26-001 Bijlage 1. Gedragscode integriteit burgemeester en wethouders gemeente Middelburg 2026

18

schending leiden. Dit risico van ‘netwerkcorruptie’ kan de integriteit en de kwaliteit van het lokaal bestuur onder druk zetten. Werkbezoeken, etentjes, recepties en netwerkbijeenkomsten zijn bedoeld om collegeleden in de gelegenheid te stellen zich inhoudelijk te informeren, noodzakelijke contacten te leggen en te onderhouden binnen en buiten de gemeente. De verplichting actief het ontstaan van de schijn tegen te gaan, betekent dat het gaan naar etentjes, recepties, werkbezoeken en netwerkbijeenkomsten op kosten van anderen waar mogelijk moet worden vermeden. Ook hier geldt een ‘nee, tenzij’. Naar het accepteren van excursies, evenementen, reizen en verblijven op kosten van anderen wordt in de regel met argwaan gekeken. Het is daarom beter alle schijn te vermijden en hiervoor eigen middelen aan te wenden. Een burgemeester en een wethouder accepteert bezoeken waarbij reis- en verblijfkosten door anderen betaald worden alleen bij hoge uitzondering. Een dergelijke invitatie dient altijd te worden besproken in het college. De invitatie mag alleen geaccepteerd worden als het bezoek aantoonbaar van groot belang is voor de gemeente en de schijn van corruptie minimaal is. Van een dergelijk werkbezoek wordt altijd een verslag gedaan aan het college. Uitgangspunten zijn hier eigen verantwoordelijkheid, transparantie en bereidheid om verantwoording af te leggen.

Bij het verlengen van de reis voor privédoeleinden worden de meerkosten voor reis en verblijf zelf betaald en zijn eventuele besparingen voor de gemeente. Het verlengen van de reis voor privédoeleinden aan het begin van de reis is niet toegestaan als de burgemeester of wethouder eerder dan noodzakelijk vertrekt om te herstellen van de reis of om te acclimatiseren aan de lokale omstandigheden. Met excursie wordt hier bedoeld een uitstapje van een collegelid met een groep mensen, met een educatief of informatief doeleind. Met werkbezoek wordt bedoeld een bezoek van een collegelid om kennis op te doen, overleg te plegen enz. Binnenlandse verblijven worden in principe vergoed op basis van een declaratie voor reis- en verblijfkosten, functionele consumpties, lunches en diners. Voorbeelden 1. Het college krijgt van een theater in Middelburg een gratis jaarkaart voor alle voorstellingen aangeboden. Mag deze kaart worden geaccepteerd? Nee, het aannemen van de kaart, is een overtreding van artikel 5.1 van de gedragscode. Een dergelijke kaart is een gericht geschenk voor de politieke ambtsdragers van Middelburg. 1.1. Alleen de wethouder Cultuur krijgt de kaart aangeboden. Het is voor het werk goed om te weten hoe het reilt en zeilt bij het theater. Mag deze kaart worden geaccepteerd? Nee, het aannemen van de kaart is ook nu een overtreding van artikel 5.1 van de gedragscode.

Het is ‘om te weten hoe het reilt en zeilt’ bij het theater voor deze wethouder niet noodzakelijk een kaart te hebben en het accepteren van een dergelijke gift roept mogelijk wel de schijn van corruptie op. Het college kan zich op een andere manier op de hoogte stellen over het theater of de theaterbranche, zoals het afleggen van een werkbezoek met een duidelijk werkprogramma. De kaart dient dus terug te worden gestuurd overeenkomstig artikel 5.1, derde lid, van de gedragscode. 2.

Het college subsidieert een jaarlijks wielerevenement vanwege haar doelstelling om een sportieve gemeente te zijn en zoveel mogelijk burgers in beweging te krijgen en in aanraking te laten komen met deze populaire sport. Het college vraagt aan de organisatie dertig vrijkaarten. Zij kunnen dan als ambassadeur van de gemeente aanwezig zijn. Mag dit?

19

Nee, dit zou het college niet moeten doen. In feite wordt er een geschenk gevraagd. Voor de organisatie is het moeilijk om nee te zeggen. Een dergelijk verzoek kan worden beschouwd als een oneigenlijke subsidieeis. Verder is het doel van de subsidie niet het zichtbaar maken van de gemeente. Dit laatste zou in relatie tot dit evenement ook bereikt kunnen worden door de burgemeester of een wethouder bij de opening een rol te laten vervullen. Een andere mogelijkheid is dat de gemeente voor raads- en collegeleden – los van de subsidieverstrekking – een aantal kaartjes aanschaft. 2.1. De organisatie van het wielerevenement biedt de gemeente dertig vrijkaartjes aan voor collegeleden plus partners. Men geeft daarbij aan dat men graag achtergrondinformatie wil geven over de organisatie van het evenement. Daarnaast zal er een rondleiding zijn inclusief uitleg over de veiligheidsaspecten, wegafzettingen, beperking van de geluidsoverlast en de samenwerking met de hulpdiensten. Na afloop van dit informatieve deel mogen de genodigden onder het genot van een hapje en drankje het evenement bijwonen. Mogen de wethouders een kaartje aannemen? Ja, dat mag. De uitnodiging heeft een duidelijk functioneel karakter; om zich goed te informeren over het evenement kan het noodzakelijk zijn om een en ander in de praktijk te zien.

Dat de genodigden een versnapering aangeboden krijgen valt binnen de grenzen van het redelijke. Voor partners geldt dit alles niet. Als zij het evenement willen bijwonen, moeten zij zelf een kaartje kopen. 3.

Een wethouder heeft een lezing gegeven op een bewonersbijeenkomst. Na afloop wordt een bos bloemen aangeboden. Mag de wethouder die aannemen?

Ja, de bos bloemen kan gezien worden als een geschenk dat uit hartelijkheid wordt gegeven en waarvan het niet accepteren de gever op dat moment ernstig in verlegenheid zou brengen. Het is bovendien niet het type geschenk dat de schijn van corruptie opwekt. 4.

De gemeente krijgt van een bedrijf met veel korting een videoconferencingsysteem aangeboden. Met dit systeem kan vanaf een andere locatie toch deelgenomen worden aan diverse elektronische overleggen. Zo laat het bedrijf zien goede besluitvorming zeer van belang te vinden en te willen ondersteunen. Mag deze faciliteit worden aangenomen?

Nee, het aannemen van het systeem, is een overtreding van artikel 5.1 van de gedragscode. Mocht het noodzakelijk zijn een dergelijk systeem aan te schaffen dan kan dat vanuit gemeentelijke middelen worden betaald. 5.

Het college krijgt van de directie van een lokale toeristische attractie een uitnodiging om de presentatie bij te wonen van hun nieuwe plannen. Daarbij zal ook een diner plaatsvinden met ondernemers uit de gemeente Middelburg. Mag de raad de uitnodiging accepteren?

Ja, de collegeleden mogen in principe ingaan op dit verzoek. Het is noodzakelijk voor het werk dat de collegeleden geïnformeerd worden. Niet alleen door gesubsidieerde organisaties, ook door commerciële partijen of andere belanghebbenden. Dergelijke uitnodigingen bieden collegeleden de mogelijkheid geïnformeerd te worden. Vaak gaat een dergelijk bezoek gepaard met een luxere aankleding van het werkbezoek, zoals een georganiseerde lunch of diner en door de organisatie geregeld vervoer. Zolang de aanwezigheid van de collegeleden kan worden beschouwd als functioneel, levert aanwezigheid geen overtreding van de gedragscode op. Aan de mate van luxe die geaccepteerd kan worden, zitten uiteraard grenzen. Alvorens op het verzoek in te gaan, is het verstandig dat het college zich hiervan rekenschap geeft. 6.

Het college nodigt zijn relaties uit voor het bijwonen van een optreden van bekende artiesten tijdens een festival in de stad. Daartoe zal het college zijn gasten ontvangen in een apart vak van de gemeente vlakbij het podium. Is dit een overtreding van de gedragscode?

Nee, dit is geen overtreding van de gedragscode. Het is voor de burgers van de gemeente Middelburg noodzakelijk dat het college zijn netwerk onderhoudt. Het college zal in het kader hiervan op gezette tijden

20

zelf initiatieven ontplooien. Het organiseren van bijeenkomsten ter representatie van de gemeente is geen handeling die de (schijn van) corruptie oproept, in tegenstelling tot het accepteren van een uitnodiging. Wel dient zeker gesteld te worden dat de kosten (moreel) te verantwoorden zijn en dat tijdens het netwerken zelf geen valse verwachtingen worden gewekt of onrechtmatige beloften worden gedaan PARAGRAAF 6: GEBRUIK VAN VOORZIENINGEN VAN DE GEMEENTE De wettelijke grondslag voor de rechtspositie van collegeleden is de Gemeentewet (artikel 44 e.v., artikel 66). Bepaald is dat de burgemeester en de wethouders geen andere vergoedingen mogen ontvangen ten laste van de gemeente dan die bij of krachtens wet mogen worden toegekend. De rechtspositie is uitgewerkt in het Rechtspositiebesluit decentrale politieke ambtsdragers en de Regeling rechtspositie decentrale politieke ambtsdragers. Aan bestuurders worden de voorzieningen, vergoedingen en andere verstrekkingen in bruikleen geboden die een goed functioneren van de bestuurders mogelijk maken. Leidend hierin is de Regeling rechtspositie burgemeester en wethouder Middelburg 2019. Uitgangspunt is hier dat zo weinig mogelijk uitgaven door de bestuurder zelf worden gedaan via zijn of haar privérekening.

Geldstromen tussen de rekening van het bestuursorgaan en de persoonlijke rekening van de bestuurder maken een zwaardere controle op de uitgaven noodzakelijk. De bestuurder zal zich nauwgezet moeten houden aan de regels en procedures die er met het oog hierop voor hem/haar gelden. Bij buitenlandse dienstreizen zijn de uitgangspunten eigen verantwoordelijkheid, transparantie en bereidheid om verantwoording af te leggen. De beoordeling van de noodzaak van de buitenlandse dienstreis ligt bij het college van burgemeester en wethouders. Buitenlandse reizen, werkbezoeken en verblijven worden altijd vooraf gemeld en besproken in het college. Bij de besluitvorming dient het gemeentebelang een doorslaggevende factor te zijn. Voorwaarde om op een uitnodiging in te gaan is de controleerbaarheid en verifieerbaarheid. Buitenlandse reizen, werkbezoeken en verblijven worden in principe vergoed op basis van declaratie van gemaakte kosten. De kosten komen ten laste van het centrale budget reis- en verblijfkosten leden college. In bijzondere gevallen kan het college besluiten dat de kosten voor reis, werkbezoek en verblijf ten laste komen van projectgelden. In dat geval wordt door het betreffende project aan de gemeentesecretaris opgaaf gedaan van de kosten van reis en verblijf voor het betrokken collegelid, respectievelijk de betrokken collegeleden.

Over representatieve uitgaven (van enige omvang) door collegeleden in het buitenland worden vooraf per reis afspraken gemaakt. Door de gemeente worden in principe alleen reis- en verblijfkosten betaald voor het collegelid. Indien het collegelid door een partner wordt vergezeld, komt dit voor eigen rekening. Indien gereisd wordt per vliegtuig, wordt er economy class gereisd. Upgraden naar bijvoorbeeld premium economy of business class komt voor eigen rekening. Bovenstaande geldt niet voor de meer reguliere (buitenlandse) dienstreizen naar een Europese instelling of een dienstreis naar een zusterstad in het buitenland. Bij dit laatste moet worden gedacht aan een bezoek aan een gemeente in het buitenland waarmee de gemeente Middelburg een stedenband onderhoudt. Europese instellingen zijn instellingen van de Europese Unie, te weten: de Europese Commissie; de Raad van de EU;

21

-

het Europees Parlement; de Europese Raad; het Hof van Justitie van de Europese Unie; de Europese Rekenkamer; de Europese Centrale Bank.

Stelregel is dat privé gebruik van gemeentelijke voorzieningen niet is toegestaan, tenzij ander gebruik in regels en procedures is vastgelegd. Bestuurders kunnen op basis van een overeenkomst ter zake voor zakelijk gebruik mobiele telefoon en een computer in bruikleen ter beschikking krijgen. Voorbeelden 1. Het is campagnetijd. Een wethouder staat op het punt om met fractiegenoten de markt op te gaan om gesprekken aan te knopen met potentiële kiezers. Op een kopieermachine in het gemeentehuis wil het wethouder duizend flyers en tweehonderd exemplaren van het verkiezingsprogramma uitprinten om uit te delen. Mag dit? Nee. Dit is een overtreding van artikel 6.5 van de gedragscode. In dit geval beschermt deze regelgeving het ‘eerlijke speelveld’ voor alle partijen en kandidaten die meedingen naar een zetel in de raad. Als zittende partijen hun campagnemateriaal gratis verkrijgen, hebben zij een voorsprong ten opzichte van nieuwkomers. 2.

Een wethouder gaat met de trein naar een partijbijeenkomst van zijn politieke partij. Mag het treinkaartje vergoed worden als reiskosten voor de uitoefening van zijn functie?

Nee, het declareren bij de gemeente Middelburg is in overtreding met artikel 6.2 en 6.3 van de gedragscode. Hoewel het van belang is voor het politieke werk dat een wethouder op de hoogte is van de standpunten van zijn partij, wordt het bijwonen van partijbijeenkomsten niet gezien als werk voor de gemeente Middelburg. Het budget van de partij is bedoeld voor het tegemoetkomen in deze kosten. 3.

De burgemeester heeft een niet-ambtsgebonden nevenfunctie en is gevraagd om in die rol een workshop te verzorgen voor de betreffende organisatie. Voor de workshop zijn hand-outs nodig. Mag de burgemeester dit workshopmateriaal afdrukken op kopieermachines van de gemeente?

Nee, een niet-ambtsgebonden nevenfunctie wordt vervuld op persoonlijke titel en daarvoor is het niet toegestaan gebruik te maken van de gemeentelijke faciliteiten. PARAGRAAF 7: UITVOERING GEDRAGSCODE De raad is het hoogste bestuursorgaan en als zodanig verantwoordelijk voor de inhoud van de gedragscode, voor een eenduidige interpretatie en voor wijziging/aanvulling daarvan bij leemtes of onduidelijkheden. De burgemeester heeft de wettelijke taak om de bestuurlijke integriteit van zijn of haar gemeente te bevorderen (artikel 170, tweede lid, Gemeentewet). Hiermee is de verantwoordelijkheid voor de portefeuille ‘integriteit’ duidelijk belegd. De wettelijke bepalingen bieden de ruimte om naar gelang de situatie handelend op te treden, waarbij niet alleen gedacht moet worden aan het optreden bij incidenten. Belangrijk onderdeel is ook de preventie: ervoor te zorgen dat integriteit en integriteitsbewustzijn in de bestuurlijke gremia besproken blijven en daarbij afspraken te maken over een regelmatige bespreking, bijvoorbeeld één of twee keer per jaar, van het thema integriteit, zowel met de raad als binnen het college. De burgemeester hoeft hier niet alleen voor te staan. Een daartoe aangewezen contactpersoon of vertrouwenspersoon (bijvoorbeeld de griffier of integriteitscoördinator) kan hier in relatie tot de raad eveneens een belangrijke rol in spelen. Voorbeeld

22

1.

De burgemeester houdt een blog bij op internet. De blog wordt veel gelezen. De burgemeester geeft een ongezouten mening over allerlei onderwerpen, ook over onderwerpen die in de raad besproken worden. In de laatste blog suggereert de burgemeester dat een raadslid van een oppositiepartij mogelijk via de raad geld heeft geregeld voor een stichting waar hij zelf bij betrokken is. Is dit in overeenstemming met het uitgangspunt van zorgvuldige handhaving van de gedragscode?

Nee, dit is niet de manier waarop je een vermoeden van een schending van de gedragscode meldt. Deze manier van communiceren is in tegenspraak met artikel 7.2 van de gedragscode en het Protocol integriteitsmeldingen politieke ambtsdragers 2024. Als de burgemeester vermoedt dat een raadslid zich mogelijk schuldig heeft gemaakt aan overtreding van de gedragscode, schrijft het protocol de te volgen procedure voor.

23