Bijlage 1. Joods vastgoed in de gemeente Middelburg tijdens de Tweede Wereldoorlog ...

Samenvatting en conclusie Ook in Middelburg is de Joodse gemeenschap tijdens de tweede wereldoorlog uit de samenleving verdreven. De door de Duitse bezetter gecreëerde omstandigheden hebben er voor gezorgd dat dat dit op een efficiënte wijze door Nederlands overheidspersoneel conform de uitgevaardigde verordeningen werd uitgevoerd. Ten aanzien van het Joods vastgoed in Middelburg : Het overgrote deel van het vastgoed in eigendom van Joodse inwoners is in kaart gebracht: - 78 kadastrale objecten waarvan : -

26 kavels onteigend als gevolg van oorlogsschade 1940 17 kavels tijdens de bezettingsjaren verkocht 32 kavels niet verkocht tijdens de bezettingsjaren 3 kavels verkocht voorafgaand aan de registratieplicht

Er is vastgesteld dat de gemeente Middelburg bij de verkooptransacties van Joods vastgoed tijdens de bezettingsjaren niet betrokken was. Er zijn geen aanwijzingen gevonden die aanleiding geven te veronderstellen dat de gemeente op enige wijze zou hebben geprofiteerd van het van de Joodse inwoners geconfisqueerde vastgoed. Van mogelijke naheffingen aan Joodse eigenaren over de periode dat zij zelf door deportatie niet over het vastgoed konden beschikken is niets gebleken. Wel is vastgesteld dat de jaarlijkse heffingen bij de organisatie die het beheer uitvoerde in rekening zullen zijn gebracht. Gebleken is dat ook de huurinkomsten op naam van de oorspronkelijk Joodse eigenaren in de administraties van de beheersorganisaties werden geregistreerd. Bij het naoorlogse rechtsherstel, wat veelal via het NBI werd afgehandeld, lag de nadruk derhalve op de in rekening gebrachte beheersvergoedingen. Bij de afwikkeling van de individuele rechtsherstelprocedures had de gemeente Middelburg geen aantoonbare rol. Tot slot kan geconcludeerd worden dat de bewoordingen van premier Rutte in zijn toespraak op 26 januari 2020, waarin hij ambtenaren roemde die durfden op te staan tegen de Duitse bezetter maar ook benoemde dat er te veel Nederlandse functionarissen in de oorlog simpelweg uitvoerden wat van hen gevraagd werd, ook passen bij de situatie tijdens de oorlogsjaren in Middelburg.

36

Geraadpleegde literatuur en bronnen Literatuur Roth, Dirk Leendert, Broze Burchten Middelburg en de Holocaust (Leeuwarden 2018) Bosma, Koos, Architectuur en stedebouw in oorlogstijd – De wederopbouw van Middelburg, (Rotterdam, 1988) Presser, J. ONDERGANG De vervolging en verdelging van het Nederlandse Jodendom 1940-1945 (Den Haag, 1985)

Bronnen Zeeuws Archief Archiefnaam: Gemeente Middelburg, Gemeentepolitie Middelburg (1852) 1870-1993 Toegangsnummer: 1040.2 code 10.8.01.755.4 Archiefnaam: Verzameling Documentatie Geschiedschrijving Zeeland 1940-1945 Toegangsnummer 396 Inventarisnummer: 88, mapnummer DB17/12 Archiefnaam: Comm. Van de Koningin in Zeeland 1940-1969 Toegangsnummer: 6.4 Inventarisnummer: 827 1002 Gemeente Middelburg, Gemeenteverslagen, 1851-1946 – Inv.nr. 85 1003 Gemeente Middelburg, Handelingen Gemeenteraad, 1875-1980- Inv.nr 100,98,101,99 1040.2 Gemeente Middelburg, Dienst Gemeentewerken 1831-1940 (1991), Aanvullingen, 1924-1983 Inv.nr: 94,3,2,1,72,78,94,104, 1254 Stichting Herbouw Middelburg (SHM) / Stichting Herbouw Walcheren (SHW), 1940-1948 Inv.nr:1080,1011,1091,879,1006,966,1083,

Nationaal Archief Nummer Archiefinventaris

:

2.09.16.01

Inventarisnummer

:

27319 27318

Nummer Archiefinventaris

:

2.09.16.02

Inventarisnummer

:

37305 37267 37268 31872 4794 2021 3262

Nummer Archiefinventaris

:

2.09.16.03

Inventarisnummer

:

43966 59220 59221 59222 59223 59224 59225 54304

37

Nummer Archiefinventaris

:

2.09.16.05

Inventarisnummer

:

83033 82855 82856

Nummer Archiefinventaris

:

2.09.16.07

Inventarisnummer

:

97209

Nummer Archiefinventaris

:

2.09.16.16

Inventarisnummer :

195315

NIOD (Nationaal Instituut voor oorlogsdocumentatie) Nummer Archiefinventaris: Inventarisnummer

001

Wehrmachtbefehlshaber in den Niederlanden

:

468 487

Stukken betreffende door de Wehrmachtbezirksverwaltung Middelburg in beslag genomen slaapkamermeubels, 1944. Staten houdende opgaven van door de Orts- en Wehrmachtkommandantur Middelburg in beslag genomen huisraad Correspondentie van de Ortskommandantur Middelburg met gemeenten betreffende de inbeslagname van roerend en onroerend goed Stukken van de Ortskommandantur I/872 Middelburg betreffende de inbeslagname van gebouwen Arnemuiden Middelburg

335 458 460 463

Nummer Archiefinventaris

:

086

Beauftragten des Reichskommissars

Inventarisnummer

:

192 264

Middelburg Stukken betreffende door de Wehrmacht en de Luftwaffe inbeslaggenomen gebouwen, 1940-1942.

Nummer Archiefinventaris

:

094f

Collectie dossiers afkomstig uit de archieven van de Omnia-Treuhandgesellschaft m.b.H., de Deutsche Revisions- und Treuhand A.G. (Zweigniederlassung Den Haag) en de Wirtschaftsprüfstelle

Inventarisnummer

:

5955

P-Q, dossier: 1872 (M.L. Polak, lompen en metaalhandel)

Lamboo P.C.A., Vergoedingen van Materiele oorlogs- en watersnoodschaden, Ministerie van Financiën ‘s-Gravenhage 2001) Eindrapport van de Commissie van Onderzoek LIRO-archieven en archievengids (Commissie Kordes). Den Haag 1998

Websites Ondermeer: https://www.jck.nl https://www.nationaalarchief.nl https://www.oorlogsgetroffenen.nl/ https://www.oorlogzeeland.nl/ https://www.zeeuwseankers.nl/

https://www.oorlogsbronnen.nl/ https://www.zeeuwsarchief.nl

38