03. Notitie ontwikkelbedrijf 13 juni 2023

1

versie 13 juni 2023

Inhoud 1. Inleiding ............................................................................................................................................... 3 1.1. Woord vooraf ............................................................................................................................... 4 1.2. Aanleiding ..................................................................................................................................... 5 1.3. Doel en uitgangspunten ............................................................................................................... 6 2. Maatschappelijke opdracht voor BWRI? ............................................................................................. 7 2.1. Passend werk sociale werkvoorziening ........................................................................................ 7 2.2. Participatiewet ............................................................................................................................. 8 2.3. Ontwikkeltaak............................................................................................................................... 8 2.4. Samenwerking arbeidsmarktregio, bedrijfsleven en partners ..................................................... 9 2.5.

Doelgroepen en uitgangspunten ................................................................................................ 10 2.6. BWRI imago en identiteit ........................................................................................................... 10 3.

Organisatie BWRI........................................................................................................................... 11 3.1.

Organisatie ............................................................................................................................ 11

3.2.

Werkbedrijf............................................................................................................................ 11

3.3.

Re-integratie en Participatiewet ........................................................................................... 14

3.4. Toekomstvisie en werkwijze BWRI ................................................................................................. 16 3.4.1. Ontwikkelfunctie BWRI ........................................................................................................... 16 3.4.2. Intake en Diagnose .................................................................................................................. 17 3.4.3 Activering en ontwikkeling ....................................................................................................... 17 3.4.4. Leerlijnen ................................................................................................................................. 18 3.4.5. Bemiddeling en plaatsing ........................................................................................................ 19 3.4.6. Nieuwkomers .......................................................................................................................... 19 3.4.7. Nazorg..................................................................................................................................... 19 3.4.8. Hoe gaan we dat organiseren?................................................................................................ 19 4.

Financiën ........................................................................................................................................... 21 4.1. Ontwikkeling budgetten ............................................................................................................. 22 4.2. Uitgangspunten en aannames voor het ontwikkelbedrijf.......................................................... 23 4.4. Meerjarenperspectief gemeentelijke bijdrage........................................................................... 25 5. Bijlagen .............................................................................................................................................. 27 BIJLAGE 1: Toelichting financiën en terminologie ............................................................................. 27 BIJLAGE 2: Personele investering ...................................................................................................... 29 BIJLAGE 3: Beschut werk en afspraakbanen werkzame personen.................................................... 30 BIJLAGE 4: Werkproces aanvraag bijstandsuitkering ........................................................................ 31

2

versie 13 juni 2023

1. Inleiding BWRI (Bedrijf voor Re-integratie Werk en Inkomen) is de uitvoeringsorganisatie van Midden Groningen voor de Participatiewet. Zij zorgt voor de begeleiding van werkzoekenden naar werk en biedt een passende werkplek voor mensen met een arbeidsbeperking. Als werk geen optie is zorgen we voor een (tijdelijke) inkomensvoorziening. Bij BWRI draait het om de ontwikkeling van mensen. Al jarenlang helpen we werkzoekenden bij het vinden van werk, waarin ze kunnen groeien en waar ze op hun plek zijn. Bij een reguliere werkgever als dat kan en een werkplek binnen het werkbedrijf als dat nodig is. We richten ons altijd op de talenten die iemand heeft en op een goede match tussen werkgever en werknemer. Doel is om inwoners een duurzame werkplek te bieden of participatie te bevorderen. De effecten van de invoering van de Participatiewet in 2015 worden steeds duidelijker. Deze zijn het meest zichtbaar door de instroom van inwoners met andere kenmerken, die gebruik maken van bijstand en sociale werkvoorziening. Het gaat dan om inwoners die in het verleden gebruik konden maken van de Wet Sociale Werkvoorziening (WSW) en jonggehandicapten met arbeidsvermogen, die voorheen gebruik maakten van de Wet Arbeidsongeschiktheidsvoorziening Jonggehandicapten (Wajong). Het profiel van inwoners die gebruik maken van de dienstverlening van BWRI is daarmee veranderd.

Dit vraagt om een aanpassing van de werkwijze. Bedoeling van de invoering van de Participatiewet is dat iedereen werkt naar vermogen en dat de arbeidsmarkt ook openstaat voor mensen met een beperking. Werkgevers moeten een bepaald aantal banen voor werknemers met een beperking gaan aanbieden: de zogenaamde afspraakbanen. Deze banen zijn bedoeld voor inwoners die niet in staat zijn om zelfstandig het wettelijk minimumloon te verdienen. Door deze afspraakbanen in de particuliere sector en bij de overheid moet de arbeidsmarkt inclusiever worden. Ook een gevolg van de Participatiewet is dat de instroom in de sociale werkvoorziening is gestopt. Er is alleen nog sprake van instroom van mensen die een indicatie nieuw beschut hebben. Deze groep werknemers met een beperking is structureel aangewezen op een begeleide werkplek. Het door het Rijk ter beschikking gestelde aantal plaatsen voor deze werkplekken is vanaf 2015 aanzienlijk beperkt. Voor iedere drie uitstromers is er plaats voor één nieuwe instromer. Het niveau van de nieuwe werknemers met een indicatie beschut werk is lager dan binnen de “oude” sociale werkvoorziening. De instroomstop in de sociale werkvoorziening betekent dat het werkbedrijf als onderdeel van BWRI elk jaar verder krimpt en dit heeft op termijn gevolgen voor de continuïteit van onze lokale infrastructuur.

Het werkbedrijf is naast werkgever voor 350 werknemers namelijk ook een belangrijk instrument voor reintegratie. Het werkbedrijf biedt werkervaring, werkfit-trajecten, ontwikkelingstrajecten en eventuele opleidingstrajecten. Met deze ontwikkeling binnen het werkbedrijf komt deze functie onder druk te staan, terwijl de doelgroep juist erom vraagt om deze ontwikkelfunctie uit te breiden. Deze ontwikkelingen vragen om een visie en strategie om BWRI weer een toekomstbestendig bedrijf te maken, die de maatschappelijke doelen van de gemeente Midden Groningen kan realiseren. De visie om de traditionele sociale werkvoorziening om te bouwen tot een sociaal ontwikkelbedrijf is al een aantal jaren een voornemen binnen Midden Groningen. Vanaf de start van Midden Groningen als gemeente is dit voornemen er geweest. In de corona-periode is de uitwerking daarvan vertraagd. De noodzaak om het beste uit mensen te halen en hun talenten maximaal te benutten is nog zeer actueel. De krapte op de arbeidsmarkt is een belangrijk maatschappelijk probleem. Het geeft de noodzaak aan om al het aanwezige arbeidspotentieel te benutten voor de samenleving en uiteraard ook voor het verbeteren van het perspectief van de betrokken inwoners. Ontwikkeling van werknemers- en vakvaardigheden en kwalificatie door opleiding zijn de succesfactoren om te komen tot een duurzame plaats op de arbeidsmarkt.

De krapte op de arbeidsmarkt vraagt ook van werkgevers om nieuwe wegen te bewandelen om aan geschikt personeel te komen. Directe plaatsing op vacatures is vaak niet meer aan de orde. Het ontwikkelbedrijf kan een belangrijke rol spelen om inwoners te ontwikkelen richting arbeidsmarkt. Daarvoor is een intensieve samenwerking met het bedrijfsleven een randvoorwaarde .

3

versie 13 juni 2023

In 2021 is het voornemen van een sociaal ontwikkelbedrijf vertaald in een aanvraag voor het Nationaal Programma Groningen. In projectvorm is het ontwikkelbedrijf voorbereid. Daarbij zijn diverse geledingen binnen en buiten BWRI betrokken geweest. Het voorliggende plan is de uitkomst van die voorbereiding. Eind oktober 2022 is de directie geïnformeerd over de voorlopige uitwerking van het ontwikkelbedrijf Midden Groningen. Uitgangspunt voor het voorliggende voorstel is het behoud van een lokale voorzieningen en infrastructuur in Midden Groningen voor onze inwoners die een kwetsbare positie hebben op de arbeidsmarkt. Die moet passend zijn bij de ontwikkelbehoefte van inwoners en voldoende diversiteit bieden om maatwerk te kunnen bieden. Dat doet BWRI niet alleen maar vooral in samenwerking en samenspraak met onze burgers, werkgevers en maatschappelijke partners. In 2021 is besloten om nieuwbouw voor BWRI te realiseren op de huidige locatie aan de Molenraai. De fysieke integratie van alle geledingen van BWRI binnen één pand is een belangrijke voorwaarde om de toekomstige werkwijze voor het ontwikkelbedrijf verder vorm te geven met een intensieve samenwerking tussen het werkbedrijf en re-integratie. BWRI wil voor inwoners kansen en mogelijkheden bieden om actief deel te kunnen nemen in de samenleving. We staan voor een inclusieve samenleving en arbeidsmarkt.

We laten niemand aan de kant staan, iedereen heeft talent en kan zich ontwikkelen. In de nieuwe strategische koers kiezen we bewust voor de term “sociaal ontwikkelbedrijf”. Daarin zitten de drie elementen die de nieuwe koers kenmerken. Sociaal, Ontwikkelen en Bedrijf. • Sociaal: We zijn er voor onze inwoners en willen een open organisatie zijn waarin het bevorderen van welzijn in de breedste zin van het woord de doelstelling is. • Ontwikkelen: Dit is de kern van onze opdracht om inwoners zodanig te ontwikkelen dat ze een plek vinden en behouden op de arbeidsmarkt; • Bedrijf: BWRI staat midden in de samenleving is dynamisch en ondernemend. We werken met en voor de samenleving en inwoners. We zijn een professionele partner en gebruiken onze infrastructuur optimaal. Een goede balans tussen bedrijfsresultaat en passend werk voor onze inwoners is een succesfactor om ruimte te bieden aan alle inwoners.

Leeswijzer In hoofdstuk 1 Inleiding wordt de historie en het proces van totstandkoming van dit plan toegelicht. In hoofdstuk 2 wordt uitgewerkt wat de maatschappelijk opdracht van BWRI en in welke maatschappelijke context deze is ontstaan. In hoofdstuk 3 beschrijven we de twee teams binnen BWRI die het meest met het ontwikkelbedrijf te maken gaan krijgen het werkbedrijf en het team Re-integratie en de toekomstige werkwijze. In hoofdstuk 4 wordt ingegaan op de financiële aspecten van de voorgestelde koerswijziging

1.1. Woord vooraf BWRI wordt een “sociaal ontwikkelbedrijf”. Een naam die steeds vaker wordt gebruikt voor uitvoeringsorganisaties van de Participatiewet en sociale werkbedrijven. Die term gebruiken we, omdat het volgens ons anders moet en kan. Nog steeds hebben te veel mensen met een arbeidsbeperking of een afstand tot de arbeidsmarkt geen werk. We zien het sociale ontwikkelbedrijf als een belangrijk middel om meer mensen met een kwetsbare positie op de arbeidsmarkt aan een baan te helpen. Het gaat dan in eerste instantie om inwoners met een arbeidsbeperking of die gebruik maken van de bijstand, maar onze doelgroep is breder dan dat. Het gaat ook om mensen die nu niet werken maar wel een kwetsbare positie hebben. Daarom vinden we het tijd voor een nieuwe focus en werkwijze voor onze uitvoeringsorganisatie. We kiezen voor een strategische koers om de lokale voorzieningen en infrastructuur in Midden Groningen voor een kwetsbare groep inwoners op de arbeidsmarkt te behouden, omdat iedereen van waarde is.

4

versie 13 juni 2023

1.2. Aanleiding Het Bedrijf voor Werk, Re-integratie en Inkomen (BWRI) is gevormd in 2015 na een fusie van de sociale werkvoorziening BWR (de gemeenschappelijke regeling van Hoogezand-Sappemeer, Slochteren en Haren) en de sociale dienst van de gemeente Hoogezand-Sappemeer. Ook de stichting Baanvak (uitvoerder gesubsidieerd werk en re-integratie) is binnen BWRI geïntegreerd. De gemeenschappelijke regeling is opgeheven en BWRI ging verder als werkmaatschappij binnen de gemeente Hoogezand-Sappemeer. Directe aanleiding voor de fusie was de komst van de Participatiewet en de toen bestaande infrastructuur voor mensen met een kwetsbare positie op de arbeidsmarkt. BWRI is bedoeld als bundeling van de krachten en expertise op het gebied van (passend) werk en inkomen. Met de gemeentelijke fusie in 2018 is BWRI een onderdeel geworden binnen de gemeente Midden Groningen. BWRI bestaat uit vier teams te weten: Inkomen & Voorzieningen, Re-integratie, Werkbedrijf en Stafbureau. Wij willen in Midden Groningen een sociaal ontwikkelbedrijf realiseren nader te noemen ontwikkelbedrijf. Functie van het ontwikkelbedrijf is om de arbeidsmarkt toegankelijk te maken en te houden voor kwetsbare laaggeschoolde inwoners van Midden Groningen.

Het ontwikkelbedrijf is er voor alle inwoners van Midden Groningen, die de stap willen maken richting de arbeidsmarkt of zich voor willen bereiden op een nieuwe loopbaan. Dit betekent dat BWRI en met name het onderdeel werkbedrijf moet worden omgevormd van een traditioneel productiebedrijf dat passend werk biedt voor mensen met een arbeidsbeperking naar een ontwikkelbedrijf. Dat ontwikkelbedrijf heeft ook een belangrijke functie in het ontwikkelen van mensen in de bijstand en andere inwoners, die moeite hebben om op de arbeidsmarkt te komen of te blijven. Het ontwikkelbedrijf biedt deze mensen de mogelijkheid om werkervaring op te doen, een traject op maat te volgen, een diploma te halen en als dat niet haalbaar is een deelcertificaat. Alle inzet is erop gericht om een duurzame plek op de arbeidsmarkt te krijgen of te behouden. Ontwikkeling is een structureel onderdeel geworden zowel voor mensen met als zonder een baan. Een leven lang ontwikkelen is van belang om je positie op de arbeidsmarkt te behouden of te verbeteren. Veranderingen op de arbeidsmarkt zorgen ervoor dat een aantal sectoren groeit terwijl andere sectoren krimpen. Mensen moeten zich goed voorbereiden op deze veranderingen. Tijdige omscholing in een krimpsector voorkomt dat mensen uitvallen op de arbeidsmarkt. Dit geldt zowel voor werknemers die een dienstverband hebben binnen BWRI als ook voor andere inwoners.

Het is een gemeentelijke taak om inwoners die een beroep doen op de Participatiewet toe te leiden naar de arbeidsmarkt. Het gaat dan om mensen met een arbeidshandicap en mensen die een beroep doen op de bijstand. De volgende groepen doen vaak een beroep op de Participatiewet: statushouders, voortijdige schoolverlaters, mensen met een arbeidsbeperking en mensen die om psychische of sociale redenen een langere afstand hebben tot de arbeidsmarkt. Ook niet-uitkeringsgerechtigden in een kwetsbare positie behoren tot de potentiële doelgroep. Vanaf 1 januari 2022 is de nieuwe inburgeringswet in werking getreden. Gemeenten worden dan verantwoordelijk voor het inburgeringsaanbod. Dit aanbod moet bestaan uit een taalcomponent en een participatiecomponent. We willen het ontwikkelbedrijf ook inzetten om deze participatiecomponent vorm te geven. Met een ontwikkelbedrijf willen we een flinke plus zetten op onze reguliere ondersteuning, omdat wij geloven dat economische onafhankelijkheid direct positieve gevolgen heeft voor het welbevinden van alle inwoners van Midden Groningen. Midden Groningen zet hiermee de deur zo laagdrempelig mogelijk open en beperkt zich niet tot de doelgroepen waarvoor zij in strikte zin wettelijk verantwoordelijk zijn. Iedere inwoner moet zich welkom voelen om gebruik te maken van een ondersteuningsaanbod.

Ontwikkeling participatiewet en sociale werkvoorziening De directe aanleiding voor het opstellen van het plan om te komen tot een ontwikkelbedrijf hangt samen met een aantal ontwikkelingen, die een structureel gevolg zijn van de invoering van de Participatiewet in 2015. Het gaat dan om de gevolgen van de wijziging in de Wet Sociale Werkvoorziening (instroomstop) en het gewijzigde profiel van de doelgroep in de Participatiewet.

5

versie 13 juni 2023

De gevolgen van de instroomstop in de Wet Sociale Werkvoorziening worden steeds zichtbaarder ook binnen BWRI. Het aantal werknemers is vanaf 2015 teruggelopen van ca. 425 personen naar ca. 350 werknemers op 1 januari 2023. Ook voor de komende jaren wordt er een verdere daling van de “oude” WSW-werknemers verwacht met gemiddeld 6% per jaar. Dit is de te verwachten uitstroom op basis van pensionering, arbeidsongeschiktheid en overlijden. Door deze krimp van het Werkbedrijf dreigen de kosten en opbrengsten uit balans te raken. Dit is een gevolg van de afname van het aantal werknemers, de gewijzigde rijksfinanciering en de afnemende productiviteit van de werknemers. Dat laatste is met name een gevolg van de vergrijzing van de populatie en de arbeidscapaciteit van de nieuwe instroom. We moeten constateren dat de nieuwe werknemers een lagere loonwaarde hebben dan de “oude” werknemers. De gemeentelijke bijdrage zal daardoor in de toekomst bij ongewijzigd rijksbeleid toenemen. Dat staat los van het voornemen om te komen tot een ontwikkelbedrijf. De gemeente Midden Groningen heeft vanaf 2018 een beleid gevoerd om de instroom van inwoners met een indicatie beschut werk binnen het Werkbedrijf minimaal conform de taakstelling van het Rijk te realiseren. Daarbij werd voor jongeren (jonger dan 23 jaar) een uitzondering gemaakt. Zij konden direct een contract krijgen binnen het Werkbedrijf.

In 2022 heeft de raad besloten om éénmalig de overige personen op de wachtlijst ook een contract aan te bieden. Het ontstaan van een wachtlijst is zowel voor de betrokkenen als voor de gemeente een onwenselijke situatie, omdat inwoners onnodig lang in een uitkeringssituatie blijven zitten. Voornemen is om nieuw beschut aan te bieden naar behoefte. Dat wil zeggen dat iedere burger waarvan objectief is vastgesteld dat zij aangewezen zijn op een begeleide werkplek ook daadwerkelijk een aanbod krijgt voor een arbeidscontract. Ook inwoners met een arbeidsbeperking die niet vallen onder de definitie nieuw beschut, maar die wel een zodanige arbeidshandicap hebben dat ze niet bij een reguliere werkgever in dienst worden genomen, willen we een (tijdelijk) arbeidscontract kunnen aanbieden. Het werkbedrijf treedt dan op als tijdelijk werkgever van deze afspraakbanen bij het werkbedrijf. Bedoeling is om deze inwoners uiteindelijk te detacheren of door te laten stromen naar reguliere werkgevers. Met het bedienen van een grotere groep van inwoners wordt hun perspectief op een passende baan verbetert. Deze keus heeft uiteraard ook gevolgen voor de totale financiële bijdrage van de gemeente om deze arbeidscontracten te realiseren. Met het voornemen om nieuw beschut contracten aan te bieden naar behoefte loopt Midden Groningen vooruit op eventuele nieuwe regelgeving van het Rijk.

Alternatief is dat burgers met een indicatie die wel arbeidsvermogen hebben onnodig lang in een uitkeringssituatie blijven zitten en niet-actief zijn. De gewijzigde doelgroep in de Participatiewet vraagt om een wijziging van de werkwijze. Bedoeling is om het werkbedrijf meer in te zetten om inwoners zodanig te ontwikkelen (werknemers en vakvaardigheden), dat zij aansluiting vinden naar de arbeidsmarkt. In die werkwijze staat het bieden van leerwerkplaatsen centraal naast begeleiding en aandacht voor alle leefgebieden die van belang zijn voor een duurzame plaatsing. De krimp van het werkbedrijf is geen reden op zich om te komen tot een ontwikkelbedrijf, maar lokale voorzieningen en infrastructuur behouden in eigen beheer is een belangrijke succesfactor voor het bieden van een kwalitatieve voorziening aan onze inwoners. De relatieve afstand tot een ondersteuningsaanbod (werk, begeleiding, opleiding e.d.) vergroot de slagingskans voor onze inwoners.

1.3. Doel en uitgangspunten Doel van dit plan is om een heldere toekomstvisie te bieden in welke richting BWRI zich voor de komende jaren gaat ontwikkelen. De overgang naar een ontwikkelbedrijf is nodig om inwoners te ontwikkelen naar werk. Daarvoor is nodig om het voormalige werkbedrijf BWRI om te vormen naar een ontwikkel- of leerwerkbedrijf en de focus te verleggen van productie naar de ontwikkeling van werknemers en inwoners. Een beschermde werkomgeving is en blijft nodig voor mensen die (nog) niet op een reguliere werkplek kunnen werken. Ontwikkeling staat centraal zowel voor de werknemers met een beperking als ook voor de leerwerktrajecten die worden aangeboden voor inwoners. Doel van het sociaal ontwikkelbedrijf is het realiseren van zoveel mogelijk door- en uitstroom naar reguliere werkgevers. Dat geldt zowel voor werknemers met een indicatie en ook voor re-integratiekandidaten.

6

versie 13 juni 2023

In het kort houdt het voorstel om te komen tot een sociaal ontwikkelbedrijf het volgende in: -

Brede doelgroep: BWRI heeft een ruimhartig beleid naar alle kwetsbare inwoners die ondersteuning nodig hebben bij het vinden of behouden van werk, of die zich willen ontwikkelen. We beperken ons niet tot de eigen regio en werken samen met andere werk en ontwikkelbedrijven. Ook klanten van andere werkbedrijven en inwoners uit de regio zijn welkom bij BWRI. De bieden maatwerk per individu en op het niveau dat nodig is.

-

Actieve houding van BWRI richting inwoners We gaan de markt op, leggen zelf contact met externe partijen om de doelgroepen te werven en te laten zien wat het werkbedrijf te bieden heeft. Zo bieden wij nu al meeloopdagen aan voor leerlingen van de praktijkscholen in de omgeving. Op deze manier kunnen leerlingen vroegtijdig een beeld vormen wat werken bij BWRI betekent. Ook is er in de voorlichting van ouders/verzorgers en omgeving van de nieuwe instroom een actieve rol weggelegd voor BWRI. De voorlichting richt zich niet alleen op de toekomstige klanten en medewerkers maar ook op de beïnvloeders van deze klanten en medewerkers.

-

Leerlijnen/ Ontwikkelen; Het ontwikkelbedrijf heeft als focus om de kwaliteiten en talenten van inwoners te ontwikkelen. De werkzaamheden en productie binnen het werkbedrijf worden hierop afgestemd. We ontwikkelen leerlijnen binnen het werkbedrijf en met partners om de talenten en kwaliteiten van inwoners maximaal te ontwikkelen. We ontwikkelen praktijkgerichte leerwerkplaatsen die aansluiten op de arbeidsmarkt. We zijn daarin aanvullend op het reguliere onderwijsaanbod;

-

Arbeidscontracten: We bieden arbeidscontracten aan voor alle inwoners die aangewezen zijn op een (tijdelijke) beschermde werkplek met een maximum van 20 fte per jaar. Dit houdt In: Geen wachtlijst meer voor nieuw beschut; Ook niet voor de inwoners van 23+. De contracten nieuw beschut worden in principe voor alle inwoners aangeboden die een indicatie krijgen; Afspraakbanen: Het Werkbedrijf realiseert afspraakbanen binnen het Werkbedrijf met als doel doorstroom naar het reguliere bedrijfsleven. Dit zal niet voor iedereen lukken. Er zullen ook inwoners blijvend aangewezen zijn op een baan in een begeleide omgeving. Activering en integraal aanbod: We hebben aandacht voor alle leefgebieden van mensen die belemmerend of stimulerend werken voor hun ontwikkeling. Activering en een goede diagnose zijn standaard onderdeel van onze werkwijze. We werken voor deze leefgebieden samen met interne en externe partners.

-

2. Maatschappelijke opdracht voor BWRI? Onze kerntaak is het begeleiden van mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt naar een baan en het bevorderen van participatie. Daarnaast bieden we werkplekken bij het werkbedrijf BWRI voor mensen die het op eigen kracht (nog) niet redden. We zijn onderdeel van de gemeente Midden Groningen. We geven uitvoering aan de re-integratietaak van de Participatiewet en de Wet sociale werkvoorziening (WSW). Om werkzoekenden zo goed mogelijk te helpen en te begeleiden naar de arbeidsmarkt, werken we samen met onze partners in de arbeidsmarktregio Groningen, de gemeentelijke organisatie in het sociaal domein en maatschappelijke partners.

2.1. Passend werk sociale werkvoorziening De maatschappelijke opdracht van BWRI bestaat allereerst uit de uitvoering van de Wet Sociale Werkvoorziening en de Participatiewet. De WSW is weliswaar een “slapende” wet, maar hij is nog wel steeds van kracht voor de bestaande werknemers. In het kort regelt de wet dat mensen met een indicatie een baan krijgen aangeboden door de gemeente. Het gaat dan om een indicatie voor mensen die zonder begeleiding geen loonvormende arbeid kunnen verrichten op de “gewone” arbeidsmarkt. In de oude wet is geen instroom meer mogelijk. Daarvoor in de plaats is in de Participatiewet de voorziening “nieuw beschut” opgenomen. De toelatingseisen daarvoor zijn stevig toegenomen. De intentie is dan ook dat slechts 1 op de 3 uitstromers uit de sociale

7

versie 13 juni 2023

werkvoorziening wordt vervangen door een werknemer met een beperking die onder de nieuw beschut regeling valt. Aanname daarbij is dat op de arbeidsmarkt een grote groep van de mensen die vroeger in de WSW zouden instromen een zogenaamde “afspraakbaan” krijgen. Dat is een baan waarvoor aan de werkgever een structurele loonkostensubsidie wordt verstrekt op basis van de loonwaarde van een werknemer. Uit onderzoek1 is echter gebleken dat het totaal aantal banen voor mensen met een arbeidsbeperking in de afgelopen jaren juist is gedaald in plaats van gestegen. Het geeft de noodzaak weer om een betere opstap richting afspraakbanen bij reguliere werkgevers te organiseren. Dat willen we doen door ook (tijdelijke) afspraakbanen bij het werkbedrijf BWRI aan te bieden.

2.2. Participatiewet BWRI is de uitvoeringsorganisatie van de Participatiewet. De hoofdtaken daarin zijn het verstrekken van uitkeringen (bijstand) en het ondersteunen van inwoners om een baan te vinden en zelfstandig in het eigen inkomen te kunnen voorzien. Dat laatste is niet voor iedereen haalbaar. Als werk niet tot de mogelijkheden behoort is participatie in de samenleving het doel. De toeleiding naar participatie is een taak voor BWRI. De uitvoering en begeleiding ligt bij partners. Op het moment dat er weer perspectief is op de bemiddeling naar werk is BWRI weer aan zet. Daarbij is ook het activeren naar werk en het ondersteunen op alle leefgebieden die daartoe een bijdrage leveren een taak voor BWRI. Zij doet dat in nauwe samenspraak met verschillende gemeentelijke en maatschappelijke partners. De taak om maatschappelijke participatie te bevorderen komt onder andere tot uiting in de deelname van BWRI aan de sociale teams van Midden Groningen. Hierin zijn de zogenaamde wijkcoaches vanuit BWRI werkzaam. Binnen de vier sociale teams wordt er samengewerkt met verschillende andere organisaties die participatie en zelfredzaamheid bevorderen en mensen ondersteunen en hulp bieden op allerlei leefgebieden. Ook de burgers met een beperking die nog wel arbeidsvermogen hebben en zijn aangewezen op een (tijdelijke) inkomensvoorziening zijn een doelgroep van de participatiewet.

De wet heeft nieuwe vormen van ondersteuning voor werkzoekenden geïntroduceerd. De belangrijkste daarvan is de loonkostensubsidie. De loonkostensubsidie is bedoeld voor werkgevers die mensen in dienst nemen met een afspraakbaan. Deze banen zijn bedoeld voor inwoners waarvan is vastgesteld dat ze niet in staat zijn om zelfstandig het wettelijk minimumloon te verdienen. De inwoners die aan deze voorwaarde voldoen zijn opgenomen in het zogenaamde doelgroepenregister. Sommige inwoners zijn daarin van wetswege opgenomen, zoals leerlingen uit het Praktijkonderwijs en arbeidsgehandicapten met arbeidsvermogen. Werkgevers ontvangen deze subsidie als compensatie voor de verminderde loonwaarde die hun nieuwe werknemers hebben. De loonkostensubsidie is dan ook afhankelijk van de vastgestelde loonwaarde. Gemeenten krijgen in hun uitkeringsbudget structureel financiering voor de loonkostensubsidies die zij verstrekken aan werkgevers.

2.3. Ontwikkeltaak De ontwikkeltaak van BWRI is een afgeleide van de opdracht uit de Participatiewet. Het ondersteunen en begeleiden van mensen met een uitkering bij het vinden van werk of als dat niet lukt het stimuleren van participatie. We streven naar duurzame uitstroom uit de bijstand. Daarvoor is het in toenemende mate van belang, dat er aandacht is voor werknemersvaardigheden en opleiding van mensen. De korte klap naar werk is voor veel inwoners die aanspraak maken op de voorziening bijstand niet meer aan de orde. De mensen die momenteel instromen in de bijstand hebben meer dan in het verleden een arbeidsbeperking en onvoldoende vaardigheden en opleiding om direct bemiddeld te worden naar werk. Ook is er vaak sprake van problemen op meerdere leefgebieden. Het ontwikkelbedrijf moet nu juist die plus gaan bieden. Ervoor zorgen dat mensen met een kwetsbare positie op de arbeidsmarkt zodanig worden ondersteund, dat ze in staat zijn om een reguliere baan te vinden of een begeleide baan die past bij hun talenten. Daarvoor bieden we de volgende voorzieningen aan.

1

Capel advies iov Cedris 2020: Tellingen banenafspraak het succes ontrafeld

8

versie 13 juni 2023

Producten ontwikkelbedrijf Werknemers sociale werkvoorziening Bieden van passend werk voor werknemers met een indicatie Aanbieden van cursussen/ trainingen om werknemersvaardigheden te verbeteren Aanbieden van opleidingsmogelijkheden om de duurzame inzetbaarheid te verbeteren Bieden van ondersteuning door middel van de inzet van jobcoaches voor werknemers die gedetacheerd worden bij reguliere werkgevers Bemiddeling naar detachering Bieden van een vangnet voor werknemers die terugkomen uit detachering

Voor re-integratiekandidaten en andere inwoners* Aanbieden van activeringsplaatsen (opdoen van werkervaring, structuur en dagritme) Aanbieden van arbeidstrainingsplaatsen (werknemersvaardigheden) Aanbieden van trainingsplaatsen met opleidingsmogelijkheden (vakvaardigheden) Aanbieden van opleidingen/ kwalificatie. In eigen regie bij het werkbedrijf of bij partners, werkgevers/ opleiders Bieden van ondersteuning op de werkplek door middel van de inzet van jobcoaches Bemiddeling naar werk regulier of afspraakbaan Participatie-activiteiten voor inburgeraars organiseren

Met name het aanbieden van opleidingen en vakvaardigheden heeft alleen een meerwaarde als dit ook aansluit op arbeidsmarkt en dit op termijn een duurzaam perspectief biedt op werk. Dit hoeft het werkbedrijf niet altijd zelf uit te voeren. Als er werkgevers of samenwerkingsverbanden zijn die specifieke leersituaties kunnen aanbieden, die vragen om expertise die binnen het werkbedrijf niet aanwezig is dan willen we met deze partijen een samenwerking aangaan. Het werkbedrijf is zelf een erkend leerbedrijf voor een twintigtal verschillende beroepen.

2.4. Samenwerking arbeidsmarktregio, bedrijfsleven en partners De ontwikkeltaak van BWRI is geen statische opgave. De arbeidsmarkt is voortdurend in beweging en de behoefte aan personeel veranderd snel in allerlei sectoren. Succesfactor voor het ontwikkelbedrijf is dan ook dat we gezamenlijk met werkgevers, opleidingsinstellingen en andere partners in verbinding zijn en een netwerk vormen. De doorlopende innovatie van trajecten is van groot belang om een goede aansluiting op de arbeidsmarkt te garanderen. Een samenwerking wordt op regionaal niveau aangegaan door de deelname binnen de arbeidsmarktregio Werk In Zicht. Ook op lokaal niveau willen we een structurele relatie met partners op de arbeidsmarkt aangaan en bestendigen. Dit doen we met ons eigen accountteam en ook in samenwerking met economische zaken binnen de gemeente. We willen samen met bedrijven en branches nieuwe leerwerkarrangementen organiseren. Binnen de arbeidsmarktregio Groningen (Werk in Zicht) wordt samengewerkt zowel voor werknemersdienstverlening als werkgeversdienstverlening. In de arbeidsmarktregio zijn alle Noordelijke gemeenten vertegenwoordigd samen met het UWV, werknemers en werkgeversorganisaties, onderwijs en brancheorganisaties.

Ook kennen we de zogenaamde Regionale Mobiliteits Teams (RMT) een samenwerkingsverband tussen gemeenten, UWV, onderwijs, Samenwerkingsverband Beroepsonderwijs Bedrijfsleven (SBB), vakbonden en werkgeversorganisaties. Deze RMT’s zijn ontstaan vanuit de regionale aanpak van jeugdwerkloosheid en later de Corona-aanpak. Ze helpen werkzoekenden bij het vinden van een nieuwe baan. De rijksoverheid is van plan om deze RMT’s een vaste plaats te geven in de arbeidsmarktregio. Voor werknemers worden door de arbeidsmarktregio allerlei projecten georganiseerd om de match op de arbeidsmarkt te verbeteren. Onder andere is het project Kansrijk Opleiden opgezet. Een project bedoeld om mensen op te leiden richting kansrijke beroepen. Als BWRI zijn we aangesloten bij de arbeidsmarktregio en RMT. Dat is niet alleen wenselijk maar ook noodzakelijk. Ondanks de krappe arbeidsmarkt lukt het werkgevers namelijk nog onvoldoende om al het talent dat beschikbaar is aan te spreken. Dit vraagt ook om een aanpak op regionaal niveau. De ontwikkelbedrijven

9

versie 13 juni 2023

(werkbedrijven) in de regio zijn aangesloten op deze regionale dienstverlening en samenwerking. Intentie van de regionale aanpak is om een sluitend netwerk van ontwikkelbedrijven in de regio te bieden. Ook op het gebied van fondsenwerving (bijvoorbeeld Europees Sociaal Fonds, Just Transition Fund) wordt samengewerkt binnen de arbeidsmarkt. De regio verzorgt daarbij de aanvraag en rapportage. Dit levert een substantiële bijdrage aan de financiering van ontwikkeltrajecten.

2.5. Doelgroepen en uitgangspunten We richten ons als BWRI werkbedrijf op de volgende doelgroepen: • Bestaande populatie werknemers sociale werkvoorziening • Nieuwe instroom beschut • Klanten met bijstand (Participatiewet) • Inburgeraars • Voortijdig schoolverlaters • Leerlingen speciaal onderwijs en Praktijkschool in de zogenaamde Route Arbeid • Niet-uitkeringsgerechtigden met een kwetsbare positie op de arbeidsmarkt • Taakgestraften/ reclassering • Dagbesteding (alleen die groep die ontwikkelingsperspectief heeft) Doel is om deze doelgroepen perspectief te bieden. Daarvoor wordt een ontwikkelingstraject en/of scholingstraject zo nodig op maat geboden. Hierbij wordt een duidelijk begin én eind van het traject afgesproken (geen trajecten met open einde) maar doelgericht werken aan een ontwikkelingsdoel.

2.6. BWRI imago en identiteit BWRI is een afdeling van de gemeente Midden Groningen. Binnen de zakelijke markt is BWRI echter ook een zelfstandig opererende partij richting werkgevers en opdrachtgevers. Allereerst worden er opdrachten aangenomen voor de verschillende afdelingen (groen, productie, confectie, kringloop e.d.). Voor die partijen is BWRI een zakelijke partner. Daarnaast is BWRI ook leverancier van personeel door de detachering van SWwerknemers en bij het invullen van afspraakbanen. De vorming van een ontwikkelbedrijf en ook het nieuwe pand dat we willen betrekken in 2025 is een moment dat we willen aangrijpen om het imago en de identiteit van BWRI kritisch te bezien. Met welke propositie willen we ons in “de markt” zetten? Wat is de meerwaarde van BWRI? BWRI maakt als bedrijf gebruik van eigen communicatie en mediakanalen (eigen website, Linked-in, facebook, nieuwsbrieven). De naam BWRI en het imago zijn met name verbonden aan het “oude” SW-bedrijf. Voor de vorming van het ontwikkelbedrijf BWRI zal er dan ook een proces worden gestart om te onderzoeken onder welke naam en identiteit BWRI in de toekomst verder gaat. Doel daarvan is om in te zetten op een duidelijke positionering van het ontwikkelbedrijf in de markt en naar inwoners toe. Het is een kans om het huidige imago van BWRI Werkbedrijf meer passend te maken bij de nieuwe rol en uitstraling.

Vooral bij de nieuwe doelgroepen die we willen bereiken (alle inwoners, regionale kandidaten, maar ook bij re-integratiekandidaten) roept de verbondenheid aan het “oude” SW-bedrijf negatieve associaties op. Het kiezen voor een toekomstige identiteit van BWRI staat los van de governance voor de organisatie. Midden Groningen is en blijft de enige bestuurlijke opdrachtgever.

10

versie 13 juni 2023

3. Organisatie BWRI 3.1.

Organisatie

BWRI telt momenteel 128 fte aan ambtelijk personeel. De medewerkers zijn in dienst van de gemeente Midden Groningen. Er zijn vier verschillende teams binnen BWRI te weten Inkomen & Voorzieningen, Re-integratie, Werkbedrijf en Stafbureau.

Directeur

Stafbureau 27 fte

Werkbedrijf

Re-integratie

30 fte

33 fte

Inkomen & Voorzieningen 38 fte

Het team Inkomen en voorzieningen beoordeelt en verstrekt uitkeringen en voert het minimabeleid uit. Ook veel “tijdelijke” regelingen zoals de energietoeslag en verstrekking van leefgeld voor Oekraïense vluchtelingen behoort tot haar taken. Het team Re-integratie is verantwoordelijk voor de ondersteuning van bijstandsklanten naar werk en hun arbeidsontwikkeling. Ook het cluster RMC-leerplicht en de uitvoering van de Wet inburgering zijn onderdelen van het team re-integratie evenals de zogenaamde wijkcoaches die namens BWRI werken binnen de sociale teams. Het team werkbedrijf is primair verantwoordelijk voor het bieden van passend werk aan 350 werknemers binnen de sociale werkvoorziening. Zij hebben een arbeidscontract bij het werkbedrijf en vallen onder de CAO SW. De nieuwe instroom beschutte werknemers (inmiddels zijn dit er ruim 70) vallen onder de CAO Aan de Slag. Ook biedt het werkbedrijf leerwerkplaatsen en werkfittrajecten voor re-integratiekandidaten. Het team Stafbureau biedt ondersteunende diensten voor de overige teams: beleid, kwaliteitsmedewerkers, financieel advies, secretariaat, receptie en archief. De directiefunctie wordt ingevuld door een directielid van de gemeente Midden Groningen, die naast de teams van BWRI verantwoordelijk is voor alle teams binnen het sociaal domein.

Het ontwikkelbedrijf heeft met name te maken met de taken van het team werkbedrijf en re-integratie. Deze teams worden in de volgende paragrafen verder uitgelicht.

3.2.

Werkbedrijf

Het werkbedrijf is een belangrijk onderdeel van BWRI. Zij biedt zowel passend werk voor mensen met een arbeidsbeperking en ook re-integratietrajecten voor mensen in de Participatiewet. Het totaal aantal werknemers binnen het Werkbedrijf is 351 personen per 1 januari 2023. Daarnaast zijn er nog 90 personen werkzaam bij de sociale werkvoorziening Wedeka, dit betreft de voormalige SW-werknemers van de gemeente Menterwolde. In de grafiek de verdeling van de werknemers over de verschillende werksoorten binnen het werkbedrijf.

11

versie 13 juni 2023

Tabel: verdeling werkzame personen over de verschillende werksoorten binnen het werkbedrijf.

Aansluiting op de arbeidsmarkt/ diversiteit Momenteel kennen we een aantal afdelingen binnen het Werkbedrijf, die met name zijn ingericht op de capaciteiten van de huidige SW-werknemers. Voor de ontwikkeltaak van BWRI is het ook van belang dat de leerwerkplaatsen goed aansluiten op de arbeidsmarkt. Daarvoor is het aantal werksoorten dat kan worden geboden van belang en ook de diversiteit van de werkzaamheden. We moeten constateren, dat we op een aantal kansrijke sectoren op de arbeidsmarkt momenteel geen goed aansluitend aanbod aan leerwerkplaatsen hebben. Daarbij hoeft het werkbedrijf dit ook niet altijd in eigen beheer uit te voeren. We maken daarbij ook gebruik van het scholingsaanbod vanuit de arbeidsmarktregio (Kansrijk Opleiden) en van een aantal branchepartners bijvoorbeeld Leerbouwen en SSPB op het gebied van bouw en techniek. Het werkbedrijf is geen eindstation en waar mogelijk zal iemand worden begeleid naar een reguliere werkgever. Het werkbedrijf fungeert ook als vangnet voor medewerkers die terugkomen van detachering of uit een afspraakbaan. Het werkbedrijf biedt een plek om tijdelijk naar terug te keren, met als doel om weer extern geplaatst te worden. Het vangnet bevordert zo duurzame uitstroom. Ontwikkeling voor de werknemers binnen het werkbedrijf is met name gericht op het behouden en/of verbeteren van de interne inzetbaarheid.

Benchmark Cedris BWRI neemt deel aan de benchmark van branchevereniging Cedris. Uit het benchmarktrapport over 2021 wordt nogmaals duidelijk wat de populatie van mensen met een arbeidsbeperking is ten opzichte van referentiegemeenten en het landelijk gemiddelde. Opvallend daarbij is: ✓ Het aantal werkzame personen binnen de sociale werkvoorziening ligt in Midden Groningen 57% hoger dan landelijk gemiddeld; ✓ Het aantal inwoners dat in aanmerking komt voor een afspraakbaan ligt 66% hoger dan landelijk gemiddeld; ✓ Het gemiddelde aantal inwoners in dienst bij het werkbedrijf onder de noemer beschut werk is aanmerkelijk hoger dan landelijk gemiddeld en ook werkt een groter deel van hen op een interne beschutte plek of met begeleiding op locatie; ✓ Opvallend is verder dat sociale werkbedrijven in het land inmiddels circa 20% in dienst hebben die gebruik maken van een afspraakbaan. Voor BWRI is dit nu nog nauwelijks aan de orde. ✓ Wat betreft het aanbieden van trajecten naar werk (voor re-integratiekandidaten) scoort BWRI op het landelijk gemiddelde;

12

versie 13 juni 2023

Contracten naar behoefte Uitgangspunt bij de toekomstige strategie is dat BWRI een sluitend antwoord kan geven op de behoefte die er in de samenleving is om mensen met een arbeidsbeperking een baan aan te bieden. Het gaat dan zowel om mensen met de indicatie nieuw beschut, maar ook om inwoners die nog niet direct bemiddelbaar zijn naar een afspraakbaan bij een reguliere werkgever. Intentie is om afspraakbanen met als werkgever het werkbedrijf te realiseren. Doel daarvan is uitstroom naar een reguliere werkgever, maar als dit niet tot de mogelijkheden behoort is ook een structureel arbeidscontract bij het werkbedrijf mogelijk. De landelijke tendens is dat afspraakbanen met als werkgever het werkbedrijf in heel Nederland een substantieel deel zijn gaan uitmaken (20%) van het aantal werknemers bij werkbedrijven in Nederland2. Dit bevestigt het beeld, dat er een grotere behoefte is aan dienstverbanden voor mensen met een indicatie afspraakbaan of nieuw beschut dan nu landelijk wordt gefinancierd.

Ontwikkeling aantal werknemers Voorgesteld wordt om in totaal 20 fte aan contracten per jaar beschikbaar te stellen (de uitstroom bedraagt ca. 15 fte). Het gaat dan om contracten nieuw beschut en contracten voor afspraakbanen. Op jaarbasis kunnen de aantallen nieuw beschut en afspraakbanen verschillen. Het aantal contracten per jaar per categorie is daarom onderling uitwisselbaar. Bij die afspraakbanen kennen we twee mogelijkheden: Een afspraakbaan BIJ het werkbedrijf in een beschutte omgeving en een afspraakbaan VIA het werkbedrijf (detachering). De lijn in de grafiek geeft het gewenste minimale niveau van het werkbedrijf weer. Dit het niveau van het aantal werknemers waarop de vaste lasten van de organisatie in balans zijn met de opbrengsten en we ook voldoende diversiteit in werk kunnen garanderen voor werknemers en voor inwoners in ontwikkeltrajecten.

Instroom naar behoefte 400 350 300

10

18

27

34

50

64

8

16

24

32

40

76

88

100

112

124

207

192

177

2026

2027

2028

250 200 150

311

300

291

276

267

252

100

237

222

50 0 2018

2019 SW

2020

2021

2022

Nieuw Beschut

2023

2024

Afspraakbaan

Grafiek: Ontwikkeling aantal fte werkbedrijf: voorstel ontwikkelbedrijf

2

Cedris brancheinformatie 2021 zie ook bijlage 5

13

versie 13 juni 2023

2025

gewenst minimaal niveau

Ontwikkeling aantal werknemers in fte SW oud

SW nieuw

Afspraakbanen bij en via het werkbedrijf

Totaal

2023

255

76

-

2024

237

88

8

321

2025

222

100

16

326

2026

207

112

24

331

2027

192

124

32

336

Tabel: Ontwikkeling aantal werknemers per einde jaar In de bovenstaande tabel wordt de ontwikkeling van het aantal werknemers aangegeven. Zoals gezegd geen doel op zich, maar een voornemen dat tegemoetkomt aan de behoefte van de inwoners van Midden Groningen. Per saldo zal daardoor het aantal werknemers binnen het werkbedrijf met ca. 2% per jaar toenemen. Daarnaast is de verwachting dat we door de investeringen in het ontwikkelbedrijf en een actief wervingsbeleid een bredere groep van inwoners kunnen ondersteunen in hun ontwikkeling naar werk.

3.3.

Re-integratie en Participatiewet

team reintegratie

Ontwikkeling

Specialismen

werkcoaches/ jobcoaches

inburgering

wijkcoaches/ sociale teams

RMC/leerplicht

Het team BWRI re-integratie is onderverdeeld in twee subteams. Team Ontwikkelen daaronder vallen alle werkcoaches, jobcoaches en de medewerkers die vanuit BWRI werkzaam zijn in de sociale teams (wijkcoaches). In het tweede subteam Specialismen zijn de clusters RMC/leerplicht en inburgering ondergebracht. Het team re-integratie is verantwoordelijk voor de ondersteuning van bijstandsklanten en nietuitkeringsgerechtigden naar werk. Een belangrijke reden om het komen tot een ontwikkelbedrijf is de ontwikkeling van het bijstandsbestand. Daarover in de volgende paragraaf een analyse op hoofdlijnen.

Ontwikkelingen bestand participatie Behalve de al benoemde wijzigingen van de doelgroep van de Participatiewet (instroom voormalig SWwerknemers en Wajong) zijn er een aantal belangrijke ontwikkelingen in de bijstandspopulatie van Midden

14

versie 13 juni 2023

Groningen. BWRI neemt jaarlijks deel aan de benchmark van Stimulansz 3 daarin worden de ontwikkelingen binnen de bijstand vergeleken met de ontwikkeling in Nederland en in referentiegemeenten.

Het aantal mensen in de bijstand neemt af maar de problematiek neemt toe Ten opzichte van 2018 is het aantal mensen in de bijstand afgenomen met 15%. In de coronaperiode was er sprake van een lichte toename maar vanaf 2021 heeft de dalende trend zich voortgezet. Van de inwoners die een beroep doen op de bijstand is echter vaker sprake van een complexe, sociale, psychische en medische problematiek. Dit zorgt ervoor dat de kenmerken en ondersteuningsbehoefte van inwoners in de bijstand nu wezenlijk anders is dan voorheen. De bijstandsdichtheid in Midden Groningen (8,6% van het aantal huishoudens) is aanzienlijk groter dan in gemeenten van een vergelijkbare grootte. Overigens is dit niet significant afwijkend van de situatie in de arbeidsmarktregio Groningen. Ook de arbeidsparticipatie (aantal inwoners dat werkt in de beroepsbevolking) is lager dan elders in Nederland.

De uitkeringsduur van mensen in de bijstand neemt toe. In 2018 is het aantal inwoners dat langer dan 5 jaar in de bijstand zit nog 34% van het bestand. Inmiddels is dat aantal opgelopen tot 50% van het bestand. Het is een indicatie dat de problematiek van inwoners die gebruik maken van de bijstand complexer wordt, dat men problemen heeft op allerlei leefgebieden en dat de weg naar werk nog ver weg is. Opvallend is dat in bijna binnen alle categorieën van verblijfsduur de aantallen dalen alleen van de groep die langer dan 5 jaar in de bijstand zit niet.

De afstand tot de arbeidsmarkt neemt toe. In de praktijk is merkbaar dat het aantal trajecten dat op korte termijn naar werk leidt afneemt. De duur van trajecten neemt toe. Er is meer voor nodig is om mensen uiteindelijk zo ver te krijgen dat ze in hun eigen inkomen kunnen voorzien. De belemmeringen liggen op allerlei leefgebieden (schulden, verslaving, ontbreken sociaal netwerk, opleidingsniveau). Hierdoor is het moeilijker om de stap naar werk te maken.

Actieve trajecten Voor klanten met weinig tot geen ontwikkelpotentieel (geen actief traject en ontheffing) gaat het team reintegratie met name de samenwerkingen aan met gemeentelijke en maatschappelijke partners. Denk hierbij aan de gemeentelijke kredietbank, kwartier zorg en welzijn, sociale teams en ook het team Inkomen en voorzieningen is hiervoor een belangrijke sparringpartner. Het aantal personen met een actief traject richting werk en ontwikkeling neemt zoals gezegd af. Een aanzienlijk deel van de inwoners in de bijstand heeft een ontheffing van de arbeidsplicht (meer dan gemiddeld in Nederland) of heeft zodanige beperkingen op allerlei leefgebieden dat participatie het hoogst haalbare is. Dit kan in de vorm van vrijwilligerswerk. Ook behoort daartoe een groep van mensen die parttime inkomsten heeft, maar beperkt belastbaar zijn en daardoor niet voldoende inkomen hebben om uit de uitkering te komen. In onderstaande tabel een actueel beeld van de status van klanten bij re-integratie. Aantal uitkeringen

1.600 (ca 1.800 personen)

Lopende trajecten

480

Geen actief traject

570

Ontheffing (sociale teams Midden Groningen)

550

Inburgeraars

210

Voortijdig schoolverlaters

Nieuwe schoolverlaters ca. 110 per jaar (Doorlopende caseload ca. 100

Tabel: trajecten per einde jaar 2022: Bron Civision 2022

Beschut werk ten opzichte van bijstandsvolume Het aantal mensen met een indicatie beschut werk is aanzienlijk hoger dan bij referentiegemeenten van een vergelijkbare grootte. Dit geldt overigens voor de gehele arbeidsmarktregio. Het geeft wel aan dat de behoefte 3

Benchmark Stimulansz 2022

15

versie 13 juni 2023

aan voorzieningen voor deze groep structureel is. Landelijk is 1 op de 3 potentiële werknemers nog niet aan het werk. In de arbeidsmarktregio Groningen gaat het om een vergelijkbaar percentage (bijlage 3)

Afspraakbanen en indicatie doelgroepenregister Ook niet alle mensen met een indicatie doelgroepenregister hebben een baan. De potentiële doelgroep die recht en behoefte heeft aan ondersteuning is aanzienlijk groter dan de groep van inwoners die BWRI momenteel bedient. Midden Groningen wil het bereik onder deze groep van inwoners vergroten. Alhoewel we in Midden Groningen al een behoorlijk aantal afspraakbanen hebben gerealiseerd (eind 2022: 110 afspraakbanen) is nog circa 40% van de personen in het doelgroepregister niet werkzaam (zie bijlage 3). Dat wil niet zeggen dat zij allemaal direct beschikbaar zijn voor arbeid bijvoorbeeld (ziekte, arbeidsongeschikt). Er is in ieder geval nog een aanzienlijk potentieel van inwoners met een indicatie die nog niet aan het werk is.

Jongeren Van de jongeren die een uitkering aanvragen heeft meer dan 50% een indicatie doelgroepenregister. Ze zijn daarmee aangewezen op een begeleide werkplek binnen het werkbedrijf of een afspraakbaan bij een reguliere werkgever. We begeleiden kwetsbare jongeren die uitstromen uit het Voortgezet Speciaal Onderwijs of Praktijkonderwijs bij hun vervolgstap naar werk of dagbesteding. In de arbeidsmarktregio hebben we een werkwijze ontwikkeld om samen met het onderwijs kwetsbare jongeren te helpen aan een zachte landing van school naar werk (Route Arbeid) of dagbesteding. Het werkbedrijf speelt daar een belangrijke rol in door het aanbieden van stageplaatsen. Doel is dat geen enkele jongere thuis op de bank komt te zitten. In de praktijk blijkt dat deze jongeren een veel langer ontwikkeltraject en ondersteuning nodig hebben dan in het verleden.

3.4. Toekomstvisie en werkwijze BWRI BWRI wil in nauwe samenwerking met de gemeente, begeleidingsorganisaties, werkgevers en onderwijsinstellingen in de arbeidsmarkt Midden-Groningen, de werkkansen vergroten voor alle inwoners die gemotiveerd zijn om te werken ongeacht eventuele arbeidsbeperkingen. De stap vanuit een uitkeringssituatie naar arbeidsparticipatie is niet altijd gemakkelijk. We bieden begeleiding en ondersteuning om die stap te zetten. Het doel is het verdienen van een eigen inkomen door het verrichten van betaald werk en deelnemen aan de maatschappij. Mocht uiteindelijk blijken dat het verdienen van een eigen inkomen niet tot de mogelijkheden behoort, dan zal via vrijwilligerswerk of dagbesteding de deelnemer duurzaam een andere daginvulling geboden worden.

3.4.1. Ontwikkelfunctie BWRI BWRI ondersteunt mensen in een kwetsbare positie op de arbeidsmarkt met arbeidsontwikkeling en reintegratie om te ontwikkelen naar en in betaald werk. Daarmee dragen we bij aan hun (financiële) zelfredzaamheid. Doel van de ondersteuning is dat inwoners ontdekken wat hun talenten en kwaliteiten zijn. Daarmee wordt de basis gelegd om te ontwikkelen en de stap naar werk te realiseren. We behouden de lokale voorzieningen en infrastructuur van het werkbedrijf voor werkplekken voor inwoners die aangewezen zijn op het werken in een beschutte werkomgeving. We gebruiken het werkbedrijf als ontwikkelomgeving met werk en activiteiten voor mensen die nog niet direct geplaatst kunnen worden bij een reguliere werkgever. Inwoners kunnen eerst een voorbereidend traject doorlopen in de vorm van arbeidsontwikkeling, werkfittrajecten of het doorlopen van een leerlijn (leerwerkactiviteiten gericht op kwalificatie) om uit te stromen op een specifiek vakgebied. Het gaat dan om begeleiding en coaching, trainingen, programma’s en cursussen op het gebied van sollicitatievaardigheden, gedrag, vakvaardigheden, Nederlandse taal, cultuur en integratie. Ook zijn er mogelijkheden om werkervaring op te doen en te leren in de praktijk bij andere werkgevers.

Door de leerlijnen in te richten met hulp van onderwijsinstellingen in de regio ontstaat een leeromgeving waarbij het traject uiteindelijk kan worden afgesloten met een certificaat of diploma, afhankelijk van de leervaardigheid van de deelnemer. Een groot deel van de mensen in de bijstand heeft een taalachterstand. Juist deze groep, met een

16

versie 13 juni 2023

taalachterstand en aanvullende problematiek, die elk jaar groter wordt, heeft vaak behoefte aan intensieve begeleiding op taalvaardigheid en werknemersvaardigheden in zowel de eigen taal als in het Nederlands. Voor een succesvolle integratie is het integreren van werk en taalontwikkeling, het bieden van een aantrekkelijk werkaanbod in een beschermde omgeving en begeleiding naar een reguliere baan met nazorg een noodzaak.

Reguliere baan Intake

Activering & Diagnose

Leerlijnen

Detachering Werken op locatie Beschut werk

Schematische weergave werkwijze ontwikkelbedrijf

3.4.2. Intake en Diagnose In bijlage 4 wordt de werkwijze bij het aanvragen van een uitkering nader uitgewerkt. Kern van de werkwijze is een éénduidige en methodische aanpak waarin inwoners die een uitkering aanvragen snel, zorgvuldig en methodisch in beeld worden gebracht. De start is voor iedere deelnemer gelijk door gebruik te maken van gestandaardiseerde vragenlijsten. Dit kan bijvoorbeeld met een methodiek als de Dariuz Wegwijzer. Daarnaast gaat iedere deelnemer een aantal dagdelen in een creatieve omgeving deelnemen aan activiteiten waarbij wordt gekeken naar werknemersvaardigheden en interesses om zo een focusberoep te kunnen bepalen. Tijdens deze periode kiest iemand een activiteit die wordt aangeboden. Denk hierbij aan fietsen herstellen, houtbranden of meubels van de kringloop schilderen. Ook worden workshops aangeboden en zijn er individuele gesprekken met de coach. We noemen dit in onze werkwijze de activeringsafdeling. Aan het einde van deze periode (4 tot 8 weken) is duidelijk of de deelnemer kan doorstromen naar een reintegratie traject of dat er andere ondersteuning nodig is. We willen daarbij deelnemers ook vroegtijdig ondersteunen in de problemen waar zij op andere leefgebieden tegenaan lopen. Na deze fase is duidelijk welke ondersteuning een deelnemer nodig heeft qua werknemersvaardigheden en welke beroepsrichting bij iemand past.

3.4.3 Activering en ontwikkeling Wanneer een deelnemer na de diagnose niet direct kan starten aan een re-integratietraject kan iemand langer blijven op de activeringsafdeling. Zo blijft de deelnemer actief en in contact. Het oplossen van eventuele problemen op andere leefgebieden via bijvoorbeeld de sociale teams is op deze manier eenvoudiger te organiseren. Verwachting is dat iemand sneller ondersteuning ervaart op alle relevante leefgebieden. Hierdoor zullen deelnemers uiteindelijk sneller de stap naar het re-integratie traject kunnen maken. Lukt de stap naar het re-integratietraject uiteindelijk niet dan kan door de coach doorverwezen worden naar vrijwilligerswerk of (arbeidsmatige) dagbesteding. Als een deelnemer een zodanige duurzame beperking heeft dat een indicatie (doelgroepenregister of nieuw beschut) aangevraagd wordt gebeurt dat in deze fase. BWRI heeft verschillende instrumenten beschikbaar om mensen naar werk toe te leiden. Als directe bemiddeling niet mogelijk is, wordt ingezet op het vergroten van de kansen op werk door ontwikkeling. De duur en intensiteit van deze fase is vooral afhankelijk van de mogelijkheden van mensen. Voor mensen met een korte afstand tot de arbeidsmarkt is de ontwikkelingsbehoefte beperkt. Voor mensen met

17

versie 13 juni 2023

arbeidsmarktbelemmeringen is een langer traject nodig. BWRI beschikt daartoe over een uitgebreid instrumentarium, zoals cursussen, leerlijnen en trainingen, begeleiding en mogelijkheden om praktijkervaring op te doen (bijvoorbeeld bij de kringloopwinkel, schoonmaak, horeca, diverse werkervaringsplekken en vrijwilligerswerk). De activeringsafdeling valt onder verantwoordelijkheid van de afdeling re-integratie. Hier stromen de deelnemers in wanneer zij een intakegesprek hebben gehad na het aanvragen van hun uitkering. De werkcoaches die op deze afdeling werken vallen ook onder de afdeling re-integratie. Nadat het traject bij activering is afgerond stromen de deelnemers door naar de leerwerktrajecten waarbij er een warme overdracht plaatsvindt tussen de werkcoach en de trajectbegeleider van het werkbedrijf.

3.4.4. Leerlijnen Leerlijnen zijn series samenhangende leeractiviteiten (zoals training, stages) die gevolgd kunnen worden om verder te ontwikkelen en professionaliseren in een bepaald vak of functie. We gaan leerlijnen of leerwerktrajecten ontwikkelen die aansluiten bij de beroepen waar vraag naar is. Denk aan functies en sectoren waarin de sociale werkbedrijven traditioneel sterk zijn, zoals productie, schoonmaak of groen. Maar bijvoorbeeld ook aan kansrijke beroepen zoals monteurs van zonnepanelen of laadpalen. Hierbij schakelen we de hulp in van het onderwijs. Daarbij is flexibiliteit nodig, want over vijf jaar kan het weer om andere functies gaan. Daarom zetten we in op mogelijkheden om samen met andere partners combinaties van werken en leren te starten en te versterken. Zo kunnen we leerwerktrajecten samen ontwikkelen met werkgevers uit de regio, maar ook op onze eigen afdelingen, zoals de horeca, logistiek en retail. Naast de ontwikkelplekken die we bieden voor mensen in een traject, vinden we het ook belangrijk dat medewerkers op een beschutte plek de ruimte krijgen om zich te ontwikkelen. Het gaat hier bijvoorbeeld om de ontwikkeling van digitale vaardigheden, Geld en rekenen, Gezonde leefstijl en Veilig werken.

We willen bestaande werknemers uitdagen om aan de gang te gaan met hun eigen ontwikkeling onder andere door het stimuleren van stages en proefperiodes op andere afdelingen of andere werkplekken.

Ontwikkelen leerlijnen Vanuit een eerste analyse willen we leerlijnen ontwikkelen en/of uitbreiden in de volgende sectoren. De keuze daarvoor is mede ingegeven door de uitstroommogelijkheden in de regio naar regulier werk. Sector Productie & Logistiek

Wat Uitbreiding van de bestaande capaciteit en met name de opleidingsmogelijkheden

Toelichting BWRI beschikt over een aanzienlijk volume van werkplekken in logistiek en productie. Dit is ook een belangrijke sector voor eventuele uitstroom van bijstandsklanten