Document · PDF

MZ 2023.10.18 Bijlage 1. Toekomstscenarios De Spot

Commissie Maatschappelijke Zaken 28 november 2023, gemeente MiddelburgBij agendapunt: Memo actieve informatie Onderzoek Toekomstscenario's De Spot - op verzoek van Jonathan Schroevers (SGP) en Dick de Heer (ChristenUnie)13.260 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 1 van 2

Toekomstscenario’s De Spot Tijd voor een volgende stap

Jurjen Weemstra, Janneke Ypma en Yan Crabbendam

Contactgegevens augustus, 2023.

Yan Crabbendam ycrabbendam@dsp-groep.nl

Jurjen Weemstra jweemstra@dsp-groep.nl

DSP-groep

RAPPORT ─ Toekomstscenario’s De Spot

Inhoud

Aanleiding en vraag

Functies De Spot

2.1

Uitgaansgelegenheid en ontmoetingsplaats

2.2

Talentontwikkeling en educatie

2.3

Werk- en leerplek voor vrijwilligers, stagiaires en muzikanten.

Exploitatie, organisatie en faciliteiten

3.1

Organisatie

3.2

Exploitatie

3.3

Faciliteiten

Scenario’s governance

4.1

Drie scenario’s

Conclusies

5.1

Functies en organisatie

5.2

Voorkeursscenario: wat heeft De Spot als organisatie structureel en eenmalig nodig

Bijlagen

DSP-groep

Bijlage 1: Benchmark

Bijlage 2: Gebouwaanpassingen

Bijlage 3: Budgetoverzicht 2020 en 2021

Bijlage 4: plan van aanpak

RAPPORT ─ Toekomstscenario’s De Spot

Aanleiding en vraag In 2008 is poppodium De Spot (hierna te noemen: De Spot) begonnen als cultureel jongerencentrum in Middelburg met een breed aanbod van podiumkunsten voor jongeren. In de afgelopen jaren is De Spot zich echter steeds meer gaan ontwikkelen als poppodium. 1 Momenteel valt het poppodium organisatorisch onder Stichting Welzijn Middelburg. De Spot is zelf van mening dat de organisatiestructuur onvoldoende is meegegroeid met de organisatie van De Spot en de functies die het vervult. 2 Het is van mening dat een andere structuur - omvang en inrichting van de organisatie - en de daaraan gekoppelde exploitatie het podium beter in staat zal stellen om zijn (nieuwe) functies uit te voeren. Daarom is De Spot in gesprek gegaan met een aantal gemeenteraadsfracties, wat heeft geleid tot een motie 3 die begin 2022 is aangenomen door de gemeenteraad. In deze motie wordt het college verzocht een onderzoek uit te laten voeren met als doel te komen tot een aantal scenario's voor een toekomstbestendige organisatie voor poppodium De Spot. Aan de hand van het onderzoeksrapport, dat thans voor u ligt, zal het college in 2023 een gemotiveerd advies voorleggen aan de gemeenteraad.

Vraagstelling De gemeente Middelburg heeft DSP-groep gevraagd een onderzoek uit te voeren naar de mogelijkheden om poppodium De Spot op een verantwoorde wijze als poppodium voort te zetten. Daarvoor heeft de gemeente in afstemming met Welzijn Middelburg en De Spot de volgende onderzoeksvraag opgesteld:

Onderzoeksvraag Wat heeft poppodium De Spot op structurele basis nodig om, voor een zaal-capaciteit van 400 bezoekers, de bedrijfsvoering (governance) op verantwoorde wijze vorm te geven?

Daarbij kijken we specifiek naar 3 toekomstscenario’s: 1.

Een poppodium als aparte stichting/entiteit onder een welzijnsorganisatie;

Een poppodium als aparte stichting/entiteit onder een culturele koepel;

Een poppodium als geheel zelfstandige organisatie.

1 Raadsvoorstel ‘Voortgang poppodium De Spot’ (9 november 2022). 2

DE SPOT AAN!, De Spot, 2020.

3 Motie: De Spot van Lokale partij Middelburg, PvdA en GroenLinks.

DSP-groep

RAPPORT ─ Toekomstscenario’s De Spot

Leeswijzer In hoofdstuk 2 worden de functies die De Spot thans vervult kort toegelicht. Hoofdstuk 3 gaat in op de organisatie, de exploitatie en het gebouw. Hoofdstuk 4 bestaat uit het scenario-onderzoek aan de hand van een aantal onderwerpen en de kansen en risico’s. In hoofdstuk 5 vindt u het voorkeurscenario en wat nodig is voor de realisatie. Afsluitend staat in bijlage 1 de benchmark, in bijlage 2 het advies ten aanzien van de accommodatie en in bijlage 3 de budgetoverzichten voor 2020 en 2021. Bijlage 4 beschrijft onze plan van aanpak.

DSP-groep

RAPPORT ─ Toekomstscenario’s De Spot

Functies De Spot De Spot heeft de afgelopen jaren een flinke ontwikkeling doorgemaakt en is van cultureel jongerencentrum uitgegroeid tot een gevestigd poppodium. Het maakt inmiddels onderdeel uit van het landelijke popcircuit, waarin een breed scala aan nationale en internationale artiesten optreedt. De Spot is lid van de VNPF (Vereniging Nederlandse Poppodia en -Festivals) en wordt erkend als ‘Kernpodium B’4. De Spot is daarmee een belangrijke spil geworden in de popcultuur van Middelburg en de regio. De Spot wil deze ontwikkeling stevig verankeren en heeft zichzelf in het visiedocument ‘Spot aan!’ (2022) de volgende missie gesteld:

De Spot is het poppodium van Middelburg en omstreken, waar een eigentijdse en kwalitatieve muziekprogrammering en een grote vrijwilligersorganisatie elkaar versterken. De Spot levert een belangrijke culturele, maatschappelijke bijdrage aan de stad en haar regio. De Spot inspireert, daagt mensen uit en verbindt. De Spot biedt naast een podium een ontmoetingsplek en is broedplaats voor nieuw (muzikaal) talent.5

Gemeentelijk beleid De coalitie benadrukt het belang van cultuur in de gemeente en de rol die De Spot daarbij heeft. De coalitie hecht aan cultuur en kunst. Ze vinden het waardevol en zien de bijdragen aan sociale doelen. Als het om kunst en cultuur gaat, neemt Middelburg in Nederland een belangrijke positie in. Daarom heeft de coalitie de ambitie om zich aan te melden als kandidaat-gemeente voor culturele hoofdstad van Europa 2033. De gemeente ziet voor De Spot een belangrijke functie weggelegd voor jongerencultuur.

Hieronder lopen we de verschillende functies die De Spot vervult langs. Per functie gaan we in op de ambitie van De Spot en de kansen en knelpunten die DSP-groep waarneemt. Poppodium De Spot vervult thans de volgende drie functies voor Middelburg en de omliggende regio:6

2.1

Uitgaansgelegenheid / ontmoetingsplaats;

Talentontwikkeling en educatie;

Werk- en leerplek voor vrijwilligers, stagiaires en muzikanten;

Uitgaansgelegenheid en ontmoetingsplaats De Spot programmeert in de weekenden zowel bekende artiesten als aanstormend talent. Hierbij komen diverse muziekstijlen aan bod, soms in crossovers met andere disciplines zoals dans, theater, beeldende kunst. De jaren vóór de coronamaatregelen is De Spot gestaag gegroeid in het aantal bezoekers en activiteiten. De 4 Kernpodium B heeft minimaal 20 concerten van subsidiabele bands georganiseerd en heeft een zaalcapaciteit van meer dan 350

bezoekers. 5 Spot AAN!, pag. 9. 6 Dit doet De Spot primair in haar eigen accommodatie, maar soms ook daarbuiten via samenwerkingsprojecten.

DSP-groep

RAPPORT ─ Toekomstscenario’s De Spot

coronamaatregelen waren een kink in de kabel, maar sinds de heropening in voorjaar 2022 heeft De Spot de draad weer opgepakt. In 2022 heeft De Spot geen volledig jaar kunnen draaien, maar toch is het bijna weer terug op het oude niveau met ruim 19.000 bezoekers.7 2015

2016

2017

2018

2019

2022

Evenementen

120

162

145

149

136

109

Aantal bezoekers

12.670

16.041

18.500

21.389

20.613

19.200

Ambitie De Spot heeft de ambitie om muzikaal nog meer te verbreden. Het wil een podium geven aan muzikale niches door samen met jong programmeurs vernieuwende concepten en programmering te ontwikkelen, om zo nieuwe doelgroepen binnen en buiten Middelburg aan te spreken. Daarnaast blijft De Spot een podium van een kleine provinciestad en blijft er voldoende ruimte voor populair en laagdrempelig aanbod. Ongeveer 50% van de programmering bestaat uit de meer gevestigde namen, 30% is een niche programmering (denk aan jazz, hiphop, metal of reggae). De laatste 20% bestaat uit lokale activiteiten door of in samenwerking met partners.

Bevindingen DSP-groep In vergelijking met de andere poppodia uit de benchmark (zie bijlage 1) organiseert De Spot relatief veel muzikale activiteiten. Ook ten opzichte van andere Zeeuwse poppodia onderscheidt De Spot zich in hoeveelheid en diversiteit van muzikale programmering. De Spot bereikt bezoekers in alle leeftijdscategorieën. Daarnaast komt 40% van de bezoekers van buiten Middelburg. Gezien de capaciteit trekt De Spot relatief veel bezoekers. Qua bezetting (totaal bezoek / capaciteit) doet De Spot het zelfs het best van alle vier poppodia uit de benchmark.

De respondenten herkennen de ontwikkeling die De Spot heeft doorgemaakt. Ze tellen volgens hen landelijk mee in de groep kleinere podia en hebben een volwassen en diverse programmering waarmee een breed publiek wordt bereikt. Het is daarnaast de plek waar scholieren voor het eerst in aanraking komen met nachtcultuur. Zodoende draagt De Spot bij aan levendige binnenstad, sociale cohesie en een goed (cultureel) vestigingsklimaat voor de gemeente Middelburg en Zeeland.

Zeeland kent twee grote poppodia, De Spot en ’t Beest. Waar volgens respondenten ’t Beest meer een niche programmering heeft, is De Spot er voor een breed publiek met meer aandacht voor populaire muziek. Met de kleine podia in de provincie (Brogum Zierikzee, De Pit in Terneuzen, De Klomp in Ovezande, De Piek in Vlissingen) is er een toegankelijk netwerk aan kleine podia en broedplaatsen voor nieuw talent. Als ‘groter’ podium deelt De Spot haar ervaring en expertise met andere Zeeuwse podia op het gebied van professionalisering en profilering.

7 Concept jaarverslag De Spot, 2022.

DSP-groep

RAPPORT ─ Toekomstscenario’s De Spot

2.2

Talentontwikkeling en educatie Talentontwikkeling is een belangrijk onderdeel van de missie en visie van De Spot. De Spot onderschrijft het belang van een poppodium als schakel in de talentketen voor jonge muzikanten. De Spot organiseert daarvoor jamsessies en coaching, geeft bands een plek als support act en faciliteert albumpresentaties.

Ambitie De Zeeuwse popkoepel Popaanzee en Zeeuwse kernpodia ‘t Beest en De Spot hebben de handen ineen geslagen om talentontwikkeling duurzaam verder te ontwikkelen en zo het hele Zeeuwse popmuziek ecosysteem te versterken en toekomstbestendig te maken. De Spot ziet een Zeeuwse popkoepel waarin de krachten nog meer gebundeld kunnen worden voor zich als dé manier om een stevig platform voor talent in de regio te vormen.8

De Spot wil jonge, vernieuwende acts een plek geven in de programmering, en ruimte bieden aan niches binnen de popmuziek. Het heeft de ambitie om als ontwikkelplaats te fungeren voor nieuwe muziek, maar ook als locatie waar andere organisaties – scholen, creatieve communities en culturele organisaties – een plek hebben om te creëren en organiseren.

Bevindingen DSP Er liggen voor De Spot kansen deze functie uit te breiden, terwijl hier momenteel geen capaciteit voor is binnen de organisatie. De kansen dit uit te breiden wordt bevestigd door het onderzoek ‘Maar de wind staat goed’. Zoals de titel van het rapport al zegt worden hierin een aantal positieve ontwikkelingen gesignaleerd die bij kunnen dragen aan deze ambitie. •

De uitgevoerde enquête op Walcheren laat duidelijk een aantal barrières en mogelijkheden voor verbetering zien. Met de infrastructuur is het slecht gesteld volgens de respondenten. Er is meer behoefte aan oefenruimtes en studio’s.

•

Het ministerie van OC&W heeft onlangs middelen vrijgemaakt om te investeren in het ontwikkelprogramma Cultuur van de provincie Zeeland, met daarin een duidelijke rol voor een sterke Zeeuwse popkoepel en een daarbij passend, geoormerkt budget.

•

‘T Beest heeft zojuist een roerige periode afgesloten, lijkt in stabiel vaarwater en is klaar om verder te gaan bouwen.

•

Er zijn mogelijkheden voor additionele financiering, bijvoorbeeld via het Fonds Cultuurparticipatie, het Prins Bernhard Cultuurfonds of de nieuwe Talent Hub regeling van het Fonds Podiumkunsten.

De juridische positie van De Spot als onderdeel van de welzijnsstichting is met het oog op deze functie goed passend. Immers: deze functie komt overeen met het motto van de welzijnsstichting (en het jongerenwerk) 8 DE SPOT AAN!, De Spot, 2020.

DSP-groep

RAPPORT ─ Toekomstscenario’s De Spot

mensen te betrekken bij de maatschappij, ze bewust te maken van hun omgeving en zelfs talenten te benutten.

2.3

Werk- en leerplek voor vrijwilligers, stagiaires en muzikanten. Naast talent op het podium biedt De Spot plek voor talent naast en achter het podium. Het is een werkervaringsplek die aansluit bij studies zoals evenementenorganisatie, communicatie en podiumtechniek. Ook heeft De Spot plaats voor vrijwilligers die (weer) eerste stappen richting de arbeidsmarkt zetten of graag met anderen (Middelburgers) in contact willen komen.

Vrijwilligers Vrijwilligers spelen een belangrijke rol in de organisatie van De Spot. Ook met betrekking tot het vrijwilligersbestand heeft De Spot de afgelopen jaren een professionaliseringsslag gemaakt. Door extra te investeren in de vrijwilligers, een online planningsysteem (Stager) en een uitbreiding van de functies is een diverse, stabiele groep opgebouwd van rond de 60 vrijwilligers. De groep bestaat uit een vaste kern en een deel dat tijdelijk bijstaat, zoals studenten van de UCR en de HZ en leerlingen van Nehalennia en CSW die een stage doen.

Bevindingen DSP De juridische positie van De Spot als onderdeel van de welzijnsstichting is ook met het oog op deze functie passend. De korte lijnen met een welzijnsorganisatie (de vrijwilligerscentrale ‘Samen Vrijwillig’) kunnen uitkomst bieden ten behoeve van expertise op het gebied van begeleiding van vrijwilligers met een bepaalde ondersteuningsbehoefte. Op het gebied van training van de vrijwilligerscoördinator, maar ook bij een juiste plaatsing en begeleiding voor werkervaringsplekken.

DSP-groep

RAPPORT ─ Toekomstscenario’s De Spot

Exploitatie, organisatie en faciliteiten In dit hoofdstuk gaan we in op de organisatie, de exploitatie en de accommodatie die randvoorwaardelijk zijn voor de functies uit hoofdstuk 2.

3.1

Organisatie Juridische structuur Momenteel is De Spot onderdeel van Stichting Welzijn Middelburg en vallen de medewerkers van De Spot direct onder de directeur-bestuurder van genoemde stichting. Er is daardoor geen sprake van een directe subsidierelatie tussen De Spot en de gemeente. De gemeente subsidieert Stichting Welzijn Middelburg. Een deel van de subsidie is bestemd voor de functie van De Spot, binnen Stichting Welzijn Middelburg wordt de exploitatie van De Spot aangevuld vanuit het budget Welzijn.

Medewerkers Om de werkzaamheden te coördineren en verantwoord te laten verlopen, waren tot 2022 voor 2,9 fte aan betaalde krachten in dienst van de Stichting Welzijn ten behoeve van De Spot:

DSP-groep

Functie

Uren per week

Coördinatie/vrijwilligers

25 uur

Programmeur

16 uur

PR/communicatie

20 uur

Beheer/horeca

36 uur

RAPPORT ─ Toekomstscenario’s De Spot

Preproductie

6 uur

Techniek vrijwilligers coördinatie

2 uur

De Spot wordt bovendien bijgestaan door diverse lokale ZZP’ers voor bijvoorbeeld communicatie en techniek.

De Spot heeft aangegeven dat het aantal fte niet toereikend is voor de uitvoering van de werkzaamheden in de huidige situatie. Daarvoor is door Welzijn Middelburg tijdelijk extra formatie aangevraagd aan de gemeente. Welzijn Middelburg vraagt voor de overbruggingsperiode (vanaf nov. 2022 tot en met 2023) extra uren voor in totaal 0,67 fte en doet een beroep op gemeente. Deze zijn verdeeld over de volgende onderdelen: •

Productieleider - 10 uur per week

•

Vrijwilligers coördinator en fondsenwerver - 5 uur per week

•

Programmeur – 4 uur per week

•

PR en communicatie – 4 uur per week.

Deze extra inzet is voor de laatste twee maanden van 2022 en heel 2023. In 2023 is daar voor 36 uur per week (1 fte) een technicus in vaste dienst gekomen.

Bevindingen DSP-groep Wij vinden dat de ambitie van De Spot helder is en gedegen is uitgewerkt. Ook denken wij dat de huidige governance inhoudelijk best passend is, maar dat De Spot toe is aan meer autonomie en slagkracht. Ten aanzien van functie 1 uit het vorige hoofdstuk levert De Spot al mooie prestaties. Als we de functies die De Spot vervult naast het organisatiegebouw van De Spot leggen, valt op dat de ambities op het vlak van talentontwikkeling, stevig zijn, maar dat De Spot momenteel de capaciteit mist om hier verdere stappen in te zetten. Dit leidt tot de volgende twee verbetermaatregelen.

Verbetermaatregel: personele uitbreiding Op basis van de gesprekken en de benchmark concluderen wij dat de extra capaciteit (o,67 fte) die De Spot in het overbruggingsjaar heeft gekregen recht doet aan de ambitie (met name op talentontwikkeling), maar ook aan het indrukwekkende bezoekersaantal. Ook denken wij dat personele uitbreiding zich deels kan terugbetalen in de vorm van fondsen, verhuur, sponsoring en de begeleiding van vrijwilligers.

Verbetermaatregel: eigen stichting (binnen welzijn organisatie) Deze constructie zien we vaker in het land. Bijvoorbeeld bij Hedon in Zwolle en Iduna in Drachten (zie bijlage 1). Zo valt Hedon onder de grote stichting Stad en Cultuur, maar staat ook als nevenvestiging ingeschreven bij de KvK. Het vergroot de transparantie en zuiverheid en zorgt ervoor dat De Spot status aparte krijgt binnen Welzijn Middelburg. Met de gemeente kan De Spot afspraken maken over verwachtingen over en weer in bijvoorbeeld prestatieafspraken. In deze afspraken wordt de functie als poppodium geborgd voor De Spot, krijgt De Spot meer verantwoordelijkheid, maar ook meer daadkracht om haar ambities als poppodium na te

DSP-groep

RAPPORT ─ Toekomstscenario’s De Spot

streven. In het volgende hoofdstuk zoomen we verder in op de organisatievorm en de consequenties daarvan. Bij deze stichting hoort ook meer verantwoordelijkheid voor de coördinator.

3.2

Exploitatie In onderstaande tabellen staan de jaarafrekeningen van 2019 (jaar van de benchmark) en 2022 (afgelopen jaar):

Jaarafrekening 2019 Uitgaven Personeel

174.003,00

Huur

29.142,00

Energie/Onderhoud

29.582,00

Kantoor- en Organisatie

9.965,00

PR/Communicatie

21.538,00

Vrijwilligers

3.677,00

Opbrengsten

Artiesten Gages

142.722,00

123.267,00

Bar

47.315,00

112.397,00

Techniek/Beveiliging/materialen

62.448,00

Verhuur

15.246,00

Fondsen

22.512,00

Subtotaal

520.392,00

Subsidie Totaal

273.422,00 246.970,00

520.392,00

Jaarafrekening 2022 Uitgaven Personeel

209.161,46

Huur

30.930,96

Energie/Onderhoud

40.157,23

Kantoor- en Organisatie

6.991,16

PR/Communicatie

12.713,37

Vrijwilligers

Opbrengsten

872,03

Artiesten Gages

205.174,40

157.574,30

Bar

51.466,81

129.370,68

Techniek/Beveiliging/materialen

114.705,28

Verhuur

4.331,15

Fondsen Subtotaal

105.980,00 672.172,70

Subsidie Totaal

397.256,13 274.916,57

672.172,70

*budgetoverzicht voor de jaren 2020 en 2021 staan in bijlage 3.

DSP-groep

RAPPORT ─ Toekomstscenario’s De Spot

Het subsidiebedrag vanuit de gemeente verschilt over de jaren: •

2019: € 246.970

•

2020: € 276.262

•

2021: € 291.073

•

2022: € 265.040

Bevindingen DSP De uitgaven van De Spot zijn in verhouding met de capaciteit. De huur is relatief laag, terwijl personeelskosten hoog lijken. Hier staat tegenover dat kosten voor inhuur weer relatief laag liggen. Ten aanzien van baromzet en het ophalen van fondsen is er een mooie stijgende lijn zichtbaar. In vergelijking met de andere poppodia uit de benchmark blijft de commerciële zaalverhuur van De Spot achter (zie bijlage 2 voor de benchmark). Hier zit potentie, maar hier is wel een verruiming binnen de huidige vergunning nodig. Omdat de gemeentelijke subsidie via Welzijn Middelburg bij De Spot terechtkomt stellen wij het volgende voor:

Verbetermaatregel: subsidie vanuit het cultuurbudget. Immers: de functies zijn van culturele aard, maar het budget is niet als zodanig geoormerkt – de voorwaarden voor de welzijnssubsidies stroken niet altijd met de culturele activiteiten van De Spot. Dat maakt het lastig om projectbegroting aan te vragen binnen de Welzijn begroting passend bij de huidige activiteiten van De Spot. Bij verlening van deze subsidie zou het goed zijn de Spot uit te dagen wat meer geld uit de markt te halen.

3.3

Faciliteiten De Spot is sinds 2007 gevestigd in een pand aan de Beddewijkstraat, dat voorheen in gebruik was als discotheek. Het vastgoed is eigendom van gemeente Middelburg en wordt gehuurd door de stichting. De huur is na het verstrijken van de huurperiode telkens met een jaar verlengd. Vanaf de start van Poppodium De Spot, inmiddels 16 jaar geleden, is het gebruik van het gebouw geïntensiveerd terwijl er tussentijds zo goed als geen aanpassingen en moderniseringen verricht zijn door de verhuurder.

Bevindingen DSP-groep DSP-groep beoordeelt het gebouw momenteel als suboptimaal om te fungeren als eigentijds poppodium. Het gebouw dient geschikt te zijn voor zijn functie en als meerwaarde een uitstraling te hebben passend bij de rol van een gebouw met een eigentijds poppodium. Van een openbaar gebouw waar honderden bezoekers per week komen dient zowel voor bezoekers, medewerkers als artiesten dat wordt voldaan aan de huidige (en toekomstige) kwaliteitseisen. Eisen zoals duurzaamheidseisen aan het gebouw, maar ook technische kwaliteitseisen voor optredens die passen bij de artiesten uit het (inter)nationale circuit.

DSP-groep

RAPPORT ─ Toekomstscenario’s De Spot

Verbetermaatregelen Aanpassingen aan het gebouw die op korte termijn moeten plaatsvinden zijn verbeteringen aan de toiletgroep en artiestentoilet, elektra, dakconstructie en grid en het verbeteren van de klimaatbeheersing. We gaan dieper in op de aanpassingen voor het gebouw in bijlage 2. Deel A van deze bijlage bestaat uit de bovengenoemde urgente aanpassingen. Deel B geeft een aanzet tot een onderhoudsplan voor de lange termijn.

Daarnaast adviseren wij de gemeente om samen met De Spot een meerjarig onderhoudsplan en demarcatielijst op te stellen met duidelijke afspraken wie verantwoordelijk is voor het inpandig onderhoud en op welke wijze dit wordt gefinancierd. Ten tweede adviseren wij het huurcontract aan te passen, zodat commerciële verhuur in de toekomst mogelijk wordt.

DSP-groep

RAPPORT ─ Toekomstscenario’s De Spot

Scenario’s governance

4.1

Drie scenario’s Op basis van onze analyse en gegeven de huidige functies van De Spot schetsen wij hieronder drie toekomstscenario’s: 1.

Een poppodium als aparte stichting/entiteit onder een welzijnsorganisatie;

Een poppodium als aparte stichting/entiteit onder een culturele koepel;

Een poppodium als geheel zelfstandige organisatie.

Dat doen we aan de hand van de volgende onderwerpen: •

Functies

•

Juridische entiteit en bestuursvorm

•

Mogelijke samenwerkingspartners

•

Relatie met de gemeente

•

Consequenties voor personele organisatie

•

Consequenties voor exploitatie (kosten en baten)

•

Kapitaalbehoefte

•

Voordelen/kansen

•

Nadelen/belemmeringen

Tijdens een werksessie met vertegenwoordigers van De Spot, de gemeente Middelburg en Welzijn Middelburg zijn de scenario’s en de onderwerpen uitgewerkt zoals hieronder weergegeven:

Scenario 1: Een poppodium als aparte stichting/entiteit onder welzijnsorganisatie (koepel) In dit scenario zijn de veranderingen voor De Spot ten opzichte van de huidige situatie het minst ingrijpend.

Match met functies

De juridische positie van De Spot als onderdeel van de welzijnsstichting is met het oog op de diverse functies goed passend. Met name functie 2 en 3 (zie hoofdstuk 2). Er is grote overlap met het motto van de welzijnsstichting (en het jongerenwerk) mensen te betrekken bij de maatschappij, ze bewust te maken van hun omgeving en zelfs talenten te benutten.

Het zakelijk exploiteren van een publieksvoorziening komt minder overeen met de doelen en expertise van de overkoepelende Welzijn stichting. Het is aan het team van De Spot om deze functies goed vast te leggen in prestatieafspraken en overeenkomsten en deze te bewaken. Waar nodig kan aanvullende expertise worden in geschakeld.

DSP-groep

RAPPORT ─ Toekomstscenario’s De Spot

Juridische entiteit en bestuursvorm

•

De Spot valt onder de vlag van (koepel)stichting Welzijn Middelburg (zoals nu), maar wel als zelfstandige stichting/entiteit met een eigen ‘manager bedrijfsvoering’. Voorbeelden hiervan elders zijn Hedon in Zwolle of Iduna in Drachten.

•

Er hoeft in dit scenario geen nieuw bestuur of raad van toezicht te worden opgetuigd.

•

Aandachtspunt in dit scenario voor de bestaande governance-structuur is voldoende expertise in de RvT ten aanzien van een poppodium.

Mogelijke samenwerkingspartners

In deze variant is vanzelfsprekend de welzijnsorganisatie een belangrijke samenwerkingspartner. Daarnaast kan De Spot blijven samenwerken met huidige samenwerkingspartners als de culturele partners en onderwijspartijen.

Relatie met de gemeente

In dit scenario ontstaat er een directe subsidierelatie (inclusief prestatieafspraken) met De Spot vanuit het cultuurbudget van de gemeente. Uitvoering en afspraken worden gemaakt met De Spot, de overkoepelende welzijn stichting blijft eindverantwoordelijk.

Consequenties voor personele

Van de drie scenario’s heeft dit scenario de minste consequenties voor de personele

organisatie

organisatie, want het personeel blijft werken voor dezelfde werkgever. Wel zal de zelfstandigheid van het team van De Spot toenemen: een eigen bedrijfsvoering en eigen personeelsbeleid. De Raad van Toezicht blijft uiteraard verantwoordelijk.

Consequenties voor exploitatie

•

(kosten en baten)

De Spot gaat via de stichting haar eigen bedrijfsvoering doen. Hier zal een manager/coördinator voor verantwoordelijk zijn. In het begin kan worden bekeken of dit intern kan worden belegd, op termijn kan externe expertise worden aangetrokken.

•

De baten zullen mogelijk iets toenemen door meer ondernemingszin: verhuur, sponsoring, fondsenwerving.

•

De Spot kan in dit scenario (via goede afspraken) mogelijk gebruik maken van het bedrijfsbureau van Welzijn Middelburg.

Kapitaalbehoefte

Voor het oprichten van een nieuwe entiteit/stichting en het aantrekken/organiseren van de juiste expertise voor de bedrijfsvoering voor De Spot is een relatief kleine kapitaalinjectie (denk aan een bedrag tussen de €10.000 en €15.000) nodig. Voorwaarde is wel dat De Spot gebruik kan blijven maken van het bedrijfsbureau van Welzijn Middelburg.

Dit laat onverlet dat er zowel exploitatiesubsidie als investeringen nodig zijn voor de maatregelen uit hoofdstuk 3.

Voordelen/kansen

•

De focus en het werkgebied van Welzijn Middelburg (denk aan talentontwikkeling) vertoont soms overlap met De Spot, waarmee ze elkaar versterken. Signaleringsfunctie over en weer dankzij korte lijntjes.

•

Met ondersteunende faciliteiten van de welzijnsorganisatie op het gebied van P&O/hrm en administratie kan het rekenen op ondersteuning die de continuïteit borgt.

DSP-groep

RAPPORT ─ Toekomstscenario’s De Spot

•

Door het poppodium onder te brengen bij Welzijn Middelburg blijven er mogelijk subsidies en financieringsmogelijkheden beschikbaar die anders niet beschikbaar zouden zijn.

Nadelen/ belemmeringen

Welzijn Middelburg gaat in 2024 verder samen met een zorginstelling als grotere zorg/welzijnsorganisatie. Het risico bestaat dat De Spot ondersneeuwt in deze grotere organisatie. Het genoemde risico wordt door Welzijn Middelburg niet herkend.

Oordeel DSP-groep

Alles overwegend is DSP-groep enthousiast over dit scenario. De juridische positie van De Spot als onderdeel van de welzijnsstichting is met het oog op de diverse functies goed passend. Er is grote overlap met het motto van de welzijnsstichting. De genoemde voordelen/kansen hierboven zijn substantieel. DSP beoordeelt het nadeel hierboven niet als een groot risico. Een stevige relatie tussen de manager/coördinator en de (nieuwe) directeur van de Welzijnsorganisatie is wel een aandachtspunt. Tot slot levert de keuze voor dit scenario weinig ‘gedoe’ op. Er hoeft niet een aparte stichting (inclusief bestuur) te worden opgetuigd, met alle gevolgen van dien.

Scenario 2: Een poppodium als aparte stichting/entiteit onder een culturele koepel In dit scenario wordt De Spot losgekoppeld van Welzijn Middelburg en wordt gezocht naar culturele partners voor een cultuurkoepel in Middelburg.

Match met functies

De huidige functies passen goed bij dit scenario, al hangt dit wel af van de organisatie waarmee het samen kan of wil gaan. Het samengaan met een andere culturele organisatie helpt bovendien mogelijk in het creëren van nieuw aanbod voor andere doelgroepen – zie bijvoorbeeld Gebouw T uit de benchmark.

Juridische entiteit en bestuursvorm

Een entiteit onder een culturele koepel, bijvoorbeeld een stichting ’Podiumkunsten Middelburg’ met een eigen directeur. Voor de nieuwe culturele koepel/stichting zal een bestuur of raad van toezicht moeten worden opgericht.

Mogelijke fusiepartners

Gemeentelijk

•

Zeeuwse concertzaal

•

Oostkerk

Regionaal

DSP-groep

•

’t Beest (Goes)

•

De Piek (Vlissingen)

•

Grote Kerk (Vlissingen)

RAPPORT ─ Toekomstscenario’s De Spot

Samenwerken kan De Spot blijven doen met (onder andere) de culturele partners en onderwijspartijen.

Relatie met de gemeente

Een directe subsidierelatie (inclusief prestatieafspraken) met de gemeente en de nieuw te vormen stichting voor de culturele koepel.

Consequenties voor personele

•

organisatie

Het personeel van De Spot zal gaan werken voor een nieuwe werkgever, bestuur of RvT met mogelijk een andere CAO. Overgang onderneming is van toepassing, minimaal dezelfde arbeidsvoorwaarden.

•

De directeur van de koepel wordt aangesteld op basis van expertise en zal dichter op de inhoud en praktijk zitten dan in de huidige bestuursvorm.

•

Daarnaast is de vraag wie de instellingen onder de koepel worden. Of de staf van de instellingen samengaan en/of de koepel mensen in dienst moet nemen of moet inhuren op het gebied van P&O, communicatie, facilitair en financiën.

Consequenties voor exploitatie

•

(kosten en baten)

De Cultuurkoepel gaat een eigen exploitatie voeren. Het vormen van een nieuwe stichting/culturele koepel vraagt om tijd, inzet en budget van de deelnemende partijen.

•

Door de samenwerking met meerdere culturele instellingen is het denkbaar dat er meer efficiëntie wordt behaald in de gezamenlijke backoffice/bedrijfsbureau.

• Kapitaalbehoefte

Er is ruimte de baten te vergroten via verhuur, sponsoring, innovatie.

Voor het oprichten van de nieuwe stichting en om voor de komende jaren een solide financiële basis te hebben heeft de nieuwe stichting een risicoreserve nodig. Op deze manier hoeft De Spot niet bij iedere tegenvaller direct aan te kloppen bij de RvT, die uiteraard eindverantwoordelijk blijft. Wij denken aan een risicoreserve van (ruim) 25% van de subsidie over 2022: €75.000. Dit bedrag is als volgt opgebouwd: •

Meerjarige risico’s bezoekersaantallen en verhuringen: € 50.000,-

•

Meerjarige risico’s prijsstijgingen energie, inhuur personeel: € 25.000,

Met de risicoreserve is de organisatie in staat de tegenvallers op te vangen én haar bedrijfsvoering verder aan te passen. De relatie wordt de eerste jaren 2 keer per jaar gemonitord waardoor de gemeente vinger aan de pols houdt.

Hiernaast zijn er zowel exploitatiesubsidie als investeringen nodig zijn voor de maatregelen uit hoofdstuk 3.

Voordelen/kansen

DSP-groep

•

Doelstelling van de organisaties liggen in elkaars verlengde.

•

Gezamenlijke culturele bijzondere programmering.

•

Uitwisseling van vrijwilligers en ondersteund personeel.

•

Signaleringsfunctie over en weer dankzij korte lijntjes.

•

Gezamenlijke subsidieaanvragen.

RAPPORT ─ Toekomstscenario’s De Spot

•

Een culturele koepel heeft mogelijk een breder netwerk in de culturele sector en kan hierdoor gemakkelijker samenwerken met andere culturele organisaties om bijvoorbeeld gezamenlijke evenementen te organiseren, bijzondere programmering te realiseren, vrijwilligers te werven en expertise uit te wisselen.

•

Door het poppodium onder te brengen bij een culturele koepel kan er mogelijk meer bekendheid gegenereerd worden voor het poppodium, omdat het onderdeel uitmaakt van een groter cultureel netwerk.

Nadelen/belemmeringen

Uit gesprekken met de respondenten blijkt dat er - binnen de gemeentegrenzen - niet direct culturele partners zijn waarmee een culturele koepel op korte termijn kan worden gerealiseerd. Verdergaande samenwerking op het gebied van talentontwikkeling met de poporganisaties in Zeeland behoort wel tot de mogelijkheid en is onderzocht in het rapport ‘Maar de wind staat goed’9

In dit scenario moet er ook een geheel nieuw bestuur of RvT worden opgetuigd, terwijl De Spot goed kan passen binnen Welzijn Middelburg. Een nieuwe stichting is erg kwetsbaar.

Oordeel DSP-groep

Alles overwegend ziet DSP-groep in dit scenario een aantal risico’s. Binnen de gemeentegrenzen lijkt er geen draagkracht te zijn voor vergaande samenwerkingen tussen culturele organisaties. Het oprichten van een nieuwe stichting waar vanaf het begin de noodzaak door de partijen niet wordt gezien leidt tot een kwetsbare organisatie. Als we buiten de gemeentegrenzen kijken zien we dat de poppartijen in de regio (’t Beest, Popaanzee) elkaar op het gebied van talentontwikkeling goed weten te vinden. Talentontwikkeling is bij uitstek een onderwerp dat regionaal goed kan worden ingevuld. Wij raden aan om dit initiatief, dat met enthousiasme wordt opgepakt vanuit de poporganisaties, verder te stimuleren en niet onder druk te zetten met de vraag tot verdergaande samenwerking.

Scenario 3: Een poppodium als geheel zelfstandige organisatie Binnen dit scenario wordt De Spot losgekoppeld van Welzijn Middelburg en wordt het een zelfstandige stichting, met eigen bestuur of RvT.

Match met functies

De huidige functies en ambitie passen goed bij dit scenario. De Spot heeft de vrijheid om binnen de subsidievoorwaarden de functies vorm te geven passend bij de ambitie. Het profiel van De Spot wordt zo scherper.

Maar de wind staat goed – Een toekomstvisie voor Popaanzee en de Zeeuwse kernpodia met betrekking tot talentontwikkeling in het Zeeuwse pop-ecosysteem. 2023

DSP-groep

RAPPORT ─ Toekomstscenario’s De Spot

Juridische entiteit en bestuursvorm

Geheel zelfstandige stichting met eigen bestuur of RvT met directeur-bestuurder. Nieuwe CAO en functiegebouw.

Mogelijke samenwerkingspartners

In dit scenario is de gemeente als subsidieverstrekker een belangrijkste partner. Daarnaast zijn in dit scenario vergaande samenwerkingen mogelijk met ’t Beest en Popaanzee op het gebied van talentontwikkeling en/of gezamenlijke programmering. Ook biedt dit scenario ruimte voor (innovatieve) samenwerkingen met bedrijven, onderwijs, sponsors.

Relatie met de gemeente

Dit scenario houdt de meest directe relatie met de gemeente in. De gemeente heeft een directe subsidierelatie (inclusief prestatieafspraken) zonder dat andere partijen aan tafel zitten.

Consequenties voor personele

•

organisatie

Dit scenario heeft de meest vergaande consequenties voor de organisatie: het personeel van De Spot zal in dienst treden van een nieuwe werkgever, bestuur of RvT, wat nog helemaal opgezet moet worden.

•

De directeur van deze bestuursvorm zal dichter op de inhoud en praktijk zitten dan in de huidige bestuursvorm.

Consequenties voor exploitatie (kosten

•

en baten)

Een poppodium als zelfstandige organisatie vraagt de meeste tijd en inzet van de gemeente en De Spot om te realiseren. Er komen allerlei nieuwe verantwoordelijkheden en kosten op de organisatie af: van P&O tot administratie. Daarvoor zijn nieuwe functies met specifieke expertise nodig, het zelf organiseren of uitbesteden is een grote kostenpost. Uitgaande van schaal 6 voor ondersteunend personeel uit CAO voor poppodia en -festivals kan worden uitgegaan extra personele kosten van minimaal € 64.600 ten opzichte van een scenario waarbij De Spot geen zelfstandige stichting is10. Daarnaast komen daar externe diensten bij zoals salarisadministratie en ICT-beheer.

• Kapitaalbehoefte

Er is ruimte de baten te vergroten via verhuur, sponsoring, innovatie.

Meerjarige risico’s bezoekersaantallen en verhuringen: € 50.000,-

•

Meerjarige risico’s prijsstijgingen energie, inhuur personeel: € 25.000,

10 https://caopoppodiaenfestivals.nl/artikel/bijlage-7-financien/

DSP-groep

RAPPORT ─ Toekomstscenario’s De Spot

Hiernaast zijn er zowel exploitatiesubsidie als investeringen nodig zijn voor de maatregelen uit hoofdstuk 3.

Voordelen/kansen

•

Meer vrijheid en autonomie om binnen de subsidievoorwaarden en prestatieafspraken invulling te geven aan het (regionaal) poppodium.

•

Een zelfstandige organisatie heeft meer vrijheid en autonomie om het poppodium naar eigen inzicht te organiseren en te ontwikkelen.

•

Een zelfstandige organisatie kan zich beter richten op de specifieke behoeften van het poppodium en hoeft geen rekening te houden met andere doelstellingen of belangen van andere organisaties.

•

Als zelfstandige organisatie wordt het poppodium gestimuleerd om een zo groot mogelijk, betalend publiek te interesseren voor cultuur en tegelijk te streven naar een sluitende begroting. De culturele kracht neemt toe, omdat alle focus ligt bij het primaire proces van de exploitatie van het poppodium.

Nadelen/belemmeringen

•

De afstand tussen bestuur (of RvT) en de werkvloer is kleiner.

•

Een poppodium als zelfstandige organisatie is financieel kwetsbaar. Het zelfstandige poppodium uit de benchmark - de Groene Engel - is sinds de verzelfstandiging in 2015 vier keer in financiële problemen geraakt.

• Oordeel DSP-groep

Een poppodium als zelfstandige organisatie is organisatorisch kwetsbaar.

Een volledig zelfstandig poppodium met een gezonde exploitatie is een stip op de horizon waar De Spot met haar medewerkers naar toe kan groeien. Momenteel achten wij, De Spot en Welzijn Middelburg incluis, de huidige organisatie te kwetsbaar om volledig zelfstandig verder te gaan. Het vraagt op korte termijn om grote verandering van het team wat de organisatie kwetsbaar maakt. Doormiddel van scenario 1 wordt er mogelijk een tussenstap gecreëerd wat kan leiden tot meer verzelfstandiging in de toekomst.

Conclusie werksessie Op basis van de werksessie met vertegenwoordigers van de belangrijkste stakeholders is gekozen voor een voorkeurscenario. Dit voorkeurscenario komt overeen met scenario 1: een poppodium als aparte stichting/entiteit onder welzijnsorganisatie. De belangrijkste argumenten voor deze keuze hebben te maken met de functies van De Spot. Talentontwikkeling, het begeleiden van vrijwilligers met enige afstand tot de samenleving en het bieden van werkervaringsplekken zijn activiteiten waar beide organisaties profijt aan elkaar hebben.

Momenteel zien de betrokkenen binnen de gemeente Middelburg geen culturele partners waar op korte termijn een koepel mee kan worden gevormd (scenario 2) dit scenario werd al vroeg in het traject door de stakeholders en de gemeente als minst vruchtbaar bestempeld. Wel zien De Spot, ’t Beest en Popaanzee

DSP-groep

RAPPORT ─ Toekomstscenario’s De Spot

mogelijkheden voor verregaande samenwerking op het gebied van talentontwikkeling over de gemeentegrenzen heen11. Daarnaast achten de betrokkenen de kwetsbaarheid van De Spot als volledige zelfstandige organisatie te groot (scenario 3). Het huidig personeelsbestand heeft weinig tot geen ervaring met het leiden van een zelfstandige organisatie. Wel vormen zij de drijvende kracht achter De Spot. Personeelswisselingen kunnen grote impact hebben, net als het (opnieuw) vinden van bestuursleden. Het direct overgaan naar een zelfstandige organisatie heeft grote risico’s voor de duurzaamheid van de organisatie De Spot.

Scenario 1 vraagt om de minst ingrijpende aanpassingen en is met relatief weinig tijd en kapitaal te verwezenlijken. Daarnaast biedt het scenario ook voordelen. Deze zijn praktisch; De Spot kan blijven leunen op de backoffice van een grotere organisatie, wat de duurzaamheid van de organisatie borgt. En inhoudelijk; de lijnen zijn kort en De Spot kan gebruik maken van de expertise van de welzijnsorganisatie op het gebied van begeleiding en ondersteuning van de niet betaalde krachten.

Stichting Welzijn Middelburg gaat begin 2024 over tot een grotere zorg-/welzijnsorganisatie. In dit traject12, verwachting is augustus/september 2023, kan worden bepaald welke organisatorische en juridische vorm het meest past voor De Spot als aparte entiteit naast de grote stichting. Ook zien de betrokkenen deze stap, het vormen van een aparte stichting (of divisie) onder een welzijnsorganisatie, als een logische eerste stap naar een eventuele samenwerking met andere (culturele) organisaties of uiteindelijk verzelfstandiging in de toekomst. Deze vorm stelt De Spot in staat om ervaring op te doen met een zelfstandige exploitatie, waarbij gebruik kan worden gemaakt van de diensten en expertise van een ‘moederorganisatie’ (zoals directie, ICT en P&O, etc.). Afspraken kunnen worden vastgelegd in een Service Level Agreement 13.

11 Maar de wind staat goed – Een toekomstvisie voor Popaanzee en de Zeeuwse kernpodia met betrekking tot talentontwikkeling in het

Zeeuwse pop-ecosysteem. 2023 12 OR van Welzijn Middelburg heeft in dit traject een adviesrecht. 13 Een Service Level Agreement bevat in gekwantificeerde en meetbare termen de normen voor de dienstverlening.

DSP-groep

RAPPORT ─ Toekomstscenario’s De Spot

Conclusies In dit hoofdstuk geven we antwoord op de deelvragen van het onderzoek en geven aan wat De Spot op basis van deze uitkomsten nu nodig heeft.

5.1

Functies en organisatie 1.

Welke functies dient de toekomstige organisatie aan te bieden?

Hoe past de toekomstige organisatie in de Walcherse context, inclusief de Bevelanden (’t Beest)? (Gewenste schaalgrootte, aantal activiteiten, activiteiten die aansprekend zijn voor het te bereiken publiek?).

In hoofdstuk 2 is ingegaan op de verschillende functies die De Spot vervult. Binnen functie 1, uitgaansgelegenheid en ontmoetingsplaats, heeft De Spot een mooie staat van dienst. De huidige schaal oordeelt DSP-groep als passend. Met name binnen functie 2, talentontwikkeling en educatie, is er ruimte voor groei.

Welke vorm van organisatie is wenselijk en op welke wijze kan de gemeente hierin een rol spelen? • Scenario’s in kaart brengen, uitspraak over haalbaarheid:

Als aparte stichting / entiteit onder welzijnsorganisatie;

II.

Als aparte stichting / entiteit onder een culturele koepel;

III.

Als geheel zelfstandige organisatie.

Daarbij rekening houdend met de voorgenomen ontvlechting van het huidige ‘moederbedrijf’ Welzijn Middelburg. Is het zinvol om de transformatie eventueel gefaseerd uit te voeren?

De juridische positie van De Spot als onderdeel van de welzijnsstichting is met het oog op de diverse functies goed passend. Door het poppodium als autonome stichting onder te brengen bij Welzijn Middelburg zijn er legio voordelen, die wegvallen bij scenario 2 en 3 (zie hoofdstuk 4 voor de toelichting). De Spot is gebaat is bij de ondersteuning van een grotere welszijnsorganisatie mits de afspraken omtrent de culturele activiteiten geborgd zijn met de gemeente door middel van een cultuursubsidie en bijbehorende prestatieafspraken. De aanstaande fusie van twee welzijnsorganisaties (waaronder stichting Welzijn Middelburg) geeft de kans om de nieuwe entiteit De Spot mee te nemen in dit traject en te positioneren ten opzichte van de ‘moederorganisatie’. De gemeente doet er goed aan om een actieve rol te nemen in dit proces om zo te waken voor de positie van De Spot.

Hier komt nog bij dat DSP concludeert dat de positie van de Spot momenteel te kwetsbaar is voor scenario 2 of 3. We achten de huidige organisatie momenteel niet in staat om een volledig zelfstandig poppodium draaiende te houden. Voor dit scenario (scenario 3) zal er in korte tijde veel extra inzet en nieuwe functies nodig zijn, met grote veranderingen voor het team. Een zelfstandig poppodium zal op de korte en

DSP-groep

RAPPORT ─ Toekomstscenario’s De Spot

middellange termijn ten opzichte van de huidige situatie (met aanpassingen zoals beschreven) niet van grote meerwaarde zijn voor de gemeente Middelburg of De Spot. Dat wil niet zeggen dat op termijn, als De Spot meer ervaring heeft kunnen opdoen met een zelfstandige exploitatie, kan worden overgegaan naar een zelfstandige organisatie.

Er zijn momenteel samenwerkingstrajecten gaande op het gebied van talentontwikkeling tussen de poporganisaties in de regio met ’t Beest en Popaanzee. Talenontwikkeling is met nadruk een onderwerp voor regionale samenwerking. Wij adviseren om deze ontwikkelingen te ondersteunen en te volgen zonder fusering aan te moedigen.

Ontwikkeling De huidige medewerkers van De Spot vormen het hart van de organisatie en hebben De Spot gebracht tot een serieuze speler in het popcircuit. Deze constructie geeft hen en de organisatie de mogelijkheid om te groeien als meer zelfstandig ‘bedrijf’ met eigen exploitatie, zonder grote personeelswisselingen, waarbij kan worden geleund om het bedrijfsbureau en expertise van een welzijnsorganisatie. Op termijn kan worden bepaald of er (en welke) aanvullende expertise er nodig is voor een zelfstandige exploitatie en subsidierelatie met de gemeente, in het begin kan worden uitgegaan van de huidige bezetting zoals omschreven in hoofdstuk 2.

5.2

Voorkeursscenario: wat heeft De Spot als organisatie structureel en eenmalig nodig 3.

Wat heeft de organisatie nodig om dit te kunnen bieden? (Organisatorisch, benodigde bezetting).

Samen met De Spot is een gewenste begroting opgesteld voor het voorkeurscenario in de nieuwe situatie in 2024 waarin de cultuursubsidie vanuit de gemeente is opgenomen (ca. € 337.790, -). De verwachte begroting is op basis van de uitgaven en opbrengsten van voorgaande jaren. Daarnaast is voor de posten personeel, kantoor/organisatie en PR/communicatie meer begroot vanwege de verandering in organisatiestructuur onder het voorkeursscenario. Ook is een indicatie gegeven voor een eenmalige kapitaalinjectie ten behoeve van de oprichting van de stichting en versteviging van de organisatie. De prijsindicaties voor de verschillende aanpassingen aan het gebouw zijn te vinden het advies in bijlage 2.

DSP-groep

Onderwerp

Uitgaven

Personeel

290.000,00*

Huur

30.930,96

Energie

40.157,23

Kantoor- en organisatie

9.965,00

Pr / Communicatie

21.538,00

RAPPORT ─ Toekomstscenario’s De Spot

Opbrengsten

Vrijwilligers

3.677,00

Artiesten gages

142.722,00

123.267,00

Bar

47.315,00

112.397,00

Techniek / beveiliging

27.648,00

Verhuur

8.000,00**

Fondsen

32.500,00

Subtotaal

613.953,19

276.164,00

€ 613.953,19

Cultuur subsidie gemeente Middelburg Totaal

337.789,19

*Voor de personele bezetting gaat deze begroting uit van de oorspronkelijke bezetting van voor november 2022 aangevuld met de extra fte’s voor 2023, zoals beschreven in hoofdstuk 2.3 verbetermaatregelen. Deze post zal op termijn groeien, zie daarvoor ook onderstaande paragraaf. ** In de toekomst zal deze batenpost groeien, mits er voldoende capaciteit voor wordt vrijgemaakt; zie ook ‘Hoofd commerciële activiteiten’.

2024 zal nog een overgangsjaar zijn waarin een start kan worden gemaakt met de aparte Stichting De Spot. De ‘manager bedrijfsvoering’ zal in dit jaar klaargestoomd worden de managementtaken, waaronder budgetbewaking en zelfstandig begroten, vanaf 2025 op te pakken. In de komende maanden zal binnen of buiten de organisatie moeten worden gezocht naar iemand die deze nieuwe verantwoordelijkheden op zich kan nemen, en kan worden bepaald hoeveel fte deze taken omslaan. Voor de functiebeschrijving en salarisindicatie kan worden uitgegaan van functie ‘Hoofd commerciële activiteiten’ uit de CAO van poppodia en festivals14:

Hoofd commerciële activiteiten (schaal 8) Ontwikkelen van kaders voor een optimale bedrijfseconomische en bedrijfsorganisatorische exploitatie van de accommodatie, dragen van verantwoordelijkheid voor de commerciële activiteiten als sponsoring, verhuur accommodatie, commerciële evenementen, volledig leiding geven aan commerciële medewerkers, zorgen voor acquisitie, offertebeleid en contracten, maken van planningen en roosters, zorgen voor goede staat van onderhoud bedrijfsmiddelen en ruimtes, invoeren en handhaven normen en voorschriften, opstellen draaiboeken, budgetbeheer, voeren afdelingsadministratie, realiseren van goede interne informatievoorziening.

Eigen stichting (binnen welzijn organisatie) Deze constructie zien we vaker in het land (zie ook hoofdstuk 2). Het vergroot de transparantie en zuiverheid en zorgt ervoor dat De Spot status aparte krijgt binnen Welzijn Middelburg. Met de gemeente kan De Spot afspraken maken over verwachtingen over en weer in bijvoorbeeld prestatieafspraken. In deze afspraken wordt de functie als poppodium geborgd voor De Spot, krijgt De Spot meer verantwoordelijkheid, maar ook meer daadkracht om haar ambities als poppodium na te streven. In het volgende hoofdstuk zoomen we verder

14 https://caopoppodiaenfestivals.nl/artikel/bijlage-7-commerciele-activiteiten/.

DSP-groep

RAPPORT ─ Toekomstscenario’s De Spot

in op de organisatievorm en de consequenties daarvan. Bij deze stichting hoort ook meer verantwoordelijkheid voor de coördinator.

5.2.1

Wat heeft De Spot als organisatie eenmalig nodig We adviseren de gemeente om eenmalig een bedrag te reserveren voor mogelijke aanloopkosten: •

Kosten juridische entiteit en ondersteuning organisatie.

5.2.2

Accommodatie 1.

Wat is er nodig wat betreft accommodatie? • Is de huidige accommodatie (inclusief apparatuur) toereikend? • Welke begrenzing levert het gebouw op? • Zijn er mogelijkheden om het gebouw daarop aan te passen? • Hoe noodzakelijk zijn eventuele aanpassingen?

We geven hier een kort antwoord op de onderzoeksvragen ten aanzien van de accommodatie. Voor een uitgebreid antwoord en een uitleg bij de kosten verwijzen wij naar bijlage 2: ● Is de huidige accommodatie (inclusief apparatuur) toereikend? Het pand inclusief de apparatuur zijn op zich toereikend, op een aantal fronten voldoen ze echter niet meer aan de huidige kwaliteits- en duurzaamheidseisen en regelgeving. Voor de stand van de elektra is aanvullende inspectie nodig. Zie pagina 42 voor toelichting per onderdeel.

●

Welke begrenzing levert het gebouw op? De begrenzing van het gebouw is dat er bouwkundig niet uitgebreid kan worden en dat er zodoende geen mogelijkheden zijn om ook qua programmering uit te breiden.

●

Zijn er mogelijkheden om het gebouw daarop aan te passen? Er zijn zeker mogelijkheden om, met uitzondering van bouwkundige uitbreiding, het pand hierop aan te passen. Uiteraard heeft aanpassing wel financiële consequenties.

●

Welke aanpassingen heeft het gebouw nodig in het algemeen en welke voor Poppodium De Spot? De aanpassingen die het gebouw nodig heeft in het algemeen zijn: ▪

DSP-groep

Het vervangen van de toiletgroep, inclusief het invalidetoilet en het artiestentoilet.

RAPPORT ─ Toekomstscenario’s De Spot

▪

Het vervangen van de huidige lift voor een deugdelijke, grotere en functionelere lift.

▪

Het vervangen van het klimaatbeheersingssysteem volgens de huidige en toekomstgerichte eisen en regelgeving.

▪

De elektrische installatie aanpassen aan de huidige eisen en regelgeving. Verder inspecties is nodig (zie pagina 42).

▪

De dakconstructie verstevigen, mits het gebouw zijn podiumfunctie behoudt en er in het kader van duurzaamheid PV-panelen geplaatst worden (zie pagina 43).

▪

Voldoen aan de eisen en regelgeving ten aanzien van de energietransitie en de accommodatie verduurzamen.

De aanpassingen die het gebouw nodig heeft voor Poppodium De Spot zijn: ▪

Het vervangen en uitbreiden met twee toiletten van de toiletgroep, inclusief het invalidetoilet en het artiestentoilet (zie pagina 41).

▪

Het vervangen van de huidige lift voor een deugdelijke, grotere en functionelere lift.

▪

Het verplaatsen van de positie van de lift.

▪

Het vervangen van het klimaatbeheersingssysteem volgens de huidige en toekomstgerichte eisen en regelgeving.

▪

De elektrische installatie aanpassen aan de huidige eisen en regelgeving (zie pagina 42).

▪

De dakconstructie verstevigen en het grid vervangen (zie pagina 43).

▪

Voldoen aan de eisen en regelgeving ten aanzien van de energietransitie en de accommodatie verduurzamen.

●

Welke aanpassingen zijn nu nodig en welke kunnen in de toekomst of gefaseerd uitgevoerd worden? Met oog op de toekomst is het van belang om De Spot toekomstbestendig te maken; een podium dat voldoet aan de huidige en toekomstige duurzaamheidseisen en kan voorzien in de productie die past bij (inter)nationale artiesten die het podium nu al aan doen. Naast kwaliteitseisen zijn bepaalde onderdelen aan vervangen toe, te weten het toiletblok en de elektriciteitsvoorzieningen. Zie hiervoor het overzicht werkzaamheden in de tijd op pagina 46.

●

Hoe noodzakelijk zijn eventuele aanpassingen? Onderhoud en aanpassingen die vanuit eisen en regelgeving nodig zijn, zijn uiteraard zeer noodzakelijk. Zie hiervoor ook het overzicht werkzaamheden in de tijd op pagina 46. De lift, zijn afmetingen en positie, vergt nader onderzoek.

●

Welke investeringen zijn daaraan verbonden? Zie hiervoor de kostenindicatie op pagina 45.

DSP-groep

RAPPORT ─ Toekomstscenario’s De Spot

Bijlage 1: Benchmark Inleiding Om te komen tot gedegen argumentatie voor de organisatievorm van De Spot en de wijze van ondersteuning door de gemeente, hebben we een benchmark uitgevoerd met drie andere poppodia. Het gaat om de Groene Engel in Oss, Gebouw T in Bergen op Zoom en Iduna in Drachten. Naast een cijfermatige analyse (hoofdstuk 2) staat in deze benchmark de argumentatie voor de vorm van de organisatie van de podia centraal.

Verantwoording Bij de selectie van drie poppodia hebben we als belangrijkste uitgangspunt de verschillende organisatievormen die ook in de offerte centraal staan genomen: 1.

Als aparte stichting / entiteit onder een welzijnsorganisatie;

Als aparte stichting / entiteit onder een culturele koepel;

Als geheel zelfstandige organisatie.

We hebben hiernaast een aantal criteria aangelegd waaraan de drie poppodia voldoen: •

Middelgroot poppodium (conform indeling VNPF: capaciteit 400-999);

•

Kleine staf (2-7 fte);

•

Vergelijkbare grootte stad;

•

Regiofunctie;

•

Lid van de VNPF (en dus opgenomen in analysesysteem).

Inwoners stad

Entiteit

De Spot, Middelburg

50.000

Onderdeel welzijnspartij

Gebouw-T, Bergen op Zoom

53.000

Cultuurkoepel: Stichting Podiumkunsten Bergen op Zoom en omgeving

De Groene Engel, Oss

60.000

Zelfstandig

Iduna, Drachten

45.000

Onderdeel welzijnsstichting

We maken voor deze benchmark gebruik van het informatiesysteem van de branchevereniging van de poppodia en -festivals van Nederland, de Vereniging Nederlandse Poppodia en Festivals (VNPF). Dankzij de inloggegevens van De Spot voor dit systeem konden we de cijfers van De Spot vergelijken. We hebben hierbij

DSP-groep

RAPPORT ─ Toekomstscenario’s De Spot

2019 als tijdseenheid genomen. De jaren daarna achten wij minder representatief vanwege COVID-19. Van het jaar 2022 zijn de cijfers bovendien nog niet doorgegeven aan de VNPF. Daarnaast hebben we een documentenstudie uitgevoerd, waarbij vooral de websites van de poppodia en de websites van de respectievelijke gemeentebesturen belangrijke bronnen waren. Tot slot hebben we aan de hand van een vragenlijst de directies van de poppodia bevraagd.

Op voorhand zijn er een aantal kanttekeningen te plaatsen bij de benchmark: •

Er is alleen gekeken naar indoor faciliteiten. Soms wordt ook het buitenterrein benut voor festivals, maar dit valt buiten de scope (en is ook vaak lastig in beeld te brengen).

•

Ruimtes zoals cafés/foyers et cetera die enkel zijn bedoeld voor verhuringen en niet voor culturele programmering zijn ook buiten de inventarisatie gelaten.

•

Bij de Groene Engel is de exploitatie van de horeca niet ondergebracht in de stichting die het poppodium exploiteert. Hier is een aparte BV voor opgericht. De cijfers van het horecagedeelte zijn dus niet opgenomen in de benchmark, wat zich ook vertaalt in de verdeling van inkomsten en uitgaven.

•

De situatie van gebouw T is sinds meetjaar 2019 fundamenteel veranderd, omdat het poppodium (pas) sinds 1 januari 2023 onderdeel is van een cultuurkoepel samen met theater De Maagd.

5.3

Cijfermatige analyse We vergelijken De Spot in dit hoofdstuk met de drie andere poppodia langs drie indicatoren. We geven per indicator, vooraf aan de opgenomen staaf- en cirkeldiagrammen, eerst onze conclusies.

Capaciteit poppodium De drie middelgrote podia waarmee we De Spot hebben vergelijken zijn allen qua capaciteit groter dan De Spot. Gebouw T is zelfs twee keer zo groot. Dit uit zich ook in het aantal medewerkers. Het aantal fte is bij De Spot afgezet tegen de capaciteit in verhouding. Wel valt op dat de poppodia waarmee we benchmarken, meer gebruik maken van inhuur (zzp’ers/freelancers). Daarnaast kan worden aangetekend dat uit de eigen benchmark van De Spot met poppodia van vergelijkbare omvang (’t Beest, De Helling, Kroepoekfabriek en Nieuwe Nor) blijkt dat De Spot een aanzienlijk lager aantal FTE’s tot haar beschikking heeft.

DSP-groep

RAPPORT ─ Toekomstscenario’s De Spot

Diagram 3.1 Maximale publiekscapaciteit alle concertzalen 400 600

800 570

De spot

Gebouw T

Groene engel

Iduna

Grafiek 3.1 Medewerkers op eigen loonlijst

5,7

6,0

4,6

5,0 4,0 3,0

3,5 2,9

2,0 1,0 0,0 De spot

De spot

DSP-groep

Gebouw T

Groene engel

Gebouw T

Groene engel

RAPPORT ─ Toekomstscenario’s De Spot

Iduna

Grafiek 3.2 Aantal werkzame personen op eigen loonlijst, ingehuurd en vrijwilligers.

180,0 155,0

160,0 140,0 120,0

108,0

100,0 80,0

70,0 54,0

60,0 40,0 20,0

6,0 8,0 6,0 5,0

8,0 2,0 5,0 0,0

Medewerkers op eigen loonlijst

Medewerkers ingehuurd: zzp'ers/freelancers

0,0

De spot

Gebouw T

Medewerkers vrijwilligers

Groene engel

Iduna

Bezoekersaantal Gezien de capaciteit trekt De Spot relatief veel bezoekers. In absolute aantallen zelfs meer dan Iduna, ondanks de bescheiden capaciteit. Qua bezetting (totaal bezoek / capaciteit) doet De Spot het zelfs het best van alle vier.

Diagram 3.2 Totaal bezoek alle activiteiten. 18090

21003

29834 31326

De spot

Gebouw T

Groene engel

Iduna

DSP-groep

RAPPORT ─ Toekomstscenario’s De Spot

Activiteiten De Spot zet flink in op concerten; relatief het hoogst van alle vier. Het aantal niet-muziekactiviteiten is, als een uitvloeisel hiervan, relatief laag.

Diagram 3.3 Percentage concertactiviteiten van alle activiteiten.

31 70

De spot

Gebouw T

Groene engel

Iduna

Diagram 3.4 Percentage overige (niet-muziek) activiteiten van alle activiteiten. 7

De spot

Gebouw T

Groene engel

Iduna

Inkomsten Zoomen we in op de inkomsten valt op dat De Spot relatief veel (gemeentelijke) subsidie krijgt. Hier moet echter bij worden aangetekend dat de afspraken bij de andere podia inmiddels zijn verhoogd (Gebouw T) of op korte termijn worden verhoogd (Iduna, Groene Engel). 15 Inkomsten uit horeca en sponsoring, verhuur of overig liggen relatief laag. Hier is mogelijk nog winst te behalen.

Gedane gemeentelijke investeringen aan de accommodatie, wat bij alle gebenchmarkte poppodia de afgelopen jaren gebeurd is, worden hier vanzelfsprekend buiten beschouwing gelaten.

DSP-groep

RAPPORT ─ Toekomstscenario’s De Spot

Grafiek 3.3 Inkomsten in duizenden euro’s.

De spot

1600

Gebouw T

1400

Groene engel

1200

Iduna

1000 800 600 400 200 0 Totale inkomsten

Recette (inkomsten kaartverkoop)

Horeca

Subsidies totaal (incl. publieke fondsen)

Besloten verhuur

Overige inkomsten

60 50 40 30 20 10 22

0 % Recette (inkomsten kaartverkoop) van totale inkomsten

De spot

DSP-groep

% Horeca omzet van totale inkomsten

Gebouw T

RAPPORT ─ Toekomstscenario’s De Spot

Groene engel

% Subsidies van totale inkomsten

Iduna

Uitgaven De uitgaven van De Spot zijn in verhouding met de capaciteit. De Spot geeft relatief veel uit aan personeel en programma en relatief weinig aan huisvesting.

Grafiek 3.7 Uitgaven in duizenden euro’s

De spot

1600

Gebouw T 1400 Groene engel 1200

Iduna

1000 800 600 400 200 0 Totale uitgaven

Programmakosten

Personeelskosten (excl. vrijwilligers)

Huisvestingskosten

60 50 40 30 20 10 39

0 %

% Programmakosten van totale uitgaven

% Personeelskosten van totale uitgaven

% Huisvestingskosten van totale uitgaven

De spot

DSP-groep

Gebouw T

RAPPORT ─ Toekomstscenario’s De Spot

Groene engel

Iduna

5.4

Organisatievorm In dit hoofdstuk zetten we per organisatievorm (van gekozen poppodia) de voordelen en gekozen argumenten op een rij. De argumenten noemen we in willekeurige volgorde. We starten de behandeling van ieder poppodium met een korte beschrijving.

Volgend deel →

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api.notubiz.nl/document/13543893/1