22 september 2022 - B Locatie: vredekerk Hoogezand Ronde 1 Trots en waarden De Dreven Trots op het tot stand komen van samen beheren van het Drevenbos. In samenwerking met de gemeente. Wordt uitgebreid naar samenwerking met onderwijs. Drevenbos, mooie plek met veel natuur. Gorecht Trots op de nieuwe woningen, geeft rust in de wijk. Trots op het resultaat om een zebrapad te vernieuwen. Groene omgeving rond Hoogezand (polders, zuidlaardermeergebied, Drevenbos) Trots op de sociale wijk, buren staan voor elkaar klaar (in ieder geval op de plek waar de deelnemers wonen) Woldwijck Mooie plekken voor ontmoeting, maar dit kan nog wel beter. Belangrijke waarden zijn de hoeveelheid voorzieningen in Hoogezand - mooi plein, voor iedereen - veel sportmogelijkheden Gedeelde ergernis is de Kerkstraat. Zeer onduidelijke verkeerssituatie, altijd druk, gevaarlijke voorrangssituaties. Veiligheid van verkeer wordt door iedereen als erg belangrijk ervaren. Groene uitvalsbasis en groen in de wijk is ook van belang. Het Gorechtpark zou zich meer kunnen lenen voor evenementen. Door jongeren op het parkeerterrein wordt er wel een onveilig gevoel ervaren. Ook is het park wat ‘sleets’. Het is eigenlijk wel een mooi park, maar door de deelnemers aan tafel wordt er weinig gebruik van gemaakt.
Het Natuur en Milieueducatie centrum is van grote toegevoegde waarde.
Ronde 2 werken, bedrijventerreinen De verdeling van groen aan de zuidkant van Hoogezand en bedrijven en industrie aan de noordkant moet zo blijven. De gemeente moet wel meer een focus aanbrengen. Willen we een woongemeente zijn? Industrie geeft ook overlast. Waarom alles aan de Zuidkant van de A7? Kunnen er geen bedrijven aan de noordkant? De entree van Hoogezand kan aanzienlijk beter. Is er niet meer een mix mogelijk van wonen en werken? Voorbeeld winkelpark: staat allemaal leeg, waarom mag daar niets? Kan er niet een betere verbinding met het centrum worden gemaakt? In het algemeen wordt er teveel ‘in hokjes’ gedacht. Er wordt teveel geregeld. Kan er op de bedrijven niet meer gecombineerd worden met duurzaamheid? Er zijn nu veel zonneparken, maar we zien amper zonnepanelen op bedrijven. De centra is goed beleid op gevoerd, ze zijn aantrekkelijk en belangrijk voor ontmoeting. Ronde 3 Klimaat Een grote groenzone door Hoogezand zou goed zijn. Ruimte om ‘te schuilen’ tegen hittestress en groen waarin water kan wegzakken. Meer bomen zorgen voor verkoeling. Groen in de tuin stimuleren, met bijvoorbeeld een subsidie. Water kan wegzakken via groen, bijvoorbeeld een Wadi. Maakt de wijk aantrekkelijk om te zien en leuk voor kinderen om in te spelen. In Australië wordt de grond vochtig gehouden door irrigatie. Zo kan het water beter weg als het plenst.
Bij nieuwbouw een sedumdak stimuleren door daar bijvoorbeeld in een vergunning soepeler te doen (of zoiets) Ook denken aan groen bij hoogbouw (bijvoorbeeld aan de muren). Denk ook aan monumentale bomen. Deze moeten we koesteren. Jongeren betrekken bij het uitwerken van dit onderwerp, want zij zijn daar erg mee bezig (Bijvoorbeeld via een jongerenwerker). Ook de Hanze Hogeschool (Build environment) zou kunnen meedenken.
Uitkomsten gespreksavond Omgevingsvisie Datum: 26 september 2022 - A Locatie: Zuidbroek Aanwezig: 2 inwoners Tripscompagnie, 2 leden Dorpsraad Muntendam, aangevuld met 2 luisterende leden gemeenteraad, 2 leden adviescommissie gemeenteraad Ronde 1 - Sociale cohesie: saamhorigheid, verbondenheid, ontmoeting, zorg voor elkaar. - Actief verenigingsleven - Leefbaarheid: voorzieningen in de breedste zin o Muntendam: sport, vrijetijd, zwembad, dorpshuis, winkels o Meeden: zwembad (regiofunctie), dorpshuis o Zuidbroek: treinstation o Tripscompagnie: dorpshuis - Heemtuin is een bijzondere plek, veel nuttige functies: natuur, duurzaamheid, recreatie en sociale werkplaats. - Tripbos, natuur, mooie omgeving - Fiets- en wandelpaden - Onderwijs (samenvoeging) in Muntendam - Wens: woningen voor alle doelgroepen, ruimte geven aan wonen (ook op plekken waar dat nu nog niet kan) - Wens: voorzieningen gezondheid Ronde 2 Werken (2 leden Dorpsraad Muntendam, 2 inwoners Tripscompagnie, aangevuld met 2 luisterende leden gemeenteraad en twee leden adviescommissie gemeenteraad - Revitaliseren bedrijventerreinen is nodig - Waar is ruimte voor bedrijven? Afstemmen in de regio. - 1e aanzicht van bederijven is belangrijk: aanzien, variatie, architectuur, afstand tot de weg/fietspad, landschappelijke inpassing, groen. Leek en Gouden Driehoek zijn goede voorbeelden.
- Ga voor bedrijven die aansluiten bij de beschikbare beroepsbevolking, dan wel de jongeren die straks op de arbeidsmarkt komen. Ga voor variatie in werk. - Geen vervuilende industrie - Geen grote dozen in het landschap. - Belangrijke voorwaarde voor bedrijventerrein is goed ontsluiting/veiligheid. - Ruimte voor kleinschalige ondernemers: bedrijfsverzamelgebouw - Organiseer samenwerking op bedrijventerreinen. Ondernemers, maar ook met overheid. Gedeelde verantwoordelijkheid. - Wat kun je met vrijkomende agrarische bebouwing? - Wonen en werken moet kunnen op een bedrijventerrein, geen schijnconstructries. Ronde 2 Buitengebied ( 1 lid Dorpsraad Zuidbroek 1 inwoner Zuidbroek, 2 leden Dorpsraad Muntendam, aangevuld met 2 luisterende leden gemeenteraad en twee leden adviescommissie gemeenteraad
Landbouw - De landbouw gaat een transitie doormaken. Blijft een belangrijke sector voor het buitengebied. Kansen voor duurzame landbouw en natuurbeheer door boeren Recreatie en toerisme - Kansen voor toerisme in de breedste zin: nieuwe economische functie - Netwerk van fietspaden/verbindingen, beleven. - Kleinschalig, kamperen bij de boer. - Schuren -> Caravanstalling Wonen - Tiny houses: voor wie? Eigen inwoners (zeker jongeren) - Extra woningen op het erf voor familie
Natuur en groen - Bos en natuur - Volkstuin, stadstuin (voorbeeld Winschoten) Zorg -
Zorgboerderijen
Uitkomsten gespreksavond Omgevingsvisie Maandag 26 september 2022 - B, Dorpshuis De Broeckhof, Zuidbroek 1. Opgehaalde waarden
Rust, ruimte, openheid van het landschap. De mooie omgeving: de haven, speeltuinen, het groen en agrarische omgeving. Voorzieningen: In Zuidbroek wordt het voorzieningenniveau gewaardeerd. Alle 1e levensbehoeften, bakker slager supermarkt restaurants, zijn aanwezig. Ontsluiting: De bereikbaarheid naar Hoogezand-Sappemeer maar ook naar het oosten via de A7 wordt gewaardeerd. OV over het algemeen ook. Betrokkenheid van inwoners en vriendelijkheid. Als er een probleem is in de omgeving laten inwoners van zich horen. Daarnaast zijn er veel activiteiten in de omgeving, bijvoorbeeld de jaarlijkse feestweek. Kansen en bedreigingen: Opgave is om vrijwilligers te vinden om verenigingen gezond te houden. Meer fietsroutes in de omgeving zouden prettig zijn. Qua wonen voor starters en ouderen is er meer behoefte dan aanbod. De veiligheid moet gewaarborgd blijven
2. Thema wonen
De wachttijden voor huurwoningen en prijzen voor koopwoningen zijn te hoog. Ook zijn er weinig kavels beschikbaar voor bebouwing. Langer thuiswonen: Ook zijn er te weinig woningen voor senioren en woningen voor starters (kleinere woningen liefst met een tuin en levensloopbestendige woningen). Er moet aandacht voor doorstroming komen dat ouderen die in een groot huis wonen en die willen verhuizen dat kunnen doen. Denk ook aan het faciliteren van ‘kangaroewoningen’: een soort mantelzorgwoningen waar 1 woning uit 2 delen bestaat met elk een verschillende voordeur waar in 1 een zorgbehoevende oudere woont en in de ander een inwoner die wat lichte zorg kan verlenen. Sommige inwoners vinden het jammer dat er geen bejaardenhuizen meer zijn. Als ze dan toch niet terugkomen, is als alternatief wellicht in een voorziening in de buurt waar ouderen wonen zoals een ontmoetingsplek / gemeenschapshuis een goed idee. In het algemeen is een mix tussen leeftijden in wijken en dorpen gewenst: ouderen en jongeren door elkaar. Dit geldt ook voor koop en huurhuizen. Overig: Als in dorpskernen meer huizen maken moet ook gedacht worden aan een passend aanbod van voorzieningen. Scholen hebben nu bijvoorbeeld soms al krapte.
Ruimte tussen de dorpen zou op sommige plekken gebruikt kunnen worden voor nieuwbouw, maar wel op zo’n manier dat de dorpen niet aan elkaar vast komen: er moet wel duidelijk ruimte tussen blijven. Er is een voorkeur voor het plaatsen van nieuwe woningen op plekken waar oude gebouwen gesloopt worden - op vrijkomende locaties. Sta als overheid open voor initiatieven van bewoners en faciliteer deze. Maak het proces makkelijker en zorg voor kundige medewerkers als vast contactpersoon en voor minder bureaucratie.
3. Thema duurzaamheid
Duurzaamheid:
Kleine windmolen bij boerderij kan prima, niet in een woonwijk ivm slagschaduw en geluid etc. Faciliteer kleine particuliere initiatieven. Maak hier ruimte voor en besteed daar energie aan. Focus eens echt op zonnepanelen op bedrijven met platte daken. Heel veel bedrijven hebben deze nog steeds niet. Oude NAM-locatie in de buurt van Zuidbroek zou misschien ook passend zijn voor een zonnepark. Een zonne-geluidswal bij de A7 waar zonnepanelen in geïntegreerd zitten zou een goede winwin oplossing zijn. Financieel meeprofiteren voor inwoners van zonneparken in de buurt zou goed zijn. Zoek naar win/win situaties, bijvoorbeeld dus financieel meeprofiteren inwoners. Of een fonds voor mensen die er last van hebben waar zij het geld daarvan voor isolatie woning mogen gebruiken. Zichtbare zonneparken en windmolens hebben inwoners liever niet. Als het dan echt moet dan met goede inpassing en afstand tot bewoning. Maak gebruik van restwarmte stikstoffabriek.
Klimaatadaptatie:
Stimuleren en belonen liever dan opleggen regels als het gaat over tegels in de tuin. Vergroening belonen, bijvoorbeeld ook door projecten met lokale groen-ondernemers en tuincentra. Stimuleer bewoners-initiatieven die voor vergroening zorgen in de openbare ruimte. Verbeter het onderhoud aan openbaar groen. Betrek inwoners hierbij en maak afspraken bij het kopen van snippergroen dat dit niet bebouwd zal worden maar groen zal blijven.
Extra notities: Inwoners kwamen aan deze tafel vooral uit Zuidbroek. Een inwoner gaf aan dat ze het wat veel vond om ook nog naar een terugkoppelavond te komen en vroeg of de uitkomstennotitie ook op de website gezet kon worden. Een andere inwoner was teleurgesteld over het volgens die lage aantal en eenzijdige soort inwoners. Meer ruchtbaarheid, ook in de kranten, en door bewonersorganisaties laten flyeren voor deelname zou beter zijn. Meer tijd daaraan besteden en veel directer contact met inwoners was beter geweest volgens deze inwoner.
Uitkomsten gespreksavond Omgevingsvisie Gebied: Noord Datum: 28 september 2022 - A Aantal deelnemers: circa 12 en 5 leden raad/steunfractie Deel 1 Wat zijn belangrijke waarden?
Actieve dorpen, energiecoöperaties, bloeiend verenigingsleven en gemeenschapszin, samenwerking tussen dorpen (6-dorpenoverleg) Agrarische sector en goede akkergrond Voorzieningen: MFC’s, winkels Historische gebouwen: Juffertoren, kerk van Noordbroek Natuur Toerisme, golfbaan Duurswold Bereikbaarheid en toegankelijkheid per fiets, dorpsommetjes Rust, weidsheid (open landschap) en ontspanning Karakteristieke gebouwen en structuren; lintbebouwing
Deel 2 Trends Wonen, leven en gezondheid
Tekort aan woningen voor starters en senioren; matige zorgvoorzieningen in kleine dorpen is hierbij aandachtspunt Woningbouwprogramma moet evenredig worden verdeeld over de gemeente. Nu teveel nadruk op stedelijk gebied Nieuwbouw houdt mensen vast en draagt bij aan instandhouding voorzieningen Ook behoefte aan sociale huur; Lefier pakt dit niet op Locaties voor nieuwbouw is maatwerk per dorp; vrijkomende locaties invullen maar ook onderzoeken waar uitleg mogelijk is Aandacht voor realisatie dorpstuinen (voorbeeld Noordbroek); dit bevordert gezond eten en ontmoeting tussen verschillende generaties Onderzoek of bij nieuwbouw een mix van starters en senioren kan worden gerealiseerd Behoefte aan levensloopbestendige woningen Aandacht voor overlast N387 (geluid), houtstook en gewasbestrijdingsmiddelen
Leren, werken en ondernemen
De schaalgrootte van (agrarische)bedrijven zorgt voor (verkeers)druk in de dorpen De kans om het buitengebied optimaal te benutten schuurt met de waarde van ruimte en rust Invulling geven aan lege (winkel)panden is een opgave Geen groei/uitbreiding voorzien van andere ondernemingen. Wel ruimte voor kleinschalige niet-agrarische bedrijvigheid
Energie en klimaat
Er zijn alternatieven nodig voor grote energieopwekker zoals grote windturbines en zonneparken. Gemeente is (over)verzadigd. Nadruk op/bij bestaande bouw Aandacht voor innovatie zoals smart grid om mini-netwerken (dorp of meerdere dorpen) te creëren en/of aquathermie. Hierbij kansen benutten van bestaande activiteiten zoals aanleg glasvezel. Aandacht voor innovatie landbouw; slimme machines en lager energieverbruik Energietransitie als kans voor landschapskunst (Kinderdijk van kleine turbines)
Platteland
Behoud het landelijk gebied. Grote ontwikkelingen zoals windturbines schuren met de weidsheid. Behoud de dorpsheid (contrast met stedelijkheid), houd historische landschapsstructuren in stand en versterk deze waar nodig. Behoud zichtbaarheid van de torentjes Recreatie en toerisme is een belangrijke factor, maar moet in balans zijn met waarden; kansen voor vaarrecreatie, camperplaatsen, mini-campings en horecavoorzieningen 9bijv een pleisterplaats in het Roegwold) De landelijk trend van stoppende boeren wordt niet herkend Voor de bereikbaarheid is bezit auto noodzakelijk. Het niveau van het OV is slecht, maar bussen zitten ook regelmatig leeg. Er is een andere blik op OV nodig
Uitkomsten gespreksavond Omgevingsvisie Bijeenkomst 28 september 2022 – B Siddeburen
Trots: Schildwolde: de Juffertoren, Roegwold, het Schilmeer. Nog een supermarkt en visboer in het dorp. Siddeburen: MFC Siddeburen – grote groep vrijwilligers die samenwerken; dorpsbewoners die ondernemer zijn en betrokken bij het dorp. Actief dorp, met feestweek, samen activiteiten opzetten, tradities en oude gebruiken uitdragen. Een echt familiedorp. Zorg in Siddeburen: zorg over woningbouw; hoe familiedorp kunnen behouden? Kinderen moeten nu elders woning zoeken, dus trekken (onvrijwillig) weg. Noordbroek: MFC met dorpstuin. Dorp heeft nog aantal voorzieningen weten te behouden, actief dorp. Ook mooi dorp met oude, mooie gebouwen, zoals de kerk = mooiste kerk van Groningen. Veel historie, actief verenigingsleven. Tjuchem: trots op actieve verenigingsleven. Mooie gebiedsvisie Steendam en Tjuchem samen gemaakt, mede vanuit de versterkingsopgave. Steendam: zelfredzaam dorp, heel veel zelf doen, bijv. in de versterkingsopgave. Frustratie: gemeente is geen prettige samenwerkingspartner, geen contactpersoon. Gevoel van niet serieus genomen door gemeente. Sinds herindeling de communicatie niet goed. Voorbeeld: glasvezel in het buitengebied; vrijwilliger werkt als semiambtenaar.
Thema’s Bedrijvigheid en werkgelegenheid Agrarisch bedrijf: landbouw: akkerbouw en energieopwekking aan de Hoofdweg Siddeburen. Druk gebied. Levert groene stroom aan omgeving. Infrastructuur voor stroomvoorziening is echter niet/onvoldoende. Eventueel nog groei van bedrijf met groter gebouw – dat goed past in omgeving. WE leven in een 24-uurs economie, betekent ook transportleveringen op zondagen. Agrarische sector is grootste bedrijvigheid in het gebied. Transport is een last voor de dorpen. Bij vergunningverlening kan daar rekening mee gehouden worden. Dus kans: kijken naar de verkeersstromen. Vraagstuk: verkeersstromen voor landbouw verbeteren versus niet verder groeien naar grootschaligheid in de landbouw (transitie landbouw). De POP3 heeft invloed gehad: in buitengebied mag niet gebouwd worden (provincie). Bedrijventerrein Siddeburen is nog niet vol. Tegelijkertijd lege winkelpanden in centrum dorp. Kans: invulling geven aan deze legen panden – voorbeeld: cultuurhuis Damsterplas.
Mogelijkheden recreatie en toerisme in oud-gemeente Slochteren gebied met wandel -en fietspaden. In oud-gemeente Menterwolde (w.o Noordbroek) slecht toegankelijkheid voor fietsen, naar school of recreatief. Kans: naar voorbeeld Westerkwartier fietssnelpaden, goed fietsnetwerk. Realiseren brede fietspaden vanuit de westkant van Midden-Groningen (verbinding stad); koppelen van vaarroutes. Energie&klimaat Windmolens = landschapsvervuiling. Waar je kijkt en rijdt, zie je windmolens en zonneparken. Wordt ervaren als verkwanselen van het buitengebied. Horizon houdt niet op bij de gemeentegrens. Kans: meer gebruik maken van bestaande daken voor zonnepanelen. De infrastructuur moet op de kop. Doelen overheid: iedereen elektrisch rijden, dan heb je opgave in het gebruik van elektriciteit. Kans: Smartgrid = bewezen techniek om circulaire energie te maken (soort mininetwerk in een dorp) Mogelijkheid van aquathermie in Schildmeer? Als we graven voor glasvezel, dan ook andere kansen benutten. Je hebt ook slimme machines die zorgen voor minder energieverbruik (in landbouw bijv.). Denken vanuit maatschappelijk verdienmodel ipv individueel verdienmodel. Er zijn meerdere innovatieve oplossingen nodig. Geeft langer tijdspad dan we bereid zijn te accepteren. Duurzame woningen: isoleren, ondersteuning overheid aan inwoners die dat niet zelf kunnen betalen.
Ook nodig: bevlogenheid met de omgeving – we kunnen innovatie ook benutten als vorm van landschapskunst, bijv. een moderne variant van de Kinderdijk. Klimaat: droogte en natheid. Boeren en natuurorganisaties hebben verschillende (tegengestelde) belangen. De ideale wereld bestaat niet – iedereen heeft een eigen belang. De boer is spil van meerdere andere belangen = overheid, burger, projectontwikkelaar. Idealisme en realisme als kern van gesprek.
2.
Uitkomsten enquête – aanvullingen op uitkomstennotitie
Bijlage 2 Uitkomsten per vraag van de enquête voor onderdelen die niet in de uitkomstennotitie te lezen zijn NB hier is aanvulling nodig op het punt open vragen Vraag 11 Op het platteland wonen en werken mensen. Hoe mag het platteland er over 30 jaar uitzien? Geef aan wat u belangrijk vindt met een cijfer; 3 is hoog en 1 is laag. 11a Ruimte voor recreatie op het platteland
Meer horeca (restaurant/theehuisje); Meer wandel-, fiets- en ruiterpaden; Meer zwemgelegenheid, vis- en vaarwater; Meer bos; Meer gelegenheid om te kamperen; Meer gelegenheid om een huisje te huren; Meer gelegenheid om te overnachten in een camper;
11a. Ruimte voor recreatie op het platteland - Meer horeca (restaurant/theehuisje)
Geen voorkeur Belangrijk Onbelangrijk
11a. Ruimte voor recreatie op het platteland - Meer wandel-, fiets- en ruiterpaden
Geen voorkeur Belangrijk Onbelangrijk
11a. Ruimte voor recreatie op het platteland - Meer zwemgelegenheid, vis- en vaarwater
Geen voorkeur Belangrijk Onbelangrijk
11a. Ruimte voor recreatie op het platteland - Meer bos
Geen voorkeur Belangrijk Onbelangrijk
11a. Ruimte voor recreatie op het platteland - Meer gelegenheid om te kamperen
Geen voorkeur Belangrijk Onbelangrijk
11a. Ruimte voor recreatie op het platteland - Meer gelegenheid om een huisje te huren
Geen voorkeur Belangrijk Onbelangrijk
11a. Ruimte voor recreatie op het platteland - Meer gelegenheid om te overnachten in een camper
Geen voorkeur Belangrijk Onbelangrijk
11b Ruimte voor wonen op het platteland
Woningen bouwen op het platteland aan de rand van grote plaatsen zoals Hoogezand; Woningen bouwen op het platteland aan de rand van dorpen; Leegkomende boerderijen ombouwen tot woningen.
11b. Ruimte voor wonen op het platteland - Woningen bouwen op het platteland aan de rand van grote plaatsen zoals Hoogezand
Geen voorkeur Belangrijk Onbelangrijk
11b. Ruimte voor wonen op het platteland - Woningen bouwen op het platteland aan de rand van dorpen
Geen voorkeur Belangrijk Onbelangrijk
11b. Ruimte voor wonen op het platteland - Leegkomende boerderijen ombouwen tot woning
Geen voorkeur Belangrijk Onbelangrijk
11c Ruimte voor energie op het platteland
Kleine windmolens bij een bedrijf of huis op het platteland; Kleine zonnevelden aan de rand van een dorp; Zonnepanelen op daken. 11c. Ruimte voor energie op het platteland - Kleine windmolens bij een bedrijf of huis op het platteland
Geen voorkeur Belangrijk Onbelangrijk
11c. Ruimte voor energie op het platteland - Kleine zonnevelden aan de rand van een dorp
Geen voorkeur Belangrijk Onbelangrijk
11c. Ruimte voor energie op het platteland - Zonnepanelen op daken
Geen voorkeur Belangrijk Onbelangrijk
Vraag 12 De landbouw in Midden-Groningen is belangrijk. Maar boeren hebben het moeilijk. Door de klimaatverandering is het in de winter vaker nat en in de zomer vaker droog. Er is vaker te weinig water en de bodem daalt op sommige plekken. Ook worden de regels erg ingewikkeld. Bijvoorbeeld voor mest en stikstof. En worden de kosten voor energie steeds hoger. Het betekent dat veel boeren de komende jaren moeten besluiten hoe ze verder gaan. En of ze verder gaan. De gemeente heeft niet zoveel te zeggen over de regels voor de boeren. Daar gaan de provincie en het rijk over. Maar de gemeente wil de boeren wel helpen waar dat kan. Daarom staan hieronder een aantal mogelijkheden voor boeren die gaan stoppen met hun bedrijf en boeren die doorgaan. En wij zijn benieuwd welke u belangrijk vindt. 12a – Landbouw in de toekomst Belangrijk voor boeren die stoppen:
Leegstaande gebouwen ombouwen tot woning of meerdere appartementen; Leegstaande boerderijen omvormen tot een zorgboerderij of een hofje voor ouderen; Anders: ……
Belangrijk voor boeren die doorgaan:
Aanvulling op het inkomen door energie: zonnepanelen op het dak en kleine windmolens voor stroom; Aanvulling op het inkomen door recreatie: kamperen bij de boer; Aanvulling op het inkomen door streekproducten maken en verkopen op het bedrijf; Aanvulling op het inkomen door mee te werken aan landschapsonderhoud en recreatieve paden aan de randen van het land; Anders: …
3.
Verslagen middagen met experts
Expert bijeenkomst Midden-Groningen bebouwde omgeving 4 oktober 2022 Aanwezig: ondernemers middenstand, vertegenwoordigers Stichting POSO, vertegenwoordigers verzekeringen/makelaardij, vertegenwoordiging ondernemersvereniging, vertegenwoordigers Adviesraad Sociaal Domein Gemeente: Richard van Benthem BügelHajema Adviseurs; Mischa Teensma Belangrijke punten die zijn ingebracht; 1. Een visie begint met ambities en doelen. We kunnen niet meteen over wonen praten maar moeten eerst bepalen wat voor gemeente we zijn en wie we allemaal willen huisvesten. 2. Belangrijk om ons te richten op forensen en hoog opgeleiden. Dit in verband met een goede balans van doelgroepen in de gemeente. 3. Gemengd wonen is belangrijk; zowel duur als goedkoop. 4. Er zijn zorgen over jeugd en drugs en afhakende jongeren. Wat kan daarbij helpen? Via sport of jongerenwerk kunnen jongeren mogelijk worden bereikt. Kinderen van verschillende achtergronden met elkaar naar school. 5. Er moet goede ouderenhuisvesting zijn. Dit is goed voor doorstroming. De bejaardenhuizen van vroeger worden gemist. Niet iedereen wil lang thuis blijven wonen. Nieuwe vormen zoals knarrenhoven zijn een goede oplossing. Er moet centraal gelegen huisvesting voor ouderen zijn. 6. Betaalbare bouw is belangrijk. Bijvoorbeeld door modulair te bouwen. Het oude systeem van premie A en B woningen wordt gemist.
Een premie A/B systeem 2.0 is gewenst. 7. Het is belangrijk dat de Omgevingsvisie uitgaat van inclusiviteit; iedereen zoveel mogelijk gelijke kansen.
8. Ontmoetingsplekken zijn erg belangrijk voor inclusie, bestrijding van eenzaamheid en zorg voor elkaar. De dorpshuizen en MFC’s zijn onmisbaar. Er zijn plaatsen waar deze zeer worden gemist. Het verenigingsleven zakt in elkaar als zo’n voorziening verdwijnt. Er zijn dan wel alternatieven maar die liggen bij commerciële partijen en zijn daarom voor verenigingen onbetaalbaar (voorbeeld KielWindeweer). 9. Het is belangrijk dat initiatieven vanuit dorpen/wijken/ondernemers vlot worden gefaciliteerd door de overheid. 10. In deze tijd van klimaatverandering moeten eisen worden gesteld aan waterberging. In andere landen (België) gelden daarvoor al meer regels. Het zou ook goed zijn om gezien de klimaatverandering grote, collectieve parkeerplaatsen aan te pakken, bijvoorbeeld met waterdoorlatende verharding en meer bomen.
Expert bijeenkomst Midden-Groningen buitengebied 15 november 2022 Aanwezig: Vertegenwoordiging van LTO, ANLB Slochteren, Agrarisch Collectief Midden-Groningen, SBB, stichting Fraeylemaborg, Waterschap Hunze en Aa’s, Marketing Midden-Groningen, melkveehouderij en akkerbouw, Heemtuin, Ouderenhuisvesting, Veiligheidsregio Gemeente: Richard van Benthem, Jeroen van Brussel BügelHajema Adviseurs: Mischa Teensma Belangrijke punten die zijn besproken; 1. In de bijeenkomst is veel gepraat over de wenselijkheid van sturing tegenover de ruimte voor maatwerk. Hierin verschilden de deelnemers van mening. Sommigen gaven aan in het geheel geen inkleuring van gebieden te willen, anderen vonden dit juist zeer noodzakelijk. Tussen deze twee uitersten zal een balans gezocht moeten worden. 2. Er is gesproken over het ontbreken van openbaar vervoer in grote delen van het buitengebied. Er is in Midden-Groningen nog een redelijke basis, maar er zijn zeker gebieden waar geen bus komt. Aan de andere kant is er besef dat bussen die er zijn ook vaak mager gevuld zijn. Het gesprek ging over de wenselijkheid om in slecht ontsloten gebieden initiatieven toe te staan voor nieuwe woningen. Ook ging het gesprek over alternatieven voor de bus. Aangegeven is dat de gemeente een zeer beperkte invloed heeft op OV. Voorbeelden waarin dorpsinitiatieven zijn gefaciliteerd door gemeenten zijn waardevol. 3.
Bij het gesprek over ouderenhuisvesting was iedereen het eens voor het belang van aanbod en variatie in het aanbod. Zowel qua ligging/plek als qua vorm. Er werden voorbeelden genoemd van wensen voor meergeneratiewoningen op een boerderij die niet
werden toegestaan. In sommige plaatsen zoals Harkstede is er een heel mooi aanbod. Blijft staan dat ook hier geen 24-uurs toezicht is. 4. Vanuit de landbouw werd aangegeven dat er geen areaalverlies moet plaatsvinden. De grond is hard nodig omdat voedsel hard nodig is, omdat de bevolking groeit en omdat er een hoge kwaliteit is van de landbouw in dit gebied. Als gevolg van extensivering is er relatief gezien meer landbouwgrond nodig. Later in het gesprek pleitte een van de aanwezigen om ook zeker de waarde van het gebied als landbouwgebied op te nemen; mooie piepervelden en opgroeiende gewassen zijn een kwaliteit. Areaalbehoud is een lastige nu er zoveel andere ruimteclaims zijn. Ook gaf het Waterschap aan dat er wel verschillen zijn in de gebieden voor wat betreft de waterhuishouding. In de veenoxidatiegebieden is het wenselijk dat het waterpeil zo hoog mogelijk blijft. In deze discussie kwam weer de tegenstelling naar voren van sturing op basis van bodem en water of maatwerk per geval en keuzevrijheid voor iedere ondernemer. 5. Vanuit recreatie en natuur werd aangegeven dat richting de toekomst veel meer mengvormen kunnen ontstaan. Ook de vertegenwoordigers van de landbouw beaamden dit. Als er bloemrijke akkerranden zijn dan is dat goed voor de biodiversiteit en voor de aantrekkelijkheid van het gebied. Ook het boerenbedrijf zelf is interessant voor recreanten.
MiddenGroningen heeft voor toerisme veel te bieden wat ook de leefbaarheid ten goede komt. Gevaar is mogelijk dat initiatieven zoals de beoogde Kijkstal in het Roegwold te succesvol gaan zijn. Er komen in het nabijgelegen Meerstad zo’n 20.000 mensen bij. Sommigen brachten naar voren dat je het bezoek dan moet gaan reguleren. Of meer van dergelijke initiatieven verspreid over de gemeente toestaan zodat de recreanten zich spreiden. Een groene loper door Midden-Groningen; dat is een mooi perspectief voor de toekomst van de gemeente. 6. Vanuit landbouw werd aangegeven dat duurzame energie een belangrijke neventak kan zijn. Kleine windturbines worden in het
algemeen aanvaardbaar gevonden. Deze mogen nu alleen in het bouwvlak, waar ook belangrijke erfbeplanting is. Gevraagd wordt of er niet wat ruimer kan worden gekeken naar plaatsingsmogelijkheden. 7. Er zijn meer voorbeelden waarin mensen tegen regels aan lopen bij initiatieven die ook een belangrijk maatschappelijke doel dienen. Genoemd werden de karakteristieke gebouwen in het aardbevingsgebied en de mogelijkheden tot herbouw in een nieuwe vorm of verplaatsing van bouwrechten. Genoemd werd ook het belang van dubbelgebruik van de parkeerruimte in de omgeving van de Fraeylemaborg in het weekend als er veel mensen naar markten en tentoonstellingen komen. 8. Tot slot wordt gesproken over verkeersveiligheid. Er is veel druk op de wegen in de linten. Daarover moet veel transport van agrarische bedrijven maar is ook veel ander verkeer. Is hier een oplossing voor? Er worden ook specifieke zorgen uitgesproken over de Lagelandseweg en Luddewegsterweg en de combinaties van verkeer en druk die daar wordt verwacht. 9. De deelnemers zijn van mening dat de gemeente in de omgevingsvisie moet aangeven wat zij wil behouden, wat de visie op de toekomst is en dat om dit te bereiken keuzes moeten worden maken. Om deze visie te realiseren is lenigheid vereist.