03. Programmabegroting 2022-2025

Programmabegroting 2022

Inhoudsopgave Inhoudsopgave ...................................................................................................... 2 1 . Algemeen ........................................................................................................ 6 1.0 Leeswijzer ................................................................................................... 6 1.1 Inleiding ...................................................................................................... 7 1.2 Begroting in één oogopslag .............................................................................. 10 1.3 Samenstelling college en gemeenteraad .............................................................. 11 2.1 Programma Dorpen en wijken ............................................................................ 12 2.1.0 Inleiding ................................................................................................. 12 2.1.1 Het versterken van de sociale cohesie .............................................................. 13 2.1.2 Huisvesting voor sociaal maatschappelijke activiteiten .......................................... 15 2.1.3 Deelname aan het maatschappelijk leven .......................................................... 17 2.1.4 Sport en bewegen ......................................................................................

21 2.1.5 Veiligheid op het gebied van wonen, werken en leven ........................................... 23 2.1.6 Fysieke leefbaarheid ................................................................................... 27 2.1.7 Verplichte beleidsindicatoren (BBV) ................................................................. 31 2.1.8 Financieel overzicht ................................................................................... 32 2.2 Programma Sociaal .......................................................................................... 35 2.2.0 Inleiding ................................................................................................. 35 2.2.1 Gezondheid .............................................................................................. 36 2.2.2 Welzijn ................................................................................................... 41 2.2.3 Wmo ...................................................................................................... 45 2.2.4 Jeugd ..................................................................................................... 51 2.2.5 Onderwijs en onderwijshuisvesting .................................................................. 58 2.2.6 Participatiewet .........................................................................................

66 2.2.7 Schuldhulpverlening .................................................................................... 72 2.2.8 Sociale teams ........................................................................................... 77 2.2.9 Verplichte beleidsindicatoren (BBV) ................................................................. 80 2.2.10 Financieel overzicht Sociaal ......................................................................... 81 2.3 Programma Economie ....................................................................................... 84 2.3.0 Inleiding ................................................................................................. 84 2.3.1 Omgevingswet .......................................................................................... 84 2.3.2 Ruimtelijke Ontwikkeling ............................................................................. 86 2.3.3 Economie ................................................................................................ 90 2.3.4 Verkeer .................................................................................................. 94 2.3.5 Duurzaamheid ........................................................................................... 96 2.3.6 Verplichte beleidsindicatoren (BBV) ................................................................

101 2.3.7 Financieel overzicht .................................................................................. 102 2.4 Programma Dienstverlening ............................................................................... 104 2.4.0 Inleiding ................................................................................................ 104 2.4.1 Programmaplan Dienstverlening..................................................................... 104

2

2.4.2 Financieel overzicht .................................................................................. 107 2.5 Programma Gevolgen gas- en zoutwinning en lokaal programma NPG ............................. 108 2.5.0 Inleiding ................................................................................................ 108 2.5.1 Gevolgen gas- en zoutwinning ....................................................................... 108 2.5.2 Lokaal programma NPG (Nationaal Programma Groningen) i.o. ................................ 113 2.6 Programma Bestuur en bedrijfsvoering.................................................................. 119 2.6.0 Inleiding ................................................................................................ 119 2.6.1 Bestuur en bedrijfsvoering ........................................................................... 119 2.6.2 Verplichte beleidsindicatoren (BBV) ................................................................ 121 3. Paragrafen .................................................................................................... 122 3.1 Paragraaf bedrijfsvoering ............................................................................... 122 De opgave voor 2022 ......................................................................................

122 Dienstverlening ............................................................................................ 122 Communicatie ............................................................................................. 123 Human resource management ........................................................................... 124 Informatisering en automatisering ...................................................................... 126 Facilitaire zaken ........................................................................................... 127 Gebouwenbeheer.......................................................................................... 127 Planning & Control ........................................................................................ 127 Juridische zaken en inkoop .............................................................................. 128 Financieel beheer ......................................................................................... 128 Financieel advies .......................................................................................... 128 3.2 Paragraaf lokale heffingen ............................................................................. 129 Inleiding ....................................................................................................

129 Inkomsten lokale heffingen .............................................................................. 129 Beleid lokale heffingen ................................................................................... 130 Kostendekking van de heffingen ........................................................................ 133 Belastingdruk (woonlasten) .............................................................................. 136 Kwijtscheldingsbeleid .................................................................................... 137 3.3 Paragraaf Weerstandsvermogen en risicobeheersing ............................................... 138 Inleiding .................................................................................................... 138 Risico versus onzekerheden .............................................................................. 138 Weerstandsvermogen vs weerstandskapitaal.......................................................... 138 Risicomanagement ........................................................................................ 138 Beschikbare weerstandscapaciteit ...................................................................... 139 Benodigde weerstandscapaciteit ........................................................................

140 Overzicht risico's .......................................................................................... 141 Financiële kengetallen ................................................................................... 143 3.4 Paragraaf Onderhoud kapitaalgoederen .............................................................. 144 Inleiding .................................................................................................... 144 Ambitie ..................................................................................................... 145 Doelstellingen.............................................................................................. 145

3

Inzet......................................................................................................... 145 Kerncijfers kapitaalgoederen ............................................................................ 147 Financieel overzicht kapitaalgoederen................................................................. 147 3.5 Paragraaf Financiering .................................................................................. 148 Inleiding .................................................................................................... 148 Wettelijk kader ............................................................................................ 148 Vermogenspositie ......................................................................................... 148 Herfinanciering en aanvullende financiering .......................................................... 148 Financieringsbeleid ....................................................................................... 149 Liquiditeitenbeheer ....................................................................................... 149 Ontwikkelingen op de geld- en kapitaalmarkt ........................................................ 149 Risicobeheersing...........................................................................................

149 3.6 Paragraaf Verbonden partijen ......................................................................... 153 Inleiding verbonden partijen ............................................................................ 153 Verbonden partijen ....................................................................................... 153 Informatie per verbonden partijen ..................................................................... 154 3.7 Paragraaf Grondbeleid .................................................................................. 168 Inleiding Grondbeleid ..................................................................................... 168 Herziening grondexploitaties ............................................................................ 168 Winst en verlies ........................................................................................... 168 Grondexploitaties ......................................................................................... 168 Overige bouwgronden in exploitatie ................................................................... 170 Financieel .................................................................................................. 170 Overige complexen (geen onderdeel van bouwgronden in exploitatie) ...........................

171 Onderbouwing van de geraamde winstnemingen ..................................................... 172 Risico's ...................................................................................................... 172 3.8 Paragraaf Bestuur ........................................................................................ 173 Inleiding bestuur .......................................................................................... 173 Interactieve beleidsvorming ............................................................................. 173 Quick Scan Lokale Democratie .......................................................................... 173 Passende vergaderstructuur voor de raad ............................................................. 173 Kwaliteit van besluitvorming ............................................................................ 174 Rekenkamercommissie ................................................................................... 174 3.9 Paragraaf Taakstelling .................................................................................. 174 4. Uiteenzetting financiële positie ........................................................................... 175 4.1 Overzicht baten en lasten per programma ...........................................................

175 4.2 Overzicht baten en lasten per taakveld .............................................................. 176 4.3 Overzicht incidentele baten en lasten per programma ............................................ 177 4.4 Structureel evenwicht................................................................................... 181 4.5 Geprognosticeerde balans 2022-2025 ................................................................. 182 4.6 EMU-saldo ................................................................................................. 184 4.7 Arbeidskosten gerelateerde verplichting ............................................................. 185

4

4.8 Overzicht investeringen ................................................................................. 186 4.9 Overzicht reserves en voorzieningen .................................................................. 190 4.10 Algemene dekkingsmiddelen .......................................................................... 197 4.11 Subsidies ................................................................................................. 197

5

1 . Algemeen Vooraf De begroting 2022-2025 is opgemaakt in een nieuwe applicatie (begrotingsapp). Hiermee zetten we een stap in de digitale toegankelijkheid van onze P&C-documenten. We verlaten -stapsgewijs- de boekvorm van de begroting en gaan over op de begrotingsapp. Via deze app https://middengroningen.begrotingsapp.nl/ kan eenvoudig, snel en gericht naar de gewenste informatie worden gezocht door zowel uw raad als onze inwoners. De overstap naar de begrotingsapp betekent wel dat de lay-out van voorliggend boekwerk iets minder mooi is dan u de afgelopen 2 jaar van ons gewend bent.

1.0 Leeswijzer In deze leeswijzer leiden wij u stapsgewijs door de verschillende onderdelen van de programmabegroting. Deel 1 – Algemeen Het college beschrijft in de Inleiding zijn uitgangspunten en ambities ten aanzien van deze collegeperiode. Vervolgens presenteren wij de Begroting in één oogopslag. Daarna volgen de samenstellingen van college en raad. Na deze algemene inleiding is de begroting ingedeeld in 3 onderdelen: de programma’s, de paragrafen en de uiteenzetting van de financiële positie. Deel 2 – Programma’s Vanuit het coalitieakkoord en het Kompas Samen kom je verder, zijn 4 thema’s benoemd; Groots in kleinschaligheid, Ieder mens telt, Economie van de toekomst en de Gemeente als bondgenoot. In de begroting zijn zes programma’s opgenomen die deze thema’s afdekken. Daarvan is het programma Gevolgen gas-en zoutwinning een nieuw programma waarin hieraan gerelateerde kosten en opbrengsten apart zijn te volgen. De programma’s zijn vervolgens weer onderverdeeld in producten. Per programma zijn de doelen voor het komende jaar beschreven (wat willen we bereiken?) en de wijze waarop we deze willen bereiken (wat gaan we daarvoor doen?). De presentatie van de cijfers is per product (wat gaat het kosten?). Deze leest u los van de teksten in een afzonderlijke paragraaf per programma. In de tabellen zijn de financiën op productniveau meerjarig in beeld gebracht.

De raad autoriseert de baten en lasten op programmaniveau. De afwijkingen ten opzichte van de begroting 2021 in de baten en de lasten worden onder de tabel toegelicht. Deel 3 – Paragrafen Hier vindt u de paragrafen die het Besluit begroting en verantwoording provincies en gemeenten (BBV) verplicht voorschrijft, namelijk: Bedrijfsvoering, Lokale heffingen, Weerstandsvermogen en Risicobeheersing, Onderhoud kapitaalgoederen, Financiering, Verbonden partijen en Grondbeleid. Daarnaast vindt u hier de paragrafen Bestuur en Taakstelling. Voor de toezichthouder, de provincie, is deze informatie van belang om de financiële positie van de gemeente te kunnen beoordelen. Daarnaast biedt het ook veel inzicht aan de gemeenteraad. Deel 4 – Uiteenzetting financiële positie In dit deel vindt u informatie over de baten en lasten per taakveld, het verloop van de reserves & voorzieningen, de balans, het EMU-saldo, de investeringen, incidentele baten en lasten en financiële kengetallen,. Tevens vindt u hier een totaaloverzicht van de baten en lasten en het subsidieregister. Naast de informatie vanuit de paragrafen geeft de financiële begroting, op hoofdlijn, inzicht in de ontwikkeling van de financiële positie van de gemeente.

6

1.1 Inleiding Voor u ligt de begroting 2022 en de meerjarenraming voor de jaren 2023 tot en met 2025 van Midden-Groningen. Deze begroting is de vijfde en laatste begroting van de in 2018 gekozen gemeenteraad. De opzet van de begroting sluit aan bij de ambities, zoals verwoord in het Kompas, het coalitieakkoord 2018-2022 en de Voorjaarsnota van 2021. De begroting bestaat uit de volgende programma’s Dorpen en wijken, Sociaal, Economie, Dienstverlening, Gevolgen gas- en zoutwinning en Lokaal programma NPG én Bestuur en bedrijfsvoering. Balans na bijna 4 jaar Midden-Groningen De gemeente Midden-Groningen bestaat bijna 4 jaar. We naderen het einde van de uitvoering van het coalitieakkoord 2018-2022. In het visiedocument Kompas hebben we onze visie over wie we als gemeente willen zijn vastgelegd. Dit document is gebruikt als basis voor ons coalitieakkoord. Onze insteek is steeds om de sociale duurzaamheid van onze gemeente te versterken. Het bieden van meer toekomstperspectief aan én kansengelijkheid voor de inwoners van Midden-Groningen is daarbij onze inzet. Voor het bereiken daarvan bestaat geen blauwdruk. Het vraagt per onderwerp om een maatwerkaanpak, waarbij we kijken wat het meest effectief is. Dat is soms op individueel niveau, bijvoorbeeld bij het aanbieden van jeugdhulp voor multi-probleemgezinnen of schuldhulpverlening.

Maar vaak ligt de opgave op wijk- dorps- of zelfs gemeentebreed niveau. Door gebiedsgericht te werken, zien en horen we wat de beste aanpak is. Dat betekent concreet dat we ruimte bieden aan initiatieven in wijken en dorpen als dat kan én zelf de regie pakken als dat moet. Dat laatste is bijvoorbeeld nodig rondom vraagstukken als de openbare veiligheid (voorkomen ondermijning), het bouwen en versterken van scholen, het bedenken van oplossingen voor de urgente woonproblematiek en uiteraard de vele projecten in het kader van de versterkingsopgave en NPG. De afgelopen jaren hebben we, samen met onze inwoners, hard aan een breed pallet van onderwerpen gewerkt. Er zijn mooie resultaten geboekt, maar we constateren ook dat de vorderingen soms minder snel gingen dan we hadden gewild én er nog diverse uitdagingen liggen. Het betekent dan ook dat we nog niet klaar zijn. Dat geldt voor ons, maar ook voor een volgend college. Het versterken van de sociale duurzaamheid is immers een continue opgave. Hoewel we in deze begroting niet alle successen en leerpunten van de afgelopen 4 jaar kunnen samenvatten, benoemen we hieronder per ambitie kort wat we hebben gerealiseerd en schetsen we onder het kopje “het komende jaar” de belangrijkste ambities voor 2022. Gemeente als bondgenoot Midden-Groningen wil een bondgenoot zijn van haar inwoners, ondernemers en van de instellingen in de gemeente.

De gemeente speelt een verbindende rol, waarbij de initiatiefnemer centraal staat. De ambitie is om goede dienstverlening op het juiste schaalniveau (individu, wijk of gemeente) te leveren. Via gebiedsregie staat de gemeente Midden-Groningen dorpen en wijken met raad en daad bij. Bij het opstellen van de woonvisie en het afvalbeleidsplan stond de inbreng van inwoners centraal. Met de eerste experimenten van e-democratie zoeken college en raad samen naar mogelijkheden om inwoners nog meer te betrekken bij gemeentelijk beleid in hun woonomgeving. Groots in kleinschaligheid Midden-Groningen wil de kracht van de kleinere leefgemeenschappen in de gemeenten vasthouden, door dorps- en wijkgericht te werken. Het uitgangspunt hierbij is een prettige leefomgeving voor de inwoners behouden. In de afgelopen drie jaar heeft de gemeente hier meerdere stappen in gezet. In Meeden bouwde de gemeente een nieuw MFC. In Froombosch, Slochteren en Siddeburen realiseerden inwoners met de steun van de gemeente een nieuwe voorziening voor hun dorp. Met de vaststelling van het integraal veiligheidsbeleid hebben we richting gegeven aan het vergroten van het veiligheidsniveau in onze gemeente.

7

Ieder mens telt Midden-Groningen wil dat iedereen in de gemeente volwaardig kan meedoen. Door in te zetten op het doorbreken van de vicieuze armoede cirkel, een actief minimabeleid, de realisatie van integrale kindcentra en een betere aansluiting van vraag en aanbod op de arbeidsmarkt. Ondanks alle noodzakelijke bezuinigingen op dit terrein, hebben we mooie stappen kunnen zetten: we hebben een ruimhartig minimabeleid voor huishoudens met een laag inkomen. Er is een strategische visie sociaal domein ontwikkeld, die onder andere met behulp van NPG gelden kan worden gerealiseerd. Met het Scholenprogramma werken we aan de kindcentra: er komen 11 nieuwe scholen en 7 worden versterkt. Een groot deel hiervan is inmiddels gerealiseerd. Economie van de toekomst Midden-Groningen wil de economische mogelijkheden van de gemeente toekomstbestendig maken. Met verschillende programma’s en projecten werken we hieraan. Zo is een nieuw detailhandelsbeleid vastgesteld. Daarnaast is het Programma Gevolgen Gaswinning volop in uitvoering. Een nieuwe woonvisie is vastgesteld. In Slochteren wordt onder andere gewerkt aan het Erfgoedplein en herstel en ontwikkeling van de Slochterhaven. Ook in Hoogezand wordt hard gewerkt aan de ontwikkeling van het stadscentrum: de bouw van het Huis van Cultuur en Bestuur is inmiddels afgerond en in het project Stadshart-Noord zijn de eerste woningen gerealiseerd.

Gemeentelijke organisatie Van buiten naar binnen is de afgelopen 4 jaar een hoop gerealiseerd en er blijft een hoop te doen. Vandaar ook dat er tal van projecten in uitvoering of voorbereiding zijn, die de sociale duurzaamheid versterken. En ook binnen de gemeentelijke organisatie blijven we doorontwikkelen. Sinds de start van de gemeente Midden-Groningen in 2018 richtte de organisatie zich eerst op het op orde krijgen van de basis. Gezien het oordeel van de accountant en de verschillende Rekenkamerrapporten zien we dat dat nu behoorlijk gelukt is. Inmiddels is de organisatie steeds meer een ontwikkelorganisatie geworden; toekomstgericht aan de slag met een breed scala aan ontwikkelingen met name op het vlak van wonen, ruimtelijke ordening, het sociaal domein en veiligheid. De projecten uit het NPG fungeren daarbij als vliegwiel. Het stelt ook andere eisen aan de organisatie dan voorheen. Belangrijke thema’s in de verdere doorontwikkeling zijn de evaluatie van de startorganisatie, externe gerichtheid en participatie én werken in projecten en programma’s. Het Nationaal Programma Groningen (NPG) Het Lokale Programma NPG ten behoeve van Midden-Groningen heeft in het najaar van 2020 en de eerste maanden van 2021 handen en voeten gekregen. Op 28 januari 2021 is het lokaal programma “Hart voor Midden-Groningen” definitief vastgesteld.

Het NPG biedt een nieuw perspectief voor het aardbevingsgebied. Midden-Groningen bevindt zich centraal in dat gebied. Op basis van het programmaplan is een keuze gemaakt voor projecten en met die keuze heeft uw raad ingestemd door goedkeuring te geven aan het selectiedocument. Midden-Groningen heeft inmiddels voor ruim € 22 miljoen aan projecten gehonoreerd gekregen. Projecten die gerelateerd zijn aan de eigen trekkingsrechten. Daarnaast komen dan nog de leefbaarheidsprojecten, de pilot aardgasloze wijk (samen € 7,3 miljoen) en de provinciale projecten. Midden-Groningen kan de komende jaren met inzet van NPG-middelen fors investeren. Daarvoor is een goede programmaorganisatie een belangrijke randvoorwaarde. Tot en met het eerste kwartaal 2021 is gewerkt aan het in de steigers zetten van het programma, het ontwikkelen van het programmaplan en de eerste projecten. Onmiddellijk na de zomer 2021 is de structurele programmaorganisatie gestart. Covid-19 Nadat 2020 de boeken is ingegaan als “het coronajaar” merken we ook in 2021 dat corona nog niet voorbij is. Midden-Groningen heeft inwoners, ondernemers, verenigingen en maatschappelijke organisaties met raad en daad bijgestaan en waar mogelijk ook financieel geholpen om de coronacrisis goed door te komen.

Corona zal ook in 2022 impact hebben op onze gemeente, maar dankzij vaccinatie zal die naar verwachting kleiner zijn dan de afgelopen jaren.

8

Het komende jaar De begroting 2022 is de laatste voor de huidige raad en college om nieuwe ambities te realiseren. Voor het college is het centrumplan in Muntendam een belangrijke grote opgave voor deze collegeperiode. Na gesprekken met vertegenwoordigers van het dorp en de scholen in Muntendam komt er een plan naar de raad voor een nieuw dorpshuis en nieuwe scholen in één gebouw in het centrum van het dorp. We vervolgen de ingeslagen weg in het versterken van onze gemeenschap met de pilot gezinsondersteuning en het uitwerken van een pilot voor de aanpak van multiprobleemgezinnen. We hopen, nu corona meer naar de achtergrond gaat, dat onze inwoners weer actief kunnen genieten van kunst, cultuur en erfgoed. Naast onze inwoners zijn ook de cultuurorganisaties in onze gemeente daaraan toe. Daarnaast richten we ons op het verbeteren van de leefomgeving door het aanpakken van de woonproblematiek, verpauperde panden en kamerverhuur én ronden we 2022 het scholenprogramma binnen planning en budget af. Verder komen we met de resultaten van de lopende onderzoeken rondom de groenvoorziening, kunstwerken en beschoeiingen. Uit deze onderzoeken zal naar voren komen welke concrete (investerings)opgave de komende jaren voor ons ligt. Tot slot hoort bij het versterken van de leefomgeving ook dat we de visie op recreatie en toerisme (door)ontwikkelen.

Parallel aan fysieke ingrepen investeren we ook in het vergroten van de veiligheid door een gerichte aanpak van criminaliteit en ondermijning. We blijven inzetten op de doorontwikkeling van gebiedsgericht werken, onder andere in relatie tot de verbeteragenda. We geven daarmee evenals de uitvoering van de verschillende NPG-projecten een verdere impuls aan de sociale duurzaamheid van onze maatschappij. Tot slot is onze gemeente financieel in rustiger vaarwater gekomen. Daar waren de afgelopen jaren uiteraard wel de nodigde bezuinigingsrondes voor nodig. De nu voorliggende begroting is een begroting zonder lastenverhogingen voor onze inwoners. Er blijven echter onzekerheden op financieel gebied zoals de kostenontwikkeling in de jeugdzorg, de kosten voor de openbare ruimte en de herijking van het gemeentefonds. Financiële basis begroting 2022 In de voorjaarsnota 2021 schetsten we de ontwikkelingen en onzekerheden waar we als gemeente mee te maken hebben. Waar mogelijk hebben we die verwerkt in de begroting. Permanente monitoring en bijsturing zal nodig zijn. Dat geldt zowel voor het omgaan met corona als bijvoorbeeld de ontwikkelingen in de jeugdzorg, de openbare ruimte als de herijking van het Gemeentefonds. Het structureel opnemen van indexatie in het Sociaal Domein is een goed voorbeeld van onzekerheden die we een plek gegeven hebben in deze begroting.

Het leidt er ook toe dat de resterende financiële ruimte beperkt is, maar we zijn tevreden met een sluitende begroting.

9

1.2 Begroting in één oogopslag

10

1.3 Samenstelling college en gemeenteraad Samenstelling College 2018-2022

Meer informatie over het college, waaronder de portefeuilleverdeling treft u aan via deze link Samenstelling Gemeenteraad 2018-2022 Meer informatie over de samenstelling van de raad treft u aan via deze link Partij

Aantal zetels

Fractievoorzitter

PvdA

5

Mw. T. van der Veen

Gemeentebelangen Midden-Groningen

5

Dhr. M. Ploeger

SP

5

Dhr. H. van der Vlist

ChristenUnie

4

Dhr. M. Metscher

CDA

4

Mw. E van der Burg-Versteeg

VVD

3

Dhr. E. Offereins

GroenLinks

2

Mw. M. Bosman

D66

2

Dhr. Y. Lutterop

Leefbaar Midden-Groningen

1

Mw. N. Kruzenga

Fractie Henk Bos

1

Dhr. H. Bos

LPMG

1

Mw. P. Nieland-Kampen

Totaal

33

11

2.1 Programma Dorpen en wijken 2.1.0 Inleiding Visie Als gemeente willen wij 'groots zijn in kleinschaligheid'. Midden-Groningen is een verband van vitale, lokale gemeenschappen, bestaande uit de inwoners van dorpen, kernen en wijken. Onze inwoners ontmoeten elkaar op het sportveld, in de kerk, het dorpshuis en bij vrijwilligerswerk. Al deze gemeenschappen hebben hun eigen identiteit. In het ene dorp zijn de inwoners bijvoorbeeld zeer maatschappelijk actief, in het andere leven inwoners meer hun eigen leven, maar overal kennen mensen elkaar en voelen zij zich verantwoordelijk voor elkaar en voor de leefbaarheid in hun directe omgeving. De gemeente is eerst en vooral bondgenoot van inwoners in het vergroten van de leefbaarheid. Leefbare dorpen en kernen dragen direct bij aan het welbevinden van onze inwoners en de sociale veerkracht van de diverse lokale gemeenschappen in onze gemeente. Doelstelling Binnen het programma Dorpen en Wijken zetten wij in op zelfredzame en leefbare dorpen en kernen. Dat betekent dorpen en kernen die volop mogelijkheden bieden aan onze inwoners om elkaar te ontmoeten en initiatieven te ontplooien. Maar ook dat onze inwoners de omgeving ervaren als schoon, heel en veilig. Wij werken nauw samen met inwoners en organisaties om de leefbaarheid in de gemeente te vergroten.

Dat kan op iedere plek anders vorm krijgen, omdat geen dorp, wijk of buurt hetzelfde is. Ons uitgangspunt is dat wij in onze aanpak de zeggenschap en het eigenaarschap van onze inwoners stimuleren en ondersteunen. Activiteiten op het gebied van sport, cultuur, educatie en activiteiten voor specifieke doelgroepen als jongeren en ouderen dragen wezenlijk bij aan leefbaarheid in de dorpen en wijken. Ze geven kleur en identiteit en stimuleren ontmoeting en samen bezig zijn. Ontmoeting vindt vaak plaats in maatschappelijke accommodaties. Wij willen dan ook dat ieder dorp beschikt over een gelegenheid of voorziening om elkaar te kunnen ontmoeten. Ons streven is om de voorzieningen die van belang zijn voor het dagelijks leven, zo dicht mogelijk bij mensen te brengen of te zorgen dat deze goed bereikbaar zijn. Ook de openbare ruimte is van wezenlijk belang voor de identiteit van een dorp of wijk en het woonplezier van onze inwoners. Wij vergroten de leefbaarheid door meer zeggenschap en zelfbeheer aan inwoners te geven op bijvoorbeeld het groen in de wijk. De gemeente blijft staan voor een afgesproken niveau. Opbouw programma Dorpen en Wijken Het programma Dorpen en Wijken bestaat uit de volgende beleidsonderwerpen: 1. Het versterken van de sociale cohesie; 2. Huisvesting voor sociaal maatschappelijke activiteiten; 3. Deelname aan het maatschappelijk leven; 4. Sport en Bewegen; 5.

Veiligheid op het gebied van wonen, werken en leven; 6. Fysieke leefbaarheid.

12

2.1.1 Het versterken van de sociale cohesie Inleiding Wij geven actieve inwoners invloed op hun dorp of wijk als ze zich inzetten voor de kwaliteit van leven in hun dorp of wijk. We geven die invloed met subsidies, door samen te werken en door hen op weg te helpen met een plan of idee. Wij werken samen met actieve bewoners om hun initiatief van de grond te krijgen. Wij geven advies welke subsidie het beste past bij het idee en hoe je die subsidie aanvraagt. Wij helpen de bewoners ook met het leggen van contacten met organisaties of personen die ze nodig hebben om verder te komen. Wij geven met de dorps- en wijkbudgetten inwonersgroepen directe zeggenschap over hun leefomgeving. Wij ondersteunen met het leefbaarheidsfonds activiteiten die de leefbaarheid in een dorp, buurt of straat vergroten. Daarmee bedoelen wij dat mensen elkaar spreken, een band met elkaar opbouwen en elkaar helpen als dat nodig is. Dat gaat vaak met met kleine activiteiten in de eigen straat tot activiteiten die bezoekers uit de hele gemeente trekken. Wij ondersteunen met het co-financieringsfonds grotere activiteiten die niet passen bij het leefbaarheidsfonds. Het is een subsidie die moet worden gecombineerd met een andere subsidie of financiële bijdrage. Wij ondersteunen daarmee activiteiten voor een actieve, sfeervolle en levendige gemeente.

Ook ondersteunen wij aanvragen om accommodatie openbaar toegankelijk te maken, zoals een dorps- of wijkhuis of een multifunctioneel gebouw. Wij voeren deze acties uit met de Gebiedsregisseurs en de Gebiedswethouders als eerste aanspreekpunt voor actieve inwoners van dorpen en wijken. Wij werken samen met iedereen die wat kan bijdragen aan een initiatief, zoals de gebiedsbeheerder, het initiatievenloket, de opbouwwerker, de wijkagent en de jongerenwerker. Ambities Wij hebben de ambitie dat de sociale samenhang in dorpen en wijken beter wordt doordat we actieve inwoners zoveel mogelijk invloed geven op de leefbaarheid. Trends en ontwikkeling Wij zien deze trends en ontwikkelingen. We zien als eerste dat de initiatieven vanuit dorpen en wijken erg door de Corona-pandemie worden beïnvloed. We kunnen dus niet goed voorspellen wat en hoeveel er in 2022 concreet gaat gebeuren. We zien als tweede dat het NPG (Nationaal Programma Groningen) grote invloed kan hebben op het verbeteren van de leefbaarheid in dorpen en wijken. De Gemeenteraad wil namelijk geld beschikbaar stellen aan dorpen en wijken om een plan voor hun dorp of wijk te maken. De Gemeenteraad wil ook geld beschikbaar stellen om die plannen uit te voeren die passen bij de NPG aanpak in Midden-Groningen. We kunnen op dit moment nog niet inschatten wanneer dat gaat gebeuren en hoeveel dorpen en wijken daarmee kunnen beginnen.

We zien als derde dat in 2022 duidelijk wordt hoe de wijk- en dorpsbudgetten vanaf 2023 verdeeld zullen gaan worden over alle wijken en dorpen.

Doelstellingen a. Invloed geven van inwoners op leven in dorp of wijk We geven actieve inwoners invloed op hun dorp of wijk als ze zich inzetten voor de kwaliteit van leven in hun dorp of wijk. Wij geven subsidies aan inwoners of inwonersgroepen die initiatief nemen om de leefbaarheid in hun dorp of wijk te verbeteren. We geven hen ook advies over andere subsidies die hen kunnen helpen om hun plan voor elkaar te krijgen. Wij werken met actieve inwoners samen om hun initiatief van de grond te krijgen.

13

Wij adviseren welke subsidie het beste bij het initiatief past. Zo past het co-financieringsfonds van Midden-Groningen beter bij grotere activiteiten dan een subsidie uit het leefbaarheidsfonds. Wij adviseren ook bij aanvragen voor een accommodatie. Zoals een dorps- of wijkhuis, een multifunctioneel gebouw of om zorg te gaan leveren vanuit een bestaand gebouw. Wij geven met de dorps- en wijkbudgetten inwonersgroepen directe zeggenschap over hun leefomgeving. Inwonersgroepen zijn meestal dorps- of wijkraden, maar dat kan per dorp en wijk verschillen. Wij geven hen deze budgetten in eigen beheer en zij verantwoorden aan ons de uitgaven. Wij stellen in 2021 beleid op om deze budgetten in Midden-Groningen te harmoniseren.

Acties Invloed geven aan actieve bewonersgroepen Wij geven invloed door actieve bewoners(groepen) te ondersteunen met subsidies, met advies en door met hen samen te werken Wij geven actieve bewoners(groepen) invloed met subsidies van de gemeente Midden-Groningen: het leefbaarheidsfonds, het co-financieringsfonds en de wijk- en dorpsbudgetten We geven actieve bewoners(groepen) advies over andere subsidies die hen kunnen helpen om hun plan voor elkaar te krijgen, zoals subsidies van het Nationaal Programma Groningen, de Provincie of subsidie fondsen. We brengen actieve bewoners(groepen) met elkaar in contact zodat ze elkaar spreken, een band met elkaar opbouwen en elkaar helpen als dat nodig is. Wij brengen actieve inwoners in contact met het Initiatievenloket als hun initiatief iets gaat veranderen aan de openbare ruimte van de gemeente.

14

2.1.2 Huisvesting voor sociaal maatschappelijke activiteiten Inleiding Maatschappelijk vastgoed De vastgoedportefeuille van de gemeente Midden-Groningen bestaat uit circa 170 objecten. Dit zijn naast het huis van cultuur en bestuur bijvoorbeeld ook gemalen en strategische aankopen. De portefeuille is onderverdeeld in deelportefeuilles om per portefeuille specifiek beleid te kunnen vormen. Een van de belangrijkste deelportefeuilles is het maatschappelijk vastgoed. Het maatschappelijk vastgoed is vastgoed waarin maatschappelijke voorzieningen zijn gehuisvest. In de onderstaande grafiek worden de belangrijkste clusters van maatschappelijke voorzieningen weergegeven .

Het uitgangspunt voor maatschappelijk vastgoed is dat een gebouw geen doel op zich is. Een gebouw heeft een maatschappelijke waarde door de activiteiten die erin plaatsvinden. En die activiteiten worden door de gebruikers georganiseerd. De gemeente kan die activiteiten ondersteunen door middel van subsidies. De activiteiten zijn niet per definitie altijd gehuisvest in vastgoed van de gemeente. Ook de realisatie en voorziening van de gebouwen hoeft niet altijd door de gemeente plaats te vinden. Zo zijn in 2021 het dorpshuis t’ Houtstek in Slochteren en het dorpshuis in Froombosch door de stichtingen zelf gerealiseerd. Beleid Deze vastgoedportefeuille van de gemeente Midden-Groningen is zeer divers en er wordt op heel veel verschillende manieren mee omgegaan. Er is, mede door de herindeling, een groot verschil in exploitatie, subsidiëring en andere vormen van ondersteuning van deze accommodaties. De gemeente wil hier meer eenheid in aanbrengen. De huidige situatie verschilt per dorpshuis, sportaccommodatie en gebruiker en varieert van volledig verzelfstandigd tot volledig in gemeentelijk beheer. Ook het (ver)huurbeleid vertoont enorme verschillen. Een kostprijsdekkende huur komt bijna niet voor. Vaak is er sprake van indirecte subsidiëring, doordat de gemeente inzet van professionals en/of activiteiten en/of (groot) onderhoud bekostigt.

De huidige maatschappij gaat steeds meer uit van eigen verantwoordelijkheid en versterking van de zelfredzaamheid van de inwoners. In het Kompas van Midden-Groningen (2016) staat een aantal krachtige quotes dat ook voor dit nieuwe beleid nog steeds van waarde is en richting geeft.

15

De nieuwe gemeente Midden-Groningen wordt een gemeenschap waarin inwoners medeverantwoordelijk zijn voor de leefbaarheid. Gemeente en inwoners worden steeds meer gelijkwaardige partners. Op 14 februari 2019 heeft de raad het rekenkameronderzoek naar het gemeentelijk vastgoed en het vastgoedbeleid vastgesteld. Op basis van de uitkomsten heeft de rekenkamer aanbevelingen gedaan om het beleid en het beheer van vastgoed in Midden-Groningen te verbeteren. Het opvolgingsonderzoek van de rekenkamercommissie uit 2020 bevestigt dat vrijwel alle aanbevelingen zijn opgepakt of in uitvoering zijn. Een van de belangrijkste aanbevelingen die in uitvoering is, is het beleid omtrent voorzieningen en vastgoed. In het rekenkameronderzoek is geconstateerd dat de beleidsmatige borging van de inzet van vastgoed ontbreekt. De rekenkamer heeft de gemeente aanbevolen beleid omtrent voorzieningen en vastgoed te ontwikkelen en vast te stellen. De gemeente Midden-Groningen heeft als doel gesteld om: 1. meer grip op het vastgoed te krijgen (eigendom van de gemeente); 2. te komen tot een effectieve(re) en efficiënte(re) inzet van vastgoed; 3. voorzieningen- en accommodatiebeleid te ontwikkelen. Met de ‘aanbevelingen 1 en 2’ is vorig jaar gestart. Het gaat hierbij vooral om het formuleren van inhoudelijk beleid en het maken van duidelijke keuzes in ondersteuning van (gebruikers van) voorzieningen.

In 2022 gaan we hiermee verder. De volgende stap in het proces is het uitwerken van het beleid. Dit gebeurt in deelprojecten: consequenties van het beleid brengen we per accommodatie en/of voorziening in beeld. We doen dit in samenwerking met het veld en de gemeenteraad. Pas daarna neemt de gemeente besluiten. De kadernota uit 2021 was de eerste stap naar de vorming van beleid. De input van de raad dient als een van de handvatten voor de uitwerking op projectniveau. Ook ‘het veld’ wordt betrokken. Hiervoor is een klankbordgroep in het leven geroepen, bestaande uit een afvaardiging van bestuurders van de dorps- en wijkcentra in Midden-Groningen. De deelprojecten werken we in 2022 verder uit en brengen we vervolgens ter besluitvorming. In beweging De vastgoedportefeuille van de gemeente Midden-Groningen is in beweging. Diverse projecten en programma’s hebben als gevolg dat er door vervangende huisvesting vastgoed vrijvalt en buitengebruik komt. Het betreft hier voornamelijk schoolgebouwen die door realisatie van multifunctionele accommodaties en kindcentra hun functie verliezen. In 2021 is het traject voor sloop en locatieontwikkeling voor een aantal gebouwen ingezet. In 2022 wordt dit traject verder voortgezet.

Ambities De inwoners steeds meer eigen verantwoordelijkheid en zeggenschap geven over de leefbaarheid om op die manier de eigenheid en vitaliteit in de dorpen en wijken te behouden. Trends en ontwikkelingen De huidige maatschappij gaat steeds meer uit van eigen verantwoordelijkheid en versterking van de zelfredzaamheid van de inwoners.

16

Doelstellingen a. Beleid vaststellen omtrent voorzieningen en vastgoed Beleid vaststellen omtrent voorzieningen en vastgoed. Waarbij de gemeente Midden-Groningen als doel heeft gesteld om: 1. meer grip op het vastgoed te krijgen (eigendom van de gemeente); 2. te komen tot een effectieve(re) en efficiënte(re) inzet van vastgoed; 3. voorzieningen- en accommodatiebeleid te ontwikkelen

Acties Uitwerken van beleid Het uitwerken van het beleid. Dit gebeurt in deelprojecten: consequenties van het beleid brengen we per accommodatie en/of voorziening in beeld. We doen dit in samenwerking met het veld en de gemeenteraad. De deelprojecten werken we in 2022 verder uit en brengen we vervolgens ter besluitvorming.

2.1.3 Deelname aan het maatschappelijk leven Inleiding In dit hoofdstuk zijn verschillende beleidsonderdelen samengebracht. Elk draagt bij aan de identiteit, kracht en eigenheid van onze gemeente: cultuur in brede zin, archeologie en erfgoed & monumentenzorg. De Midden-Groninger samenleving is heel divers. Op allerlei gebied verschillen onze inwoners van elkaar. Toch zijn er ook onderdelen die de verbondenheid versterken. Cultuur en erfgoed (onder en boven de grond) bieden identiteit en herkenbaarheid. Inwoners voelen zich thuis in hun omgeving en zijn er trots op. Dit versterkt en verbindt de samenleving en geeft zo sociale veerkracht. Het is de moeite waard om bovengenoemde waarden te behouden en te verspreiden, zodat elke inwoner er kennis van kan hebben. Ambities Erfgoed, archeologie en cultuur vertellen onze geschiedenis en bepalen onze identiteit. Het is belangrijk om dat te stimuleren, te bewaren en te beschermen. Ze dragen bij aan de eigenwaarde, veerkracht en het thuisgevoel van onze inwoners. Wij zetten ons daarom in voor instandhouding, bescherming en brede bekendmaking ervan. Trends en ontwikkelingen •

Door de covid19 beperkingen is het culturele leven meer dan een jaar stilgelegd (2020 en 2021). Het vraagt om extra inspanning om het culturele vliegwiel weer te laten draaien.

•

Aardbevingen door gaswinning zorgen ervoor dat wij extra aandacht moeten besteden aan archeologie en gebouwd erfgoed.

•

De versterkingsoperatie zorgt voor een forse toename van vergunningaanvragen. Deze zijn nodig voor het versterken van monumenten en karakteristieke gebouwen. Wij zien erop toe dat de versterkingsmaatregelen de cultuurhistorische waarde van de erfgoedpanden niet aantast.

•

De gemeente moet veel archeologische onderzoeken beoordelen. Er vindt veel graafwerk plaats in gebieden die archeologisch beschermd zijn. Bijvoorbeeld voor de aanleg van kabels en leidingen in en naar de zonneparken en bij het versterken van funderingen van oude boerderijen.

•

De gemeente heeft in de openbare ruimte vele kunstwerken, gedenktekens en monumentale beelden. Deze zijn geïnventariseerd en hebben onderhoud nodig.

17

Doelstellingen a. Cultuurkadernota verder uitvoeren de komende beleidsperiode In de Kadernota Cultuur 2021-2024 staan drie onderdelen centraal: jeugd & educatie, cultuurdeelname voor iedereen en actieve koppeling met toerisme & recreatie. Deze onderdelen worden door onze cultuurorganisaties uitgewerkt in de uitvoering. De cultuurpijlers van Midden-Groningen zijn: Kielzog Theater , Muziekschool en Kunstwerkplaats, de bibliotheekorganisatie Biblionet en museumborg Fraeylema. Met deze drie worden de komende beleidsperiode prestatie-afspraken gemaakt om de gemeentelijke cultuurbeleidsdoelen te realiseren. Wij willen alle inwoners van Midden-Groningen actief betrekken bij kunst, cultuur en erfgoed. Juist ook de groep die in relatieve achterstand verkeert. Met het accent op de (school) jeugd worden ook ouders en de volwassen omgeving van de kinderen meegenomen. Zo worden cultuur en erfgoed van en voor iedereen. Lessen in kunst en cultuur op school (en na schooltijd) brengen creativiteit in het onderwijs. Jongeren leren om op een originele manier naar hun omgeving te kijken. Daarmee komen ze tot creatieve oplossingen. De aanbieders van deze lessen werken nauw samen met het onderwijs. Het gaat om maatwerk. Hierbij wordt waar mogelijk ook gewerkt vanuit het Nationaal Programma Groningen project "Tijd voor Toekomst".

Ook op andere manieren worden jongeren uitgedaagd om hun eigen cultuurinvulling vorm te geven. Dit kan in het Nationaal Programma Groningen project "Jongeren pitchen voor Projecten". Hierdoor worden kunst en cultuur onderdeel van hun dagelijks leven. Cultuur is van en voor iedereen. Elke inwoner kan altijd deelnemen aan cultuur om zich te vormen en te vermaken. Als er drempels zijn, dan willen we die wegnemen. Dat kan door tegemoetkoming in lesgeld voor cultuurles of subsidies voor activiteiten. Cultuur komt voor in het sociaal domein bij het ouderen-, minderheden- en achterstandbeleid. Midden-Groningen heeft grote mogelijkheden voor recreanten en toeristen. De aantrekkelijkheid wordt mede gevormd door monumentale dorpen en bezienswaardigheden, cultuuractiviteiten, exposities en evenementen, festivals en dergelijke. Marketing Midden-Groningen promoot cultuur actief in hun evenementenkalender en in cultuurroutes.

Acties Met NPG projecten het cultuurveld versterken op gebied van jongerencultuur en cultuureducatie

Doelstellingen b. Cultuur in Kielzog Theater, Muziekschool en Kunstwerkplaats Stichting Kielzog ontvangt jaarlijks subsidie voor een compleet professioneel en gevarieerd cultuuraanbod. Het gaat hierbij om podiumkunsten om te bezoeken, maar ook om zelf kunst te maken. Hiervoor kan men terecht bij de Muziekschool en de Kunstwerkplaats. Daarnaast biedt Kielzog als partner een zalencomplex met professionele begeleiding voor amateurbespelers. Hier wordt talent ontdekt op alle niveaus. Dat gebeurt ook in de projecten en evenementen die Kielzog organiseert, ook buiten de hoofdvestiging in dorpen en wijken. Bij Stichting Kielzog werken drie cultuurcoaches op het gebied van onderwijs, sociaal domein en amateur-verenigingen. Zij vormen met raad en daad de schakel in het culturele veld tussen idee en uitvoering. Op deze manier komt cultuur dichtbij de mensen. Dat geldt ook voor inwoners die minder bekend zijn met cultuur. Voor hen kan kunst en cultuur meer betekenen in hun dagelijks leven. Voor de Coronaperiode bediende Kielzog circa 65.000 cultuurbezoeken met: 70 professionele voorstellingen, 60 culturele verhuringen, wekelijks 1.000 cursisten (muziek, beeldend, dans, theater) en 8.600 leerlingen op school (BO en VO).

18

Doelstellingen c. Bibliotheek ontwikkelt taal, cultuur, lezen en digitale vaardigheden Biblionet ontvangt jaarlijks een subsidie voor bibliotheekactiviteiten in de breedste zin des woords in de vestigingen in Hoogezand, Harkstede, Siddeburen, Slochteren, Noordbroek en Zuidbroek. Daarnaast is de bibliotheek onder andere actief op basisscholen, in het voortgezet onderwijs, op consultatiebureaus en in de kinderopvang. Ook ontwikkelt zij steeds meer activiteiten dichtbij inwoners op verschillende plekken in onze gemeente, zodat zij meer mensen bereikt. De dienstverlening van de bibliotheek richt zich op de volgende onderdelen: •

Het is de fysieke plek waar inwoners kunnen halen wat ze nodig hebben om mee te doen in de samenleving en waar ze zich kunnen blijven ontwikkelen;

•

Taalbevordering en ontwikkelen leesplezier van kinderen van 0 t/m 18 jaar;

•

Werken aan geletterdheid van volwassenen;

•

Meedoen in de samenleving door het ontwikkelen van digitale vaardigheden van inwoners.

Biblionet gaat dit jaar op basis van haar huisvestingsrapport alternatieve dienstverlening in 2023 voor Noordbroek en Harkstede ontwikkelen.

Doelstellingen d. Fraeylemaborg als monumentale drager van historisch erfgoed met een actieve expositiefunctie De Fraeylemaborg is een provinciaal gesubsidieerd museum, dat gemeentelijk ook structureel subsidie krijgt. Jaarlijks komen zo'n 40.000 bezoekers in de borg en 60.000 in de monumentale Engelse landschapstuin. De borg heeft een bovenlokale functie, bezoekers komen van heinde en verre. De monumentale borg toont het lokale verleden, maar organiseert ook boven-lokale hedendaagse kunstexposities en evenementen. De Fraeylemaborg is voor kleine, niet professionele musea in de gemeente een professionele vraagbaak als het gaat om museale zaken.

Acties Met Stichting Fraeylemaborg meerjarige subsidie-afspraken maken zoals die in de Kadernota Cultuur zijn verwoord.

Doelstellingen e. Aanpak achterstallig onderhoud beeldende kunst en gedenktekens/monumenten Beeldende kunst markeert plaatsen in de openbare ruimte. Het draagt bij aan de herkenbaarheid en lokale identiteit van onze gemeente. Gedenktekens/monumenten doen dit ook maar zijn ook plaatsen van herdenking, bezinning en troost. Wij bezitten zo'n 100 kunstwerken en gedenktekens/monumenten die in de openbare ruimte staan. Deze beelden zijn jarenlang niet onderhouden of gerestaureerd. In 2019 en 2020 hebben we de staat van deze beelden laten inventariseren. In 2021 is een begin gemaakt met het onderhouden en restaureren van de kunstwerken en gedenktekens/monumenten. In 2022 gaan we meer kunstwerken restaureren en regulier onderhoud uitvoeren. Hiermee verbeteren we de kwaliteit van de gebouwde omgeving. Indicatoren We willen 6 kunstwerken restaureren.

Acties Onderhoud en restauratie beeldende kunst en monumenten

19

Doelstellingen f. Uitvoering geven aan het Erfgoedprogramma We hebben in 2020 samen met rijk, provincie, NCG en de andere Groninger gemeenten het vernieuwde Erfgoedprogramma vastgesteld. In dit Erfgoedprogramma hebben we aangegeven hoe we ons Groninger erfgoed willen behouden, beschermen en ontwikkelen. We gaan in 2022 verder uitvoering geven aan deze ambities. Hiertoe gaan we de volgende activiteiten uitvoeren. We gaan het in 2018 gestarte project om nieuwe gemeentelijke monumenten aan te wijzen afronden. We bezoeken eigenaren van nieuw aan te wijzen monumenten thuis en geven uitleg. We gaan een gemeentelijke kerkenvisie maken, hiervoor hebben we een bijdrage van het rijk gekregen. Het doel hiervan is om waardevolle kerkgebouwen die leeg komen te staan een nieuwe toekomst te kunnen geven. We gaan hier in 2022 mee starten. We beginnen met een inventarisatie van alle kerken in de gemeente. We maken een cultuurhistorische waardestelling van het exterieur en het interieur van de kerken, zodat we weten welke kerken het meest waardevol zijn. We gaan uitvoering geven aan lokale NPG erfgoed projecten. In 2021 heeft de gemeenteraad het project Toekomstbestendig Cultureel Erfgoed vastgesteld. Wij gaan in 2022 uitvoering geven aan dit project.

We gaan een subsidieregeling opstellen waarbij we een subsidie kunnen geven aan eigenaren van rijks- en gemeentelijke monumenten die hun monument restaureren en herbestemmen. Als voorwaarde hierbij moet het monument voor publiek worden opengesteld. We gaan onderzoeken hoe erfgoed toekomstbestendig en duurzaam kan worden gemaakt. We willen eigenaren van erfgoedpanden ondersteunen met advisering en financiering. Verder willen we investeren in kennisontwikkeling, innovatie, vakmanschap en onderwijs. We hebben een eigen gemeentelijke Erfgoedcommissie die onder andere adviseert over bouwaanvragen van monumenten. We promoten monumenten en de historie van de gemeente voor een breed publiek tijdens de Open Monumentendag in samenwerking met het Comité Open Monumentendag. We communiceren over erfgoed op de gemeentelijke website, hier is bijvoorbeeld het monumentenregister te vinden. Indicatoren Aantal adviezen erfgoed commissie

Acties Verlenen van onderhouds- en restauratiesubsidies Uitvoering geven aan lokaal NPG erfgoed project Toekomstbestendig Cultureel Erfgoed

Doelstellingen g. Beschermen archeologische waarden Gemeente bevoegd gezag Als je in de grond gaat graven, bepaalt de erfgoedwet dat getoetst moet worden of daarmee archeologische waarden verloren kunnen gaan. De regels die daarvoor gelden staan in bestemmingsplannen of de erfgoedverordening. Op basis van die regels bepaalt de gemeente of archeologisch onderzoek nodig is en wat de consequenties van het archeologisch onderzoek zijn. Voor archeologische beoordelingen schakelt de gemeente de archeologen van Libau in. De gemeenteraad heeft op 23 april 2020 de beleidsnota archeologie vastgesteld. De beleidsnota beschrijft welke archeologische waarden de gemeente in bestemmingsplannen (omgevingsplannen) en de erfgoedverordening wil beschermen. De beleidsnota beschrijft de bewoningsgeschiedenis van de gemeente Midden-Groningen vanaf de prehistorie tot nu. Op kaarten staat aangegeven welke sporen in de grond zijn gevonden van mensen die hier vroeger leefden, of waar die sporen nog te verwachten zijn. Inwoners betrekken Wij willen zo veel mogelijk bekendheid geven aan de resultaten van archeologisch onderzoek en opgravingen. Als inwoners weten wat de geschiedenis is van hun woonomgeving, kan dat de

20

eigenwaarde, veerkracht en het thuisgevoel van onze inwoners vergroten. We willen de bekendheid vergroten door: •

informatie over archeologie op de website;

•

publieksfolders over bijzondere onderzoeken en opgravingen;

•

(school)excursies bij opgravingen;

•

contact onderhouden met historische verenigingen/buurtverenigingen.

Indicatoren Aantal besluiten op archeologische rapporten die aan de gemeente worden voorgelegd. De gemeente is bevoegd gezag voor het beoordelen van archeologische onderzoeken en programma's van eisen (pve's) bij opgravingen.

Acties Uitvoeren archeologische toets Beoordelen noodzaak archeologisch onderzoek Beoordelen archeologische onderzoeken en Programma's van Eisen Informatie over archeologische waarden in de gemeente actueel houden (onderzoeksresultaten verwerken op de archeologische waardenkaart) Publicatie actuele archeologische waardenkaart op de website

2.1.4 Sport en bewegen Inleiding Iedere week zijn duizenden mensen in de gemeente actief betrokken bij sport- en beweegactiviteiten, als beoefenaar, vrijwilliger of professional. De gemeente Midden-Groningen bouwt aan een gemeente waarin sporten en bewegen laagdrempelig, toegankelijk en vanzelfsprekend is. Wij willen er zijn voor alle inwoners en in het bijzonder voor de mensen die maatschappelijk kwetsbaar zijn, zodat ook zij zich optimaal kunnen ontwikkelen en een betekenisvol en gelukkig leven kunnen leiden. Sport en bewegen leveren daaraan een essentiële bijdrage. Ambities Iedereen in de gemeente Midden-Groningen kan een leven lang met plezier sporten en bewegen. Trends en ontwikkelingen Het sportlandschap in Midden-Groningen is voortdurend in beweging. Ontwikkelingen in de sport hangen bijvoorbeeld nauw samen met demografische trends, en ook sociale, culturele, en economische ontwikkelingen hebben invloed op hoe sport en bewegen er in onze gemeente uit komen te zien. Zo heeft de stijgende gemiddelde leeftijd van onze inwoners gevolgen voor de sportdeelname en leidt individualisering van onze samenleving tot een toename in ongeorganiseerde vormen van sporten en bewegen. Daarnaast is er groeiende aandacht voor het thema gezonde leefstijl en zijn er verschuivingen in de drijfveren van mensen om te gaan sporten.

Tegelijkertijd ligt het percentage inwoners dat één keer per week of vaker aan sport doet in onze gemeente onder het landelijk gemiddelde (42% tegenover 51%).

Doelstellingen a. Het vergroten van het aandeel bewoners dat regelmatig sport en beweegt Wij willen mogelijkheden creëren voor alle inwoners, met of zonder beperking, uit alle levensfases om aan sport en bewegen te doen. Daarom zetten wij in op het stimuleren van voldoende beweging bij de jeugd, bij ouderen en bij kwetsbare groepen.

21

Indicatoren Aantal inwoners bereikt met buurtsportcoachactiviteiten. Betreft het aantal niet-unieke deelnemers aan buurtsportcoachactiviteiten, zoals wandelgroepen, naschoolse activiteiten etc.

Acties Wij organiseren en faciliteren wandelgroepen in meerdere dorpen als toegankelijk beweegaanbod voor ouderen en kwetsbare doelgroepen. Wij zetten buurtsportcoaches om sport en bewegen onder te jeugd te stimuleren. De buurtsportcoaches begeleiden sportieve activiteiten op en rond scholen en in de wijk. Waar mogelijk betrekken de buurtsportcoaches ook sportverenigingen en andere maatschappelijke partijen bij hun activiteiten. Vanuit het lokaal sportakkoord faciliteren we een lokale sport- en cultuurhopper. Via de hopper kunnen inwoners zich aanmelden voor trainingen en bijzonder aanbod vanuit sporten cultuurverenigingen. Daardoor kunnen inwoners eenvoudig en vrijblijvend kennismaken met verschillende sporten en culturele activiteiten.

Doelstellingen b. Het bevorderen van vitale en toekomstbestendige sportverenigingen Wij willen sportverenigingen ondersteunen bij het ontwikkelen van een passend en innovatief sportaanbod voor verschillende doelgroepen en tevens helpen om knelpunten of zwakke plekken binnen de vereniging aan te pakken. Daarmee verbeteren wij de kwaliteit van de sportverenigingen en het sportaanbod en stellen wij de verenigingen in staat om bij te dragen aan het bereiken van een toename in de sportdeelname. Indicatoren Aantal gesubsidieerde initiatieven vanuit het sportakkoord. Weergeeft het aantal initiatieven dat is gefinancierd vanuit de subsidieregeling uit het lokaal sportakkoord.

Acties Samen met sportverenigingen en andere partijen geven wij uitvoering aan het lokaal sportakkoord en ontplooien we initiatieven om verenigingen te versterken. Toekomstbestendige en goed georganiseerde sportaanbieders is een van de deelthema’s in het lokaal sportakkoord. Wij ondersteunen sportaanbieders bij het ontwikkelen van voldoende bestuurlijk en sporttechnisch kader door middel van de inzet van een verenigingsondersteuner. De verenigingsondersteuner adviseert verenigingen over samenwerking, beleid, en concrete acties. Vanuit het lokaal sportakkoord zetten we een subsidieregeling op om (samenwerkings)initiatieven van sportverenigingen te stimuleren.

22

Doelstellingen c. Het harmoniseren van het accommodatiebeleid Door de herindeling bestaan er grote verschillen in de afspraken met, en ondersteuning van, sportverenigingen met betrekking tot de sportaccommodaties. In 2022 gaan wij de basis leggen voor het harmoniseren van het accommodatiebeleid en eerlijke en eenduidige afspraken maken met sportverenigingen. Daarmee werken wij toe naar een toekomstbestendige sportinfrastructuur.