03. Jaarrekening 2021
Tekst van het document
Erfgoed en monumentenzorg Algemeen Midden-Groningen kent veel gebouwd erfgoed; monumenten, karakteristieke panden en beschermde dorpsgezichten. Erfgoed is van groot belang voor de leefbaarheid van de gemeente. Cultuurhistorisch waardevolle panden vormen samen de stedenbouwkundige structuur en ruimtelijke kwaliteit van de gemeente en zijn daarmee een belangrijke drager van de gebiedsidentiteit. Gebouwd erfgoed zorgt voor herkenbaarheid en het thuis voelen in een gebied. Wij zetten ons daarom in voor instandhouding en bescherming van gebouwd erfgoed. Wat hebben we bereikt? •
We hebben samen met het Rijk, de provincie, Nationaal Coördinator Groningen (NCG) en de andere Groninger gemeenten de actualisatie en verbreding van het Erfgoedprogramma vastgesteld. In dit Erfgoedprogramma hebben we aangegeven hoe we ons Groninger erfgoed willen behouden, beschermen en ontwikkelen. In 2021 hebben we een deel van de genoemde acties in het Erfgoedprogramma in gang gezet en hiervoor subsidies gekregen.
•
We hebben afspraken gemaakt met het Rijk, de provincie, NCG en andere partijen om erfgoedpanden op een zorgvuldige manier te versterken en bevingsschade te herstellen. We hebben daarvoor in 2021 een gezamenlijk Werkproces versterken Erfgoed gemaakt dat we gebruiken bij het versterken van monumenten. 22
•
We bieden kansen voor herbestemmen, verduurzamen en doorontwikkelen van monumenten.
•
We ondersteunen eigenaren van monumenten en ander erfgoed met advies en subsidie.
Wat hebben we daarvoor gedaan? •
We zijn verder gegaan met het project 'Aanwijzen van nieuwe gemeentelijke monumenten'. In verband met corona is de voortgang van het project in 2021 helaas vertraagd. Eind 2021 heeft de gemeente 175 panden met een status als gemeentelijk monument, 156 rijksmonumenten en 2 rijks-beschermde dorpsgezichten. Daarnaast zijn er circa 1200 panden met een status als karakteristiek object.
•
We hebben met de gemeentelijke monumenten onderhouds-subsidieregeling in 2021 aan 30 eigenaren van monumenten een subsidie verleend van in totaal €100.000,-.
•
De gemeenteraad heeft vanuit het lokale NPG programma een projectplan 'Toekomstbestendig Cultureel Erfgoed' vastgesteld, een regeling subsidieverlening voor het herbestemmen van erfgoed. We zijn in 2021 bezig geweest met de voorbereiding en uitwerking hiervan.
•
Er zijn in 2021 voor 8 monumenten voorbereidingen gestart voor versterking waarbij een omgevingsvergunning monument benodigd is. Hierbij is de gemeentelijke erfgoedcommissie gevraagd te adviseren.
•
Als monumenten verbouwd of versterkt worden moet hiervoor een omgevingsvergunning worden verleend. We hebben de gemeentelijke erfgoedcommissie advies laten uitbrengen over omgevingsvergunningen monument en redengevende omschrijvingen van nieuwe monumenten. In totaal zijn 39 adviezen uitgebracht.
•
We hebben eigenaren van karakteristieke panden die vanwege de versterkingsopgave of anderszins een sloop/nieuwbouw verzoek deden voorgelicht over het afwegingskader bescherming karakteristieke panden en de verzoeken hieraan getoetst.
•
In 2021 is de opdracht aan het bestaande erfgoedloket verbreed, het Erfgoedloket (ondergebracht bij Libau) ondersteunt en adviseert nu naast monumenteneigenaren ook eigenaren van karakteristieke panden.
•
De jaarlijkse Open Monumentendag is helaas door corona niet doorgegaan in 2021, er is wel digitale informatie op de website gezet.
2.1.4 Sport en bewegen Iedere week zijn duizenden mensen in de gemeente actief betrokken bij sport- en beweegactiviteiten, als beoefenaar, vrijwilliger of professional. We bouwen aan een gemeente waarin sporten en bewegen laagdrempelig, toegankelijk en vanzelfsprekend is. We willen er zijn voor alle inwoners en in het bijzonder voor de mensen die maatschappelijk kwetsbaar zijn, zodat ook zij zich optimaal kunnen ontwikkelen en een betekenisvol en gelukkig leven kunnen leiden. 2021 was een moeilijk jaar voor de sport. Door de coronamaatregelen kon er lange tijd niet of slechts beperkt worden gesport. Ook waren sportkantines grote delen van het jaar gesloten en mocht er geen publiek aanwezig zijn bij trainingen en wedstrijden. Toch hebben de meeste sportaanbieders tijdens de coronacrisis creatieve oplossingen gevonden om onze inwoners van jong tot oud zoveel mogelijk te laten sporten. We hebben ons waar mogelijk ingezet om sportverenigingen daarbij te helpen en activiteiten te bieden voor inwoners voor wie sporten en bewegen niet vanzelfsprekend is. Ook hebben we gewerkt aan structuren en samenwerkingen voor de toekomst.
23
Wat hebben we bereikt? Beleidsnotitie Sport en Bewegen vastgesteld In 2021 is het 'Sport en Beweegbeleid Midden-Groningen' vastgesteld door uw raad. Dit beleidsplan beschrijft de kaders voor onze inzet op het gebied van sport en bewegen voor de komende vier jaar. In het beleidsplan zijn drie speerpunten opgenomen: •
Het vergroten van het aandeel bewoners dat regelmatig sport en beweegt;
•
Het bevorderen van vitale en toekomstbestendige sportverenigingen;
•
Het harmoniseren van het accommodatiebeleid.
Het vergroten van het aandeel bewoners dat regelmatig sport en beweegt De mogelijkheden om mensen aan het sporten te krijgen waren door de coronacrisis beperkt. Zo was het voor een deel van het jaar niet of slechts beperkt mogelijk om in teamverband te sporten. Ook binnensport was lange tijd niet mogelijk. Desondanks hebben we op het gebied van sportstimulering diverse resultaten geboekt: •
Via activiteiten van onze buurtsportcoaches 1.250 kinderen en jongeren aan het bewegen gebracht;
•
Wekelijks liepen ongeveer 70 mensen mee in wandelgroepen die door de buurtsportcoaches worden begeleid. Een aantal van deze mensen was voorheen niet in staat om met een groep mee te wandelen;
•
In ieder geval twaalf jongeren zijn als gevolg van buurtsportcoachactiviteiten op het Cruyff Court in Hoogezand lid geworden van een sportvereniging;
•
We hebben een gebiedsgerichte aanpak voor de buurtsportcoaches ontwikkeld en toegepast;
•
We hebben een aantal structuren en samenwerkingsverbanden opgezet die sporten en bewegen makkelijker en toegankelijker maken voor onze inwoners.
Het bevorderen van vitale en toekomstbestendige sportverenigingen •
We hebben samenwerkingen tussen verenigingen versterkt;
•
Verschillende verenigingen hebben een actieve rol op zich genomen in de uitvoering van het lokaal sportakkoord;
•
Er zijn verbindingen gelegd tussen sportverenigingen en maatschappelijke organisaties zoals Kwartier Zorg en Welzijn en stichting POSO.
Het harmoniseren van het accommodatiebeleid De harmonisatie van het accommodatiebeleid bevindt zich nog in een eerste fase. We konden slechts beperkt gesprekken voeren met verenigingen door de coronacrisis. We hebben de uitgangspunten voor een nieuw accommodatiebeleid geformuleerd en laten vaststellen door uw raad. In 2022 en 2023 zullen de volgende stappen worden gezet. Wat hebben we daarvoor gedaan? •
Onze buurtsportcoaches hebben diverse activiteiten voor kinderen georganiseerd en begeleid. Een voorbeeld zijn de activiteiten op het Cruyff Court waar gemiddeld 20 kinderen en jongeren per keer op afkwamen, met uitschieters tot 85 deelnemers.
•
Onze buurtsportcoaches begeleiden vijf wandelgroepen verspreid over onze gemeente. Aanvullend op de wandelgroepen begeleiden ze individuele inwoners die moeite hebben met bewegen om de stap naar de wandelgroep te maken.
24
•
We hebben samen met Huis voor de Sport Groningen de sporthopper Midden-Groningen ontwikkeld en uitgerold. Via de sporthopper kunnen inwoners makkelijk en goedkoop kennis maken met veel verschillende sporten. Voor de eerste periode die van start gaat in 2022 hebben tien verenigingen aanbod ontwikkeld en geplaatst.
•
We hebben de jaarlijks terugkerende Sportverkiezingen Midden-Groningen georganiseerd. Bij de sportverkiezingen zijn een aantal lokale sporters met uitzonderlijke prestaties in het zonnetje gezet.
•
In 2021 hebben we in samenwerking met Hattrick Media tweemaal de sportkrant MiddenGroningen uitgebracht. In de sportkrant wordt aandacht besteed aan bijzondere gebeurtenissen en ontwikkelingen bij sportaanbieders in de gemeente.
•
Vanuit het lokaal sportakkoord hebben we een subsidieregeling opgezet die kleine initiatieven van verenigingen moeten ondersteunen. De eerste aanvragen worden in 2022 beoordeeld en toegekend.
•
We hebben samen met het Nationaal Ouderenfonds de eerste stappen gezet om vanuit het lokaal sportakkoord een breder sportaanbod voor ouderen te ontwikkelen. Samen met Kwartier Zorg en Welzijn, Huis voor de Sport Groningen, stichting POSO en een aantal sportverenigingen hebben we verkennende gesprekken gevoerd. De intentie is om in 2022 op een aantal sportparken met het sportaanbod voor ouderen aan de slag te gaan.
•
We hebben sportverenigingen na iedere coronapersconferentie schriftelijk geïnformeerd over wat de nieuwe maatregelen betekenden voor de sport in onze gemeente.
•
We zijn in gesprek gegaan met sportaanbieders die aangaven dat ze door corona in problemen kwamen.
•
We hebben met een aantal sportverenigingen gesprekken gevoerd over het eigendom, beheer en onderhoud van hun accommodatie. In 2022 en 2023 worden de vervolgstappen gezet in lijn met de uitgangspunten van het nieuwe sportbeleid.
Indicatoren •
Percentage niet-wekelijkse sporters (2020): 59,7%
•
Aantal kinderen bereikt met buurtsportcoach activiteiten (2021): 1.250
•
Gemiddeld aantal wekelijkse deelnemers aan wandelgroepen (2021): 70
2.1.5 Openbare orde en veiligheid (OOV) Algemeen We willen onze inwoners een veilige woon- en leefomgeving bieden. Daarbij werken we nauw samen met veiligheidspartners zoals politie, Openbaar Ministerie, Veiligheidsregio, RIEC (Regionaal Informatie- en Expertise Centrum), inwoners, (maatschappelijke) instellingen, woningbouwcorporaties en ondernemers. In een groot deel van de wijken en dorpen is de leefbaarheid en veiligheid relatief goed. In een aantal wijken in Hoogezand en Sappemeer staat de leefbaarheid en veiligheid onder druk. Dit zijn gebieden met een stedelijk karakter en bijbehorende problematiek. Wat hebben we bereikt? De extra beschikbaar gestelde middelen voor veiligheid zijn ingezet voor extra capaciteit en kwaliteit binnen het team Veiligheid en Vergunningen. Hiermee konden we in een bredere context het thema veiligheid op strategisch niveau oppakken en is voor twee jaar een extra adviseur aangenomen op het thema ondermijning. Met de inzet van twee adviseurs en de aanstelling van een teamleider is het team op dit gebied vormgegeven en gepositioneerd. De optimalisatie van de samenwerking door dit proces van kwantitatieve en kwalitatieve ontwikkeling wordt in 2022
25
voortgezet. Integraal Veiligheidsbeleid (IVB) In 2021 is het 'Integraal Veiligheidsbeleid gemeente Midden-Groningen 2021-2024' vastgesteld door uw raad. Dit beleidsplan beschrijft het strategisch kader voor de lokale openbare orde en veiligheid voor de komende vier jaar. We geven hiermee uitvoering aan de Politiewet, die gemeenteraden verplicht de beleidsprioriteiten vast te stellen. Hierin zijn vier geprioriteerde veiligheidsthema’s opgenomen: •
Aanpak georganiseerde en ondermijnende criminaliteit;
•
Effectieve verbinding veiligheid en zorg;
•
Veilige woon- en leefomgeving;
•
Maatschappelijke onrust of verdeeldheid bij overheidsbeslissingen.
Evenementenbeleid Het evenementenbeleid en het beleid op speelautomaten is ontwikkeld en eind 2021 vastgesteld. Bij het maken van de beleidsregels is de balans gezocht tussen deregulering en veiligheid. De gemeente wil niet meer regelen dan nodig is vanuit de verantwoordelijkheid voor veiligheid. We schenken organisatoren van evenementen vertrouwen. De primaire verantwoordelijkheid voor een evenement ligt bij de organisatie. Daarom biedt de gemeente deregulering: verruiming van vergunning vrije evenementen, meerjarige vergunningen en eenvoudige aanvraagprocedures. Het beleid zal zijn uitwerking in de praktijk krijgen. Vanwege corona waren dit jaar amper evenementen mogelijk. Wat hebben we daarvoor gedaan? Aanpak georganiseerde en ondermijnende criminaliteit •
Er heeft een integrale controle plaatsgevonden onder coördinatie van OOV en onder de vlag van het RIEC gericht op aanpak ondermijning, vastgoed-, adressen- en uitkeringsfraude. Naar aanleiding van deze controle kunnen een aantal onterecht verstrekte uitkeringen en toeslagen, zowel gemeentelijk als van het Rijk, worden stopgezet en kan de belastingdienst een boekenonderzoek naar een malafide ondernemer afronden.
•
In het afgelopen jaar heeft de burgemeester vijf drugspanden gesloten op grond van artikel 13b Opiumwet en is een proces in gang gezet om de samenwerking met de woningcorporaties over de wet Damocles te verbeteren.
•
De burgemeester heeft een woning tijdelijk gesloten vanwege het aantreffen van een grote hoeveelheid illegaal vuurwerk.
•
Er zijn twee bewustwordingsdagen ondermijning georganiseerd met als doel de bewustwording van gemeenteambtenaren ten aanzien van ondermijning te vergroten en signalen van ondermijning te herkennen. In totaal hebben zo’n 90 ambtenaren hieraan deelgenomen.
•
Sinds april 2021 werkt de gemeente Midden-Groningen met de app 'Meld een Vermoeden' (een pilot voor één jaar), waarmee gemeenteambtenaren signalen van ondermijnende criminaliteit kunnen doorgeven aan de adviseur ondermijning.
Veiligheid en zorg •
Samen met ketenpartners is volgens de werkwijze van het ‘AVE-model’ (Aanpak Voorkomen Escalatie) gewerkt aan schrijnende en complexe gevallen. In situaties met overlastgevend en crimineel gedrag is passende ondersteuning en begeleiding geboden.
•
Door intensieve samenwerking met jeugd- en jongerenwerkers, reclassering, bureau Halt, leerplicht, politie en sociaal team is een overlastgevende jeugdgroep succesvol aangepakt.
26
Veilige woon- en leefomgeving •
Er zijn dit jaar acht huisverboden opgelegd om huiselijk geweld te stoppen, daarbij is ook hulpverlening ingezet.
•
De jaarwisseling stond dit jaar wederom in het teken van corona en de beperkende maatregelen, inclusief een vuurwerkverbod. In de voorbereiding is daarom het risico meegewogen dat de jaarwisseling een moment kan zijn om onrust te uiten. Met een gerichte multidisciplinaire voorbereiding is oud en nieuw relatief rustig verlopen. Naast het terugdringen van afvalverbranding in delen van Hoogezand en Sappemeer, is ook stevig ingezet op het voorkomen van ernstige overlast door jongeren.
Maatschappelijke onrust of verdeeldheid bij overheidsbeslissingen •
Het Regionaal Bestuurlijk Politie Overleg (RBPO) heeft opdracht gegeven tot een verdiepende analyse van maatschappelijke onrust in Noord-Nederland met handelingsperspectief voor bestuurders en uitvoerenden. Het betreft een onderzoek naar zowel de zoutwinning in de Waddenzee bij Harlingen als het windmolenpark N33. De resultaten zijn in het eerste kwartaal van 2022 gepubliceerd. Uw raad is geïnformeerd en heeft het rapport ter kennisname ontvangen.
•
De maatregelen rondom corona hadden effect op onze inwoners, de ondernemers en de openbare ruimte. Het toezicht op het naleven van de maatregelen heeft een groot beroep gedaan op de handhavingscapaciteit.
2.1.6 Fysieke leefbaarheid Algemeen De openbare ruimte is de plek waar mensen elkaar ontmoeten, naar het werk gaan, spelen, sporten en ontspannen. De openbare ruimte bestaat uit kapitaalgoederen zoals wegen, groen- en speelplaatsen, bruggen, kades, beschoeiingen, riolering, openbare verlichting en verkeersregelinstallaties. Het beleid en de kaders zijn vastgesteld voor de volgende onderdelen: Groen, Afval, Wegen (inclusief gladheid), Openbare Verlichting, Riolering en Spelen. We hebben gewerkt aan de openbare ruimte in de wijken, de versterkingsopgave (NPG), diverse fases van Gorecht/Vosholen, te ontwikkelen zonneparken en het scholenprogramma. Op dit moment zijn we nog steeds aan het onderzoeken wat we nog meer kunnen doen op het gebied van een integrale meerjaren onderhoudsplanning, prioritering, risicogestuurd beheer en gedifferentieerd onderhoud. Wat hebben wij bereikt? Gebiedsgericht groenbeheer: In 2021 is er een maatregelenplan groenbeheer opgesteld. Het rapport geeft een overzicht weer van mogelijk te treffen maatregelen, financiële kaders, inclusief de voor- en nadelen van elke maatregel. Dit geeft input voor discussie, afweging en besluitvorming. Op basis van dit rapport willen we uw raad in 2022 in de gelegenheid stellen om binnen het beschikbare budget tot beheerkeuzes te komen, dan wel aanvullende financiële middelen beschikbaar te stellen.
Naast het maatregelenplan groenbeheer heeft 2021 voor het domein groen in het teken gestaan van: •
Aandacht voor samenwerking van de verschillende teams;
•
Het voorbereiden van beheer- en beleidsdocumenten waar we in 2022 invulling aan willen geven;
•
Aandacht voor én ontwikkeling van integraliteit, domeingericht werken en de eerste stappen richting een integraal meerjaren onderhoudsprogramma;
•
Sturing op het beschikbare groenbudget;
27
•
Het zo doelmatig mogelijk invulling geven aan onze beheer- en realisatieopgaven, waarbij we proberen te werken conform het beleidsplan ‘mien toen mien stee’.
Spelen: We willen een aantrekkelijke en veilige buitenspeelruimte voor onze inwoners en bezoekers. Vandaar dat alle speelvoorzieningen zijn geïnspecteerd en gekeurd. Begraven: •
We zijn bezig met het opstellen van beleid rondom het thema begraven;
•
We hebben inwoners door middel van een enquête geraadpleegd;
•
We hebben inzichtelijk gemaakt in hoeverre het beheer en onderhoud op een begraafplaats is te relateren aan openbaar groen.
Kunstwerken en beschoeiingen: We hebben voor het domein kunstwerken en beschoeiingen een goede stap gezet met in het in beeld brengen van de totale opgave. •
Inspectie van kunstwerken is afgerond;
•
Inspectie van beschoeiingen is gestart;
•
We hebben een onderzoek gedaan aan de kade van de Van Spilbergenkade;
•
We hebben vijf bruggen in Roegwold en twee bruggen in de Heemtuin vervangen;
•
We hebben de brug over de provinciale weg in Slochteren gerepareerd;
•
We hebben de beschoeiing bij het Oude Verlaat Muntendam vervangen.
Wegen en openbare verlichting: We hebben de wegen, bermen, sloten en openbare verlichting onderhouden in lijn met de vastgestelde beleidsplannen. •
Alle wegen zijn geïnspecteerd en we hebben het beheer en onderhoud uitgevoerd op basis van prioritering;
•
Er is een inspectie uitgevoerd naar de staat van de (half-) verharding.
Riolering en water: Door middel van onderhoud en investeringen hebben we het watersysteem (riolering) robuust gehouden. Dit doen we in nauwe afstemming met de Groninger gemeenten, de gemeenten uit de kop van Drenthe, het waterbedrijf Groningen en de waterschappen Hunze en Aa’s en Noorderzijlvest. Hiermee voldoen we aan onze zorgplicht voor het grondwater, het inzamelen van stedelijk afvalwater en hemelwater. •
Vanuit de beoordeling van de inspecties van gemalen hebben we 80 minigemalen gerenoveerd;
•
De voorbereiding van de renovatie van 22 grotere rioolgemalen zijn gestart;
•
Voorbereiding gedaan voor de Regionale Adaptatie Strategie in verband met de klimaatadaptatie.
Afval: Het terugdringen van de totale hoeveelheid huishoudelijk afval en een betere scheiding van herbruikbare stromen uit het restafval blijven belangrijk. Volgens het vastgestelde beleidsplan 'Van Afval Naar Grondstof (VANG)' geven we uitvoering aan het bereiken van onze doelstellingen. De 28
VANG-doelstellingen zijn 100 kilo niet-herbruikbaar restafval per jaar per aansluiting in 2020 en maximaal 30 kilo in 2025. De hoeveelheid restafval is nog niet op het gewenste niveau; 166 kg in 2021. Dit is lager dan 195 kg in 2017, maar hoger dan 137 kg in 2020. Er is geen duidelijk aanwijsbare oorzaak voor de toename ten opzichte van vorig jaar. Het is een aandachtspunt in het proces om onze doelstellingen te bereiken. Het scheidingpercentage was 74%. Daarnaast zijn zwerfafval en het plaatsen van afval bij ondergrondse containers een probleem. •
We besteden ter voorkoming van zwerfafval en het plaatsen van afval bij ondergrondse containers veel aandacht aan voorlichting, educatie (afvalcoaches) en acties (o.a. Opschoondagen). Indien nodig handhaven we;
•
We investeren in de inzameling en verwerking van herbruikbare en hernieuwbare afvalstromen;
•
We blijven inzetten op meer efficiency en meer verantwoorde eindverwerking.
Wat hebben wij daarvoor gedaan? Gebiedsgericht groenbeheer: We hebben vanuit een faciliterende rol de voorbereiding van bewonersinitiatieven ondersteund. Het gaat dan om hulp bij de plan- en visievorming, maar ook om het leveren van houtsnippers, vrijkomend zand, stamhout of de inzet van bijvoorbeeld een minikraan voor een dagdeel. Voorbeelden van projecten met inwoners zijn entree Meeden en het gefaseerd verbeteren van de groene inrichting van het Rijksmonument Oosterpark. Er is een start gemaakt met het overleg voor het verbeteren van het Margrietpark. Martenshoek wordt gereconstrueerd waarbij het onderdeel groen een kwaliteitsslag heeft gekregen. Spelen: We hebben dit jaar een inspectie en nulmeting gedaan van de speeltoestellen. Alles is in het systeem Obsurv verwerkt inclusief gps en foto’s. Op basis van deze inspectie zijn reparaties uitgevoerd. Begraven: We hebben een enquête gehouden onder onze inwoners. De beheergegevens zijn verwerkt in het systeem Obsurv. Kunstwerken en beschoeiingen: De civiele kunstwerken zijn in 2021 door middel van een inspectie in beeld gebracht. De inspectie voor beschoeiingen en steigers is uitgezet. Verder is een meerjarig contract afgesloten voor het verhelpen van storingen bij beweegbare bruggen. Daarnaast zijn er diverse nadere onderzoeken en inspecties uitgevoerd.
Op basis van deze onderzoeken zijn bij twee bruggen een aslast-beperking ingesteld (Groenedijk te Slochteren en De Groeve brug te Overschild) en zijn twee bruggen geheel gesloten voor gemotoriseerd verkeer (brug Slochterhaven en Koopmanslaan te Tjuchem). De Van Spilbergenkade aan het Winschoterdiep vertoonde onverwacht gebreken, in 2022 wordt hier verder aan gewerkt. We hebben de de geplande vernieuwing van de Eendrachtbrug door gebrek aan capaciteit uit moeten stellen tot 2022. Wegen: •
We hebben uitvoering gegeven aan het beleidsplan wegen. Dit beleidsplan voorziet niet in middelen voor het beheer en onderhoud van (half)verharding. We hebben een inspectie uit laten voeren op het gebied van (half)verharding;
•
We hebben de droogteschade aan wegen verder in kaart gebracht. We zijn de voorbereidingen gestart voor het beheer en onderhoud van de wegen in 2021 en de aanpak van droogteschade;
29
•
We hebben op basis van het nieuwe beleid van gladheidsbestrijding nieuwe routes opgesteld;
•
Waar nodig is materiaal aangepast en vervangen.
Openbare verlichting: We hebben uitvoering gegeven aan de meerjarenplanning voor het onderhoud van de armaturen en verlichting. In 2021 zijn twee grote vervangingsplannen afrond. Het vervangingsplan 2021 is voorbereid en aanbesteed. De uitvoering wordt begin 2022 opgestart. Met deze projecten worden steeds meer oude conventionele lampen vervangen voor energiezuinige Led-varianten. Om defecten aan de verlichting tijdig te signaleren worden alle nieuwe lichtmasten verbonden met een eigen communicatienetwerk. Inmiddels hebben we zeven gateways kunnen plaatsen. Naast de grote projecten is het dagelijks beheer, afhandeling storingen, middels een raamcontract voor vier jaar aanbesteed. Het onderhoudscontract zal begin 2022 aansluitend volgen en ook voor vier jaar worden gegund. Riolering en water: Dit jaar is circa 25 km riool gereinigd en geïnspecteerd. De uitkomsten van de inspectie worden verwerkt in de meerjarenplanning. In 2022 starten we voornamelijk met het repareren van schades en het verwijderen van obstakels, zoals boomwortels, om de doorvoer te garanderen. Daarnaast renoveren we rioolleidingen die uit het plan naar voren komen. Het vervangen van rioolleidingen wordt integraal met andere domeinen afgestemd. De straten worden, waar mogelijk, klimaatbestendig ingericht. Vanuit de beoordeling van de inspecties van gemalen hebben wij 80 minigemalen gerenoveerd.
22 grotere rioolgemalen worden gerenoveerd in 2022. Er ligt momenteel een conceptbeleidsplan water. Deze wordt medio 2022 aan uw raad aangeboden. Afval: Met de inzet van de afvalcoaches zijn wij doorgegaan met de in 2020 ingezette koers. Deze koers focust op het scheiden van afval, de inzet van een afvalpanel als klankbord en acties zoals opschoondagen. De aanpak van zwerfafval in de wijken blijft een hoge prioriteit, waarin verschillende gemeentelijke teams nauw samenwerken. Er wordt geïnvesteerd in burgerparticipatie waardoor er circa 200 vrijwilligers actief zijn voor (afval)adoptatie wijken/gebieden. In 2021 is educatie en voorlichting op scholen vanwege corona achterwege gebleven. Het composteerterrein Tolner in Slochteren hebben we gesloten en we zijn definitief gestopt met compostering op De Vosholen. Daarnaast hebben we de herinrichting van het terrein opgepakt in overeenstemming met de bepalingen uit de Milieuvergunning. Het onderzoek naar een nieuw afvalbrengpunt is afgerond, maar in afwachting van de marktverkenning uitbesteding afval nog niet verder in procedure gebracht. Voor een meer verantwoorde en efficiëntere inzameling hebben we in 2021 de volgende aanbestedingen afgerond: • • • •
Afvoer van blad- en tuinafval; Oud papier en karton verwerking; Sorteeranalyses; Systemen voor containermanagement en toegangscontrole.
30
2.1.7 Beleidsindicatoren Indicatoren Verplichte beleidsindicatoren Dorpen en Wijken Naam indicator
Eenheid
Verwijzingen Halt
Aantal per 1.000 jongeren
Winkeldiefstallen
Geweldsmisdrijven
Diefstallen uit woning
Vernielingen en beschadigingen in de openbare ruimte
Niet-sporters
Omvang huishoudelijk restafval
Aantal per 1.000 inwoners
Aantal per 1.000 inwoners
Aantal per 1.000 inwoners
Aantal per 1.000 inwoners
%
Kg/inwoner
Hernieuwbare elektriciteit
%
Nieuw gebouwde woningen
Aantal per 1.000 woningen
Peiljaar
M-G
Nederland
2018
11,0
12,0
2019
8,0
13,0
2020
9,0
11,0
2018
0,9
2,2
2019
0,5
2,3
2020
0,7
2,0
2021
0,7
1,8
2018
4,7
4,8
2019
4,0
4,9
2020
3,4
4,6
2021
3,3
4,3
2018
1,7
2,5
2019
2,3
2,3
2020
1,0
1,8
2021
1,8
1,3
2018
5,3
5,4
2019
6,1
5,9
2020
6,0
6,3
2021
5,8
6,1
2012
-
46,7%
2016
57,9%
48,7%
2020
59,7%
49,3%
2017
195
180
2018
-
174
2019
-
161
2020
137
-
2021
166
-
2017
3,6%
16,3%
2018
4,9%
17,6%
2018
5
8,6
2019
1,5
9,1
2020
9,9
8,8
31
2.1.8 Financieel overzicht Exploitatie
Realisatie 2020
Begroting 2021
Begroting 2021 na wijzigingen
Realisatie 2021
Verschil 2021
298
Lasten Openbare ruimte
7.494
7.900
8.481
8.183
Cultuur
6.023
5.815
6.502
5.886
616
Sport
5.022
5.642
4.987
3.878
1.109
Openbaar groen
6.036
5.878
6.289
5.698
591
Riolering
4.604
4.289
4.290
4.585
-295
Afval
7.700
7.092
6.849
6.954
-105
Milieu
1.983
2.095
2.843
2.351
492
582
614
499
548
-50
39.445
39.325
40.740
38.084
2.657
Openbare ruimte
441
321
387
514
-127
Cultuur
711
490
623
456
167
Sport
1.084
1.394
1.507
1.878
-370
176
49
167
190
-23
Riolering
5.807
5.759
5.758
5.640
118
Afval
8.270
8.488
7.942
7.929
13
Milieu
21
0
433
129
304 -42
Begraafplaatsen Totaal Lasten Baten
Openbaar groen
Begraafplaatsen
355
434
428
470
Totaal Baten
16.864
16.935
17.245
17.206
39
Gerealiseerd saldo van baten en lasten
-22.581
-22.390
-23.495
-20.878
-2.617
Openbaar groen
0
0
0
8
-8
Milieu
0
0
350
350
0
Totaal Stortingen
0
0
350
358
-8
Openbare ruimte
30
0
70
56
14
Cultuur
102
0
266
158
108
Sport
64
197
264
71
193
Openbaar groen
253
3
27
6
21
Riolering
0
0
7
0
7
Afval
0
0
27
0
27
Milieu
261
0
641
641
0
Totaal Onttrekkingen
710
200
1.302
932
370
Stortingen
Onttrekkingen
Mutaties reserves Gerealiseerd resultaat
710
200
952
574
378
-21.871
-22.190
-22.543
-20.304
-2.239
Bedragen x €1.000
Openbare ruimte Lasten: Het voordeel is een gevolg van een gewijzigde toerekening van de loonkosten in de organisatie van € 180.000 en lagere exploitatiekosten, waaronder die van de openbare verlichting en het onderhoud aan verhardingen van in totaal € 170.000. De kosten van de gladheidsbestrijding zijn, mede door de koude maand februari, met € 52.000 overschreden. Dit laatste beeld is een voortzetting van het gewijzigd beleid (harmonisatie gladheidsbestrijding) zoals dat in 2020 heeft plaatsgevonden. Baten: In 2021 hebben netbeheerders meer kabels en leidingen gelegd dan verwacht. Hiervoor ontvangt de gemeente vergoedingen waardoor een voordeel van € 98.000 ontstaat. Daarnaast ontstaat een voordeel van € 35.000 door de ontvangen subsidie voor de uitbreiding van de P+R Hoogezand-Sappemeer.
32
Cultuur Lasten: De lasten binnen dit product zijn € 616.000 lager dan begroot. Er zijn minder subsidieaanvragen voor coronaschade ingediend door culturele organisaties, hierdoor ontstaat een voordeel van € 217.000. Als gevolg van corona zijn verschillende geraamde uitgaven niet volledig besteed. Er zijn minder activiteiten uitgevoerd in het kader van leefbaarheidsfonds, waaronder activiteiten op het gebied van sport, cultuur, welzijn en zorg. Hierdoor is een voordelig verschil van € 137.000 ontstaan. Daarnaast zijn er ook minder subsidies (voordeel € 55.000) uitgekeerd voor ondersteuning van activiteiten binnen dorpen en wijken. Er is een voordeel van € 51.000 op de subsidieregeling gemeentelijke monumenten. Deze subsidies kunnen eigenaren aanvragen voor het onderhoud en restauratie van monumentale panden. Het voordeel ontstaat door vrijval uit eerdere jaren en door minder ingediende aanvragen. Via de decentralisatie uitkering is in 2021 een bedrag van € 75.000 beschikbaar gesteld om een kerkenvisie op te stellen. De kerkenvisie wordt naar verwachting in 2022 opgesteld. We stellen voor de resterende middelen mee te nemen naar 2022. Van de provincie Groningen is een subsidiebijdrage ontvangen om verschillende activiteiten met betrekking tot het geactualiseerde erfgoedprogramma Groningen uit te voeren.
Het gaat hierbij bijvoorbeeld om het verzamelen van data over erfgoedpanden en het opstellen van een visie boerderijen. Het tijdvak van de subsidie loopt door in 2022 en uitvoering vindt pas in 2022 plaats. In 2021 ontstaat hierdoor een voordeel van € 50.000. Tegenover dit voordeel op de lasten staat een nadeel in de baten, zie hiervoor de toelichting op de baten. Tot slot wordt het resterende positieve saldo op het product cultuur verklaard door diverse kleine voor- en nadelen, waaronder hogere doorbelasting van energiekosten. Baten: De subsidiebijdrage met betrekking tot het geactualiseerde erfgoedprogramma Groningen levert in 2021 een nadeel van € 50.000 op, omdat de activiteiten ook in 2022 doorlopen. Deze subsidie is budgetneutraal. Sport Lasten: De lasten binnen dit product zijn €1.109.000 lager dan begroot. Er is een voordeel binnen het NPG project 'Plus op Sport'. Hier zijn voor 2021 kosten geraamd voor het slopen en afboeken van oude gymzalen. Van deze kosten is vanwege uitstel € 629.000 niet gerealiseerd en bestaat uit een stelpost van € 284.000 en een budget voor uitbestede sloop- en opruimingskosten voor gymnastieklokalen van € 345.000. Ook zijn er minder personele kosten (€ 235.000) gemaakt voor sport als gevolg van corona. Sportaccommodaties zijn voor langere periode gesloten geweest. Ook vielen de onderhoudskosten lager uit, een voordeel van € 70.000.
Tot slot is de uitvoering van het lokaal sportakkoord vanwege corona vertraagd, waardoor een voordeel van € 152.000 ontstaat. Het lokaal sportakkoord is bedoeld om samen met sportverenigingen en andere partijen de lokale sportinfrastructuur te versterken en daarmee meer mensen aan het bewegen te krijgen. Rondom resterende middelen van het lokaal sportakkoord stellen we voor deze middelen naar 2022 mee te nemen. Baten: Er is voor de exploitatie en investeringen van sportaccommodaties een specifieke uitkering stimulering sport ontvangen. Deze uitkering bedroeg € 1.040.000 en is niet begroot. Er zijn ook lagere opbrengsten. De huuropbrengsten van sportaccommodaties zijn ruim € 150.000 lager uitgevallen. Dit heeft te maken met het kwijtschelden van huren voor sportverenigingen in de perioden dat deze gesloten waren vanwege corona. Hiervoor is coronacompensatie ontvangen welke is verantwoord onder programma 6. Er zijn twee nadelen die samenhangen met het hierboven genoemde NPG-project 'Plus op sport'; omdat we geen kosten maken in 2021 hebben we ook € 629.000 lagere opbrengsten. De opbrengsten € 436.000 vanuit het Rijk en een onttrekking aan de reserves van € 193.000 komen in het jaar van uitvoering. Openbaar groen Het voordelig saldo op de lasten (€ 591.000) hangt vooral samen met het extra budget dat eind 2021 door uw raad beschikbaar is gesteld voor 2022.
Het gaat hier om € 450.000. Het resterende voordeel bestaat uit een lagere toerekening van loonkosten aan het openbaar groen. Riolering Lasten: De rioolwerkzaamheden worden kostendekkend uitgevoerd. Een voordeel of nadeel wordt verrekend met de voorziening egalisatie rioolrechten. Hierbij wordt tevens rekening gehouden met overhead, kwijtschelding, perceptiekosten en een btw-component. In 2021 ontstaat een nadeel van 33
€ 470.000, doordat er een hogere storting in de egalisatievoorziening heeft plaatsgevonden dan begroot. Voor een nadere toelichting hierop wordt verwezen naar de paragraaf Lokale heffingen. Naast het nadeel, veroorzaakt door de hogere storting in de egalisatievoorziening, zijn er ook voordelen. Als gevolg van een gewijzigde toerekening van de loonkosten in de organisatie ontstaat een voordeel van € 130.000. Daarnaast is de toevoeging aan de voorziening dubieuze debiteuren lager dan begroot en dat levert een voordeel van € 71.000 op. Overige voordelen verklaren het resterende voordeel van € 24.000. Baten: De opbrengst rioolheffing grootverbruik is € 100.000 lager dan begroot. Dit komt doordat er onvoldoende rekening is gehouden met het feit dat veel afgenomen water niet afgevoerd wordt, maar in productieprocessen van bedrijven verdwijnt. Daarnaast is een nadeel van € 34.000 ontstaan door verminderingen uit eerdere jaren. Tegenover deze nadelen staan ook kleine voordelen, waaronder opbrengsten voor uitgevoerde werkzaamheden bij een gemaal. Per saldo resulteren deze kleine voordelen in een voordeel van € 16.000. Afval Lasten: De lasten binnen het product afval zijn € 105.000 hoger dan begroot. Dit nadeel wordt onder andere veroorzaakt doordat het blad en groenafval niet meer gecomposteerd mag worden op de Vosholen.
Hierdoor moet het afval binnen twee weken afgevoerd worden, wat kosten met zich meebrengt (€ 128.000 nadeel). Daarnaast is een nadeel ontstaan door de sluiting van het terrein Tolner in januari 2021. Hierdoor is voor € 53.000 aan extra kosten vanwege opruimwerkzaamheden ontstaan. Een ander nadeel is ontstaan door hogere automatiseringskosten. Het contract van het containermanagementinformatiesysteem was verlopen en met enige vertraging verlengd in 2021. De overbruggingsperiode heeft geresulteerd in een kostentoename van € 51.000. De storting in de egalisatievoorziening afvalstoffenheffing levert een nadeel van € 184.000 op. Deze egalisatievoorziening wordt op basis van kostendekkendheid bepaald. In de paragraaf Lokale heffingen wordt deze voorziening verder toegelicht. Naast nadelen zijn er ook drie grote voordelen behaald binnen het product afval. Het eerste voordeel is ontstaan als gevolg van een gewijzigde toerekening van de loonkosten in de organisatie. Dit levert een voordeel van € 175.000 op. Het tweede voordeel is behaald door lagere kosten voor onderhoud en reparatiewerkzaamheden van voertuigen. Dit levert een voordeel van € 76.000 op. Door een herberekening oninbare debiteuren is de storting in de voorziening oninbare debiteuren € 84.000 lager dan begroot. Milieu Lasten: Het project Steendam-Tjuchem is onderdeel van het Programma Aardgasvrije Wijken.
In juli 2021 heeft de gemeente € 3,9 miljoen ontvangen. Om te zorgen dat in 2021 alvast gestart kon worden is er in de Najaarsnota een last en baat geraamd van € 350.000. Uitvoering start in 2022, hierdoor zijn de geraamde lasten niet gerealiseerd. De rest van het voordeel ontstaat door lagere uitgaven op het programma duurzaamheid. Het budget van € 100.000 voor het opstellen van de Transitievisie Warmte heeft een plek gekregen in de begroting 2022. Hierdoor is het restant van € 100.000 vrijgevallen. Tot slot is er een voordeel ontstaan omdat activiteiten in het kader van het Warmte Transitiecentrum Groningen grotendeels al in 2020 zijn gerealiseerd. Baten: Zie ook de toelichting onder de lasten. Doordat de uitvoering Steendam-Tjuchem nog niet is gestart ontstaat een nadelig verschil van € 350.000. Het resterende saldo van € 40.000 wordt verklaard door ontvangen duurzaamheidssubsidies, die we niet hadden begroot. Mutaties reserves In 2021 zijn de daadwerkelijke onttrekkingen € 370.000 lager dan begroot. Binnen het product sport is de onttrekking € 193.000 lager dan geraamd. Dit komt doordat het NPG project 'Plus op sport' nog niet gerealiseerd is. Binnen het product Cultuur wordt dit veroorzaakt door lagere onttrekkingen (€ 108.000) van de bestemmingsreserves Cofinancieringsfonds en Leefbaarheidsfonds.
Deze bestemmingsreserves zijn in 2020 aangevuld met resterende middelen van activiteiten die vanwege corona niet doorgingen. Aangezien de activiteiten ook in 2021 geen doorgang konden vinden, zijn deze bestemmingsreserves niet benut. Tot slot is de sanering van de Werf Zuidbroek nog niet gerealiseerd in 2021 (€ 69.000), de middelen blijven beschikbaar in de reserve en we pakken dit in 2022 op.
34
2.2 Programma Sociaal 2.2.1 Inleiding Inleiding Visie Ieder mens telt. Iedereen heeft betekenis voor zichzelf en zijn omgeving en komt tot zijn recht om wie hij is. Dit is waar wij in geloven en voor staan. In onze strategische visie Sociale veerkracht in de praktijk (2019) hebben we onszelf de opgave gegeven om ons maximaal in te zetten om de samenleving zo te veranderen dat onze inwoners het heft weer meer zelf in handen kunnen nemen. We willen het leven in onze dorpen, wijken zo organiseren dat ook mensen met beperkingen zo zelfstandig mogelijk kunnen functioneren. We willen investeren in het sociaal en cultureel kapitaal van onze inwoners. Doelstelling Binnen het programma Sociaal staan onze gemeentelijke opgaven voor Welzijn, Gezondheid, Onderwijs, Jeugd, Wmo, Participatiewet en Schulddienstverlening centraal. De samenhang tussen deze beleidsterreinen is belangrijk voor het effectief aanpakken en oplossen van problemen van onze inwoners. Vanuit de strategische visie Sociale veerkracht ligt de focus op het bevorderen van veerkracht en eigenaarschap van inwoners, het versterken van hun zeggenschap - juist in die situaties waarin deze zeggenschap verkleind dreigt te worden (denk aan jeugdbescherming, uithuiszetting) - en het aanspreken van de brede kring om mensen heen.
Vanuit deze visie besteden we aandacht aan de veerkracht en vitaliteit van mensen: op wat wél goed gaat, wat mensen zelf kunnen en wat zij samen met hun netwerk kunnen doen om problemen en moeilijkheden aan te pakken. Zo ontstaan betere en duurzame oplossingen en bevorderen we het welzijn en de gezondheid van onze inwoners. Daarbij blijven aansluiten op de inwoner en ruimte voor maatwerk leidend en houden we ons aan onze wettelijke verplichtingen. Financiële en inhoudelijke uitdagingen Ook in 2021 was het noodzakelijk om te sturen op de zorguitgaven Jeugdhulp en Wmo. We zagen opnieuw een stijging van de jeugdhulpkosten en de kosten voor Huishoudelijke hulp (HH) binnen de Wmo. We ontvingen extra middelen vanuit het rijk voor de jeugdhulpkosten, na uitspraak van de arbitragecommissie tussen rijk en gemeenten. Desondanks blijft sturing op en beheersing van de zorguitgaven ook voor de komende jaren van belang. Het nieuwe kabinet heeft vooralsnog de arbitrage-uitspraak voor de jaren na 2025 naast zich neergelegd; daarmee is een passend zorgbudget voor de toekomst onzeker. Tegelijkertijd konden we starten met de eerste NPGprojecten waarmee we een grote investering doen in de aanpak van armoede en schulden, andere opvang en talentontwikkeling van kinderen. Projecten dus waarmee we volop inzetten op sociale veerkracht.
We verwachtten de invoering van de nieuwe Inburgeringswet per 1 juli 2021. Deze is uitgesteld en per 1 januari 2022 ingevoerd. In 2021 hebben we ons voorbereid op de uitvoering van deze nieuwe wet. Binnen de Wet gemeentelijke schuldhulpverlening (Wgs) is vroegsignalering als wettelijk verplicht onderdeel opgenomen. Dit hebben we zonder extra middelen een goede plek gegeven in onze uitvoering van de schuldhulpverlening. Opbouw programma In dit programma laten we voor de volgende beleidsonderwerpen zien wat we hebben bereikt en wat we daarvoor hebben gedaan: • Gezondheid: Publieke gezondheid en NPG programma Zorg Nabij • Welzijn • Wmo • Jeugd: Preventief Jeugdbeleid, Veilige opvoedomgeving, Jeugdhulp • Onderwijs en Onderwijshuisvesting • Participatie • Schuldhulpverlening • Sociale teams De in 2021 gestarte projecten vanuit het lokaal programmaplan NPG worden toegelicht in programma 5 Gaswinning en NPG.
35
2.2.2 Gezondheid Gezondheidsbeleid en Lokaal Preventieakkoord vastgesteld In november 2021 is het 'Gezondheidsbeleid Midden-Groningen' vastgesteld door de raad. Dit beleidsplan beschrijft de kaders voor onze inzet op het gebied van sport en bewegen voor de komende vier jaar. In het beleidsplan wordt gefocust op de volgende thema's: •
Sterke interne en externe samenwerkingsverbanden op het gebied van gezondheid;
•
Focus op de individuele en gezamenlijke leefstijl;
•
Een gezonde, stimulerende fysieke omgeving;
•
De invloed van corona.
Uiteindelijk zullen wij via deze thema's de ambitie: “Alle inwoners van Midden-Groningen hebben een sterke basis voor gezondheid door (preventieve) zorg en passende voorzieningen. Op die manier minimaliseren we (het risico op) fysieke en mentale gezondheidsproblemen.” kunnen waarmaken. Het Lokaal Preventieakkoord is eveneens in 2021 vastgesteld. Dit akkoord is opgesteld samen met onze inwoners en lokale partijen, die zich willen inzetten voor het terugdringen van problematisch alcohol- en middelen gebruik, roken en overgewicht in onze gemeente. We hebben gezamenlijk gekeken waar wensen en behoeften lagen en waar de grootste gezondheidswinst behaald kan worden. Naar aanleiding van input van velen zijn we tot een plan gekomen met ambities om een gezonde leefstijl te stimuleren en waar mogelijk mensen te ondersteunen om ongezond gedrag om te buigen.
Thema 1: Roken Wat hebben we bereikt? •
Er zijn rookvrije zones ingericht zodat kinderen minder in aanraking komen met roken en roken niet langer als normaal wordt beschouwd.
•
Het aantal rookvrije zones is in 2021 flink uitgebreid. Er is een positief advies vanuit de directie en de Ondernemingsraad om het Huis van Cultuur en Bestuur in 2022 rookvrij te maken.
•
Door middel van het Lokaal Preventieakkoord hebben we een coalitie gevormd om roken gerichter aan te pakken.
•
Door de pop-up poli's van Verslavingszorg Noord Nederland (VNN) is het aantal rokers in Midden-Groningen gedaald.
Wat hebben we daarvoor gedaan? •
We hebben organisaties gefaciliteerd om rookvrije zones in te richten door ‘rookvrij’ borden beschikbaar te stellen.
•
We hebben onder leiding van de GGD een aantal sessies gehouden met diverse maatschappelijke en commerciële partijen om te komen tot een gezamenlijk Lokaal Preventieakkoord, waarbinnen roken één van de pijlers is.
•
Er zijn drie pop-up poli's georganiseerd door VNN.
Indicatoren •
In 2021 zijn er 20 rookvrije zone borden uitgereikt om rookvrije zones mee in te richten.
•
Het Lokaal Preventieakkoord is in november 2021 vastgesteld.
•
De drie pop-up poli's hadden gemiddeld acht deelnemers per keer. Hiervan zijn er na één maand nog zes gestopt met roken en na drie maanden nog drie. Gemiddeld onderneemt een roker zeven stoppogingen, voordat deze helemaal stopt. 36
Thema 2: Leefstijl Wat hebben we bereikt? In 2021 is de samenwerking versterkt tussen onder andere welzijnscoaches, buurtsportcoaches, gebiedsregisseurs, scholen, armoederegie, sportverenigingen, culturele aanbieders en andere (commerciële) partijen. Dit gebeurt vanuit het Lokaal Preventieakkoord, maar ook door het Lokaal Sportakkoord en binnen de Gecombineerde Leefstijl Interventie (GLI). Daarnaast is een eerste aanzet gemaakt om de coördinatie van het Lokaal Preventieakkoord via een Jongeren Op Gezond Gewicht (JOGG)-regisseur op te gaan pakken. Dit betekent dat er in de basis een sterke focus op overgewicht zal zijn, maar dat we leefstijlproblematiek ook in het bredere kader van het Lokaal Preventieakkoord gaan aanvliegen. Wat hebben we daarvoor gedaan? •
In samenwerking met zorgverzekeraar Menzis bieden wij de GLI aan. Voor inwoners met een minimuminkomen hebben wij de drempel voor kosteloze deelname verlaagd. Zo hoeven zij niet meer 'Garant' verzekerd te zijn via Menzis. Door corona is het aantal deelnemers gering gebleven. De verwachting is dat we met een nieuwe marketingcampagne het aantal kunnen verhogen in 2022.
•
In november 2021 is het Lokaal Preventieakkoord vastgesteld door de raad.
•
Er is budget beschikbaar gesteld om in 2022 te besteden aan subsidieaanvragen in het kader van het Lokaal Sportakkoord.
•
Er is budget beschikbaar gesteld in het kader van het Lokaal Sportakkoord om vanaf 2021 geld te besteden aan diverse gemeentebrede initiatieven.
•
We zetten buurtsportcoaches in om beweging bij jongeren, ouderen en kwetsbare inwoners te bevorderen. De buurtsportcoaches begeleiden sportieve activiteiten rondom scholen en in de wijk. Bovendien begeleiden ze wandelgroepen in meerdere dorpen als toegankelijk beweegaanbod. Meer hierover wordt in het hoofdstuk Sport uitgelicht.
Indicatoren •
Aantal 'Garant' verzekerde inwoners dat deelneemt aan de GLI is 17.
•
Aantal inwoners dat deelneemt aan de GLI in totaal is 105.
•
Aantal deelnemers aan wandelgroepen is 70.
•
Het aantal extra, gemeentebrede sportstimuleringsinitiatieven vanuit de Klankbordgroep van het Lokaal Sportakkoord is 3.
•
Het aantal subsidieaanvragen door externe partijen en verenigingen vanuit het Lokaal Sportakkoord is 9.
•
Het percentage overgewicht volgens de gezondheidsmonitor jeugd wordt in 2023 gemeten.
•
Het percentage overgewicht volgens de gezondheidsmonitor volwassenen wordt in 2024 gemeten.
Thema 3: Samenwerking en bewonersinitiatieven Wat hebben we bereikt? We werken actief samen met andere Groninger gemeenten, de GGD, regionale kennisinstellingen, ziekenhuizen, zorgverzekeraar Menzis en andere gezondheidspartners aan regionale gezondheidsafspraken. Dat doen wij onder andere via het Preventie Overleg Groningen (POG), het Ambtelijk Overleg Gezondheid (AOG), de Regiodeal en Kans voor de Veenkoloniën. We ondersteunen bewonersinitiatieven op het gebied van gezondheid via het programma 'Kracht van de Veenkoloniën'
37
en de Gezond in de Stad (GIDS)-subsidieregeling. Via de GIDS-regeling kunnen bewoners en organisaties financiële ondersteuning aanvragen voor activiteiten ter bescherming en bevordering van de gezondheid van bewoners in onze gemeente. Tot slot zullen wij door de omgevingsvisie de samenhang met het openbaar groen versterken. Op deze wijze kunnen er, ondanks bezuinigingen, nieuwe mogelijkheden ontstaan voor inwonersinitiatieven met een positief effect op ruimte en onderhoud, participatie, veiligheid en het bevorderen van de gezondheid van onze inwoners. De voorbereidingen voor de omgevingsvisie zijn in 2021 verder uitgewerkt en worden in 2022 voortgezet. Wat hebben we daarvoor gedaan? •
Wij hebben een actieve rol in regionale overleggen die leidt tot diverse samenwerkingsverbanden en kennisdeling;
•
Er zijn met GIDS diverse initiatieven vanuit inwoners ondersteund met een subsidie;
•
De bewonersraad van Kracht voor de Veenkoloniën wordt actief betrokken bij de nieuwe werkgroep Meedoen van Midden-Groningen.
•
Via Kans voor de Veenkoloniën is de regionale samenwerking op Kansrijke start versterkt tussen de stad Groningen en de provincie.
Indicatoren •
Het aantal lokale bewonersinitiatieven, mede mogelijk gemaakt, via GIDS is 7.
Provinciaal NPG-programma Zorg Nabij Provinciaal NPG-programma Zorg Nabij Zorg Nabij is een preventief gezondheidsprogramma. Het programma is onderdeel van de regionale aanvraag Nationaal Programma Groningen (NPG) die onder aanvoering van de provincie in 2019 is ingediend en toegekend. De financiële toelichting van dit programma is daarom opgenomen onder programma 5; Gevolgen gas- en zoutwinning én NPG-projecten. In onze gemeente is Zorg Nabij gestart in januari 2020 en loopt tot en met december 2021. Mede door de gevolgen van de coronapandemie is het project met een half jaar verlengd tot juni 2022. Zorg Nabij bestaat in onze gemeente uit drie hoofdcomponenten: •
'Grip en Glans' is een cursus waardoor mensen meer grip op hun leven krijgen en vanuit daar meer glans aan hun leven kunnen geven. De cursus wordt in groepsverband gegeven. Inwoners kunnen zonder doorverwijzing van huisarts, welzijnscoach of sociaal team deelnemen.
•
Via 'Welzijn op Recept' kunnen huisartsen en andere eerstelijnszorgverleners patiënten met psychosociale problemen doorverwijzen naar een welzijnscoach. De welzijnscoach bespreekt aan de hand van positieve gezondheid wat de patiënt graag zou willen doen of veranderen en verbindt de patiënt met het aanbod.
•
Via het integraalsamenwerkingsmodel 'Vrijwillige Hulpdienst' kunnen inwoners gemakkelijk hun hulpvraag stellen of hulp aanbieden. Het doel is dat er een goed werkende matchingsmethode is waar hulpvragen gekoppeld worden aan het vrijwilligersaanbod.
Wat hebben we bereikt? •
Met 'Welzijn op Recept' en 'Grip en Glans' zijn de afgelopen twee jaar positieve resultaten behaald. Op dit moment zijn er vijf welzijnscoaches actief en samen zijn zij verbonden aan twaalf van de in totaal veertien aanwezige huisartsenpraktijken in onze gemeente. Van de inmiddels 450 verwezen inwoners naar 'Welzijn op Recept' ervaart 68% een toename van het welbevinden. Huisartsen geven aan dat een groot deel van de patiënten die zij verwezen hebben, niet of minder vaak terugkomen op het spreekuur met dezelfde klachten.
•
52 inwoners hebben deelgenomen aan een cursus 'Grip en Glans'. 38
•
We zien op meerdere terreinen sterkere samenwerkingsverbanden en hulpstructuren ontstaan, die de huisartsenzorg en sociale teams ontlasten. Zo zijn in een aantal dorpen en wijken nieuwe activiteiten opgestart of verder ontwikkeld. Het informatiepunt in Kolham Lang Leve Kolham- heeft zich doorontwikkeld tot een plek van ontmoeting, samenkomen en voorlichting (ook digitaal) in samenwerking met diverse partijen. De samenwerking tussen het formele en informele veld is nog niet overal optimaal, mede door het deels stilvallen van de activiteiten als gevolg van de coronamaatregelen.
Wat hebben we daarvoor gedaan? •
We hebben het aanbod van 'Welzijn op Recept' en 'Grip en Glans' uitgebreid voor onze hele gemeente. Alle inwoners kunnen nu gebruik maken van de welzijnscoach en kunnen deelnemen aan de cursus 'Grip en Glans'. Alle huisartsenpraktijken zijn bekend met het aanbod van 'Welzijn op Recept'. In 2022 werken we verder aan de borging van beide trajecten.
•
Door de Rijksuniversiteit Groningen is een nieuwe cursus 'Grip en Glans' ontworpen. Deze cursus richt zich op mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt. In 2021 zijn we met de eerste cursus van start gegaan.
•
Er is een vrijwilligersplatform ontwikkeld en geïmplementeerd. Daarnaast hebben we nu de Vrijwillige Hulpdienst die zich richt op het matchen van vraag en aanbod. De doorontwikkeling vindt plaats in de eerste helft van 2022.
Indicatoren •
Aantal deelnemers cursus 'Grip en Glans': 52
•
Aantal doorverwijzingen naar welzijnscoaches: 350
•
Percentage deelnemers 'Welzijn op Recept' dat een stijging van hun gevoel van welbevinden aangeeft: 68%.
2.2.3 Welzijn Thema 1: Maatschappelijke dienstverlening (sociaal cultureel werk) Thema 1: Maatschappelijke dienstverlening (sociaal cultureel werk) Wij willen dat alle inwoners volwaardig deel kunnen nemen aan de samenleving. In dit kader wordt ingezet op het versterken van eigen kracht en persoonlijke ontwikkeling. Wat hebben we bereikt? •
In 2021 is het plan van aanpak 'Eenzaamheid' gerealiseerd. In dit plan wordt toegelicht hoe en met welke partijen we eenzaamheid gaan terugdringen. Vanaf 2022 gaan we actief inzetten op gerichte activiteiten om de ambities te realiseren.
•
Het netwerk van organisaties in het maatschappelijk middenveld is in beeld en er ontstaan nieuwe thematische samenwerkingsverbanden op diverse terreinen.
Wat hebben we daarvoor gedaan? •
We hebben kleinschalig en digitaal bijeenkomsten georganiseerd. Door de beperkingen hebben we niet alle beoogde ambities gehaald, wel zijn de samenwerkingen op thema's (zoals bijvoorbeeld inburgering, eenzaamheid, dementie) versterkt en vergroot;
•
We hebben een overzicht van het activiteitenaanbod en geven informatie hierover aan inwoners via diverse kanalen, zoals de Regiokrant en sociale media;
39
•
We zijn aangesloten bij het landelijke actieprogramma 'Eén tegen eenzaamheid' en hebben hiervoor samen met ketenpartner Kwartier Zorg en Welzijn een actieplan geformuleerd. In 2022 wordt dit actieplan uitgerold en de coalitie verder vormgegeven met maatschappelijk betrokken partners.
Indicatoren •
Er is een netwerkanalyse van actieve partijen in het welzijnsdomein;
•
Er is een bijeenkomst georganiseerd met alle relevante zorg- en welzijnsprofessionals;
•
Een relevant en actueel overzicht van activiteiten gericht op het verbeteren van de positie van de inwoner via Sociale Kaart Groningen;
•
We zijn aangesloten bij "Eén tegen eenzaamheid'.
Thema 2: Informele zorg: mantelzorg en vrijwilligers Thema 2: Informele zorg: mantelzorg en vrijwilligers Mantelzorg en vrijwilligers hebben blijvende aandacht binnen onze gemeente. Wij willen onze vrijwilligers en mantelzorgers passende ondersteuning bieden om overbelasting en uitval te voorkomen. Wat hebben we bereikt? Ter voorbereiding op de beleidsnotitie 'Informele Ondersteuning' hebben we met het Steunpunt Mantelzorg en de Vrijwilligerscentrale de krachten, knelpunten en kansen in kaart gebracht. Deze analyse vormt de onderlegger voor de beleidsnotitie die eind 2022 gereed zal zijn. Daarnaast hebben we specifieke aandacht voor (de doorontwikkeling) van het thema mantelzorg en gaan het huidige netwerk rondom mantelzorg uitbreiden. Wat hebben we daarvoor gedaan? •
We hebben een inventarisatie gedaan naar behoeften van inwoners die mantelzorg verlenen;
•
We hebben het huidige netwerk rondom informele zorg (mantelzorg, vrijwilligers) verder uitgebreid naar gezondheidsinstellingen, welzijnsinstellingen, onderwijs en sport.
•
We hebben samen met het steunpunt Mantelzorg gekeken naar passende ondersteuning voor de verschillende doelgroepen, waaronder jonge mantelzorgers. Hierdoor zijn er in 2021 een aantal activiteiten georganiseerd door het steunpunt Mantelzorg en het jongerenwerk.
•
We hebben oriënterende gesprekken gevoerd met een aantal maatschappelijke- en zorgorganisaties over vraagstukken binnen het vrijwilligerswerk. In 2022 gaan we dit nader uitwerken.
•
Er is een actieplan Mantelzorg opgesteld waar we in 2022 uitvoering aan gaan geven.
Indicatoren •
Er is een inventarisatie ten aanzien van de behoeften aan een platform Mantelzorg.
•
Het netwerk Informele Zorg is uitgebreid met vijf maatschappelijk betrokken partners.
40
Thema 3: Ouderen Thema 3: Ouderen Het algemene uitgangspunt is dat ouderen zo lang mogelijk zelfstandig kunnen blijven wonen en deelnemen aan de samenleving. Door de inzet van meer preventieve activiteiten willen we voorkomen en/of uitstellen dat ouderen zwaardere zorg nodig hebben en tegelijkertijd het welbevinden verhogen. Wat hebben we bereikt? •
Op de thema's dementie, vitaliteit, preventie en meedoen zijn werkgroepen geformeerd en is er een aanzet gegeven tot een ambtelijke projectgroep 'Wonen en Zorg'. De werkgroepen hebben in 2021 hun plannen geformuleerd en de eerste resultaten behaald. Deze worden in 2022 voortgezet.
•
Samen met maatschappelijke partners Menzis, fysiotherapie, Kwartier Zorg en Welzijn, hebben we het aanbod valpreventie uitgebreid.
•
De gemeente is aangesloten bij het provinciale netwerk dementie, vanuit dit netwerk is een coördinator beschikbaar om het Lokaal Netwerk Dementie verder op te zetten en een plan van aanpak te presenteren. Dit programma loopt door in 2022.
Wat hebben we daarvoor gedaan? •
De samenwerking tussen zorgaanbieders en welzijnsorganisaties is op een aantal subthema’s, waaronder dementie, versterkt.
•
Door de gevolgen van de pandemie zijn niet alle plannen in 2021 gerealiseerd of gestart. Deze waren veelal gericht op voorliggende voorzieningen voor ouderen gericht op ontmoeting of een zinvolle daginvulling. De computerbank is gestart met een uiterst succesvol seniorencafé en biedt in diverse dorpshuizen nu digitale ondersteuning aan voor ouderen, vaak in combinatie met een inloopochtend. Vanuit andere initiatieven zijn op diverse locaties in onze gemeente ontmoetingsmomenten georganiseerd of zijn er plannen om dit op korte termijn te realiseren.
•
Het aantal aanbieders valpreventie is uitgebreid met twee. In 2021 hebben zij gezamenlijk acht nieuwe aanmeldingen ontvangen en gaan in 2022 verder.
Indicatoren •
Aantal nieuwe deelnemers voor de dementievriendelijke gemeente. Het doel van dementievriendelijke gemeente is verschoven naar de versterking van het Lokaal Netwerk Dementie, hiervoor zijn vijf nieuwe partijen aangemeld tot op heden.
•
Vier nieuwe vrij toegankelijke activiteiten voor ouderen.
Welzijn Welzijn heeft betrekking op het lichamelijke en geestelijke welbevinden van mensen. Hoe we ons voelen, hoe tevreden we zijn met ons leven, hangt af van tal van factoren. Denk aan woonomgeving, financiële middelen en mobiliteit. Maar ook sociale factoren zijn van invloed, zoals het hebben van zinvolle relaties en de mogelijkheid om een beroep te doen op anderen. Als gemeente willen we de randvoorwaarden scheppen voor onze inwoners om naar vermogen mee te kunnen doen aan de maatschappij, zelf de leefbaarheid van hun omgeving te bevorderen en hiervoor te worden gewaardeerd. Met onze inzet willen we een preventief en laagdrempelig aanbod aan activiteiten en voorzieningen realiseren die bijdragen aan het versterken van de veerkracht en het vergroten van het welbevinden van onze inwoners. Het welzijnsbeleid heeft sterke raakvlakken met andere beleidsterreinen zoals gezondheid en zorg. Onder de noemer welzijn hebben we in 2021 vooral gewerkt aan het versterken van het aanbod van informele zorg. De focus ligt op de volgende drie hoofdthema’s:
41
•
Maatschappelijke dienstverlening (sociaal cultureel werk);
•
Informele zorg: mantelzorg en vrijwilligers;
•
Ouderen.
2.2.4 Wet Maatschappelijke Ondersteuning (Wmo) Overkoepelend: Uitvoering Wmo Wat hebben we bereikt? Maatwerkvoorzieningen: Hulp bij het huishouden (HH): Als gevolg van de invoering van het abonnementstarief zien we meer gebruikers van deze maatwerkvoorziening. Inwoners die voorheen zelf de huishoudelijke hulp regelden, vragen nu via de gemeente HH aan omdat die voor hen voordeliger is. Begeleiding (individueel en groep): In 2021 zien we een afname van het aantal mensen dat gebruik maakt van de maatwerkvoorziening Begeleiding, zowel individueel als groepsbegeleiding. We kunnen niet met zekerheid stellen of deze afname alleen veroorzaakt wordt door de naweeën van corona en het ontstaan van een wachtlijst bij de sociale teams. In het kader van kwaliteitsverbetering is de Persoonsgebonden budget (PGB)-vaardigheidstoets geïntroduceerd. Hulpmiddelen: Het contract met de leverancier van Wmo-hulpmiddelen liep af per 31 december 2021. Via een Europese aanbesteding zijn twee nieuwe leveranciers gecontracteerd die per 1 januari 2022 de hulpmiddelen gaan leveren. Overeenkomst Wmo maatwerkvoorzieningen en contractmanagement: Het kwaliteitskader is een integraal onderdeel van de overeenkomst waardoor kwaliteit door contractmanagement op basis van dit document, kwaliteit kan beoordelen en zo nodig vervolgstappen kan ondernemen.
Daarnaast wordt actief bij het toetreden van aanbieders gemonitord (onder andere door bewijsstukken) of een aanbieder voldoet aan de gestelde eisen en wordt bekeken of het aanbod daadwerkelijk een toevoeging is aan het bestaande zorglandschap. Het bieden van onafhankelijke cliëntvertegenwoordiging: In 2021 zijn er zestien trajecten door de onafhankelijke cliëntvertegenwoordiger uitgevoerd. De dienstverlening door Zorgbelang is geëvalueerd en we hebben een nieuw programma van eisen opgesteld. Aan de hand hiervan is een subsidie verleend voor 2022. Als gevolg van de coronapandemie liep het aanbieden van een training voor de vrijwilligers vertraging op. In december 2021 zijn we hier alsnog mee gestart. Jaarlijks cliëntervaringsonderzoek: Onderzoeksbureau Zorgfocuz heeft alle inwoners die een maatwerkvoorziening hebben ontvangen uitgenodigd om deel te nemen aan het cliëntervaringsonderzoek Wmo. In het onderzoek zijn de inwoners gevraagd naar hun ervaringen met onder andere de toegang, de kwaliteit van de hulp en het effect van de ontvangen hulp. De eindrapportage over 2021 wordt rond de zomer 2022 verwacht. Faciliteren en ondersteunen van de Adviesraad Sociaal Domein: De adviesraad geeft informeel en formeel advies en wordt zo vroeg mogelijk betrokken bij het opstellen van beleid.