26-057 Bijlage 1. Eindverslag inspraakprocedure quick win Koorkerkgebied

U geeft aan dat u voorstander bent van meer bomen, maar geen voorstander van grasvlakken, lage hagen of groenranden rondom de kerk. In het ontwerp is gekozen voor een groen hart met gras en bomen, omdat dit bijdraagt aan klimaatadaptatie (zoals het verminderen van hittestress en het verbeteren van wateropvang) en aan de verblijfskwaliteit van het gebied. In het definitief ontwerp zijn daarnaast aanpassingen gedaan rondom de kerken: de verharding tussen de steunberen blijft behouden en er wordt een aansluitend verhard pad gerealiseerd tussen het groen en de kerken. Ten aanzien van de bestaande ringen rondom de bomen begrijpen wij dat deze intensief worden gebruikt als zitgelegenheid en bijdragen aan het perspectief richting de kerk. U geeft daarnaast aan dat u de voorgestelde zitelementen als grof en minder passend bij het stadsbeeld ervaart en de voorkeur geeft aan behoud van de huidige situatie, mede vanwege het gebruik en de ruimtelijke beleving. Wij begrijpen deze beleving. In het nieuwe ontwerp is echter gekozen voor een meer eenduidige en robuuste inrichting met geïntegreerde zitranden. Deze keuze draagt bij aan meer samenhang en rust in het pleinbeeld en sluit aan

20

bij de schaal en uitstraling van het gebied. Daarbij is gezocht naar een balans tussen gebruikskwaliteit, uitstraling en beheer. Het toevoegen van losse bankjes naast deze zitranden past niet binnen deze ontwerpkeuze. Uw zorg dat het gras gebruikt zal worden als hondenuitlaatplek nemen wij serieus. Het plein blijft onderdeel van de openbare ruimte waar algemene regels gelden. In het beheer en onderhoud zal aandacht zijn voor het schoon en aantrekkelijk houden van het gebied. Uw suggestie om de prullenbak bij de Lange Jan te verplaatsen nemen wij over. Deze wordt op een minder zichtbare plek in het ontwerp opgenomen en geïntegreerd in het groen. Uw voorstel om een extra bomenrij te plaatsen langs het Hofje in de Nieuwe Kerkgang hebben wij onderzocht, maar niet overgenomen. In het ontwerp is gekozen voor een groen hart met behoud van de bestaande bomenstructuur, waarbij rekening is gehouden met zichtlijnen, beschikbare ruimte, kabels en leidingen en de noodzakelijke doorgang voor hulpdiensten en bevoorradingsverkeer. Wel is naar aanleiding van uw zienswijze gekeken naar aanvullende vergroening. Dit heeft geleid tot het toevoegen van een extra boom bij het Koorkerkhof. Tot slot danken wij u voor uw opmerkingen over de wind rondom de kerk en de plek waar afval zich verzamelt. Deze signalen nemen wij mee in de verdere uitwerking en in de afstemming met beheer en onderhoud.

Aanpassingen aan het ontwerp Naar aanleiding van uw zienswijze zijn de volgende aanpassingen in het ontwerp doorgevoerd: • •

Er wordt een extra boom toegevoegd bij het Koorkerkhof. De prullenbak bij de Lange Jan wordt verplaatst en geïntegreerd in het groen.

Zienswijze 12 - Documentnummer 1053628 Namens Boutique Hotel The Roosevelt reageren wij graag op het voornemen om de twee laad- en losplaatsen ter hoogte van het hotel op te heffen. Wij hebben begrip voor de ambities van de gemeente om de binnenstad autoluwer te maken en de openbare ruimte aantrekkelijker en leefbaarder te maken. Als ondernemer in de historische binnenstad ondersteunen wij deze ontwikkeling en dragen wij hier graag aan bij. Tegelijkertijd willen wij graag aandacht vragen voor de specifieke functie van deze laad- en losplaatsen en de gevolgen van het voorgestelde besluit. 1. Ontstaan van de laad- en losplaatsen in samenwerking met de gemeente De betreffende laad- en losplaatsen zijn in 2015 gerealiseerd bij de opening van het hotel, in goed overleg met de gemeente. Destijds werd de komst van het hotel gezien als een belangrijke impuls voor de binnenstad en het toerisme. De laad- en losplaatsen maakten onderdeel uit van de randvoorwaarden om het hotel op deze locatie goed te kunnen exploiteren. Juist omdat deze voorziening in gezamenlijkheid tot stand is gekomen, ervaren wij het als ingrijpend dat deze nu zonder nadere afstemming komt te vervallen. Wij hechten waarde aan de samenwerking met de gemeente en hopen daarom dat er ruimte is om gezamenlijk naar een oplossing te zoeken. 2.

Gastvrijheid en bereikbaarheid Onze gasten komen uit binnen- en buitenland en zijn vaak onbekend met de verkeerssituatie in Middelburg. Veel gasten hebben bagage en hebben bij aankomst enige tijd nodig om in te checken en uit te laden. Een duidelijke en herkenbare plek dicht bij de entree draagt bij aan een gastvrije ontvangst en voorkomt onduidelijkheid en stress bij aankomst. 21

3. Praktische gevolgen voor gasten Zonder deze voorziening zullen gasten noodgedwongen op andere plekken stoppen, vaak zonder zekerheid of dit is toegestaan. In de praktijk duurt het inchecken en uitladen regelmatig 15 tot 20 minuten. Dit vergroot de kans op parkeerboetes en zorgt voor een ongemakkelijke en negatieve ervaring bij aankomst. Dit staat haaks op de kwaliteit en gastvrijheid die Middelburg wil uitstralen. 4. Verkeersveiligheid en ordelijk gebruik van de openbare ruimte De huidige laad- en losplaatsen zorgen ervoor dat stoppen en uitladen op een gecontroleerde en veilige manier gebeurt. Het ontbreken van een vaste voorziening kan leiden tot ongecontroleerd en verspreid gebruik van de openbare ruimte, wat mogelijk meer hinder en onveilige situaties oplevert. 5. Belang voor toerisme en lokale economie Het hotel draagt bij aan het toeristische profiel en de economische vitaliteit van de binnenstad. Goede bereikbaarheid en een gastvrije ontvangst zijn daarbij essentieel. Wij willen graag blijven bijdragen aan een aantrekkelijk en levendig Middelburg. 6. Graag in overleg over maatwerk en alternatieven Wij denken dat de doelstellingen van de gemeente en de praktische behoeften van het hotel goed te combineren zijn. Wij staan open voor oplossingen zoals: • • •

Tijdgebonden gebruik van de laad- en losplaatsen; Kort parkeren met een maximale duur; Een herinrichting waarbij functionaliteit behouden blijft.

Wij verzoeken u daarom om het voorgenomen besluit te heroverwegen en met ons in gesprek te gaan over een passende en evenwichtige oplossing. Wij zien deze zienswijze nadrukkelijk als een uitnodiging tot overleg en hopen samen tot een oplossing te komen die recht doet aan zowel de gemeentelijke ambities als de praktijk van de binnenstad. Reactie college van burgemeester en wethouders Bedankt voor uw uitgebreide en zorgvuldig gemotiveerde zienswijze. Wij waarderen uw betrokkenheid en uw constructieve houding ten aanzien van de ontwikkeling naar een autoluwe binnenstad. Ook onderkennen wij het belang van uw hotel voor het toeristische profiel en de economische vitaliteit van Middelburg. U verzoekt ons om de twee specifieke laad- en losplaatsen ter hoogte van uw hotel te behouden, mede gezien de ontstaansgeschiedenis ervan en het belang voor uw gasten. De betreffende laad- en losplaatsen zijn in 2015 gerealiseerd bij de opening van het hotel, op basis van een destijds genomen verkeersbesluit. Daarbij is gekozen voor een specifieke aanwijzing ten behoeve van bezoekers van het hotel. Wij begrijpen dat deze voorziening voor u van betekenis is geweest in de bedrijfsvoering en dat het vervallen ervan als ingrijpend wordt ervaren.

Tegelijkertijd maakt het Koorkerkgebied deel uit van de bredere ontwikkeling naar een meer autoluwe en verblijfsgerichte binnenstad, zoals vastgelegd in de Omgevingsvisie Middelburg 2050 en het geactualiseerde parkeerbeleid. Binnen deze beleidslijn wordt terughoudend omgegaan met autogerelateerde voorzieningen in de openbare ruimte, zeker wanneer deze exclusief zijn toegekend aan één specifieke functie. Daarnaast geldt op grond van de landelijke regelgeving dat voertuigen bij hun bestemming mogen laden en lossen, mits zij daadwerkelijk met deze activiteit bezig zijn. Zolang bezoekers bezig zijn met het in of uitladen van bagage, is er dus geen sprake van parkeren. Bovendien blijft het laden en lossen van

22

goederen en het in en uitstappen van passagiers op deze locatie mogelijk, waardoor de verkeersveiligheid bij deze handelingen gewaarborgd blijft. Een gereserveerde laad en losplaats is daarom niet noodzakelijk. Het handhaven van een exclusieve voorziening voor één onderneming past niet binnen de uitgangspunten van het autoluwe Koorkerkgebied en kan bovendien leiden tot precedentwerking richting andere functies in de binnenstad. Gelet op het bovenstaande zijn wij voornemens het verkeersbesluit van 3 maart 2015 tot aanleg van twee uitsluitend voor hotelgasten bestemde laad- en losplaatsen ter hoogte van Nieuwe Burg 42, in te trekken en de vrijkomende ruimte opnieuw in te richten als onderdeel van de openbare ruimte. Op 18 december 2024 hebben we met u gesproken over dit voorgenomen besluit. Daarbij is het voornemen toegelicht en zijn de formele procedures besproken. Uiteraard blijven wij bereid om in gesprek te blijven over de praktische uitwerking binnen de geldende kaders, zodat het in- en uitstappen van gasten op een veilige en zorgvuldige wijze kan blijven plaatsvinden. Aanpassingen aan het ontwerp Deze zienswijze heeft niet geleid tot aanpassingen in het ontwerp.

Zienswijze 13 - Documentnummer 1055196 Met deze zienswijze reageren wij op het Voorlopig Ontwerp voor de herinrichting van het Koorkerkgebied. Wij dienen deze reactie in namens Stichting Binnenstad in Balans. Deze Stichting zet zich in voor een leefbare, veilige en toekomstbestendige binnenstad en een bewonersgroep. Inmiddels hebben meer dan 150 binnenstadbewoners aangegeven de doelstelling van de Stichting te ondersteunen. Het Bestuur – als vertegenwoordiger van deze ondersteuners – wil actief en constructief participeren in dit herinrichtingsproces en we denken graag mee over de verdere uitwerking van het ontwerp. Recent hebben wij deelgenomen aan een positief en waardevol gesprek in de verkeerswerkgroep (15 februari). Dat overleg heeft veel verduidelijking gegeven en wij waarderen de open houding van de gemeente. Een aantal van onze punten is tijdens deze bijeenkomst mondeling toegelicht of beantwoord door de verkeerswerkgroep. In deze zienswijze formuleren wij onze aandachtspunten mede in het licht van dat gesprek. 1.

Positieve punten

Wij waarderen de richting van het ontwerp en zijn positief over: • • • • •

De forse toename van groen en de versterking van de bestaande bomenstructuur; Het autoluw maken van het gebied door het verwijderen van 24 parkeerplaatsen; Het behoud van de vijf gehandicaptenparkeerplaatsen; De toevoeging van extra fietsparkeerplaatsen; De aandacht voor leefbaarheid, klimaatadaptatie en verblijfskwaliteit.

Deze maatregelen sluiten goed aan bij de ambitie om het Koorkerkgebied te transformeren tot een prettige, groene en veilige verblijfsruimte. Daarnaast is er een aantal punten waar we aandacht voor vragen: 2.

Voorkomen van ongewenst autoverkeer en zoekverkeer

Hoewel het ontwerp inzet op een autoluwe inrichting, blijft het gebied toegankelijk voor automobilisten die over de Groenmarkt het gebied inrijden en vervolgens moeten keren. In het ontwerpdocument staat: “Toch rijden veel automobilisten het gebied in… Bestuurders moeten keren om het gebied weer te verlaten.”

23

Dit probleem wordt met het huidige ontwerp niet opgelost, omdat de parkeerplaatsen op de Groenmarkt blijven bestaan. Hierdoor blijft het gebied aantrekkingskracht uitoefenen op bezoekers die met hun auto op zoek zijn naar een parkeerplaats, met onnodige verkeersbewegingen en onveilige situaties tot gevolg. Ons voorstel: • •

Maak het gehele Koorkerkgebied, inclusief de Groenmarkt, uitsluitend toegankelijk voor bestemmingsverkeer. Wijs de parkeerplaatsen op de Groenmarkt aan als plaatsen voor vergunninghouders, net als op het Walplein.

Dit voorstel sluit aan bij het recent vastgestelde Implementatieplan Parkeerbeleid, waarin het terugdringen van zoekverkeer en het beschermen van woongebieden centraal staat. 3.

Voetgangers rond het heringerichte groene plein

In het nieuwe ontwerp ontstaat een groene middenzone, met aan de ene kant een terras en aan de andere kant een gemengde zone voor alle verkeersbewegingen. Wij denken dat een extra strook voor uitsluitend voetgangers tussen het terras en het groen bijdraagt aan de veiligheid en de toegankelijkheid voor voetgangers. Ons voorstel: • • •

4.

Realiseer een duidelijke voetgangersstrook tussen het terras en het nieuwe groen (geel gemarkeerd op onderstaande afbeelding). Op gemengde zone aan de andere zijde van het groen, kunnen alle verkeersbewegingen plaatsvinden. Zo krijgen voetgangers de keuze om een veilige, afgescheiden route te gebruiken. Dit versterkt de verblijfskwaliteit en voorkomt onnodige risico’s. Realisatie van een efficiënte laad- en losplaats voor ondernemers en bewoners

Het opheffen van de bestaande laad- en losplaats op Onder den Toren is begrijpelijk vanuit de autoluwe ambitie, maar ondernemers op het plein moeten wel op een veilige en praktische manier kunnen blijven laden en lossen. Ook bewoners hebben behoefte aan een plek voor kortstondig laden en lossen. Ons voorstel: •

Richt één compacte, goed ingepaste algemene laad- en losplaats in op de hoek waar de Reigerstraat uitkomt op het Koorkerkgebied, precies tussen het eetcafé en de bloemenzaak. (zie foto, deze plek wordt nu als zodanig gebruikt, tevens lichtblauw gemarkeerd op onderstaande afbeelding)

Deze locatie: • • • •

Ligt dicht bij beide ondernemers, Veroorzaakt geen extra verkeersbewegingen over het plein, Ligt buiten de groene middenzone, En past binnen de bestaande verkeersstroom vanaf de Groenmarkt.

Zo blijft het gebied autoluw, maar wel functioneel voor ondernemers én bewoners. 5.

Bescherming en onderhoud van het nieuwe groen

Wij zijn positief over de vergroening van het Koorkerkgebied, maar nieuw groen in de binnenstad is kwetsbaar voor vervuiling en beschadiging. Om de kwaliteit en levensduur van het groen te waarborgen, vragen wij aandacht voor: •

Opstaande randen rond plantvakken en graszones, zodat hondenpoep, sigarettenpeuken, betreding en wildplassen worden voorkomen.

24

• • •

Voldoende, goed afsluitbare vuilnisbakken in het gebied, passend bij de hoeveelheid bezoekers en horeca-activiteiten. Een passende oplossing voor de afvalcontainers van ondernemers die nu in het zicht staan in de openbare ruimte (zie foto). Bijvoorbeeld vervangen door ondergrondse containers. Duidelijkheid over het behoud van de bestaande bomen. De impressies maken niet inzichtelijk of bomen worden verwijderd of verplant. De huidige bomen zijn beeldbepalend; wij verzoeken om transparantie over de plannen en bescherming tijdens werkzaamheden.

Deze maatregelen zijn belangrijk om de vergroening duurzaam en effectief te laten zijn. 6.

Handhaving als randvoorwaarde voor succes

Voor een autoluw, schoon en veilig Koorkerkgebied is handhaving onmisbaar. Wij vragen daarom om: • • • •

Actieve handhaving op laden en lossen, zodat voertuigen niet langer blijven staan dan toegestaan; Handhaving op zwerfvuil en vervuiling; Toezicht op het gebruik van AGPP1’s en het voorkomen van misbruik; Handhaving op ongewenst autoverkeer, zeker als het gebied alleen voor bestemmingsverkeer toegankelijk wordt.

Zonder handhaving blijven de huidige problemen bestaan, ook na herinrichting. 7.

Slot

Wij – de Stichting Binnenstad in Balans en haar ondersteunende binnenstadbewoners - willen actief blijven participeren in de verdere uitwerking van het ontwerp. Het gesprek in de verkeerswerkgroep van 15 februari, waaraan wij deelnamen, was positief en constructief en wij waarderen de open houding van de gemeente. Onze voorstellen zijn bedoeld om samen te werken aan een Koorkerkgebied dat veilig, groen, leefbaar en toekomstbestendig is. Wij vragen u onze aandachtspunten mee te nemen bij het opstellen van het definitieve ontwerp en gaan graag met u in gesprek over de verdere uitwerking.

25

Op deze foto is de vrachtwagen te zien die op de voorgestelde laad en losplaats staat, en de afvalcontainers van de ondernemers in de openbare ruimte.

Plantekening met aanduiding van voorgestelde voetgangersstrook en laad/losplaats. Reactie college van burgemeester en wethouders Hartelijk dank voor uw inspraakreactie op het voorlopig ontwerp van het Koorkerkgebied en voor uw constructieve bijdrage, zowel schriftelijk als tijdens het overleg in de verkeerswerkgroep van 15 februari 2026. Wij waarderen het dat u naast aandachtspunten ook de positieve aspecten van het ontwerp benoemt en actief meedenkt over de verdere uitwerking. In uw reactie vraagt u onder meer aandacht voor het voorkomen van ongewenst autoverkeer en zoekverkeer, de inrichting voor voetgangers, de laad- en losmogelijkheden, het beheer en de bescherming van het groen en het belang van handhaving. Hieronder gaan wij op deze punten in. Autoverkeer en zoekverkeer Het Koorkerkgebied is door het college aangewezen als onderdeel van de ontwikkeling naar een meer autoluwe binnenstad, zoals vastgelegd in de Omgevingsvisie Middelburg 2050 en het geactualiseerde parkeerbeleid. De keuze voor dit gebied hangt samen met de huidige verkeersdruk, de ruimtelijke kwaliteit en de mogelijkheid om hier een meer verblijfsgerichte en groene inrichting te realiseren. Er is gekozen voor een compact projectgebied, waarbij de openbare parkeerplaatsen in de straten Onder den Toren en het Koorkerkhof worden verwijderd.

Met deze herinrichting wordt tevens ervaring opgedaan met de effecten van een autoluwe inrichting. De Groenmarkt maakt geen deel uit van deze pilot. De bestaande parkeerplaatsen blijven daar gehandhaafd en ook het huidige parkeerregime (gefiscaliseerd parkeren) blijft ongewijzigd. Door het verwijderen van parkeerplaatsen in het Koorkerkgebied wordt verwacht dat het gebied minder aantrekkelijk wordt voor zoekverkeer en dat het aantal verkeersbewegingen afneemt. Bij verdere implementatie van het geactualiseerde parkeerbeleid volgen er mogelijk wijzigingen voor de inrichting van de Groenmarkt en/of het parkeerregime.

26

Om ongewenst autoverkeer te voorkomen hebben we wel een aanpassing gedaan in het voorlopig ontwerp. In het definitief ontwerp wordt bij de T-aansluiting Bachtensteene / Groenmarkt / Korte Burg een fysieke uitritconstructie gerealiseerd. Hiermee wordt duidelijker dat verkeer dat de binnenstad verlaat niet het Koorkerkgebied dient in te rijden. De gemeenteraad heeft op 25 september 2025 het geactualiseerde fiets- en autoparkeerbeleid vastgesteld. Hierin is opgenomen dat in de binnenstad meer parkeerplaatsen voor bewoners worden gerealiseerd en dat bezoekersparkeren meer aan de randen van de stad plaatsvindt. Eventuele toekomstige wijzigingen in het parkeerregime op de Groenmarkt worden in dat kader bezien, maar maken geen deel uit van dit project. Voetgangers Wij begrijpen uw voorstel om een duidelijke voetgangersroute te realiseren tussen het terras van eetcafé De Basiliek en het groene middengebied. Deze suggestie hebben wij overgenomen. In het definitief ontwerp wordt op deze locatie een pad gerealiseerd, waarmee een veilige en herkenbare looproute voor voetgangers ontstaat. Laden en lossen Uw voorstel voor een specifieke laad- en losplaats hebben wij zorgvuldig bekeken. Een afzonderlijke laaden losvoorziening wordt in het Koorkerkgebied echter niet noodzakelijk geacht.

Binnen het gebied blijft het mogelijk om te laden en lossen op of direct naast de rijbaan, mits dit op een veilige wijze gebeurt en het overige verkeer niet onnodig wordt gehinderd. Hiermee blijft flexibiliteit bestaan voor zowel ondernemers als bewoners. Beheer en bescherming van het groen Wij onderschrijven het belang van goed beheer en onderhoud van het nieuwe groen. Bij de verdere uitwerking van het ontwerp wordt hier nadrukkelijk aandacht aan besteed en vindt afstemming plaats met de afdeling beheer en onderhoud over de inrichting en benodigde beschermende maatregelen. In de nabije toekomst wordt daarnaast het gemeentelijke afvalbakkenplan herzien. Daarbij wordt ook gekeken naar het aantal, de locaties en de uitvoering van afvalvoorzieningen in en rondom het Koorkerkgebied. Langs het groen komen geen opstaande randen. Op deze manier zorgen we ervoor dat regenwater zoveel als mogelijk in de groenvakken stroomt. Ten aanzien van de bestaande bomen merken wij op dat deze behouden blijven en onderdeel vormen van het nieuwe ontwerp. Bij het Koorkerkhof wordt nog een extra boom toegevoegd en de boom die het dichtstbij eetcafé de Basiliek staat wordt herplant. Afvalcontainers ondernemers Met ondernemers zijn afspraken gemaakt over het aanbieden van afvalcontainers in de openbare ruimte. Deze mogen uitsluitend op de dag van lediging buiten staan.

Buiten deze momenten beschikken ondernemers over een inpandige opslag. Naar aanleiding van uw zienswijze wordt de komende periode extra toezicht gehouden op de naleving van deze afspraken. Handhaving Wij delen uw opvatting dat handhaving een belangrijke randvoorwaarde is voor het slagen van een autoluwe inrichting. Ook na realisatie van het plan blijft dit een belangrijk aandachtspunt. Hierbij wordt onder andere ingezet op toezicht op laden en lossen, gebruik van parkeerplaatsen en het voorkomen van ongewenst autoverkeer en vervuiling. Aanpassingen aan het ontwerp Naar aanleiding van uw zienswijze zijn de volgende aanpassingen in het ontwerp doorgevoerd: 27

•

•

Bij de T-aansluiting Bachtensteene/Groenmarkt is de eerder voorgestelde visuele bochtgeleiding vervangen door een fysieke uitritconstructie, waardoor de gewenste verkeersrichting duidelijker wordt en het minder aantrekkelijk wordt om het Koorkerkgebied in te rijden. In het definitief ontwerp is een pad gecreëerd tussen het terras en het groene middengebied.

Zienswijze 14 - Documentnummer 1056278 Hieronder een korte weergave van mijn beweegredenen om in te spreken over het voorliggende ontwerp voor het Koorkerkplein in Middelburg. Ik heb onderstaande zaken in het gesprek naar voren gebracht, omdat het mijn vak is, en omdat ik me als inwoner begaan voel met mijn stad. Bij deze samenvatting stuur ik een reeks beelden mee, die de manier van denken over de betekenis van plekken in de stad, en de vormgeving die daarbij hoort, ondersteunen. •

•

•

•

•

Er ontbreekt in Middelburg een omvattende visie op de omgang met openbare ruimte. De Middelburgse strategie om zonder omvattende visie, maar wel met zogenaamde ‘quick wins’ verschillende grotere ruimtelijke thema’s aan te gaan, is onverantwoord. Pas als je vanuit het grotere geheel kunt aangeven waarom je ervoor kiest het ene wel te doen en het andere juist niet, kan er sprake zijn van een verantwoorde inzet van publieke middelen. Bijvoorbeeld: Parkeerplaatsen weghalen zonder vanuit een visie uit te kunnen leggen waar deze dan wél terugkomen is bedenkelijk, op zijn zachtst gezegd. De huidige inrichting is beter en hoogwaardiger dan het voorgestelde plan. Er wordt in het huidige ontwerp rekening gehouden met vrij zicht op de Lange Jan. Het rijtje bomen staat juist perspectivisch uit de centrale as van het pleintje, uit het zicht op de Lange Jan. (In het voorgestelde ontwerp staat er een perkje met bomen midden in die as, precies vóór het zicht op de Lange Jan). De natuurstenen ronde zitbanken om de bomen zijn in de huidige situatie zeer kwalitatief (en kostbaar!) uit natuursteen, ze worden ook intensief gebruikt. Logisch, het zitten op deze plek is vele malen hoogwaardiger dan het zitten rondom een klein perkje, op een zwarten betonnen bank.

En het zicht is zoveel mooier: namelijk op de Lange Jan gericht! De bijzondere straatlantaren die onderdeel uitmaakt van de huidige inrichting, die als hoog element de verticaliteit van de Lange Jan moet inleiden, is misschien niet eenieders smaak, maar is een zorgvuldig ontworpen en kostbaar object. Het is nog niet eens zo lang geleden dat de gemeente deze lantaren kennelijk zó mooi vond, dat zij deze heeft bekostigd. Het is mij niet duidelijk waarom deze inrichting zo nodig herzien moet worden en wat daarvan de ‘win’ zou zijn. Er is meer sprake van verlies, in het opzicht van kwaliteit van ruimte en kwaliteit van materiaal. Op weg naar een circulaire maatschappij werkt het bevreemdend om dingen die goed zijn weg te gooien, als het discutabel is of de vervanging beter is. Er ligt een grote druk op het centrum om te vergroenen, daar zal (bijna) iedereen het over eens zijn. Maar ook hier geldt dat dit alleen vanuit een samenhangende visie kan gebeuren. Op sommige plekken van een stad hoort nu eenmaal geen groen. Het openbare plein aan de voet van de belangrijkste toren van een stad is daar een voorbeeld van (zie meegeleverde voorbeelden), het is niet zonder reden dat stadstorens vrijwel zonder uitzondering ‘op’ een plein staan, en niet middels een groenzoom van een paar meter ‘naast’ het plein geplaatst worden.

Het maken van groenzomen langs gevels is passend en heeft impact langs privéwoningen (ook wel bekend als ‘tegelwippen’, maar is ongepast langs de belangrijkste toren van een stad. Zo geldt hetzelfde voor de verstrooide groenzoompjes op plekken waar voorheen geparkeerd werd: het is een verlegenheidsoplossing, geen ruimtelijk-functionele oplossing. Er bestaan natuurlijk wel ringdorpen, waar een klein kerkje op een groen grasveldje met ommuring staat, de visualisaties van het ontwerp lijken aan deze dorpse en groene sfeer te appelleren. Dit is echter geen passende typologie voor onder de Lange Jan. Middelburg is geen dorp, en het abdijcomplex met de Koorkerk en Nieuwe Kerk geen dorpskerkje. Als de Lange Jan en de kerken niet aanwezig waren geweest op dit plein, dan was zo’n perkje als middelpunt van een pleintje misschien best in orde geweest. Maar het middelpunt van dit plein is toch echt al vergeven, dat is de Lange Jan.

28

•

Er gaat in het voorgestelde ontwerp kortom iets wezenlijk mis in de interpretatie van de betekenis van de plek onder den Toren/ Koorkerkplein. Een snelle analyse van historische kaarten van abdijcomplexen laat zien dat het ten allen tijde om helder afgebakende ruimtes gaat, er is ten allen tijde sprake van orde. Plukjes ‘quick-win’ groen hier en daar horen daar niet bij. In abdijcomplexen zijn groene ruimtes ten allen tijde ommuurd, de kruidentuin van het abdijcomplex is dat nog steeds! Ook het abdijplein staat op oude kaarten afgebeeld als een groene ruimte. Dat is een veel logischer plek om in te zetten op maximaal groen. Of anders het Damplein: stop al die auto’s eronder in een parkeergarage en laat het plein een groene ruimte zijn: van perkje rondom het Wilhelmina-beeld tot Gistpoort. In het kader van het vraagstuk van vergroening lijkt het echt hoognodig om op een ander schaalniveau te gaan denken, het lichten van wat tegels links en rechts, daar waar dat nu het gemakkelijkst lijkt, zet geen zoden aan de dijk en is bovendien een bedreiging voor kwaliteit van openbare ruimte, zoals hierboven is uitgelegd.

De fietsparkeervoorziening op het Damplein is een voorbeeld waar het al eerder mis ging met de quick win strategie. Op een van de belangrijkste pleinen van een stad (De Dam! nota bene, het kloppende hart van de historische handelsstad), horen geen barriéres, en al zeker niet in de vorm van heggen, thuis. Een plein is per definitie een openbare plek, voor iedereen toegankelijk, en op alle mogelijke manieren te begaan en te doorkruisen. Een afscherming van een fietsparkeerplek in de vorm van een haag hoort thuis op andere plekken: voor een kantoorgebouw, een flat, kortom voor individuele of groepen van individuele adressen. Niet midden op de meest openbare plek van de stad. Ik stap dan ook dagelijks demonstratief over dit obstakel in de openbare ruimte heen. Reactie college van burgemeester en wethouders Bedankt voor uw inspraakreactie en voor het delen van uw visie op de inrichting van het Koorkerkgebied. Wij waarderen het dat u vanuit uw vakgebied en als inwoner van Middelburg meedenkt over de kwaliteit van de openbare ruimte. In uw reactie plaatst u kritische kanttekeningen bij het ontbreken van een overkoepelende visie op de openbare ruimte, de noodzaak van de herinrichting en de ruimtelijke en cultuurhistorische keuzes die in het ontwerp voor het Koorkerkgebied zijn gemaakt.

Daarbij gaat u onder andere in op zichtlijnen, materialisatie, de positie van groen en de betekenis van het plein in relatie tot de Lange Jan en het abdijcomplex. Visie en samenhang U geeft aan dat volgens u een overkoepelende visie op de openbare ruimte ontbreekt en dat de huidige aanpak te veel bestaat uit losse ingrepen. Er is geen omvattende visie hoe wij omgaan met openbare ruimte, maar wel het besef dat dit zorgvuldig moet gebeuren. Gemeente Middelburg borduurt voort op de visie van Kuijper Compagnons eind jaren negentig en laat zich adviseren bij dergelijke ingrepen in de fysieke leefomgeving door zowel specialisten als ook de adviescommissie ruimtelijke kwaliteit (ARK). De herinrichting van het Koorkerkgebied maakt deel uit van een bredere, samenhangende ontwikkeling naar een autoluwere, klimaatbestendige en aantrekkelijkere binnenstad, zoals vastgelegd in onder andere de Omgevingsvisie Middelburg 2050 en het geactualiseerde fiets- en autoparkeerbeleid. Binnen deze kaders wordt per locatie een afweging gemaakt, waarbij ruimtelijke kwaliteit, gebruik, klimaatadaptatie en bereikbaarheid in samenhang worden beschouwd. Het Koorkerkgebied is daarbij een logische plek om deze ambities te concretiseren, gezien de huidige parkeerdruk, de centrale ligging en de potentie als verblijfsruimte.

Noodzaak en omgang met bestaande kwaliteiten U stelt dat de huidige inrichting kwalitatief hoogwaardig is en vraagt zich af wat de meerwaarde van de herinrichting is. Wij erkennen dat de bestaande inrichting zijn kwaliteiten heeft. Tegelijkertijd voldoet de huidige inrichting minder goed aan de huidige ambities voor de binnenstad, zoals het verminderen van autoverkeer, het verbeteren van verblijfskwaliteit en het toevoegen van klimaatadaptieve maatregelen. De 29

herinrichting is erop gericht om deze ambities te realiseren, waarbij bestaande kwaliteiten waar mogelijk worden behouden en hergebruikt. Zo wordt de huidige bestrating waar mogelijk hergebruikt, keren bestaande elementen zoals de lantaarn en een zitrand terug in het ontwerp en worden overige materialen opgeslagen voor hergebruik elders. Ruimtelijke opzet en betekenis van het plein U geeft aan dat het voorgestelde groene middengebied volgens u afbreuk doet aan de ruimtelijke betekenis van het plein en het zicht op de Lange Jan, en dat de huidige opzet met een vrij zicht en een duidelijke as kwalitatief beter is. Bij het ontwerp is juist gezocht naar een balans tussen openheid, gebruik en verblijfskwaliteit. Het toevoegen van een groen middengebied is een bewuste keuze om het plein minder stenig te maken, hittestress te verminderen en een aantrekkelijker verblijfsgebied te creëren. Daarbij is nadrukkelijk rekening gehouden met zichtlijnen. De bestaande bomen blijven gehandhaafd en staan buiten de centrale as. De toevoeging van een extra boom leidt er vanuit bepaalde standpunten toe dat deze (gedeeltelijk) in het zicht op de Lange Jan komt te staan, maar niet zodanig dat de toren zijn ruimtelijke dominantie verliest. Wij zijn van mening dat de Lange Jan ook in de nieuwe situatie nadrukkelijk aanwezig blijft.

Wij delen uw opvatting dat de plek een bijzondere betekenis heeft binnen de stad. In het ontwerp is er echter voor gekozen om deze betekenis niet uitsluitend te benadrukken door leegte, maar juist door een combinatie van verblijfsruimte, groen en zichtrelaties. Groen en typologie U stelt dat groen op deze plek niet passend is binnen de typologie van een stedelijk plein bij een monumentaal complex. Daarover verschillen wij van mening. De toevoeging van groen in het Koorkerkgebied is onderdeel van een bredere opgave om de binnenstad klimaatbestendiger en aantrekkelijker te maken. Daarbij wordt niet alleen gekeken naar historische typologieën, maar ook naar hedendaagse gebruiksbehoeften en klimaatopgaven. Op basis van uw zienswijze hebben we nogmaals een beoordeling gedaan over het groen dat grenst aan de kerken. Hierop hebben we besloten om een aanpassing te doen en in het definitief ontwerp is het groen zodanig gepositioneerd dat de directe ruimte rond de kerken verhard blijft en er een duidelijke relatie tussen de gebouwen en de omliggende ruimte behouden blijft. Parkeren en schaalniveau U plaatst vraagtekens bij het verwijderen van parkeerplaatsen zonder een integrale oplossing op stedelijk niveau.

Het verminderen van parkeerplaatsen in het Koorkerkgebied is onderdeel van het vastgestelde parkeerbeleid, waarin wordt ingezet op het terugdringen van parkeren in de binnenstad en het verplaatsen daarvan naar de randen. In dat kader is inmiddels een vervolgonderzoek gestart naar uitbreiding van parkeercapaciteit aan de randen van de binnenstad. De herinrichting van het Koorkerkgebied loopt vooruit aan deze bredere ontwikkeling. Overige opmerkingen Uw opmerkingen over andere locaties in de binnenstad, zoals het Damplein, vallen buiten de scope van deze herinrichting en deze inspraakprocedure. Deze nemen wij daarom niet mee in de verdere besluitvorming over het Koorkerkgebied. Aanpassingen aan het ontwerp Naar aanleiding van uw zienswijze zijn de volgende aanpassingen in het ontwerp doorgevoerd: •

De verharding tussen de steunberen van de kerken blijft gehandhaafd en aansluitend is een verhard pad gecreëerd tussen het groen en de kerken.

30

Zienswijze 15 - Documentnummer 1056264 De Tuin van Zeeland maakt graag gebruik van de mogelijkheid tot inspraak op het Voorlopig ontwerp quick wins fietsparkeren Koorkerkgebied. Wij onderschrijven het streven parkeerplaatsen op te offeren ten gunste van groen. Het ontmoedigen van het schadelijke en hinderlijke rondrijden van auto’s op zoek naar een parkeerplaats is goed voor het milieu en de leefbaarheid van het stadscentrum. Bomen Klimaatadaptatie en bestrijding van hittestress zijn terecht een belangrijk doelen, zeker in het stadscentrum, waar het altijd warmer is dan daarbuiten. Vergroening van een deel van de bestaande verharding draagt daar zeker aan bij. In het voorlopig ontwerp missen wij de aanplant van nieuwe bomen. Het behoeft geen betoog dat bomen meer doen tegen hittestress en meer CO2 afvangen dan gras (en, uiteraard, dan parkeerplaatsen) en ook minder ruimte innemen. Het plangebied telt nu achttien bomen, waarvan er één wordt verplaatst. We roepen u op om in het ontwerp voor meer nieuwe bomen een plaats te vinden. Uit de plattegrond is niet op te maken waar leidingen lo-pen en hoeveel ruimte precies nodig is voor reguliere recreatieve activiteiten. Op het eerste gezicht zien wij zeker ruimte voor vijf extra bomen. Ook de ruimtelijke structuur en de ruimtelijke beleving worden daarmee versterkt. Wij zien de volgende mogelijkheden: • • • •

verlenging van de rij aan het Koorkerkhof (bij absis Koorkerk) een extra boom in het middenplantsoentje (Koorkerkstraat/Nieuwe Kerkgang) een extra boom voor de ANWB naast de solitaire boom voor hotel the Roosevelt. Door ook deze een ‘bankkraag’ te geven ontstaat een aantrekkelijke zitplek. een extra boom in de parkeerstrook aan de Groenmarkt. Het gat in de bestaande rij wordt enigszins gedicht. Het verlies van een parkeerplaats is dit waard.

Cultuurhistorie In het voorlopig ontwerp worden de groenperken tot aan kerkmuur gelegd. Dit doet afbreuk aan architectuur en cultuurhistorische waarde van de beide kerken. Wij pleiten ervoor de steunberen vrij houden met handhaving van de huidige hardstenen verharding en een smal verhard pad (eventueel halfverharding). Behalve de grotere belevingswaarde heeft dit ook een praktisch voordeel voor het onderhoud van de gebouwen. Bij de Petrus en Pauluskerk aan de Bachtensteene zijn de groenperken recententelijk tot aan het kerkgebouw gerealiseerd. Nu daar onderhoudswerkzaamheden worden uitgevoerd heeft men het groen moeten verwijderen voor de opbouw van de steigers.

Fietsparkeren

31

Voor het stallen van extra fietsen is een cluster tegen de Nieuwe Kerk naast de invalidenparkeerplaatsen voorzien. Ten behoeve van een sterkere groenstructuur lijkt een groenperk op deze plek een betere invulling. Dat geeft meer continuïteit in het beeld. De fietsvoorziening kan naar de zijde van het hofje worden verplaatst, tussen de bomen. Ook voor de gevel aan de Nieuwe Kerkgang kan het aantal beugels worden vergroot. De geplande groenblokken doen hier weinig. Met groen tegen de gevel kan ook een aantrekkelijk beeld worden gemaakt. Groenperk Het streven naar grote groenperken kan aan de Groenmarkt worden versterkt door de losse parkeerplaats bij de verlaagde voorruimte van de kerk op te offeren voor een aaneengesloten groenperk. Banken De geprojecteerde bankjes in de groenstrook voor het hofje aan Onder den Toren lijken een weinig aantrekkelijke zitplek met passanten pal voor je neus. Een ronde bank onder de Lange Jan kan een goed alternatief vormen. Een strategische plek bij verschillende ingangen en een ruim zicht. Overigens vinden wij de suggestie van zwarte zitelementen weinig gelukkig. Grijze natuursteen of beton past beter in het stadsbeeld. Ook de verplaatsing van de achthoekige lichtmast is geen verbetering. Zowel op de bestaande als op de nieuwe plek blijft dit een vreemd element. Mogelijk kan het elders in de stad iets aan de omgeving toevoegen.

Kop Nieuwe Burg Het is vreemd dat de kop van de Nieuwe Burg bij dit herinrichtingsplan niet is meegenomen. Nu is het een rommeltje aan elementen (brievenbus, wegwijzer, vuilcontainer, kunstwerk, camerapaal en maar liefst twee zuilen met verkeersborden). De Nieuwe Burg eindigt op deze manier in een non-plek. Een betere invulling

32

van dit gebied moet mogelijk zijn. Dit zal de samenhang van deze bijzondere omgeving van de binnenstad zeer ten goede komen. Reactie college van burgemeester en wethouders Hartelijk dank voor uw inspraakreactie op het voorlopig ontwerp voor het Koorkerkgebied. Wij waarderen het dat u het belang van vergroening onderschrijft en dat u actief meedenkt over de verdere uitwerking van het ontwerp. In uw reactie doet u diverse voorstellen met betrekking tot de toevoeging van bomen, de positionering van groen, fietsparkeren, zitelementen en de inrichting van aangrenzende gebieden. Hieronder gaan wij op deze punten in. Bomen Wij onderschrijven uw opmerking dat bomen een belangrijke bijdrage leveren aan klimaatadaptatie, het verminderen van hittestress en de ruimtelijke kwaliteit van het gebied. Bij het bepalen van de locaties voor bomen moet echter rekening worden gehouden met ondergrondse infrastructuur, beschikbare groeiruimte en de benodigde ruimte voor gebruik van het plein, waaronder evenementen. Naar aanleiding van uw zienswijze is het ontwerp aangepast en wordt een extra boom toegevoegd in het Koorkerkhof. De door u voorgestelde uitbreiding van de bomenrij bij het Koorkerkhof is niet volledig overgenomen, omdat op deze locatie ondergrondse kabels en leidingen aanwezig zijn die het planten van extra bomen beperken.

Uw suggestie voor een extra boom nabij de Nieuwe Burg (bij de ANWB/Hotel The Roosevelt) is eveneens onderzocht, maar blijkt om dezelfde reden niet haalbaar. De voorgestelde boom in de parkeerstrook aan de Groenmarkt is niet overgenomen, omdat de bestaande parkeerplaatsen op deze locatie vooralsnog behouden blijven. Ook het toevoegen van een extra boom in het groene middengebied is niet overgenomen, omdat deze ruimte mede beschikbaar moet blijven voor kleinschalige evenementen en gebruiksflexibiliteit. Cultuurhistorie en positionering van groen Uw suggestie om het groen niet tot aan de kerkgevels door te laten lopen, maar de steunberen vrij te houden, hebben wij overgenomen. In het definitief ontwerp blijft de verharding langs de kerken behouden en wordt daarnaast een pad gerealiseerd tussen het groen en de gebouwen. Dit komt zowel de ruimtelijke beleving als het onderhoud van de gebouwen ten goede. Groenstrook Groenmarkt Uw voorstel om een parkeerplaats op de Groenmarkt op te heffen ten behoeve van een aaneengesloten groenstrook hebben wij onderzocht. Hoewel wij de meerwaarde van een bredere groenstrook onderschrijven, is het binnen de huidige kaders niet mogelijk om de parkeerplaats elders te compenseren. Om die reden is ervoor gekozen de bestaande situatie op dit punt te handhaven. Bij een toekomstige herinrichting van de Groenmarkt wordt dit voorstel opnieuw bekeken.

Fietsparkeren U stelt voor om de fietsparkeervoorzieningen bij de Nieuwe Kerk te verplaatsen ten gunste van een sterkere groenstructuur. Deze mogelijkheid is onderzocht. Daarbij is afgewogen dat de huidige locatie functioneel en logisch is in relatie tot de loopstromen in het gebied. Daarnaast is ervoor gekozen om de ruimtelijke kwaliteit aan de zijde van het hofje te versterken door juist een groenvak toe te voegen. Het straatbeeld aan de kant van het Hofje is pittoresk en beeldbepalend. Dit beeld wordt versterkt met een groenvak. Om de verblijfskwaliteit te verbeteren zijn de zitelementen in het definitief ontwerp verder in het groen geplaatst.

33

Zitelementen U geeft aan dat de voorgestelde zitelementen en hun positionering niet overal als optimaal worden ervaren. In het definitief ontwerp is de positionering van de zitelementen aangepast, zodat meer afstand ontstaat tussen passanten en zittende gebruikers. Het voorstel om een zitelement onder de Lange Jan te plaatsen is niet overgenomen, omdat ervoor is gekozen deze ruimte vrij te houden van objecten, zodat het zicht op de toren behouden blijft en de ruimte flexibel gebruikt kan worden. Ten aanzien van de materialisatie is gekozen voor robuuste en onderhoudsvriendelijke materialen, die ook op andere plekken in de stad worden toegepast, om zo samenhang in de openbare ruimte te realiseren. Lichtmast De verplaatsing van de bestaande lichtmast is noodzakelijk om deze minder dominant in het zicht te plaatsen en om het gebruik van het plein te verbeteren. Op de huidige locatie vormt de mast een belemmering voor een flexibel gebruik van de ruimte. Nieuwe Burg Uw opmerkingen over de inrichting van de kop van de Nieuwe Burg vallen buiten de scope van dit project en deze inspraakprocedure. Het Koorkerkgebied betreft een afgebakend deel van de binnenstad, waarbij de projectgrenzen onder andere liggen bij de Nieuwe Burg, Bachtensteene en Lange Delft. Uw opmerkingen nemen wij daarom niet mee in deze procedure.

Aanpassingen aan het ontwerp Naar aanleiding van uw zienswijze zijn de volgende aanpassingen in het ontwerp doorgevoerd: • • •

Er wordt een extra boom toegevoegd bij het Koorkerkhof. De verharding tussen de steunberen van de kerken blijft gehandhaafd en aansluitend is een verhard pad gecreëerd tussen het groen en de kerken. Zitelementen zijn dieper in het groen gezet zodat er meer ruimte ontstaat tussen zittende gebruikers en passanten.

Zienswijze 16 - Documentnummer 1058318 Binnen de inspraaktermijn dienen wij hierbij onze zienswijze in ten aanzien van de voorgenomen herinrichting van het Koorkerkgebied. Wij onderschrijven het streven naar een aantrekkelijke en kwalitatief sterke binnenstad. Tegelijkertijd constateren wij dat de voorgenomen maatregelen in onze specifieke situatie cumulatief en onevenredig uitpakken. 1.

Ondernemersbelang: bereikbaarheid voor klanten

Uit eerdere correspondentie blijkt dat parkeerplaatsen verdwijnen en langdurig parkeren in het gebied niet langer mogelijk wordt. Tevens wordt erkend dat het economisch effect van deze ingreep niet afzonderlijk in kaart is gebracht. Onze winkel is een luxe winkel met een bovenlokale en toeristische aantrekkingskracht. Bezoekers komen niet uitsluitend te voet of per fiets; een aanzienlijk deel van onze klanten komt per auto, mede vanwege: • • • •

omvangrijke boeketten; grote planten en arrangementen; bruids- en rouwopdrachten; zakelijke leveringen.

34

In het bijzonder bij rouw- en trouwarrangementen is tijdige en directe bereikbaarheid essentieel en niet uitstelbaar. Het volledig laten vervallen van bezoekersparkeren in directe nabijheid betekent een structurele beperking van onze bereikbaarheid. Beperkte bereikbaarheid kan ertoe leiden dat klanten uitwijken naar beter bereikbare locaties buiten het centrum, hetgeen niet bijdraagt aan de vitaliteit van de binnenstad. Zonder objectieve analyse van deze effecten ontbreekt een zorgvuldige belangenafweging als bedoeld in artikel 3:2 van de Algemene wet bestuursrecht. 2.

Logistiek en bestelbus

In onze eerdere correspondentie hebben wij toegelicht dat onze bedrijfsbus gedurende de gehele dag intensief wordt gebruikt voor bevoorrading en leveringen. Tijdens het gesprek met de wethouder is erkend dat parkeren op de Dam/Damplein voor een grote bestelbus feitelijk niet uitvoerbaar is. Tevens is besproken dat in de directe omgeving overdag structureel geen parkeerruimte beschikbaar is. Bloemen en planten betreffen bederfelijke en tijdsgevoelige producten. Vertraging of bemoeilijkte logistiek vertaalt zich direct in kwaliteitsverlies en omzetimpact. Een theoretische parkeeroplossing op grotere afstand vormt in de praktijk geen werkbaar alternatief voor een intensief gebruikte bedrijfsbus. Zolang geen concrete en juridisch geborgde maatwerkoplossing (zoals een vergunning op kenteken) is uitgewerkt en vastgelegd, kan niet worden geconcludeerd dat de continuïteit van onze onderneming voldoende is gewaarborgd. 3.

Bewonersbelang (wonen boven de zaak)

Wij wonen tevens boven onze winkel. Daarmee worden wij niet alleen als ondernemer, maar ook als bewoner rechtstreeks geraakt. Hoewel algemene parkeerdrukcijfers zijn genoemd, ontbreekt een individuele beoordeling van bewoners in dit specifieke deelgebied. Wanneer zowel bezoekersparkeren als structureel bewonersparkeren in directe nabijheid verdwijnt, ontstaat een cumulatief effect dat verder gaat dan een reguliere ruimtelijke herinrichting. De combinatie van ondernemers- en woonbelangen vereist een verzwaarde en expliciete motivering. 4.

Cumulatieve onevenredigheid

In de beantwoording wordt gesteld dat geen directe relatie is aangetoond tussen herinrichting en waardevermindering. Echter, zonder concreet onderzoek naar: • • • •

omzetimpact; bezoekersaantallen; logistieke beperkingen; woon- en leefkwaliteit

kan niet worden vastgesteld dat de maatregel in ons specifieke geval evenredig uitpakt. De samenloop van: • • •

vervallen bezoekersparkeren; beperkte logistieke mogelijkheden; aantasting van bewonersbelangen

maakt dat in ons geval sprake kan zijn van een onevenredige benadeling in de zin van artikel 3:4 AWB. Het betreft hier geen enkele losse beperking, maar een cumulatie van maatregelen met wezenlijke impact. 5.

Verzoek om expliciete individuele belangenafweging

35

Wij verzoeken het college expliciet te motiveren: 1. 2. 3. 4.

Op welke wijze onze specifieke situatie als ondernemer met intensieve logistiek is betrokken bij de belangenafweging; Hoe het bewonersbelang in dit deelgebied afzonderlijk is beoordeeld; Welke concrete maatwerkinstrumenten beschikbaar zijn en onder welke voorwaarden deze worden toegepast; Waarom het plan zonder afzonderlijke economische effectanalyse als zorgvuldig voorbereid wordt beschouwd.

Een structurele en onevenredige beperking van de bedrijfsvoering raakt bovendien aan het eigendoms- en ondernemingsrecht zoals beschermd onder artikel 1 van het Eerste Protocol bij het EVRM. Onze onderneming genereert niet alleen directe omzet, maar draagt tevens bij aan de economische vitaliteit en aantrekkingskracht van het centrum. Wij verzoeken het college nadrukkelijk om voorafgaand aan vaststelling van het definitieve plan duidelijkheid te verschaffen over de mogelijkheid van een vaste parkeeroplossing voor onze bedrijfsbus, zodat deze integraal onderdeel kan uitmaken van de besluitvorming. Daarnaast verzoeken wij het college uitdrukkelijk om in het definitieve besluit gemotiveerd aan te geven op welke wijze onze specifieke situatie is beoordeeld en waarom eventuele nadelige gevolgen in ons geval al dan niet aanvaardbaar worden geacht. 6.

Voorbehoud

Wij behouden ons nadrukkelijk het recht voor om tegen het definitieve besluit en eventuele verkeersbesluiten bezwaar te maken en, indien noodzakelijk, een verzoek tot nadeelcompensatie in te dienen. Wij streven naar een constructieve oplossing en blijven graag in overleg. Tegelijkertijd achten wij het noodzakelijk dat onze belangen expliciet, individueel en evenwichtig worden gewogen. Wij vertrouwen erop dat de gemeente bestaande, kwalitatieve ondernemers niet in een positie zal brengen waarin bedrijfscontinuïteit onder druk komt te staan als gevolg van onvoldoende maatwerk. Reactie college van burgemeester en wethouders Bedankt voor uw inspraakreactie. U geeft aan dat u het streven naar een aantrekkelijke en kwalitatief sterke binnenstad onderschrijft, maar dat u zich zorgen maakt over de gevolgen van de voorgenomen herinrichting van het Koorkerkgebied voor uw onderneming en uw woonsituatie. In uw reactie vraagt u aandacht voor de bereikbaarheid van uw winkel voor klanten, de logistieke mogelijkheden voor uw bedrijfsbus, de mogelijke gevolgen voor het parkeren als bewoner van het gebied en een zorgvuldige belangenafweging. a.

Beleidskader en algemene belangenafweging

De herinrichting maakt deel uit van de beleidsontwikkeling richting een meer autoluwe en aantrekkelijke binnenstad, zoals vastgelegd in de Omgevingsvisie Middelburg 2050 en het Fiets- en autoparkeerbeleid Middelburg 2030. Binnen deze kaders is gekozen voor het verminderen van parkeerplaatsen op specifieke locaties, waaronder het Koorkerkgebied, ten gunste van verblijfskwaliteit, groen en verkeersveiligheid. Het gebied is daarbij bewust als pilot aangewezen. Bij de voorbereiding van ruimtelijke en verkeersmaatregelen wordt op grond van de Algemene wet bestuursrecht (Awb) een algemene belangenafweging gemaakt. De wet verplicht daarbij niet tot het uitvoeren van individuele economische effectanalyses per onderneming. Dat past ook niet bij de aard en schaal van dit type maatregelen.

36

Daarnaast wordt momenteel een analyse voorbereid waarbij, in samenwerking met bureau Locatus, wordt gekeken naar ervaringen in andere steden waar een autoluwe binnenstad reeds is ingevoerd of momenteel wordt ontwikkeld. In dit onderzoek worden circa tien referentiesteden betrokken. Daarbij wordt onder meer gekeken naar de effecten op bezoekersstromen, economische ontwikkeling en bereikbaarheid. Het doel van deze analyse is om inzicht te krijgen in de impact van dergelijke maatregelen en om te leren van ervaringen elders, onder andere door het identificeren van aandachtspunten en succesfactoren in het proces. De opdracht wordt opgesteld in samenspraak met de Vereniging Ondernemers Middelburg (VOM) en Koninklijke Horeca Nederland (KHN). b.

Bereikbaarheid, laden en lossen

U geeft aan dat de bereikbaarheid van uw winkel en de logistiek van uw bedrijfsbus onder druk komen te staan. Wij onderkennen het belang van goede logistieke bereikbaarheid. Bij het ontwerp is er daarom nadrukkelijk op gelet dat: • • •

bestemmingsverkeer mogelijk blijft, laden en lossen in de directe nabijheid kan blijven plaatsvinden; tijdelijk stilstaan ten behoeve van logistieke handelingen toegestaan blijft, mits dit verkeersveilig gebeurt.

c.

Logistiek en parkeren bedrijfsbus

U vraagt aandacht voor structurele parkeerruimte voor uw bedrijfsbus. Wij erkennen dat dit aandacht vraagt binnen uw bedrijfsvoering. Tegelijkertijd past het toekennen van een exclusieve parkeervoorziening of een vaste plaats op kenteken niet binnen het huidige parkeervergunningenbeleid en zou dit precedentwerking hebben voor andere ondernemers in de binnenstad. Binnen de bestaande kaders blijven wij bereid om met u te verkennen welke praktische uitvoeringsmogelijkheden er zijn om de negatieve effecten te verminderen, maar het opnemen van een vaste gereserveerde parkeerplaats speciaal voor uw bedrijf maakt op dit moment geen deel uit van de planvorming. Vooruitlopend op de per 1 januari 2027 voorziene verruiming, waarbij we parkeren met een parkeervergunning voor zone 2 toestaan op het parkeerterrein Damplein, hebben wij besloten tijdelijk maatwerk toe te passen door uw bedrijvenvergunning per heden ook geldig te verklaren voor het parkeerterrein Damplein. Hiervan hebben we u, per e-mail, op de hoogte gesteld op 1 april jl. d.

Bewonersbelangen

Voor bewoners in het gebied is gekeken naar de parkeerdruk in de directe omgeving en de beschikbaarheid van alternatieve parkeerplaatsen binnen aanvaardbare loopafstand. De herinrichting wijzigt het bestaande vergunningenregime voor bewoners niet en er vervallen geen specifieke vergunninghoudersplaatsen. Wij zien daarom geen aanleiding om te concluderen dat bewonersbelangen in dit deelgebied op een zodanige wijze worden geraakt dat dit aanleiding geeft tot aanpassing van het plan. e.

Evenredigheid en cumulatie nadelige gevolgen

U voert aan dat sprake is van een cumulatie van nadelige effecten, waaronder het vervallen van bezoekersparkeren en beperkte logistieke mogelijkheden. Wij hebben getoetst of de maatregel leidt tot onevenredige nadelige gevolgen zoals bedoeld in artikel 3:4 Awb. Bij de evenredigheidstoets zijn uw belangen als ondernemer én als bewoner betrokken. Daarbij is in aanmerking genomen dat: • • • • •

laden en lossen mogelijk blijft, het plan binnen vastgesteld beleid past, de bereikbaarheid voor bestemmingsverkeer behouden blijft, alternatieve parkeerruimte in de omgeving beschikbaar blijft, geen sprake is van een bijzondere situatie die afwijkend beleid vereist,

37

•

dat we, vooruitlopend op de per 1 januari 2027 voorziene verruiming op het parkeerterrein Damplein, alvast tijdelijk uw bedrijvenvergunning per heden ook geldig verklaren voor het parkeerterrein Damplein.

Wij hebben beoordeeld in hoeverre de herinrichting invloed heeft op de daadwerkelijke uitvoering van uw bedrijfsvoering. Daarbij is vastgesteld dat er sprake kan zijn van hinder, maar deze hinder is beperkt, beïnvloedt de bedrijfsvoering niet wezenlijk, en maakt de uitvoering van het werk niet onmogelijk. Wij concluderen daarom dat de nadelige gevolgen voor uw onderneming en woonsituatie niet onevenredig zijn ten opzichte van de met het plan te dienen publieke belangen zoals verbetering van de leefbaarheid, verkeersveiligheid en ruimtelijke kwaliteit van het Koorkerkgebied. Indien er ondanks deze evenredigheidstoets sprake is van schade die het normaal maatschappelijk risico overstijgt, bestaat de mogelijkheid om een verzoek om nadeelcompensatie in te dienen (zie onderdeel g). f.

Artikel 1 Eerste Protocol (EP) bij het EVRM

U geeft aan dat de herinrichting een beperking vormt van uw eigendoms- en ondernemingsrecht zoals bedoeld in artikel 1 van het Eerste Protocol (EP) bij het Europees Verdrag tot bescherming van de Rechten van de Mens en de fundamentele vrijheden (EVRM). Dit artikel staat de overheid echter toe om het gebruik van eigendom te reguleren, mits: 1. 2. 3.

er een wettelijke basis is; de maatregel een algemeen belang dient; er een eerlijke balans is tussen het algemene belang en individuele belangen.

Het Europees Hof voor de Rechten van de Mens geeft staten een ruime beoordelingsruimte om te bepalen wat onder het algemene belang valt. Maatregelen op het gebied van stedelijke ontwikkeling, inrichting van de openbare ruimte en verkeersmaatregelen horen volgens het Hof in principe tot de categorieën van regulering die in het algemeen belang zijn toegestaan. In overzichten van artikel 1 EP‑jurisprudentie wordt ‘urban planning’ (stedenbouwkundige planning/ontwikkeling) dan ook expliciet als voorbeeld genoemd. Dat een maatregel onder zo’n erkende categorie valt, betekent niet automatisch dat deze altijd voldoet aan artikel 1 EP. In elk afzonderlijk geval moet worden gekeken of er een wettelijke grondslag is, of de maatregel een algemeen belang dient en of de betrokken belangen zorgvuldig tegen elkaar zijn afgewogen. In dit geval gaat het om een herinrichting van de openbare ruimte. De bevoegdheid hiervoor komt voort uit de autonome bevoegdheid van de gemeente (artikel 108 Gemeentewet) en uit de verantwoordelijkheid van het college voor het beheer van gemeentelijke eigendommen en voor de uitvoering van gemeentelijke taken (artikel 160 Gemeentewet).

De herinrichting draagt bovendien bij aan de doelen van de Omgevingswet (Ow) zoals het zorgen voor een veilige en gezonde leefomgeving (artikel 2.1 Ow), en past binnen de algemene zorgplicht voor de fysieke leefomgeving (artikel 1.6 Ow). Het doel van de herinrichting – het verbeteren van leefbaarheid, verkeersveiligheid en verblijfskwaliteit – valt binnen de door het Hof erkende categorieën van algemeen belang. De maatregel leidt niet tot onteigening en maakt uw bedrijfsvoering niet onmogelijk. Het gaat om een beperkte vorm van regulering van het gebruik van eigendom. Bij de beoordeling is ook gekeken of voor u sprake is van een individuele en buitensporige last. Dat is niet het geval: hoewel de herinrichting enige hinder kan veroorzaken, blijft uw bedrijfsvoering uitvoerbaar, blijft laden en lossen mogelijk en blijft de bereikbaarheid van uw pand gewaarborgd. Wij zijn daarom van mening dat er geen sprake is van een schending van artikel 1 EP: de herinrichting heeft een wettelijke basis, dient een algemeen belang, er is een eerlijke balans tussen het algemeen belang en de betrokken individuele belangen, en er is geen sprake van een individuele en buitensporige last.

38

g.

Nadeelcompensatie

U geeft aan dat u zich het recht voorbehoudt om een verzoek om nadeelcompensatie in te dienen. De gemeente Middelburg kent een regeling voor nadeelcompensatie op grond van titel 4.5 Awb, uitgewerkt in de Verordening nadeelcompensatie Gemeente Middelburg 2022. Indien u meent dat u door de uitvoering van het definitieve besluit schade lijdt die het normaal maatschappelijk risico overstijgt, kunt u een verzoek indienen nadat het besluit is genomen en in werking is getreden. Deze beoordeling vindt achteraf en los van de besluitvorming plaats, omdat pas dan kan worden vastgesteld of sprake is van daadwerkelijke schade die aan de maatregel is toe te rekenen. Meer informatie is te vinden op: www.middelburg.nl/nadeelcompensatie. Aanpassingen aan het ontwerp Deze zienswijze heeft niet geleid tot aanpassingen in het ontwerp.

Ambtshalve wijzigingen Ambtshalve zijn de volgende wijzigingen aangebracht: 1. 2.

Toegevoegd: Bij de bomen bij Onder den Toren wordt verharding vervangen door een groenvak. Toegevoegd: In de Nieuwe Kerkgang worden 2 extra fietsbeugels geplaatst. Door toevoeging van de buitenkast zijn fietsbeugels verschoven en ontstaat er ruimte voor 2 extra fietsbeugels. 3. Toegevoegd: In de Nieuwe Kerkgang wordt een buitenkast tegen de gevel geplaatst voor een blusleiding van de Lange Jan. 4. Toegevoegd: Ter hoogte van de Koorkerk worden er 3 extra zitelementen in het groen geplaatst. 5. Toegevoegd: Verharding tussen het groen en de Koorkerk. 6. Toegevoegd: Verharding tussen het groen en de Nieuwe Kerk. 7. Verwijderd: 4 fietsbeugels ter hoogte van Onder den Toren. Vanwege een aanpassing in het groen is er iets minder ruimte beschikbaar voor fietsbeugels. In het voorlopig ontwerp was er ruimte voor 16 fietsbeugels. In het definitief ontwerp is er ruimte voor 12 fietsbeugels. 8. Verwijderd: Een klein groenvak in de Nieuwe Kerkgang vanwege de 2 extra fietsbeugels. 9. Verwijderd: Stapstenen richting het openbaar urinoir. In het definitief ontwerp is er verharding gecreëerd in plaats van groen waardoor de stapstenen hun beoogde functie verliezen. 10. Verwijderd: Vanwege een aangepaste indeling vervallen de groene hagen bij de fietsbeugels ter hoogte van Onder den Toren.

Conclusie De zienswijzen en ambtshalve wijzigingen hebben geleid tot de volgende aanpassingen in het ontwerp: 1.

2. 3. 4. 5. 6.

Aangepast: De eerder voorgenomen bochtgeleiding bij de T‑aansluiting Bachtensteene/Groenmarkt met afwijkende bestrating – bedoeld om de linksafbeweging richting de Balans te benadrukken – wordt vervangen door een verdergaande maatregel: het aanleggen van een fysieke uitritconstructie op het zuidelijk deel van de Groenmarkt. Hiermee willen we ongewenst autoverkeer en/of zoekverkeer in het Koorkerkgebied tegengaan. Aangepast: De prullenbak bij de Lange Jan wordt verplaatst en geïntegreerd in het groen. Aangepast: De verharding tussen steunberen blijft gehandhaafd bij Nieuwe Kerk en Koorkerk Aangepast: De zitelementen in het groen zijn dieper in het groen gezet om meer ruimte te creëren tussen de zittende gebruikers en de weggebruikers. Aangepast: Er is een voetpad gecreëerd tussen het terras en het groene middengebied. Toegevoegd: Bij de bomen bij Onder den Toren wordt verharding vervangen door een groenvak.