04 Onderzoeksrapport Ouderenbeleid

14

Document beantwoording technische vragen begroting 2022 en najaarsnota 2021.

| 25 | Rapport Tussenevaluatie ouderenbeleid - Rekenkamer Midden-Groningen

Raadsleden hebben van een voorzitter van een ouderenorganisatie gehoord dat hij zich verweesd voelt waar het gaat om het contact met de gemeente. Raadsleden vermoeden dat dat voor veel ouderen geldt. Er zijn veel wisselingen geweest binnen de organisatie en het is onbekend wie waarover gaat. Raadsleden begrijpen de ergernissen van ouderen daarover wel. Raadsleden hebben de indruk dat er grote verschillen zitten in behoeften en wensen binnen de groep ouderen. Zij zouden graag zicht krijgen op de (groepen) ouderen die op dit moment niet bediend worden door de gemeente Midden-Groningen.

| 26 | Rapport Tussenevaluatie ouderenbeleid - Rekenkamer Midden-Groningen

Zowel de ambtelijke organisatie als de portefeuillehouder constateren dat de gemeenteraad zelf niet heel actief naar het ouderenbeleid vraagt. Volgens hen komt dit mogelijk doordat de resultaten nog gerealiseerd moeten worden, het beleid loopt nog tot 2024, en doordat er sinds de verkiezingen in 2022 een nieuw college en een nieuwe raad zitten die niet als zodanig bij de totstandkoming van het ouderenbeleid betrokken zijn geweest. De ouderenorganisaties hebben eind 2022 zelf een brief naar de raad gestuurd over de communicatie richting ouderen, waaronder de beperkte bezorging van de regiokrant waarin naast mededelingen van de gemeente ook activiteiten voor ouderen staan vermeld. Zij gaan hierover in gesprek met de raad.

| 27 | Rapport Tussenevaluatie ouderenbeleid - Rekenkamer Midden-Groningen

H7 | Analyse, conclusies en aanbevelingen In dit hoofdstuk worden de hiervoor beschreven bevindingen geanalyseerd met behulp van het normenkader (zie ook bijlage 5). Ook worden er conclusies getrokken en aanbevelingen gedaan.

7.1 Ouderenbeleid in Midden-Groningen: de praktijk versus de normen Beleid De gemeenteraad van Midden-Groningen heeft in 2021 het beleidskader voor het ouderenbeleid vastgesteld. In het beleid zijn doelen, beoogde resultaten en activiteiten opgenomen, maar deze zijn onvoldoende SMART geformuleerd. Zo is er bijvoorbeeld geen tijdpad opgenomen waardoor het niet duidelijk is wanneer welke activiteiten zullen plaatsvinden en wanneer welke resultaten worden verwacht. Ook worden er, door de partners van de gemeente en ook door de gemeente zelf, vraagtekens geplaatst bij de mate waarin de doelen (nog) realistisch zijn. Relaties tussen het ouderenbeleid en andere beleidsterreinen worden globaal benoemd, deels in het ouderenbeleid en deels in aanvullende informatie vanuit het college. Er is geen overkoepelend uitvoeringsplan voor het ouderenbeleid en ook de wijze waarop het ouderenbeleid wordt gemonitord is niet nader uitgewerkt. Organisatie De organisatiestructuur die werd beoogd voor het ouderenbeleid heeft in de praktijk nog geen vorm gekregen. Zo is de ‘Regiegroep Midden-Groninger Platform Ouderen’ tot op heden nog niet ingericht en van start gegaan.

Binnen de gemeente Midden-Groningen is het ouderenbeleid belegd bij de beleidsmedewerker welzijn, maar het raakt ook de werkzaamheden van andere (beleids)medewerkers, bijvoorbeeld de medewerkers die verantwoordelijk zijn voor de Wmo en wonen. Er is geen overkoepelend overzicht van wie welke rollen, taken en verantwoordelijkheden heeft met betrekking tot de doelgroep ouderen. Samenwerkingspartners, waaronder de ouderenorganisaties, constateren dat er veel personele wisselingen zijn geweest bij de gemeente, zowel ambtelijk als bestuurlijk. De gemeente heeft een vast ambtelijk aanspreekpunt voor haar partners en deze wordt ook als zodanig door de partners herkend. Samenwerkingspartners ervaren het contact met de huidige contactpersoon en met de eerdere contactpersonen als prettig. Over de afstemming binnen de gemeente zijn zij minder positief. Er is inzicht in de beschikbaarheid van middelen voor het ouderenbeleid en tot op zekere hoogte in de besteding daarvan. Een totaaloverzicht van beschikbare middelen voor de doelgroep ouderen kan op dit moment niet worden gegeven.

| 28 | Rapport Tussenevaluatie ouderenbeleid - Rekenkamer Midden-Groningen

Uitvoering Er is zeer beperkt zicht op de activiteiten die zijn uitgevoerd in het kader van het ouderenbeleid. Er is een tussenrapportage opgesteld over 2021 en een globale jaarplanning voor 2022. De activiteiten die volgens de jaarplanning voor 2022 waren beoogd zijn deels uitgevoerd. Er is geen overzicht van hoe deze activiteiten zich verhouden ten opzichte van het geheel aan beoogde activiteiten die zijn beschreven in het ouderenbeleid. Het is bekend met welke organisaties de gemeente samenwerkt bij het ouderenbeleid, maar er zijn geen samenwerkingsafspraken gemaakt. Ook lijken de samenwerkingspartners zelf nog zoekende naar hun rol in relatie tot de gemeente, met name de ouderenorganisaties. Samenwerkingspartners zijn bij de totstandkoming van het beleid betrokken geweest, maar zijn sindsdien beperkt betrokken bij het implementeren en uitvoeren van het ouderenbeleid. Signalen vanuit samenwerkingspartners worden naar hun mening onvoldoende omgezet in actie. Verantwoording In de commissievergadering van 11 februari 2021 waarin het ouderenbeleid op de agenda stond doet de toenmalige portefeuillehouder de toezegging om de raad middels een raadsbrief te informeren over onder meer het uitvoeringsplan en de verbinding van het ouderenbeleid met andere beleidsterreinen. Deze raadsbrief is ook verstuurd.

Vervolgens wordt tijdens de raadsvergadering waarin het ouderenbeleid werd vastgesteld door de portefeuillehouder de toezegging gedaan dat er een uitvoeringsplan wordt opgesteld. In dit uitvoeringsplan worden de inzichten uit de raadsbrief, onder andere waar het gaat om de verbinding met andere beleidsterreinen, meegenomen. Dit uitvoeringsplan zou rond de zomer van 2021 gereed zijn, maar is tot op heden niet tot stand gekomen. Dit laatste is voor zover bekend niet expliciet aan de raad gecommuniceerd. Bij de totstandkoming van het ouderenbeleid is de gemeenteraad actief betrokken geweest. Het ouderenbeleid is vervolgens door de raad vastgesteld. Er zijn geen afspraken gemaakt over de wijze waarop de raad over het ouderenbeleid wordt geïnformeerd. In verschillende planning- en controldocumenten en via raadsbrieven wordt melding gemaakt van (ontwikkelingen in) het ouderenbeleid. Raadsleden ervaren zelf dat zij nauwelijks geïnformeerd worden over het ouderenbeleid, maar blijken zelf ook weinig naar de uitvoering van het ouderenbeleid te informeren.

7.2 Conclusies Conclusie 1: De toegevoegde waarde van specifiek ouderenbeleid is niet duidelijk De gemeente Midden-Groningen heeft specifiek ouderenbeleid, een keuze waarvoor nog altijd breed draagvlak bestaat. Op dit moment is het voor zowel de gemeente als haar samenwerkingspartners echter onvoldoende duidelijk hoe de doelen, resultaten en activiteiten van het ouderenbeleid zich verhouden ten opzichte van die van andere, aanpalende beleidsterreinen en welke middelen (capaciteit, geld) overall beschikbaar zijn en worden ingezet voor de doelgroep ouderen. De toegevoegde waarde van specifiek ouderenbeleid voor de praktijk is daarmee lastig te bepalen.

| 29 | Rapport Tussenevaluatie ouderenbeleid - Rekenkamer Midden-Groningen

Conclusie 2: Het is niet bekend of het ouderenbeleid op koers ligt In het ouderenbeleid heeft de gemeente aangegeven dat zij samen met de betrokken partijen een uitvoeringsplan gaat opstellen en gaat toetsen welke monitoringsinstrumenten het meest passend zijn. Het ouderenbeleid is tot op heden niet uitgewerkt in één of meerdere uitvoeringsplannen. Ook is niet uitgewerkt hoe de monitoring gaat plaatsvinden. Hierdoor is het op dit moment niet mogelijk om te beoordelen of de gemeente op koers ligt met de uitvoering van het ouderenbeleid; die koers is immers onvoldoende uitgewerkt en wordt (dus) niet actief gevolgd. Er is op dit moment zeer beperkt zicht op de mate waarin de beoogde activiteiten zijn uitgevoerd en de resultaten. Conclusie 3: Samenwerking verloopt prettig, maar is onvoldoende gestructureerd Het ouderenbeleid is tot stand gekomen in samenwerking met een groot aantal partners. Deze werkwijze en de samenwerking met de gemeente op persoonsniveau worden door de verschillende betrokkenen als prettig ervaren. De in het ouderenbeleid vastgelegde structuur en processen zijn echter nog onvoldoende uitgewerkt in (samenwerkings)afspraken en zijn nog niet geïmplementeerd. Dit leidt tot onduidelijkheid over wat er van elkaar verwacht kan worden; tussen gemeente en samenwerkingspartners en tussen samenwerkingspartners onderling.

Co-creatie is het uitgangspunt, maar wat dit nu betekent voor de rollen, taken en verantwoordelijkheden van de verschillende betrokkenen is niet duidelijk. Conclusie 4: Controlerende rol van de raad komt onvoldoende uit de verf Bij de totstandkoming en vaststelling van het ouderenbeleid is de gemeenteraad actief betrokken geweest. De informatievoorziening aan de raad over de uitvoering van het ouderenbeleid is beperkt en gefragmenteerd. De controlerende rol van de gemeenteraad wordt, mede daarom, onvoldoende ingevuld.

7.3 Aanbevelingen Aanbeveling 1: Bepaal de koers van het ouderenbeleid voor 2023-2024 en volg deze Het ouderenbeleid van de gemeente Midden-Groningen heeft een looptijd van 2021 t/m 2024. Aanbevolen wordt om op korte termijn, conform de afspraken die zijn gemaakt bij de vaststelling van het beleid, de vertaalslag te maken naar een uitvoeringsplan voor de resterende looptijd van het beleid. Daarin moet in ieder geval een tijdspad worden opgenomen evenals indicatoren om de resultaten te beoordelen en een plan voor de invulling van de monitoring. Aanbeveling 2: Geef invulling aan het beoogde proces van cocreatie Ook moeten het proces van co-creatie en de organisatie zoals beschreven in het ouderenbeleid verder vorm krijgen. Hierbij wordt aanbevolen nog eens kritisch te kijken naar de opzet en verwachte meerwaarde van de ‘Regiegroep Midden-Groninger Platform Ouderen’. De regierol bij de vertaalslag naar een uitvoeringsplan, het uitwerken van de monitoring en het faciliteren van het proces en de samenwerking ligt bij de gemeente Midden-Groningen.

| 30 | Rapport Tussenevaluatie ouderenbeleid - Rekenkamer Midden-Groningen

Aanbeveling 3: Concretiseer de opdracht aan Kwartier Zorg & Welzijn Een deel van de taken die kunnen bijdragen aan het realiseren van de ambities en doelen van het ouderenbeleid is belegd bij Kwartier Zorg & Welzijn, maar dit is nog onvoldoende vertaald in de opdracht die Kwartier Zorg & Welzijn vanuit de gemeente krijgt. Het is van belang om expliciete, aanvullende (resultaat)afspraken te maken om zo de relatie tussen de gemeente als opdrachtgever en Kwartier Zorg & Welzijn als opdrachtnemer in het kader van het ouderenbeleid te concretiseren. Aanbeveling 4: Controlerende rol van de raad versterken De raad wordt aanbevolen om aan het college kenbaar te maken op welke wijze hij geïnformeerd wil worden over het ouderenbeleid en concreet te maken welke informatie daarvoor nodig is. Aanbeveling 5: Oog voor alle ouderen in Midden-Groningen De gemeente Midden-Groningen kent actieve ouderenorganisaties die de weg naar de gemeente goed weten te vinden. Het is van belang om bij de verdere uitwerking en uitvoering van het ouderenbeleid oog te hebben voor de groepen ouderen die wellicht minder goed vertegenwoordigd zijn, zoals ouderen die woonachtig zijn in bepaalde delen van de gemeente, ouderen uit bepaalde migrantengroepen en ouderen die minder digitaal vaardig en/of laaggeletterd zijn.

| 31 | Rapport Tussenevaluatie ouderenbeleid - Rekenkamer Midden-Groningen

Bijlage 1 | Bestudeerde documenten ●

● ● ● ● ● ● ● ● ● ● ● ● ● ● ●

Planning- en controldocumenten ○ Programmabegrotingen 2021, 2022 en 2023. ○ Jaarstukken 2021. ○ Voorjaars- en najaarsnota’s 2021, 2022 en 2023. Collegeprogramma 2022-2026 Samen aan de slag! Ouderenbeleid gemeente Midden-Groningen 2021-2024. Raadsvoorstel ouderenbeleid raad 4 maart 2021. Advies ouderenbeleid van de Adviesraad Sociaal Domein oktober 2020. Plan van aanpak Eén tegen eenzaamheid, november 2021. Aanvraagformulier Subsidie dagactiviteiten mensen met dementie ZonMw. Beleidsnotitie gezondheid 2021-2025. Document beantwoording technische vragen begroting 2022 en najaarsnota 2021 met betrekking tot het onderdeel ouderenbeleid. Vooronderzoek Rekenkamer. Plan van aanpak ouderenbeleid. Raadsbrief Aanvullende informatie ouderenbeleid, 18 februari 2021. Raadsbrief ouderenbeleid 2021, 21 december 2021. Raadsbrief stand van zaken sociaal domein, 22 februari 2022. Jaarplanning 2022 Stuurgroep ouderenbeleid. Tussenrapportage ouderenbeleid, 20 november 2021.

| 32 | Rapport Tussenevaluatie ouderenbeleid - Rekenkamer Midden-Groningen

Bijlage 2 | Respondenten Functie/organisatie

Datum

Beleidsadviseurs gemeente Midden-Groningen

29 november 2022

Voorzitter POSO en voorzitter PCOB

8 december 2022

Leidinggevende Welzijn en maatschappelijke diensten bij Kwartier Zorg & Welzijn

12 december 2022

Voorzitter KBO en penningmeester provinciale KBO

12 december 2022

Adviesraad Sociaal Domein

12 december 2022

Portefeuillehouder

12 december 2022

Raadsleden gemeente Midden-Groningen

15 december 2022

Gebiedsondersteuner/Sociaal Cultureel Werker Kwartier Zorg & Welzijn

22 december 2022

Voorzitter Ouderenraad Midden-Groningen

12 januari 2023

| 33 | Rapport Tussenevaluatie ouderenbeleid - Rekenkamer Midden-Groningen

Bijlage 3 | Normenkader Onderzoeksvraag

Norm

Beleid Vraag 1 Welk beleid heeft de gemeente Midden-Groningen ten aanzien van ouderen?

● ● ●

Het beleidskader is vastgesteld en actueel. De doelen zijn benoemd en SMART geformuleerd. Er is expliciet in kaart gebracht welke resultaten gerealiseerd dienen te worden.

Vraag 2 In hoeverre is het ouderenbeleid verbonden met en ingebed in andere beleidsvelden en hoe wordt omgegaan met eventuele belemmeringen vanuit andere beleidsvelden?

●

Relaties met andere beleidsterreinen zijn expliciet benoemd en duidelijk gemaakt. In andere beleidsterreinen zijn relaties met het ouderenbeleid expliciet benoemd en duidelijk gemaakt.

Vraag 3 Het beleidsplan wordt geoperationaliseerd met een uitvoeringsplan, waarbij ook de monitoring is ingevuld. Wat is de stand van zaken van het uitvoeringsplan en hoe kan dit beoordeeld worden?

●

●

Het beleidskader is uitgewerkt in een uitvoeringsplan met daarin onder meer de te ondernemen activiteiten, de benodigde inzet van capaciteit en middelen, een beschrijving van de wijze waarop monitoring plaatsvindt en een planning.

Organisatie Vraag 4 Hoe is de uitvoering van het ouderenbeleid in de gemeentelijke organisatie georganiseerd qua taken, rollen en verantwoordelijkheden?

●

Er is een overzicht van de taken, rollen en verantwoordelijkheden en deze zijn duidelijk bekend in de organisatie. ● Samenwerkingspartners herkennen een duidelijke organisatie aan de kant van de gemeente. ● De gemeente heeft een vast contactpersoon voor (en volgens) samenwerkingspartners.

Vraag 5 Welke financiële middelen en ambtelijke inzet zijn beschikbaar voor het ouderenbeleid?

● Er is een planning met inzicht in middelen en capaciteit en daaruit blijkt dat de middelen en capaciteit toereikend zijn voor de geplande activiteiten.

Uitvoering Vraag 6 In de beleidsnota ouderenbeleid worden zeven thema’s benoemd en wordt per thema aangegeven wat de gemeente concreet gaat doen. In hoeverre zijn de toegezegde acties gerealiseerd?

● Er is een overzicht van de gerealiseerde acties in het kader van het ouderenbeleid. ● De acties die in het beleid waren opgenomen voor de periode 2021-2022 zijn daadwerkelijk gerealiseerd.

| 34 | Rapport Tussenevaluatie ouderenbeleid - Rekenkamer Midden-Groningen

Vraag 7 In hoeverre is er sprake van een effectieve samenwerking op het gebied van ouderenbeleid? a. Hoe ervaren de samenwerkingspartners de voortgang van het beleid? b. Een belangrijk deel van de taken in het kader van ouderenbeleid is belegd bij Kwartier Zorg & Welzijn. Welke resultaatafspraken heeft de gemeente met Kwartier Zorg & Welzijn en hoe worden deze gemonitord? Wordt hiermee een bijdrage geleverd aan de beoogde doelen?

● Er is een overzicht van partners met wie wordt samengewerkt bij de implementatie en uitvoering van het ouderenbeleid. ● Er zijn samenwerkingsafspraken tussen de gemeente en de partners over doelen, activiteiten, te behalen resultaten en rolneming. ● De gemeente deelt actief informatie, houdt bijeenkomsten en ontplooit initiatieven om samenwerkingspartners betrokken te houden. ● De gemeente is responsief en pikt signalen van samenwerkingspartners op en zet deze om in actie.

Evaluatie en verantwoording Vraag 8 Tijdens de commissie- en raadsbehandeling zijn door het college diverse toezeggingen gedaan ten aanzien van de verdere uitrol van het beleid. Hoe zijn deze toezeggingen opgevolgd?

● ●

Het college heeft de toezeggingen aan de raad opgevolgd. Het college heeft de raad geïnformeerd over de opvolging van toezeggingen, ook wanneer dit (nog) niet is gebeurd.

Vraag 9 In hoeverre en op welke wijze heeft de raad invulling gegeven aan zijn kaderstellende rol met betrekking tot het ouderenbeleid?

●

De gemeenteraad heeft opdracht en kaders gegeven voor de ontwikkeling van het ouderenbeleid. De gemeenteraad heeft het ouderenbeleid vastgesteld voordat tot uitvoering werd overgegaan.

Vraag 10 Hoe wordt de gemeenteraad over de voortgang van het beleid geïnformeerd (en is dit tijdig, juist en volledig)? En hoe geeft de raad invulling aan zijn controlerende rol?

● ●

Vraag 11 In hoeverre en op welke wijze is bijsturing nodig om de doelen van het ouderbeleid 2021-2024 te realiseren?

Hiervoor bestaat in beginsel geen norm, dit moet uit het onderzoek blijken.

●

●

De raad is duidelijk over zijn informatiebehoefte. Het college rapporteert (onder meer via de P&C-cyclus) over de voortgang van het ouderenbeleid. De gedeelde informatie is tijdig, toegankelijk en duidelijk voor de gemeenteraad en stelt de raad in staat zijn controlerende rol te vervullen.

| 35 | Rapport Tussenevaluatie ouderenbeleid - Rekenkamer Midden-Groningen

Bijlage 4 | Activiteiten in het ouderenbeleid Wat gaan we doen? Meedoen ● Het in kaart brengen van de bestaande activiteiten en initiatieven en dit naast de wensen van de ouder (wordende) inwoner leggen (nulmeting). ● Het aanjagen van samenwerkingen tussen zorg- en welzijnsorganisaties en vrijwilligersorganisaties om de activiteiten breed toegankelijk te organiseren en/of uit te breiden. ● Coalities vormen met maatschappelijke organisaties om het vrijwilligerswerk blijvend onder de aandacht te brengen en het aandeel ouderen daar waar mogelijk te vergroten. ● Het gesprek over het geven van advies en voorlichting aan ouderen (ouderenadvies/seniorenvoorlichting) wordt meegenomen in de bestaande dialoog met betrekking tot informatie- en adviesvoorzieningen in onze gemeente. Dit doen we samen met het NPG Programma Zorg Nabij en maatschappelijke partners (Bibliotheek, Kwartier, Humanitas, et cetera). Aan de hand van deze uitkomsten bepalen wat er aanvullend nodig is voor deze specifieke doelgroep. ● We gaan bouwen aan een sterke sociale basis voor ouderen, door het vormen van thematische coalities tussen gemeenten, zorg- en welzijnsinstellingen, sociale teams, woningcorporaties, ouderen, vrijwilligers. ● We gaan samen met het programma ‘Zorg Nabij’, Kwartier Zorg & Welzijn en de werkgroep ouderenvervoer aan de slag met een uitvoeringsplan rondom informele vervoersvraagstukken.

In de eerste helft van 2021 is dit gereed. ● Via het programma ‘Zorg Nabij’ wordt momenteel de cursus Grip en Glans uitgebreid voor onze inwoners. ● Het aanbod van ondersteuning bij het digitaal vaardig houden we in stand en breiden dit waar nodig en mogelijk uit. Hiervoor gaan we onderzoeken welke behoeften er zijn onder ouderen in relatie tot digitale vaardigheden en hier samen met de partners een passend aanbod voor realiseren. ● We onderzoeken de mogelijkheden om samen met zorg- en welzijnsorganisaties en andere maatschappelijke organisaties een gezamenlijk aanbod tot digitale ondersteuning te realiseren. Wonen ● We gaan een woonzorgvisie realiseren met aandacht voor initiatieven op het gebied van wonen met zorg. ● In de jaarlijkse uitvoeringsplannen ouderenbeleid gaan we naar aanleiding van de woonzorgvisie onze activiteiten aanscherpen en/of aanpassen. Tot die tijd blijven we inzetten op het geven van voorlichting, informatie en advies met betrekking tot langer zelfstandig wonen, mogelijkheden tot wonen met zorg, mantelzorgwoningen, et cetera.

| 36 | Rapport Tussenevaluatie ouderenbeleid - Rekenkamer Midden-Groningen

●

Bij de inrichting van de openbare leefomgeving wordt rekening gehouden met mensen met een beperking en worden de behoeften rondom maatschappelijke wensen en gezondheid meegenomen bij planvorming en beslissingen (in overeenstemming met Omgevingswet).

Preventie ● Het aantal kwetsbare ouderen in kaart brengen (nulmeting doen en monitoren). ● In 2021 wordt via het programma Zorg Nabij gekeken naar de structuur van Informatie en Advies in de gemeente Midden-Groningen. Hierin wordt onderzocht welke specifieke behoefte er is voor de advisering aan ouderen en hoe deze het best ingevuld kan worden. ● In de nieuwe informatie- en adviesstructuur is er naast de basiskennis, extra aandacht voor kennis met betrekking tot een gezonde leefstijl, voorkoming ouderenmishandeling en wonen. ● De signalering en doorverwijzing van kwetsbaarheid bij ouderen gaan we in kaart brengen en daar waar nodig optimaliseren. ● Deelname aan de cursus valpreventie actief stimuleren door bekendheid te vergroten. ● We breiden ‘Welzijn op recept’ uit via ‘Zorg Nabij ́ (deze actie loopt). Vitaliteit ● In samenwerking met maatschappelijke organisaties en sportverenigingen wordt het aanbod van bewegingsactiviteiten voor ouderen zo veel als mogelijk op de vraag afgestemd. We organiseren en faciliteren wandelgroepen in meerdere dorpen als toegankelijk beweegaanbod voor ouderen en kwetsbare doelgroepen. We helpen sportaanbieders om doelgroepen te kunnen bedienen die behoefte hebben aan aangepast sporten. Dit doen we door middel van de inzet van een verenigingsondersteuner.

De verenigingsondersteuner ondersteunt verenigingen op het gebied van onder andere onderlinge samenwerking en sporttechnisch kader (via sportbeleid). ● We integreren het vitaliteitsbeleid voor ouderen in het gemeentelijke gezondheidsbeleid. ● Bevorderen van (betere) samenwerking tussen zorgprofessionals, organisaties, bedrijven en overheidsinstanties ten behoeve van gezonde voeding voor ouderen. Zorg en ondersteuning thuis ● We brengen de bestaande relaties tussen formele en informele zorg in kaart. ● Daar waar gewenst faciliteren en organiseren we het gesprek met de formele en informele zorgaanbieders en (belangenbehartigers van) ouderen in dorpen en wijken. ● We gaan lokale voorliggende voorzieningen zoals dorpshuiskamers, gericht op ontmoeten en zinvolle daginvulling actief stimuleren (Kracht voor de Veenkoloniën, NPG, leefbaarheidsfondsen en subsidies).

| 37 | Rapport Tussenevaluatie ouderenbeleid - Rekenkamer Midden-Groningen

● ● ● ● ●

We blijven voorlichting, informatie en advies geven over welzijn-, zorg- en Wmo-voorzieningen. We bieden cursussen aan om ouderen/vrijwilligers te ondersteunen en meer te laten kennismaken met het vrijwilligerswerk. Onderzoeken op welke wijze de coördinatie vormgegeven moet worden. We maken beleid op ‘informele ondersteuning’ waar mantelzorg en vrijwilligersbeleid onder vallen. We gaan met de formele en informele partijen in gesprek over eHealth en domotica en onderzoeken of en hoe we dit kunnen inzetten voor een bredere doelgroep.

Dementie ● We ondersteunen het proces rondom de realisatie van een inloophuis voor mensen met dementie en hun naasten. ● De werkgroep dementie gaat aan de slag met de coalitievorming en activiteiten rondom ‘Midden-Groningen als dementievriendelijke gemeente’. ● Midden-Groningen wordt aangemeld als dementievriendelijke gemeente. ● We vergroten de kennis van dementie binnen de eigen organisatie en de gemeenschap, bijvoorbeeld door het aanbieden van trainingen. Eenzaamheid ● We hebben ons aangesloten bij de landelijke aanpak ‘Eén tegen Eenzaamheid’ en maken een lokaal plan van aanpak. ● We committeren ons aan de vijf pijlers voor een duurzame aanpak tegen eenzaamheid (bestuurlijk commitment, sterk netwerk creëren, betrek de doelgroep, werk aan duurzame aanpak, monitoring en evaluatie) en breiden de lokale coalitie verder uit. ● We ondersteunen inwoners bij het digitaal vaardig worden door ze te informeren over de beschikbare informatie en ondersteuning bij het digitaal vaardig worden (klik en tikcursus bijvoorbeeld).

| 38 | Rapport Tussenevaluatie ouderenbeleid - Rekenkamer Midden-Groningen

Bijlage 5 | Normen versus de praktijk Onderzoeksvraag

Norm

Praktijk

Beleid 1.

Welk beleid heeft de gemeente Midden-Groningen ten aanzien van ouderen?

Het beleidskader is vastgesteld en actueel. De doelen zijn benoemd en SMART geformuleerd. Er is expliciet in kaart gebracht welke resultaten gerealiseerd dienen te worden.

Er is een actueel beleidskader voor het ouderenbeleid vastgelegd. In het beleid zijn doelen, beoogde resultaten en activiteiten opgenomen, maar deze zijn onvoldoende SMART geformuleerd.

Relaties met andere beleidsterreinen zijn expliciet benoemd en duidelijk gemaakt. In andere beleidsterreinen zijn relaties met het ouderenbeleid expliciet benoemd en duidelijk gemaakt.

Relaties tussen het ouderenbeleid en andere beleidsterreinen worden globaal benoemd.

Het beleidskader is uitgewerkt in een uitvoeringsplan met daarin onder meer de te ondernemen activiteiten, de benodigde inzet van capaciteit en middelen, een beschrijving van de wijze waarop monitoring plaatsvindt en een planning.

Er is geen uitvoeringsplan opgesteld voor het ouderenbeleid. Ook de wijze waarop het ouderenbeleid wordt gemonitord is niet uitgewerkt.

● Er is een overzicht van de taken, rollen en verantwoordelijkheden en deze zijn duidelijk bekend in de organisatie. ● Samenwerkingspartners herkennen een duidelijke organisatie aan de kant van de gemeente.

De beoogde organisatiestructuur is niet geïmplementeerd. Het ouderenbeleid is belegd bij de beleidsmedewerker welzijn, maar raakt ook de werkzaamheden van andere (beleids)medewerkers.

● ● ●

2.

3.

In hoeverre is het ouderenbeleid verbonden met en ingebed in andere beleidsvelden en hoe wordt omgegaan met eventuele belemmeringen vanuit andere beleidsvelden?

●

Het beleidsplan wordt geoperationaliseerd met een uitvoeringsplan, waarbij ook de monitoring is ingevuld. Wat is de stand van zaken van het uitvoeringsplan en hoe kan dit beoordeeld worden?

●

●

Organisatie 4.

Hoe is de uitvoering van het ouderenbeleid in de gemeentelijke organisatie georganiseerd qua taken, rollen en verantwoordelijkheden?

| 39 | Rapport Tussenevaluatie ouderenbeleid - Rekenkamer Midden-Groningen

5.

Welke financiële middelen en ambtelijke inzet zijn beschikbaar voor het ouderenbeleid?

● De gemeente heeft een vast contactpersoon voor (en volgens) samenwerkingspartners.

Er is geen overkoepelend overzicht van wie wat doet met betrekking tot de doelgroep ouderen. De gemeente had en heeft een vast ambtelijk aanspreekpunt voor en volgens de partners.

● Er is een planning met inzicht in middelen en capaciteit en daaruit blijkt dat de middelen en capaciteit toereikend zijn voor de geplande activiteiten.

Er is inzicht in de beschikbaarheid van middelen voor het ouderenbeleid en tot op zekere hoogte in de besteding daarvan. Een totaaloverzicht van beschikbare middelen voor de doelgroep ouderen kan op dit moment niet worden gegeven.

Uitvoering 6.

In de beleidsnota ouderenbeleid worden zeven thema’s benoemd en wordt per thema aangegeven wat de gemeente concreet gaat doen. In hoeverre zijn de toegezegde acties gerealiseerd?

● Er is een overzicht van de gerealiseerde acties in het kader van het ouderenbeleid. ● De acties die in het beleid waren opgenomen voor de periode 2021-2022 zijn daadwerkelijk gerealiseerd.

Er is zeer beperkt zicht op de activiteiten die zijn uitgevoerd in het kader van het ouderenbeleid. De activiteiten die volgens de jaarplanning voor 2022 waren beoogd zijn deels uitgevoerd.

7.

In hoeverre is er sprake van een effectieve samenwerking op het gebied van ouderenbeleid? a. Hoe ervaren de samenwerkingspartne rs de voortgang van het beleid? b. Een belangrijk deel van de taken in het kader van ouderenbeleid is belegd bij Kwartier Zorg & Welzijn. Welke resultaatafspraken heeft de gemeente met Kwartier Zorg & Welzijn en hoe worden deze gemonitord?

● Er is een overzicht van partners met wie wordt samengewerkt bij de implementatie en uitvoering van het ouderenbeleid. ● Er zijn samenwerkingsafspraken tussen de gemeente en de partners over doelen, activiteiten, te behalen resultaten en rolneming. ● De gemeente deelt actief informatie, houdt bijeenkomsten en ontplooit initiatieven om samenwerkingspartners betrokken te houden.

Het is bekend met welke organisaties de gemeente samenwerkt bij het ouderenbeleid, maar er zijn geen samenwerkingsafspraken gemaakt. Samenwerkingspartners zijn bij de totstandkoming van het beleid betrokken geweest, maar worden sindsdien beperkt betrokken bij het implementeren en uitvoeren van het ouderenbeleid. Signalen vanuit samenwerkingspartners worden onvoldoende omgezet in actie.

| 40 | Rapport Tussenevaluatie ouderenbeleid - Rekenkamer Midden-Groningen

Wordt hiermee een bijdrage geleverd aan de beoogde doelen?

● De gemeente is responsief en pikt signalen van samenwerkingspartners op en zet deze om in actie.

Evaluatie en verantwoording 8.

Tijdens de commissie- en raadsbehandeling zijn door het college diverse toezeggingen gedaan ten aanzien van de verdere uitrol van het beleid. Hoe zijn deze toezeggingen opgevolgd?

●

In hoeverre en op welke wijze heeft de raad invulling gegeven aan zijn kaderstellende rol met betrekking tot het ouderenbeleid?

●

10. Hoe wordt de gemeenteraad over de voortgang van het beleid geïnformeerd (en is dit tijdig, juist en volledig)? En hoe geeft de raad invulling aan zijn controlerende rol?

●

9.

●

●

●

●

11. In hoeverre en op welke wijze is bijsturing nodig om de doelen van het ouderbeleid 2021-2024 te realiseren?

Het college heeft de toezeggingen aan de raad opgevolgd. Het college heeft de raad geïnformeerd over de opvolging van toezeggingen, ook wanneer dit (nog) niet is gebeurd.

Toezeggingen aan de raad worden ten dele opgevolgd. De raad wordt hier slechts beperkt over geïnformeerd.

De gemeenteraad heeft opdracht en kaders gegeven voor de ontwikkeling van het ouderenbeleid. De gemeenteraad heeft het ouderenbeleid vastgesteld voordat tot uitvoering werd overgegaan.

Bij de totstandkoming van het ouderenbeleid is de gemeenteraad actief betrokken geweest. De raad heeft verschillende kanttekeningen bij het ouderenbeleid geplaatst. Het ouderenbeleid is door de raad vastgesteld.

De raad is duidelijk over zijn informatiebehoefte. Het college rapporteert (onder meer via de P&C-cyclus) over de voortgang van het ouderenbeleid. De gedeelde informatie is tijdig, toegankelijk en duidelijk voor de gemeenteraad en stelt de raad in staat zijn controlerende rol te vervullen.

Er is geen uitwerking van de monitoring van het ouderenbeleid en er zijn geen afspraken ten aanzien van de wijze waarop de raad over het ouderenbeleid wordt geïnformeerd. In verschillende P&C-documenten en via raadsbrieven wordt melding gemaakt van (ontwikkelingen in) het ouderenbeleid. Raadsleden geven aan nauwelijks geïnformeerd te worden over het ouderenbeleid, maar informeren zelf ook niet tot nauwelijks naar de uitvoering van het ouderenbeleid.

Hiervoor bestaat in beginsel geen norm, dit moet uit het onderzoek blijken.

| 41 | Rapport Tussenevaluatie ouderenbeleid - Rekenkamer Midden-Groningen

Zie aanbevelingen.

| 42 | Rapport Tussenevaluatie ouderenbeleid - Rekenkamer Midden-Groningen

BMC Databankweg 26D 3821 AL Amersfoort Postbus 490 3800 AL Amersfoort (033) 496 52 00 info@bmc.nl www.bmc.nl KvK BMC Advies 32078667 IBAN NL91 ABNA 0504035754 BTW NL80.86.63.598 B.01

Colofon Maart 2023 Classificatie

: Intern gebruik

Naam adviseur

: dr. M.S. (Marsha) de Vries

Projectnummer

: PO031650

Correspondentienummer

: DH-0303-1878

| 43 | Rapport Tussenevaluatie ouderenbeleid - Rekenkamer Midden-Groningen