Bijlage 1 Bestemmingsplan - Diverse onderzoeken haalbaarheid Waterpark Veerse Meer, ZKA consultants, 2020 en 2021

32 Bron: Driestar bv

bezoek is, en dus voor aanvullende vraag zorgt; • De methodiek raamt de ondergrens van de aanvullende vraag. Er is immers geen mogelijkheid om de verschuiving in keuze voor een buitenlandse vakanties naar een binnenlandse vakantie door de toevoeging van Waterpark Veerse Meer Nieuw vast te stellen.

72

GEMIDDELDE OMVANG HUISHOUDEN JAARLIJKS AANTAL OVERNACHTINGEN IN NEDERLAND

OMVANG POTENTIËLE DOELGROEP

POTENTIEEL AANTAL OVERNACHTINGEN

VAKANTIEKEUZE OP BASIS VAN VERBLIJFSCONCEPT POTENTIEEL AANTAL OVERNACHTINGEN AANVULLENDE VRAAG OMVANG CONCURRENTIEVELD PER LEEFSTIJL MARKTRUIMTE AANVULLENDE VRAAG

Potentieel aantal overnachtingen In hoofdstuk 4 is de omvang van de potentiële doelgroep voor Waterpark Veerse Meer Nieuw bepaald. De omvang van de potentiële doelgroep in Nederland, België en Noordrijn-Westfalen is 5.763.300 huishoudens (meestal met kinderen). Het vakantiepark zal bij realisatie met andere vakantieparken concurreren in de gunst om de gast. De gast kiest op jaarbasis namelijk maar voor een beperkt aantal vakanties op een vakantiepark én voor een beperkt aantal vakanties in Nederland. Op basis van data van het Centraal Bureau voor de Statistiek is inzicht te verschaffen in het aantal nachten verblijf dat de potentiële doelgroep op jaarbasis boekt. De tabel laat zien dat Nederlanders circa 1,5 overnachtingen per jaar in vakantiewoningen in Nederland (excl. Zeeland) boeken33. Bij Belgen en Duitsers is dit aantal lager. Tabel 5.7. Aantal overnachtingen op huisjesterreinen per inwoner per deelmarkt DEELMARKT

AANTAL OVERNACHTINGEN IN NEDERLAND (EXCL. ZEELAND)

AANTAL INWONERS

GEM. AANTAL OVERNACHTINGEN PER INWONER

NEDERLAND

25.822.000

17.282.100

1,49

BELGIË

2.479.000

11.442.100

0,22

DUITSLAND

7.559.000

25.873.000

0,29

Fig. 5.3. Stappenplan raming marktruimte aanvullende vraag

33 Bij dit aantal overnachtingen wordt Zeeland niet meegerekend omdat het aantal overnachtingen in Zeeland reeds is meegenomen bij de bepaling van de reguliere vraag.

Bron: CBS (2019). Statistiek Logiesaccommodaties (voor aantallen gasten) en Eurostat (2019). Bevolking (voor aantallen inwoners). Voor Duitsland is het aantal inwoners aangehouden voor Nedersaksen en Noordrijn-Westfalen, de aangrenzende Duitse regio’s en herkomstmarkten op acceptabele reistijd voor een korte en lange vakantie.

73

Met behulp van het aantal overnachtingen per jaar per inwoner en het gemiddelde aantal huishoudleden in gezinnen met kinderen kan het potentiële aantal overnachtingen worden vastgesteld vanuit de omvang van de potentiële doelgroep. Het gemiddelde aantal leden van een huishouden met inwonende kinderen bedraagt in Nederland en

Vertaling naar potentieel aantal overnachtingen 2030 In deze methodiek is nog geen rekening gehouden met de potentiële vraaggroei tot en met 2030, de groei in aantal inwoners. De jaarlijkse groei van de vraag per deelmarkt sinds 2000 is in onderstaande tabel weergegeven35. Als deze vraaggroei wordt doorgetrokken tot aan 2030,

België ruim 3,6, in Duitsland bijna 3,534. Daarmee bedraagt het totale aantal potentiële overnachtingen (uit huishoudens die tot de doelgroep behoren, met in- en uitwonende kinderen) ruim 15 miljoen per jaar.

met het potentieel aantal overnachtingen in tabel 5.8. als basis, levert dit circa 18,5 miljoen overnachtingen per jaar op in Nederland (excl. Zeeland).

Tabel 5.8. Potentieel aantal overnachtingen doelgroep in 2019

Tabel 5.9. Potentieel aantal overnachtingen doelgroep in 2030

AANTAL HUISHOUDENS

AANTAL LEDEN IN HUISHOUDENS MET INWONENDE KINDEREN

AANTAL OVERNACHTINGEN PER INWONER

POTENTIEEL AANTAL OVERNACHTINGEN

NEDERLAND

2.184.700

3,66

1,49

11.914.000

BELGIË

1.524.800

3,63

0,22

1.217.700

NOORDRIJNWESTFALEN

2.053.800

3,48

0,29

2.072.700

TOTAAL

5.763.300

DEELMARKT

15.204.400

DEELMARKT

NEDERLAND BELGIË

DUITSLAND TOTAAL

OVERNACHTINGEN NEDERLAND (EXCL. ZEELAND)

OVERNACHTINGEN DOELGROEP

2000

2019

GEM. JAARLIJKSE GROEI

POTENTIEEL AANTAL OVERNACHTINGEN 2019

POTENTIEEL AANTAL OVERNACHTINGEN 2030

21.282.000

25.822.000

1,0%

11.914.000

13.292.100

687.000

2.479.000

7,0%

1.217.700

2.563.100

4.469.000

7.559.000

2,8%

2.072.700

2.809.900

15.204.400

18.665.100

34 Zie voor een gedetailleerde berekening bijlage 8. 35 Omdat het CBS het aantal overnachtingen op huisjesterreinen door Belgische en Duitse gasten op provinciaal nievau pas sinds 2018 toont, is voor voorgaande jaren voor deze nationaliteiten het gemiddelde aandeel over de jaren 2018 en 2019 aangehouden.

74

Potentieel aantal overnachtingen aanvullende vraag In de wetenschappelijke literatuur is veel aandacht besteed aan het keuzeproces van de consument voor een vakantie(locatie). De vaakst onderschreven theorie is van Dann, die stelt dat push- en pull-factoren het keuzeproces voor een vakantieboeking sturen36. Push-factoren zijn

sumenten trouw zijn aan een bepaald merk zegt wat over de omvang van de aanvullende vraag die het park kan genereren, omdat dit de gasten zijn die ongeacht de locatie of andere pull-factoren een vakantie boeken.

intrinsiek en gerelateerd aan het karakter van de consument, pullfactoren zijn de kwaliteiten van de omgeving, de accommodatie en de centrumvoorzieningen. Nadere studies hebben aan het licht gebracht dat enkele typen consumenten open staan voor nieuwe ervaringen en de afwisseling zoeken in vakanties, terwijl andere typen consumenten

Voor de vertaling naar het potentieel aantal overnachtingen aan aanvullende vraag zijn enkele consumentenonderzoeken naar merktrouw als basis gehanteerd, zie hiervoor ook bijlage 9. De onderzoeken verschillen licht van opzet, onder andere wat betreft de manier waarop toerisme in het onderzoek is opgenomen. Uit de onderzoeken komt

juist veel waardering hebben voor concepten waar men een positieve ervaring heeft opgedaan37. Het plan voor Waterpark Veerse Meer Nieuw is als eerder beschreven conceptueel sterk vergelijkbaar met Hof van Saksen. De gasten die al eens bij Hof van Saksen hebben overnacht komen vaak terug voor een

naar voren dat ongeveer 30 tot 50% van de consumenten in meer of mindere mate trouw is aan het voor hen belangrijkste merk. We hanteren op het vlak van reizen 37%38. Dit cijfer geeft een indicatie van de mate waarin consumenten bijvoorbeeld bij een binnenlandse vakantie, bij een keuze voor een vakantiepark, voor een bepaald merk/concept gaan, juist omdat dit concept aansluit bij de wensen en

herhaalbezoek, blijkt uit opgave van Driestar. Dit is niet verwonderlijk omdat Hof van Saksen de hoogste Zoover-score heeft van vergelijk-

de verwachtingen van deze consument. Op basis van deze gegevens geldt dat het potentiële aantal overnachtingen aan aanvullende vraag

bare parken zoals we zagen in tabel 3.3. in hfst.3. In de loop der jaren heeft het park zich dus tot een merk ontwikkeld. De mate waarin con-

bijna 6,9 miljoen is, zoals uit de tabel op de volgende pagina blijkt.

36 Dann, G.M. (1977). Anomie, ego-enhancement and tourism, Annals of Tourism Research, 4(4), 184-194. 37 Zie onder meer Assaker & Hallak (2013). Moderating Effects of Tourists’ Novelty-Seeking Tendencies on Destination Image, Visitor Satisfaction, and Short- and Long-Term Revisit Intentions, Journal of Travel Research, 52(5), 600-613. 38 Bron: Webloyalty (2019). The Unfaithful Consumer – State of the Nation. Het onderzoek is uitgevoerd onder Britse consumenten.

75

Tabel 5.10. Potentieel aantal overnachtingen aanvullende vraag in 2030 DEELMARKT

POTENTIEEL AANTAL OVERNACHTINGEN

NEDERLAND

13.292.100

BELGIË

2.563.100

DUITSLAND

2.809.900

TOTAAL

18.665.100

CONSUMENTENTROUW

POTENTIEEL AANTAL OVERNACHTINGEN AANVULLENDE VRAAG

4.918.100 37%

948.300 1.039.700

37%

6.906.100

Tabel 5.11. Potentieel aantal overnachtingen aanvullende vraag per segment AANDEEL PER LEEFSTIJL

POTENTIEEL AANTAL OVERNACHTINGEN

STIJLZOEKERS

35,9%

2.479.300

PLEZIERZOEKERS

26,1%

1.802.500

HARMONIEZOEKERS

22,9%

1.581.500

INZICHTZOEKERS

9,4%

649.200

AVONTUURZOEKERS

5,7%

393.600

100,0%

6.906.100

LEEFSTIJL

TOTAAL

Marktruimte aanvullende vraag Sommige concepten en merken passen bij beter bij sommige doelgroepen dan bij andere doelgroepen. Zoals in paragraaf 5.2. werd aangehaald past het karakter van het vermaak van Center Parcs beter bij de doelgroepen plezierzoeker en harmoniezoeker, dan bij de stijlzoeker. Andersom passen concepten als Waterpark Veerse Meer Nieuw

Concurrentieveld plezier- en harmoniezoekers Zoals eerder gesteld prefereren plezier- en harmoniezoekers vakanties met vermaak/entertainment en ligt de nadruk vaak op de familie/het gezin. Het concept van Center Parcs sluit hierop aan. Net als Waterpark Veerse Meer Nieuw en Hof van Saksen biedt Center Parcs zeer

en Bosrijk Efteling juist goed bij de doelgroep stijlzoeker, maar kan de harmoniezoeker in bepaalde perioden van het jaar omwille van het prijsniveau minder snel tot een boeking overgaan. Het is daarom

uitgebreide centrumvoorzieningen aan, de activiteiten zijn daarbij vaak wel tegen betaling. Dit in tegenstelling tot Waterpark Veerse Meer Nieuw, waar tegen een iets hogere prijs dan Center Parcs wel alle

belangrijk om het potentieel aantal overnachtingen aanvullende vraag uit te drukken naar de doelgroepen. Hiervoor wordt de verhouding uit tabel 4.2. aangehouden.

activiteiten zonder extra kosten worden aangeboden. De doelgroep van Waterpark Veerse Meer Nieuw verschilt daarom wezenlijk van de

76

doelgroep van Center Parcs en bestaat met name uit stijlzoekers, inzicht- en avontuurzoekers, wat overeenkomt met een markpotentieel van circa 3 miljoen overnachtingen in Nederland in dit segment. Gasten van Center Parcs behoren vaker bij het segment van plezier- en harmoniezoekers, die gemiddeld gezien meer tot de groep met modale inkomens behoren. Center Parcs biedt in Nederland in totaal ruim 5.500 recreatiewoningen en appartementen aan39. Het financiële jaarverslag over seizoen 2018/2019 van Center Parcs toont aan dat de gewogen gemiddelde bezettingsgraad van de Nederlandse, Belgische en Duitse parken van Center Parcs circa 75% bedraagt. Ervan uitgaande dat deze bezettingsgraad ook in de toekomst blijft gelden, is hiermee het aantal overnachtingen in de parken te ramen, door het aantal woningen te vermenigvuldigen met de bezettingsgraad per huisje en het aantal personen per nacht. Jaarlijks zijn circa 6,1 miljoen overnachtingen in de parken van Center Parcs. Uiteraard boeken ook gasten met andere leefstijlen vakanties bij Center Parcs, en zijn er gasten die als boekingsmotief de omgeving hebben. De verhouding tussen het potentiële aantal overnachtingen van plezier- en harmoniezoekers

(bijna 3,4 miljoen) en het aantal overnachtingen bij Center Parcs op basis van het concept laat zien dat puur vanuit deze analyse er nog ruimte is. Er zijn nog een aantal andere parken, waaronder Efteling Loonsche Land, dat is gericht op een vergelijkbare doelgroep, en daarbij beschikt over zeer omvangrijke eigen voorzieningen (op het park zelf of in aanpalend attractiepark). Ook maken steeds meer campings met veel voorzieningen de schakeling naar recreatiewoningen. Daarmee is naar onze verwachting de aanvullende vraag vanuit deze leefstijlen bescheiden40. Tabel 5.12. Raming aanvullende vraag plezier- en harmoniezoekers

AANTAL ACCOMMODATIES CENTER PARCS

5.544

BEZETTINGSGRAAD CENTER PARCS

75,5%

AANTAL SLAAPPLAATSEN/ACCOMMODATIE

5

AANTAL PERSONEN PER NACHT PER ACCOMMODATIE

4

AANTAL OVERNACHTINGEN CENTER PARCS

6.111.200

AANTAL OVERNACHTINGEN CP (AANVULLENDE VRAAG)

2.261.100

AANTAL OVERNACHTINGEN POTENTIËLE DOELGROEP

3.384.000

OVERSCHOT/TEKORT IN OVERNACHTINGEN

1.122.900

OVERSCHOT/TEKORT IN WONINGEN

1.068

39 De hotelkamers van Center Parcs zijn buiten beschouwing gebleven, omdat deze ook niet tot de definitie van huisjesterreinen worden gerekend en dus niet in het potentieel aantal overnachtingen zitten. 40 In tabel 5.12. is het aantal woningen geraamd waarvoor aanvullende vraag is. Als uitgangspunt is hiervoor gehanteerd zes slaapplaatsen, 80% bezette slaapplaatsen per nacht per woning en 60% woningbezetting per jaar, conform berekeningen elders.

77

Concurrentieveld stijl-, avontuur en inzichtzoekers Het potentieel aantal overnachtingen dat wordt geboekt puur op basis van het concept van Waterpark Veerse Meer Nieuw vanuit de segmenten stijl-, avontuur- en inzichtzoekers is in totaliteit geraamd op circa 3,5 miljoen (zie tabel 5.11.). Zoals eerder gesteld zijn deze doelgroepen in verhouding tot plezieren harmoniezoekers meer gehecht aan luxe, uniciteit en service. Daarmee passen de doelgroepen uitstekend bij het concept van Hof van Saksen, Waterpark Veerse Meer Nieuw en ook Bosrijk Efteling en Safari Resort Beekse Bergen. Gezien de kleinere accommodaties en het lagere serviceniveau is een verblijf op een park van Center Parcs voor deze doelgroep minder voor de hand liggend.

In totaal is het aantal overnachtingen in deze drie vakantieparken (Hof van Saksen, Bosrijk Efteling en Safari Resort Beekse Bergen) geraamd op circa 1,5-2,0 miljoen overnachtingen (zie tabel volgende pagina). Uitgangspunt hierbij is zes slaapplaatsen per accommodatie en 80% van de bedden per woning bezet. Hiervan zijn circa 550.000 tot 750.000 overnachtingen van gasten die specifiek voor het concept boeken. Het totale marktpotentieel op basis van de segmenten is circa 3,5 miljoen overnachtingen per jaar. Van het beoogde segment is bekend

Bij een volledige benutting van de plancapaciteit beschikken Hof van Saksen, Bosrijk Efteling en Safari Resort Beekse Bergen over in totaal

dat door het beperkte aanbod (drie parken) lang niet alle gasten een vakantie naar hun behoefte en prijs vinden binnen Nederland. Zelfs wanneer alle gasten van deze drie parken specifiek boeken voor het concept (dus 100% aanvullende vraag), dan nog is het marktpotentieel onder deze leefstijlen nog circa 1,5-2,0 miljoen overnachtingen groter. Concluderend is er op basis van deze analyse een grote aanvullende

ruim 1.400 accommodaties (zie volgende pagina). De accommodaties zijn luxer uitgevoerd en beschikken over gemiddeld meer slaap-

vraag voor WVM Nieuw te verwachten. Op basis van de analyse van de reguliere vraag uit hoofdstuk 5.3. werd al geconcludeerd dat er

plaatsen per accommodatie dan bij Center Parcs.

voldoende marktruimte was uit de reguliere marktvraag. Indien de vraag een combinatie van beiden wordt blijkt er ruim voldoende vraag voor dit recreatiepark te verwachten.

78

Tabel 5.13. Raming aanvullende vraag stijl-, avontuur- en inzichtzoekers (bij verschillende bezettingsgraden) 60%

65%

70%

75%

80%

1.428

1.428

1.428

1.428

1.428

6

6

6

6

6

80%

80%

80%

80%

80%

1.501.100

1.626.200

1.751.300

1.876.400

2.001.500

AANTAL OVERNACHTINGEN (AANVULLENDE VRAAG)

555.400

601.700

648.000

694.300

740.500

AANTAL OVERNACHTINGEN POTENTIËLE DOELGROEP

3.522.100

3.522.100

3.522.100

3.522.100

3.522.100

OVERSCHOT/TEKORT

2.966.700

2.920.400

2.874.100

2.827.800

2.781.600

2.822

2.566

2.346

2.152

1.985

AANTAL ACCOMMODATIES AANTAL SLAAPPLAATSEN/ACCOMMODATIE BEZETTING SLAAPPLAATSEN PER ACCOMMODATIE AANTAL OVERNACHTINGEN

AANTAL BENODIGDE WONINGEN

79

5.5

Economische haalbaarheid op de lange termijn

De voorgaande paragrafen hebben duidelijk gemaakt dat er zowel regionaal als conceptueel voldoende marktruimte is voor het vakantiepark Waterpark Veerse Meer Nieuw. Daarmee is aangetoond dat er voldoende behoefte is aan het vakantiepark. Het is de filosofie van Driestar dat een vakantiepark continu moet blijven vernieuwen om ook op de lange termijn de klant maximaal te bedienen. In eigendom houden van de recreatiewoningen en parkvoorzieningen is daarbij een voordeel, omdat Driestar dan zelfstandig kan besluiten om deze aan te passen aan veranderende markttrends en eisen omtrent luxe-niveaus. De kwaliteit is makkelijker te sturen wanneer de woningen in eigen bezit blijven en juist aan die kwaliteit wordt door Driestar veel waarde gehecht. De basis om ook op de lange termijn op een hoog kwaliteitsniveau te blijven is dus aanwezig. ZKA Leisure Consultants heeft aan de hand van vijf expertinterviews geïnventariseerd onder welke voorwaarden het langetermijnperspectief van Waterpark Veerse Meer Nieuw kan

Sturing op concept Met de hoge kwaliteit, diversiteit in voorzieningen en het hoge serviceniveau zijn de facetten aanwezig om Waterpark Veerse Meer Nieuw tot een succes te maken. Dit wordt door de experts onderschreven, maar over de eigendomsstructuur zijn de gedachten verschillend: • De meeste experts zien uitponding niet als een gevaar voor de toekomstbestendigheid van het vakantiepark. In koopcontracten zijn ruime mogelijkheden om afspraken over herinvesteringen op te nemen, waar de particulieren en investeerders met interesse in een recreatiewoning op het park bij aankoop aan gebonden zijn; • Enkele andere experts wijzen erop dat het in eigen bezit houden het meest wenselijk is. Dit geeft namelijk meer flexibiliteit om op nieuwe trends in te spelen. Los daarvan geldt dat een park dat zich profileert met een state-of-theart kwaliteit zichzelf verplicht om deze standaard vast te houden.

worden geborgd41. In deze paragraaf komen deze voorwaarden aan bod.

41 De expertinterviews zijn uitgevoerd met Bas Hoogland (voormalig marketing directeur Landal Greenparks), Peter Hoorneman (voormalig General Manager CenterParcs De Eemhof), Hans van Leeuwen (trendwatcher/Pleisureworld), Jos Klerkx (sectormanager Recreatie en Horeca Rabobank) en Han Verheijden (voormalig lector BUAS/vrijetijdswetenschappen en directeur Verheijden Concepten).

80

Doelgroepen en deelmarkten Met Hof van Saksen is bewezen dat een hoogwaardig concept op vraag vanuit de markt kan rekenen. Driestar heeft de intentie om in Zeeland met Waterpark Veerse Meer Nieuw een vergelijkbaar concept aan de markt toe te voegen. Uit de expertinterviews ontstaat het beeld dat dit

Gastvrijheid personeel Als voorwaarde voor succes op de lange termijn zien de experts ook de kwaliteiten van de General Manager en het parkpersoneel. Gasten van Hof van Saksen zijn gewend aan de 9+-mentaliteit waar in Drenthe naar wordt gestreefd en verwachten tijdens een vakantie in Zeeland

concept zeer onderscheidend is en dermate veel kwaliteit biedt dat ook in Zeeland de slagingskans, ook op de langere termijn, aanzienlijk is. Wel worden enkele kanttekeningen geplaatst: • De ligging van het park wijkt af van de ligging van Hof van Saksen. Waterpark Veerse Meer Nieuw ligt aan het Veerse Meer, dat vooral

minimaal hetzelfde niveau. Sturen op goed gekwalificeerd personeel die deze gastvrijheid uitdraagt is mogelijk nóg lastiger dan in Drenthe, gezien het tekort aan arbeidskrachten in de R&T-sector.

in trek als hotspot voor watersporters. De gasten van Waterpark Veerse Meer Nieuw zijn veelal gezinnen met (jonge) kinderen. Om optimaal van de ligging te profiteren moet voldoende aandacht zijn voor een koppeling van deze doelgroep aan de locatie, bijvoorbeeld middels laagdrempelige waterrecreatie (met voldoende oog voor veiligheid);

De destinatie Zeeland is met name rondom het strand, de zee en het open landschap gebouwd. Om die reden heeft Zeeland, sterker dan Drenthe, met seizoensinvloeden te maken. In de maanden april t/m oktober is de marktvraag in Zeeland hoger dan in Drenthe, in de periode november t/m maart is de vraag juist hoger in Drenthe42. De ligging aan het Veerse Meer kan voor een onbehaaglijk gevoel zorgen

• Voor langetermijnsucces is balans tussen de deelmarkten belangrijk. Zeeland is zowel op de binnen- als buitenlandse deelmarkt succes-

als in de parkinrichting onvoldoende aandacht is voor beschutting. Om de uitgebreide centrumvoorzieningen te kunnen (her)financieren is

vol. Als één deelmarkt de overhand krijgt in de bezetting van het park kan dit ertoe leiden dat het gevoel van gastvrijheid, dat juist zo centraal staat in het concept, bij andere deelmarkten afneemt.

een solide bezettingsgraad jaarrond belangrijk, waarmee de minder gunstige periode van het jaar aandacht vraagt. Het is dus een risico voor de exploitatie als hierop onvoldoende wordt ingespeeld.

Minimalisering van seizoensinvloeden

42 Bron: CBS, Statistiek Logiesaccommodaties. Hierbij is gekeken naar overnachtingen op huisjesterreinen in het jaar 2019.

81

Samenvatting

• In dit hoofdstuk is de behoefte aan de 822 recreatiewoningen van Waterpark Veerse Meer Nieuw getoetst; • Het marktgebied voor Waterpark Veerse Meer Nieuw bestaat feitelijk uit twee delen, door het zeer specifieke karakter van het concept. Naast de reguliere vraag, van gasten die vanwege destinatie Zeeland boeken, trekt gasten die specifiek vanwege het concept en/of merk een vakantie boeken. Dit zijn gasten die zonder Waterpark Veerse Meer Nieuw niet tot een vakantie in Zeeland zouden overgaan, en dus aanvullende vraag genereren; • Voor de toets van de haalbaarheid is het regionale marktgebied als de Provincie Zeeland gedefinieerd. Redenen hiervoor zijn dat de destinatie waartoe het geplande park gaat behoren Zeeland is en de reistijd vanaf Walcheren naar andere provincies behoorlijk is; • De gasten die specifiek voor het concept en merk van Waterpark Veerse Meer Nieuw komen nemen parken met conceptuele raakvlakken in overweging. De doelgroepen plezierzoekers en harmoniezoekers sluiten goed aan op het concept van Center Parcs, terwijl de andere doelgroepen beter aansluiten bij vooral Hof van Saksen en Bosrijk Efteling.

• In de afgelopen jaren heeft vooral de buitenlandse gast (veel) meer vakanties in Zeeland geboekt, al groeide de binnenlandse markt ook; • De groeiprognoses voor de aankomende jaren zijn overwegend positief. De economische groei vlakt wel enigszins af, maar hoeft niet direct nadelig uit te pakken; • De harde planvoorraad in Zeeland is omvangrijk. Tegelijk zijn enkele plannen (groten)deels op de koopmarkt gericht en niet per sé op de huurmarkt, waar Waterpark Veerse Meer Nieuw op gericht is; • Op basis van een trendextrapolatie en rekening houdend met de groeiprognoses is in 2030 voldoende marktruimte voor de realisatie van Waterpark Veerse Meer Nieuw, op basis van reguliere vraag; • In dit hoofdstuk is tevens de omvang van de aanvullende vraag gekwantificeerd en per leefstijl vergeleken met capaciteiten van conceptueel vergelijkbare parken. Uit de analyse volgt dat met name voor doelgroepen plezier- en harmoniezoekers concurrentie aanwezig is met o.m. Center Parcs. Voor de leefstijlen stijl-, avontuur- en inzichtzoeker zijn minder concurrenten in de markt en is er voldoende marktpotentieel voor Waterpark Veerse Meer Nieuw. • Zowel de reguliere en de aanvullende vraag afzonderlijk leveren voldoende marktruimte voor dit recreatiepark op. Er zal van beide typen vraag sprake zijn.

82

B Sociaal-maatschappelijke haalbaarheid

83

06 Impact op economie, samenleving en omgeving

84

6.1

Inleiding

Toerisme steeds vaker in breder perspectief geplaatst De toeristische sector is in de afgelopen jaren sterk gegroeid in Nederland. Steeds meer buitenlandse gasten weten ons land te vinden. Op de meeste plaatsen in Nederland heeft het groeiende toerisme positieve effecten. In kleine kernen worden bijvoorbeeld de voorzieningen op peil gehouden door de komst van toeristen. En door toerisme kan op verschillende plaatsen voor bijvoorbeeld natuur en cultuurhistorisch erfgoed een verdienmodel worden ontwikkeld, waardoor de kosten voor behoud kunnen worden gedragen door een grotere groep mensen en de kwaliteit op peil blijft. Op andere plaatsen ontstaan door toerisme echter neveneffecten, die door inwoners dermate negatief worden ervaren dat de steun voor het toerisme afneemt. Toerisme wordt op deze plaatsen als minder waardevol ervaren, omdat het duurzame evenwicht ontbreekt.

In het oordeel over een grootschalige nieuwe toeristische ontwikkeling zijn, met andere woorden, de effecten op de samenleving en omgeving ook belangrijk. Hiermee wordt aangesloten op de managementtheorie van John Elkington, die in de jaren ’90 de triple bottom line (people, planet, profit) introduceerde. Naar zijn visie behoren organisaties hun functioneren niet alleen vanuit (bedrijfs-)economische perspectieven 43 Bron: John Elkington (1997). Cannibals with forks: the Triple Bottom Line of 21st Century Business

Economie

Samenleving Duurzaam evenwicht

Omgeving

Fig. 6.1. Impact toerisme

te evalueren, maar moet een breder perspectief worden gehanteerd waarin de waarde van (bedrijfs-)activiteiten op de samenleving en omgeving ook worden meegenomen43. In dit hoofdstuk is ter referentie een case study van Hof van Saksen opgenomen (6.2.) en wordt het verwachte effect van Waterpark Veerse Meer Nieuw op de omgeving in kaart gebracht (6.3.).

85

6.2

Impact Hof van Saksen

In 2012 werd Driestar eigenaar van Hof van Saksen. Het park, gelegen in Nooitgedacht in de provincie Drenthe, was in 2007 herontwikkeld tot een luxueus vakantiepark met meer dan 683 recreatiewoningen, maar sloot in 2012 als gevolg van het faillissement van investeerder Phanos. Als gevolg van de overname door Driestar veranderde de positionering van het vakantiepark: waar vóór de overname op het meest luxueuze segment werd ingezet, geïllustreerd door onder meer de aanwezigheid van een sterrenrestaurant op het vakantiepark, werd het vakantiepark nadien een breed toegankelijk resort voor families met een voorkeur voor ontzorging en vermaak. Na de heropening kregen de centrumvoorzieningen en accommodaties stapsgewijs een nieuwe impuls, die het parkconcept beter liet aansluiten op de benoemde doelgroep.

Afb. 6.1. Centrumgebouw Hof van Saksen

In deze paragraaf is de impact van Hof van Saksen op de economie, omgeving en samenleving in kaart gebracht. Hiervoor zijn diverse databronnen aangesproken en zijn daarnaast verdiepende interviews uitgevoerd44.

44 In het kader van de case study zijn onder meer Eric van Oosterhout (huidig burgemeester van de gemeente Emmen en voormalig burgemeester van Aa en Hunze), Astrid Crum (directeur Marketing Drenthe) en Dick Dijkstra (directeur Recreatieschap Drenthe) geïnterviewd. Daarnaast zijn gesprekken gevoerd met Eric van der Heijden (commercieel manager) en Frank Bulthuis (operationeel manager) van Hof van Saksen. De interviews zijn uitgevoerd ter aanvulling op de analyse en zijn in deze paragraaf verwerkt.

86

Impact op economie Een vakantiepark met de omvang van Hof van Saksen heeft een significante invloed op de Drentse economie. Het vakantiepark streeft naar kort toeristisch nachtverblijf, en door het hoge voorzieningenniveau is het park in staat om jaarrond een hoge bezettingsgraad te realiseren. De telkens wisselende gasten op het park dragen bij aan de toeristische bestedingen, zowel op het park als daarbuiten. Omdat in 2007 met de opening van het park de Drentse bungalowcapaciteit sterk toenam, zou de vertaling hiervan (in overnachtingen op huisjesterreinen) ook zichtbaar moeten zijn. De figuur rechts laat zien hoe de

180 170 Overname Driestar

160 150

Opening Hof van Saksen

140 130 120

110 100 90 80

vraag in de provincie Drenthe zich heeft ontwikkeld45. Enkele zaken vallen op: • In het jaar dat Hof van Saksen opende was sprake van een fikse vraagimpuls in de provincie Drenthe. In de jaren erna stagneerde de groei echter en in 2012 was de vraag slechts 7,5% hoger dan in

Drenthe, totaal

Drenthe, binnenland

Nederland, totaal

Fig. 6.2. Ontwikkeling overnachtingen Drenthe (in indexcijfers, 2003=100)

2007. Die groei was wél hoger dan het landelijk gemiddelde; • Na de overname door Driestar groeide de provinciale vraag sterker,

De positieve impact op Drenthe wordt bevestigd met gegevens uit de toeristenbelasting van de gemeente Aa en Hunze. Deels spelen, net als

en sneller dan het landelijk gemiddelde. Ook de Nederlandse gast wist Drenthe beter te vinden in deze periode, terwijl elders in het land de groei in deze deelmarkt onder druk staat.

op provinciaal niveau, ook andere ontwikkelingen hierin mee, maar de groei kan niet los gezien worden van de komst en herpositionering van Hof van Saksen.

45 Bron: CBS, Statistiek Logiesaccommodaties, bewerking ZKA. Door een definitieverandering in 2012 was sprake van een trendbreuk. ZKA heeft derhalve een correctie uitgevoerd op de overnachtingen vóór 2012.

87

De impact die Hof van Saksen had op het aantal overnachtingen in de gemeente en provincie vertaalt zich door in enkele andere aspecten: • Werkgelegenheid. De directe bestedingen van gasten aan het park zorgen voor werkgelegenheid, lokaal en regionaal. Op het park zelf zijn ongeveer 675 arbeidsplaatsen. Daarmee is het vakantiepark één

horeca in bijvoorbeeld Grolloo en Rolde. Ook buiten de provincie Drenthe zorgen de gasten van het park voor impact, bijvoorbeeld op de stad Groningen; • Toeristenbelasting. Bij nachtverblijf zijn gasten verplicht toeristenbelasting af te dragen. De totale baten op de begroting van de

van de grotere werkgevers in de gemeente. Het overgrote deel van de medewerkers komt uit Drenthe (meer dan 70%) en vrijwel alle medewerkers komen uit Drenthe of Groningen. Hof van Saksen heeft daarmee ook effect op het aandeel van de R&T-sector in de totale werkgelegenheid in de gemeente Aa en Hunze. Deze was in

gemeente Aa en Hunze bedragen in het jaar 2020 circa € 41,5 mln47. Circa € 34,5 mln. hiervan is afkomstig uit het gemeentefonds, en dus zijn de overige baten uit lokale belastingen circa € 7 mln. Een vakantiepark als Hof van Saksen draagt hieraan alleen al met de toeristenbelasting dus circa 15% bij, aangezien per overnachting in

2017 ruim 21%, en daarmee ruim fors hoger dan het provinciale aandeel (8,5%)46. In de afgelopen jaren is de werkgelegenheid in deze sector in Aa en Hunze toegenomen. Ten opzichte van 2015 groeide de werkgelegenheid met 28%. • Ook buiten grenzen park bestedingen. De gasten van het park bezoeken ook dagrecreatief en horeca-aanbod elders in de regio,

2020 in de gemeente Aa en Hunze € 1,20 wordt afgedragen; • Overige belastingen. Voor vakantieparken blijft de belastingafdracht aan de gemeente niet beperkt tot de toeristenbelasting. Ook met betrekking tot de onroerendezaakbelasting en de rioolheffing zijn parken belastingplichtig. Doorgaans worden beide belastingen aan de WOZ-waarde gerelateerd, wat in het geval van de eenheden van

waardoor het effect niet alleen beperkt blijft tot de gemeente Aa en Hunze. Uit de interviews komt naar voren dat de gasten van Hof van

Hof van Saksen tot een behoorlijk totaalbedrag kan leiden.

Saksen bijvoorbeeld een impuls betekenen voor aanbieders als het Drents Museum en Wildlands, maar ook voor kwalitatief goede

46 Bron: Recreatieschap Drenthe (2018). De economische betekenis van toerisme en recreatie in Drenthe, p.12 47 Bron: Gemeente Aa en Hunze (2019). Begroting 2020, inzage via www.aaenhunze.nl

88

Impact op samenleving Een vakantiepark als Hof van Saksen heeft op meerdere wijzen impact op de samenleving. Door enkele keuzes in de bedrijfsvoering zet Hof van Saksen zich in voor maximalisatie van de positieve impact: • Jaarronde werkgelegenheid. De toeristisch-recreatieve sector staat

• Relaties met lokale leveranciers. De overname door Driestar heeft ertoe geleid dat het park intensiever is gaan samenwerken met lokale leveranciers. Hierbij kan gedacht worden aan bedrijven actief in de bouwsector zoals Rietdekkersbedrijf Harms voor de rieten

te boek als gevoelig voor seizoensinvloeden. In het hoogseizoen zijn meer werknemers in dienst dan tijdens het laagseizoen. Omdat Hof van Saksen over uitgebreide centrumvoorzieningen beschikt kan het park gedurende het gehele jaar rekenen op een hoge bezetting van de accommodaties. Hierdoor worden de verschillen tussen hoog- en

daken van de accommodaties en voor bouwwerkzaamheden Brands uit Emmen, het parketbedrijf Timpa uit Assen, twee lokale bloemenleveranciers, de lokale banketbakker, maar ook aan lokale agrarische bedrijven zoals Fruitbedrijf Landwinkel Goense of De Kruidenwei; • Relaties met sector en inwoners. Uit de gevoerde interviews is de

laagseizoen geminimaliseerd, en is de werkgelegenheid structureler van aard. Hierdoor neemt de kritische massa voor voorzieningen als detailhandel of horeca in de omgeving toe. Bij het park is een zesde van de arbeidsplaatsen voor middelbaar of hoger opgeleiden48; • Educatie en cultuur. De druk op de arbeidsmarkt in sectoren als horeca heeft ervoor gezorgd dat Hof van Saksen in 2018 samen met

indruk ontstaan dat Hof van Saksen na de overname door Driestar een meer betrokken en opener karakter heeft gekregen. Inwoners van nabijgelegen kernen mochten in de periode na heropening bijvoorbeeld gebruik maken van de zwemvoorzieningen op het park, tenzij het te druk was. Tegenwoordig zijn nog altijd de restaurants en de zwemplas voor externe gasten toegankelijk, ondanks de hoge

Drenthe College een opleidingstraject is gestart, de Hof van Saksen Academy. Doel van het traject is om jaarlijks circa 25 werknemers op

bezetting. Ook de relaties met andere aanbieders in de R&T-sector zijn in de afgelopen jaren verbeterd. In de eerste jaren had het park

te leiden die instromen bij Hof van Saksen. Qua muziek is er een intensieve samenwerking met het conservatorium in Groningen. Op het resort is tevens de grootste kunstgalerie van de noordelijke

een meer interne blik, na de overname is het vakantiepark actiever betrokken bij en meer onderdeel van het Drentse samengestelde toeristische product. Het park draagt dus op positieve wijze bij aan

provincies gevestigd.

het imago van Drenthe en Aa en Hunze in het bijzonder.

48 Bron: opgave Driestar

89

• Voorzieningenniveau. De gemeente Aa en Hunze is een relatief dunbevolkte gemeente, met circa 25.000 inwoners. Het voorzieningenniveau is qua dagelijkse detailhandel en cultuur, ontspanning en recreatie redelijk in lijn met het landelijke gemiddelde. Op het vlak van horeca presteert de gemeente beter, wat deels een gevolg is

• Neveneffecten. Mogelijke neveneffecten van toerisme zijn onder meer vernielingen, diefstal, inbraken en geweld. Door het type toerist dat naar Hof van Saksen komt (met name gezinnen met (jonge) kinderen) is daar echter geen sprake van. Uit data van het CBS blijkt dat deze incidenten minder vaak dan het landelijk

van de forse impact van toerisme. De niet-dagelijkse detailhandel presteert juist fors minder, door het gebrek aan kritische massa onder inwoners en de ligging ten opzichte van Assen.

gemiddelde voorkomen (ongeveer 33 incidenten per jaar per 1.000 inwoners)49; • Toeristische druk. Aa en Hunze is van oudsher een toeristische gemeente. De gemeente kent veel toeristische bedrijvigheid, en heeft meer dan 20% van de accommodaties in de provincie (bron:

Tabel 6.1. Huidig voorzieningenniveau gemeente Aa en Hunze AA EN HUNZE

GEMEENTEN 20.000-30.000 INWONERS

DAGELIJKSE DETAILHANDEL

8.765

9.511

NIET-DAGELIJKSE DETAILHANDEL

5.152

10.189

HORECA

8.868

6.230

CULTUUR, ONTSPANNING EN RECREATIE

2.635

3.083

Bron: Locatus, bewerking ZKA. Alle bovenstaande getallen zijn m2 vloeroppervlak. Cultuur, ontspanning en recreatie is gedefinieerd als de combinatie van sectoren Cultuur, Ontspanning en Verhuur.

Vitaliteitsonderzoek Verblijfsrecreatie Drenthe). Het succes van Hof van Saksen had tot gevolg dat het aantal overnachtingen in de gemeente op jaarbasis fors toenam. Met ongeveer 800.000 overnachtingen neemt de toeristische druk, bijvoorbeeld gemeten aan de hand van het aantal overnachtingen per inwoner, toe. Het effect op de samenleving van aankomende en vertrekkende gasten is echter tot een minimum beperkt, omdat o.a. de toegangswegen naar het park buiten de dichtstbijzijnde kernen Nooitgedacht en Rolde gesitueerd zijn.

49 Bron: CBS, Geregistreerde misdrijven, Wijken en Buurten 2018. Het aantal geregistreerde misdrijven per 1.000 inwoners is in de wijk “Rolde” laag. In de buurt “Verspreide huizen Nooitgedacht” is het aantal iets hoger, maar dit heeft te maken met het feit dat de cijfers in verhouding tot inwoners zijn gezet, en gasten van het vakantiepark niet als inwoners gelden.

90

Impact op omgeving De impact van toerisme op de omgeving is doorgaans positief én negatief. In het geval van Hof van Saksen is hier ook sprake van: • Zoals gesteld verblijft de gast van Hof van Saksen niet alleen op het terrein zelf, hij of zij bezoekt ook de natuur en het cultureel aanbod in de omgeving van het park. Drenthe heeft drie nationale parken, waarvan het behoud ten dele wordt gefinancierd uit het toerisme. Tijdens de interviews werd ook aangehaald dat het Drents Museum nadrukkelijk profiteert van gasten van het park; • Verblijf in vakantiewoningen zorgt in de regel voor een hogere footprint op de omgeving dan andere verblijfsvormen als kamperen (bron: Milieucentraal). In het geval van Hof van Saksen wordt dit versterkt door de hoge bezetting. Desalniettemin pakt Hof van Saksen haar rol ten opzichte van de omgeving op en is het park gecertificeerd met de Green Key Gold. Dit is het internationale kenmerk voor duurzame bedrijven in de gastvrijheidssector. Landal GreenParks, waarmee Hof van Saksen een exploitatiecontract heeft, werd voor het jaar 2019 bovendien uitgeroepen tot meest duurzame reismerk van Nederland, op grond van onafhankelijk onderzoek.

91

6.3

Verwachte impact Waterpark Veerse Meer Nieuw

De vorige paragraaf liet zien dat Hof van Saksen niet alleen impact heeft op de economie, maar ook op de samenleving en omgeving. Op de meeste aspecten is deze impact positief. Het concept en aantallen accommodaties leiden ertoe dat tevens voor Waterpark Veerse Meer Nieuw de verwachte impact op economie, samenleving en omgeving

• Gemiddelde bestedingen per nacht. De bestedingen per nacht per gast zijn bij een park met het profiel van Waterpark Veerse Meer Nieuw fors hoger dan het landelijke gemiddelde, dat in 2018 circa € 28,- bedroeg47. Dat heeft onder meer te maken met het belang van horeca in het concept. Een deel van de beleving tijdens een

inzichtelijk is te maken. In deze paragraaf komen enkele effecten aan bod. Impact op economie Vakantieparken met uitgebreide centrumvoorzieningen kunnen in de

verblijf zit in de horeca, waardoor hogere bestedingen te verwachten zijn. Daarnaast is het kwaliteitsniveau van het park aanmerkelijk hoger dan het landelijk gemiddelde (zie hoofdstuk 4), waardoor ook de logiesbestedingen per nacht hoger zullen zijn; • Hogere bestedingen dan bij huidig parkconcept. De geraamde

regel rekenen op hoge bezettingen gedurende het gehele jaar. Gelet op het aantal eenheden, het aantal slaapplaatsen op het park en het karakter van het concept moet het park circa 900.000 overnachtingen per jaar kunnen realiseren. Dit hoge aantal overnachtingen heeft een aantal directe gevolgen voor de economie: • Bestedingen. Gasten van Waterpark Veerse Meer Nieuw besteden

bestedingen als gevolg van het plan staan in schril contrast met de bestedingen op basis van huidig concept en plancapaciteit (1.335 eenheden). Het kwaliteitsniveau van het huidige Waterpark Veerse Meer is lager en de eenheden zijn deels in gebruik als jaarplaats of voor eigen gebruik. De eigenaar verdeelt zijn tijd tussen de permanente woning en de recreatiewoning, waardoor het aantal

naar schatting jaarlijks circa € 45-55 mln. aan aspecten als logies, horeca, detailhandel, entreebewijzen bij dagtoeristisch aanbod en

nachten dat de accommodaties bezet zijn aanmerkelijk lager is dan bij het concept van Waterpark Veerse Meer Nieuw. Daarnaast zijn de

vervoer50. Een deel van deze bestedingen blijft weliswaar op het park, maar door inkoop van producten en diensten bij lokale partijen wordt de lokale economie ook gestimuleerd;

bestedingen per nacht per persoon lager (mede) door minder parkvoorzieningen48.

50 Ofwel circa € 50,- tot € 60,- per persoon per overnachting. Dit bedrag is geraamd met de verwachte logiesprijzen (zie H4) in het achterhoofd. Voor andere aspecten is gebruik gemaakt van ervaringscijfers. 51 Bron: Continu Vakantieonderzoek 2018, via website CBS 52 Uit onderzoek door Kenniscentrum Kusttoerisme (“Vaste gasten in Zeeland”, 2018) bleek dat het gemiddelde aantal nachten in de accommodatie per vaste gast 52 was, en de bestedingen circa € 30,- per nacht.

92

• Impuls voor werkgelegenheid. De forse bestedingen betekenen een impuls voor de Zeeuwse werkgelegenheid. De werkgelegenheid op het vakantiepark bedraagt ongeveer 700 arbeidsplaatsen (waarvan circa 100 voor middelbaar en hoger opgeleiden)53. Deels kunnen de arbeidsplaatsen worden ingevuld met inwoners uit de regio, ook

Impact op samenleving Een grootschalige toeristische ontwikkeling als Waterpark Veerse Meer Nieuw heeft op meerdere manieren impact op de samenleving: • Bijdrage aan behoud hoogopgeleide jongere werknemers. Net als bij Hof van Saksen zet Driestar met Waterpark Veerse Meer Nieuw in

zorgt het jaarronde karakter van het park voor hervestiging van werknemers uit andere delen van het land in Zeeland. Waterpark Veerse Meer Nieuw heeft hierop ingespeeld door in het plan de realisatie van acht bedrijfswoningen voor werknemers op te nemen. De werknemers zorgen ook voor een stimulans van de lokale

op de ontwikkeling van de werknemer. Het park wil graag in samenwerking met middelbare en hogescholen opleidingstrajecten opstarten, waarmee de aantrekkingskracht van de regio toeneemt. Omdat het park perspectief biedt aan hoogopgeleide werknemers is het perspectief voor deze groep groter en is de kans groter dat zij

economie door bestedingen in o.m. winkels en horeca; • Bijdrage aan totale omvang inkomsten gemeente Middelburg. De toeristenbelasting in de gemeente Middelburg bedraagt in 2020 € 2,30 per overnachting54. De realisatie van het vakantiepark zou derhalve tot een fikse stijging van de inkomsten voor de gemeente Middelburg leiden. Rekenend met 900.000 overnachtingen leidt dit

niet uit Zeeland wegtrekken; • Meer jaarronde werkgelegenheid in toeristische sector. Het toeristische product van Zeeland kent een sterk seizoensmatig karakter. Omdat de overnachtingen zich grotendeels in de periode april-oktober concentreren (zie o.m. vorige paragraaf) is er vooral werkgelegenheid in die periode. Omdat Waterpark Veerse Meer

tot circa € 2 miljoen aan toeristenbelasting. De toeristenbelasting is een algemene belasting, en dus profiteren de inwoners van de

Nieuw ook jaarrond hoge bezettingen kan realiseren, zijn minder mensen afhankelijk van seizoensgebonden werkgelegenheid;

gemeente hier ook van.

53 Bron: opgave Driestar 54 Bron: Gemeente Middelburg, Verordening toeristenbelasting 2020

93

• Bijdrage aan voorzieningenniveau. De dichtstbijzijnde kern vanuit Waterpark Veerse Meer Nieuw is Arnemuiden. Het huidige voorzieningenniveau in de kern past (m.u.v. de niet-dagelijkse detailhandel redelijk bij het aantal inwoners (circa 5.300)55, en bestaat uit (o.m.) één supermarkt, enkele speciaalzaken, een galerie, een museum, en een aantal kleinschalige horecavestigingen. Met de realisatie van Waterpark Veerse Meer Nieuw neemt het aantal mensen dat in of nabij de kern overnacht zeker in drukke perioden fors toe, waardoor de kritische massa voor de voorzieningen toeneemt. Een dergelijke toename van de kritische massa is per definitie niet negatief. Daarnaast kunnen inwoners onder meer gebruik maken van de horecavoorzieningen van het park; • Toeristische druk. De druk van toerisme kan worden uitgedrukt door de overnachtingen te relateren aan het aantal inwoners en vierkante kilometers. In het geval van de gemeente Middelburg is uitgegaan van circa 900.000 overnachtingen bij Waterpark Veerse Meer Nieuw, bovenop de geregistreerde overnachtingen in 201856. Waterpark Veerse Meer Nieuw leidt logischerwijs tot een hogere toeristische druk (van circa 9 naar 28 overnachtingen per inwoner), maar de cijfers zijn niet of nauwelijks hoger dan in andere Zeeuwse gemeenten met een toeristisch karakter.

Tabel 6.2. Huidig voorzieningenniveau Arnemuiden SECTOR DAGELIJKSE DETAILHANDEL

ARNEMUIDEN

GEMEENTEN 5.000-10.000 INWONERS

1.736

2.789

673

2.105

1.490

2.549

615

1.077

NIET-DAGELIJKSE DETAILHANDEL HORECA CULTUUR, ONTSPANNING EN RECREATIE

Bron: Locatus, bewerking ZKA. Aantallen in m2 winkelvloeroppervlakte.

Tabel 6.3. Toeristische druk OVERNACHTINGEN

PER INWONER

PER KM2

SCHOUWENDUIVELAND

5.432.500

161

23.656

VEERE

5.283.000

242

39.854

SLUIS

3.887.000

166

13.914

NOORD-BEVELAND

1.631.000

223

18.974

MIDDELBURG

1.339.000

28

27.654

291.500

8

3.149

GEBIED

GOES

55 Bron: Locatus voor vloeroppervlakte dagelijkse en niet-dagelijkse detailhandel, horeca en cultuur, ontspanning en recreatie, CBS voor aantallen inwoners. 56 Bron: Kenniscentrum Kusttoerisme (2019). Leaflet omvang van toerisme 2018. Gegevens over inwonertallen en oppervlaktes zijn afkomstig van het CBS. Bij de vergelijking met de oppervlakte is uitgegaan van de oppervlakte van het land, dus exclusief water.

94

Als niet op gemeente- maar op kernniveau (Arnemuiden) wordt gekeken, volgt de volgende vergelijking: o Het aantal overnachtingen per inwoner in Arnemuiden is ook na de komst van Waterpark Veerse Meer Nieuw aanmerkelijk lager (188) dan bijvoorbeeld in enkele toeristische kernen in de gemeente Veere: Domburg (698), Vrouwenpolder (548) en Zoutelande (459)57. Uit de analyse van ZKA is af te leiden dat het aantal overnachtingen per inwoner ook hoger is in bijvoorbeeld Cadzand-Bad, Renesse of Burgh-Haamstede; o Daar komt bij dat het vakantiepark op ongeveer 4,5 kilometer van het centrum van Arnemuiden gelegen is. Uit het verkeersonderzoek blijkt dat (mede daarom) maar 16% van de extra verplaatsingen (afgezet tegen de huidige situatie) via het centrum van Arnemuiden zullen gaan58. In kernen als Domburg, Vrouwenpolder of Zoutelande moet het verkeer juist groten-deels door het centrum, waardoor de ervaren druk voor de bevolking hoger is; o Tenslotte geldt dat bij handhaving van het vigerende

• Neveneffecten. Grootschalige toeristische ontwikkelingen als Waterpark Veerse Meer Nieuw zorgen met name bij traditionele wisselmomenten op maandag/vrijdag voor verkeersbewegingen. De inwoner in de omgeving van het park zal hiervan het effect op enigerlei wijze ondervinden, afhankelijk van de manier waarop de toevoer naar het vakantiepark wordt ingericht. Omdat de tijdstippen bekend zijn, en de aankomst en vertrektijden buiten de woonwerkfiletijden liggen, zien we in den lande dat dit goed gecoördineerd kan worden. Impact op omgeving Een nieuw vakantiepark heeft in wezen gelijkenissen met een nieuwe woonwijk, in de zin dat er sprake van toegenomen verstedelijking. Dit heeft in bepaalde mate impact op de omgeving, die in het geval van het geplande park als volgt is te omschrijven: • Circulair bouwen. Driestar streeft voor het vakantiepark naar een bouw met een minimale footprint, door, daar waar technisch mogelijk, natuurlijke en herbruikbare materialen te gebruiken.

bestemmingsplan de druk hoger zou uitvallen. Het huidige bestemmingsplan staat immers 1.335 verblijfseenheden toe. 57 Bron: Bureau voor Ruimte & Vrije Tijd (2019). Leefbaarheid en toerisme Veere. Er is gerekend met 900.000 overnachtingen bij Waterpark Veerse Meer Nieuw en 100.000 overnachtingen bij andere bedrijven in Arnemuiden. 58 Zie hiervoor de Milieueffectrapportage, opgesteld door Tauw bv.

95

• Duurzaamheid. Er wordt voor de warmtevoorziening op het park naar duurzame oplossingen gezocht en het park tracht de footprint te minimaliseren door in de restaurants en de winkel (biologische) producten van lokale bedrijven aan te bieden; • Vervoer. Gasten die verblijven op een vakantiepark reizen in de regel met de auto, die een negatieve impact op de omgeving heeft. Het park zelf zal, net als bij Hof van Saksen, buiten de aankomsttijden autovrij zijn. Daarnaast biedt het park circa 1.500 huurfietsen aan. Hierdoor wordt na aankomst op het vakantiepark de uitstoot door vervoer geminimaliseerd; • Ontwikkeling/behoud natuur en cultureel erfgoed. Onderdeel van het plan is natuurontwikkeling van circa 14 hectare. Daarnaast wordt het landschap rondom het park, zoals de openbare oevers van het Veerse Meer verbeterd. De historische inrichting van het landschap met schorren en slikken wordt hersteld. De gasten dragen bij bezoeken buiten het vakantiepark aan culturele instellingen (bijv. in Veere) en natuurexcursies etc. bij aan de (door)ontwikkeling van verdienmodellen van natuurbeheer- en culturele organisaties.

59 Zie hiervoor de Milieueffectrapportage, opgesteld door Tauw bv.

De impact op de omgeving wordt in de Milieueffectrapportage meer in detail onderzocht. Er wordt naar gestreefd om (indien daar sprake van is en voor zover redelijkerwijs mogelijk) negatieve impact te reduceren59.

96

Samenvatting • In het oordeel over grootschalige nieuwe toeristische ontwikkelingen

situatie. Bestedingen en werkgelegenheid nemen toe, net als de

zijn niet alleen de economische effecten belangrijk, maar ook de effecten op de samenleving en omgeving. Alleen als de effecten op alle pijlers positief zijn, is er sprake van een duurzaam evenwicht; • Als case study is het effect van Hof van Saksen bestudeerd. Het Drentse park heeft met name sinds de overname van Driestar in 2012 voor een forse impuls van de overnachtingen, bestedingen en

bestedingen per nacht per gast. • De samenleving profiteert bij realisatie van het vakantiepark van toegenomen opleidingsmogelijkheden en kritische massa voor de voorzieningen, maar ook neemt de toeristische druk toe. Deze is op het niveau van Middelburg niet of nauwelijks hoger dan andere Zeeuwse gemeenten. Op het niveau van Arnemuiden is deze lager dan in enkele

werkgelegenheid in de regio gezorgd. Ook de gemeente profiteert mee, met o.m. toegenomen toeristenbelasting; • Sinds de overname door Driestar is Hof van Saksen beter ingebed geraakt in de samenleving en lokale sector. Bij voorkeur maakt het park gebruik van lokale bedrijvigheid voor bijvoorbeeld bouw- of

hotspots in Zeeland, zoals Domburg, Vrouwenpolder, Zoutelande, Renesse, Burgh-Haamstede en Cadzand-Bad, en anders, omdat het vakantiepark tot veel minder verkeersbewegingen in de kern zal leiden dan bij genoemde andere kernen; • De kwaliteit van het landschap neemt toe, mede vanwege het stuk

onderhoudswerkzaamheden, of de inkoop van de ingrediënten en producten gebruikt in horeca en detailhandel. Tevens zijn door de Hof van Saksen Academy meer opleidingsmogelijkheden in de regio. Incidenten en andere neveneffecten zijn er nauwelijks, door de doelgroep en aandacht voor de toegangswegen;

natuurontwikkeling dat moet bijdragen aan natuurdoelen in de omgeving; • Driestar zet bij de planvorming voor het park in op een minimalisatie van de footprint op de omgeving, door o.m. duurzame energievoorziening en het gebruik van biologische en lokale producten. Niet-duurzaam vervoer wordt ontmoedigd (na aankomst), en er ontstaat kritische massa voor behoud van

• Hof van Saksen beschikt over een certificering met de Green Key Gold. Het bedrijf wordt dus erkend als een duurzaam bedrijf in de gastvrijheidssector; • De realisatie van Waterpark Veerse Meer Nieuw zorgt voor een forse toename van de economische impact ten opzichte van de huidige

natuur/erfgoed; • De realisatie van Waterpark Veerse Meer zorgt derhalve voor een toename van de toeristische druk, maar stelt daar op alle vlakken (economie, samenleving, omgeving) sterk positieve effecten tegenover, mede door beleidsmatige keuzes van het park. Er is dus sprake van een duurzame invulling van het vakantiepark.

97

Bijlagen

98

Bijlage 1. Benchmarkparken en -woningen 3

Benchmark zuidelijk kustgebied In de zuidelijke kustgebieden van Nederland is Waterpark Veerse Meer Nieuw vergeleken met onderstaande parken. 1

1

Center Parcs Port Zélande (700 accommodaties, Ouddorp, Zuid-

Holland – Nederland) Port Zélande is een voormalig Gran Dorado-park dat inmiddels deel uitmaakt van Center Parcs. Het park is gelegen in Zuid-Holland aan de oostzijde van de Brouwersdam, aan het Grevelingenmeer. De recreatiewoningen en voorzieningen zijn gebouwd in 1990, enkele

2

jaren geleden zijn alle recreatiewoningen uitgepond en heringericht. Het park beschikt over veel centrumvoorzieningen.

4

2

Dutchen De Groote Duynen (52 accommodaties, Kamperland, Zeeland – Nederland) Dit kleinschalige park is op dit moment nog in aanbouw, vlakbij het strand in Kamperland (Noord-Beveland). De woningen op dit park zijn uitgepond en worden toeristisch verhuurd door Dutchen. Er zijn weinig tot geen centrumvoorzieningen.

5 Afb. B1.1. Ligging benchmarkparken zuidelijk kustgebied