25-138 Bijlage 1. Concept Programmabegroting 2026 en meerjarenraming 2027-2029
Tekst van het document
gehaald kan worden. Tegelijkertijd bestaat, door de opbouw
prijsinflaties af te dekken.
van voorliggende voorzieningen, het risico dat de taakstelling niet wordt gehaald of pas later gerealiseerd kan worden. In de
Voor de hogere Wmo kosten als gevolg van vergrijzing is dit
begroting 2026 zal dit risico vertaald worden in de paragraaf
nog niet het geval. In afwachting van de kostenontwikkeling
weerstandsvermogen en risicobeheersing. Het advies is deze
Wmo zullen deze middelen op een stelpost worden geraamd.
bijstelling van de taakstelling op te volgen. Dit advies sluit aan
Indien toekomstige kostenstijgingen zich voordoen zullen deze
bij de conclusies van de commissie-Van Ark: De uitvoering van
78
Concept programmabegroting 2026 / Programma's / Sociaal Domein / Invulling van financiële ruimte kadernota 2026-2029
deze hervorming staat onder grote financiële druk en is ook verder
19. Formatie-uitbreiding WMO & Jeugd
uitgewerkt in de Voorjaarsnota van het Rijk waarin gemeenten
Naast de structurele uitbreiding van 1,3 fte voor Wmo-consulenten
extra middelen toegekend hebben gekregen voor 2027 en 2028.
en 1 fte voor Jeugdconsulent, voortkomend uit landelijke
De maatregelen uit de agenda leiden tot forse bezuinigingen,
en lokale ontwikkelingen, is voor de jaren 2026 en 2027
terwijl de uitgaven aan jeugdzorg juist blijven stijgen. Het is niet
een tijdelijke uitbreiding met extra fte’s noodzakelijk om de
wenselijk en niet haalbaar om de beoogde besparingen vanaf
Toegang in Middelburg adequaat te kunnen blijven ondersteunen.
2026 te handhaven.
De noodzaak voor extra formatie is onder meer het gevolg
18. Taakstelling Jeugd 2028 en verder
de inkomensafhankelijke eigen bijdrage voor de Wmo wordt
Verhoging taakstelling Jeugd met 20%
ingevoerd. De verwachting is dat de invoering van deze
Sommige gemeenten hebben het maximale moeten inboeken
wetswijziging een dempend effect heeft op het aantal aanvragen
om tot een sluitende begroting te komen. In 2025 is besloten
voor huishoudelijke ondersteuning. Daarnaast vraagt de transitie
gefaseerd een oplopende bedrag als taakstelling in te boeken.
van maatwerkvoorzieningen naar algemene voorzieningen, en
Dit was gebaseerd op 50% van de opbrengst mogelijkheden
ontwikkelingen die pas vanaf 2028 hun beslag krijgen, zoals de
uit de Hervormingsagenda Jeugd. Uit de voorjaarsnota blijkt
vorming van het Stevig Lokaal Team en de nieuwe inkoop Jeugd
van het uitgestelde moment waarop de wetswijziging inzake
dat het uitgangspunt van het Rijk over de financiering van
in het kader van de Hervormingsagenda Jeugd, extra capaciteit.
Jeugdzorg en de opbrengst mogelijkheden vanaf 2028 zijn
Naar verwachting zullen deze veranderingen leiden tot een afname
invulling zal krijgen. zie ook hieronder. Omdat Middelburg een zeer
van het aantal aanvragen bij de Toegang. Tot die tijd is het
voorzichtige benadering heeft gekozen in 2025 wordt voorgesteld
echter essentieel om het toegenomen aantal aanvragen binnen de
om de taakstelling over het haalbare opbrengsten met 20% te
wettelijke termijnen en met minimale wachttijd af te handelen.
verhogen (wordt 70%). Indien de uitkomsten van het Rijk hier aanleiding toe geven zal het effect op deze taakstelling opnieuw
20. Sociaal Beheer
worden bekeken.
Hiervoor is al een beleidswens opgenomen via het
Indexering opbrengst Hervormingsagenda
passende vorm om het sociaal beheer te organiseren. In eerste
Bij het vaststellen van de begroting voor 2025 is besloten om
instantie was het de bedoeling om de uitvoering bij Vizita onder te
een taakstelling voor de Jeugdzorg op te nemen (zie hierboven).
brengen. Het is helaas niet gelukt om tot werkbare en betaalbare
kadernotaproces. Vanaf 2024 wordt er gezocht naar een
Deze taakstelling is gebaseerd op de verwachte ontwikkeling van
afspraken te komen. Op verschillende locaties stopt de zittende
de hervormingsagenda. Binnen de besparingsdoelstellingen van
beheerder, danwel loopt de beheeropdracht af. In het Getij stopt
1 miljard euro van het Rijk zijn maatregelen geformuleerd. Door
per 1 juni 2025 ’s Heerenloo met het beheer. In het Palet en
de onder punt g aangekondigde indexering van de opbrengst
van Cittershoff stopt per 1 augustus 2025 de beheeropdracht
Jeugdzorg zijn de doelstellingen, en hiermee de geformuleerde
voor de huidige beheerder. In Hof van Buren wordt het beheer
doelstellingen, uit de hervormingsagenda met 50% (507 miljard
overdag voorlopig uitgevoerd door Herstel Talent, maar moet er
euro) bijgsteld. In eerdere berichtgeving is aangegeven dat een
voor avondopenstelling beheer geregeld worden. In het Dorpshuis
aantal van deze doelstellingen haalbaar is, maar voor sommige
in Nw en St Joosland stopt de huidige beheerder in april 2026. Om
andere nog onzeker. Bij het eerder bepalen van de taakstelling is
de beheertaken goed op te kunnen vangen, is voor de komende
uitgegaan van alleen de haalbare doelstellingen, die het Rijk nu
jaren aanvullend budget nodig. Op basis van het huidige budget
bijsteld. Dit levert, door de indexering, een landelijke besparing op
(€ 175.000), de gereserveerde middelen in de Kadernota 2026 –
van ruim 980 miljoen euro (was 650 miljoen euro). Voor Middelburg
2029 (€ 290.000) en de huidige aanvraag (€ 175.000) komt het
is dit bedrag berekend op 3,1 miljoen euro (was 2,1 miljoen euro).
totale beschikbare budget op structureel € 640.000.
Uitgaande van hetzelfde uitgangspunt, maar rekening houdend met de indexering, kan de taakstelling kan voor 2029 worden
21. Activiteiten speeltuinvoorziening Van Epenpark
verhoogd naar 2,1 miljoen euro (70% van de haalbare doelstelling
Betrokken inwoners willen speeltuin Van Epenpark nieuw leven
Hervormingsagenda Jeugd van € 3.1 miljoen).
inblazen. Voorheen werd de speeltuin beheerd door een speeltuinvereniging. Na het beëindigen van deze vereniging
79
Concept programmabegroting 2026 / Programma's / Sociaal Domein / Invulling van financiële ruimte kadernota 2026-2029
is het beheer van de speeltuin en het bijbehorende gebouw teruggevallen aan de gemeente. De speeltuin is dagelijks open (behalve op zondag), maar er worden niet of nauwelijks nog activiteiten georganiseerd. Twee inwoners willen diverse activiteiten organiseren voor verschillende doelgroepen. Het doel is om de speeltuin beter te benutten als plek waar laagdrempelige ontmoeting tussen inwoners kan plaatsvinden, waardoor er meer verbinding in de wijk ontstaat (zie ook doelstelling 1, prestatie 2).
80
Concept programmabegroting 2026 / Programma's / Sociaal Domein / Beleidsindicatoren
Beleidsindicatoren Beleidsindicatoren
2019
2020
2021
2022
2023
2024
Middelburg
790,5
785,2
804,8
822,2
817,9
nnb
Nederland
793,9
795,9
805,5
825,4
836,6
nnb
Middelburg
1,0
2,0
2,0
2,0
2,0
nnb
Nederland
1,0
1,0
1,0
1,0
1,0
nnb
Kinderen in uitkeringsgezin [%]
Middelburg
7,0
8,0
7,0
7,0
7
nnb
Nederland
6,0
6,0
5,0
6,0
6
nnb
Netto arbeidsparticipatie [%]
Middelburg
68,2
67,9
70,8
71,90
73,00
73,7
Nederland
68,8
68,4
70,4
72,20
73,10
73,2
Middelburg
2
3
2
2
2
nnb
Banen [per 1.000 inwoners van 15-64 jaar] Jongeren met een delict voor de rechter [%]
Werkloze jongeren [%]
Nederland
2
2
2
1
2
nnb
Middelburg
409,7
481,0
432,1
370,1
370,1
374,1
Nederland
381,7
459,7
367,5
34,8
344,8
343,6
Middelburg
117,8
89,5
69,0
89,2
104,1
126,8
Nederland
207,0
202,0
133,0
197,7
191.5
203,1
Jongeren met jeugdhulp (in % van alle jongeren Middelburg
11,6
12,0
13,8
11,9
15,3
17,2
Nederland
12,3
11,9
12,9
10,7
13,5
13,7
Jongeren met jeugdbescherming (in % van alle Middelburg
1,5
1,5
1,7
1,4
1,5
1,5
Personen met een bijstandsuitkering [per 10.000 inwoners] Lopende re-integratievoorzieningen [per 10.000 inwoners van 15-64 jaar]
tot 18 jaar) [%]
jongeren tot 18 jaar) [%] Nederland
1,2
1,2
1,2
1,1
1,1
1
Jongeren met jeugdreclassering (in % van alle Middelburg
0,5
0,6
0,6
0,5
0,4
0,3
Nederland
0,4
0,4
0,3
0,3
0,3
0,4
Cliënten met een maatwerkarrangement Wmo Middelburg
790
760
720
700
710
730
670
700
702
710
700
720
jongeren van 12 tot 23 jaar) [%]
[per 10.000 inwoners] Nederland
81
Concept programmabegroting 2026 / Programma's / Sociaal Domein / Wat mag het kosten?
Wat mag het kosten? 6 Sociaal domein
Rekening
Begroting
Begroting
Begroting
Begroting
Begroting
2024
2025
2026
2027
2028
2029
6.01.0 Samenkracht en burgerpart
9.299
20.308
7.591
7.571
7.677
7.915
6.02.0 Toegang en eerstelijnsvoorz
10
0
0
0
0
0
6.03.0 Inkomensregelingen
35.485
38.313
36.431
37.252
38.058
39.131
6.04.0 WSW en beschut werken
6.031
6.328
5.909
5.869
5.775
5.408
6.05.0 Arbeidsparticipatie
Overzicht taakvelden Lasten
2.978
3.078
3.157
3.315
3.530
3.766
6.07.1 Maatwerkdienstberlening 18+
0
0
0
0
0
0
6.07.1 Maatwerkdienstverlening 18+
0
0
0
0
0
0
6.07.2 Maatwerkdienstverlening 18-
0
0
0
0
0
0
6.08.2 Geescaleerde zorg 18-
0
0
0
0
0
0
6.21.0 Toegang en eerstel vz WMO
500
673
808
834
789
814
6.22.0 Toegang eerstelijns vz jeugd
2.795
2.129
2.126
2.198
2.269
2.341
6.23.0 Toegang en eerstel vz integr
6.445
7.743
7.707
7.958
6.879
7.168
6.60.0 Hulpmiddelen en diensten WMO
2.716
2.754
2.870
2.898
2.960
3.025
6.71.1 Huishoudelijke hulp WMO
4.881
5.182
5.400
5.636
5.861
6.009
6.71.2 Begeleiding WMO
3.710
3.849
4.040
4.234
4.425
4.430
6.71.3 Dagbesteding WMO
2.306
2.522
2.618
2.755
2.859
2.968
6.71.b Begeleiding (WMO)
0
0
0
0
0
0
6.72.a Jeugdhulp begeleiding
2.896
0
0
0
0
0
6.72.b Jeugdhulp behandeling
2.224
0
0
0
0
0
6.72.c Jeugdhulp dagbesteding
3.610
0
0
0
0
0
6.72.d Jeugdhulp zonder verblijf ov.
486
0
0
0
0
0
6.73.a Pleegzorg
762
0
0
0
0
0
6.73.b Gezinsgericht
1.004
0
0
0
0
0
6.73.c Jeugdhulp met verblijf overig
2.931
0
0
0
0
0
6.74.a Jeugd beh. GGZ zo verblijf
3.869
0
0
0
0
0
6.74.b Jeugdh crisis/LTA/GGZ-verblij
1.885
0
0
0
0
0
6.74.c Gesloten plaatsing
1.589
0
0
0
0
0
123
102
104
110
112
114
6.75.2 Jeugdhulp ambulant regionaal
0
10.521
11.556
11.903
12.260
12.628
6.76.1 Jeugdhulp met verblijf lokaal
100
110
113
115
118
120
6.76.2 Jeugdhulp met verblijf region
0
10.356
11.372
11.713
12.064
12.426
6.76.3 Jeugdhulp met verblijf landel
0
722
1.003
1.033
1.064
1.096
6.79.1 PGB WMO
214
265
279
302
312
321
6.79.2 PGB Jeugd
255
170
173
182
186
189
6.81.2 Maatsch en vrouwenopv WMO
33
15
16
16
16
17
6.81.b Maatsch- en vrouwenopv (WMO)
67
665
454
151
155
158
6.82.1 Jeugdbescherming
0
1.486
1.712
1.763
1.816
1.871
6.82.2 Jeugdreclassering
0
213
282
291
299
308
6.75.1 Jeugdhulp ambulant lokaa
82
Concept programmabegroting 2026 / Programma's / Sociaal Domein / Wat mag het kosten?
6 Sociaal domein
Rekening
Begroting
Begroting
Begroting
Begroting
Begroting
2024
2025
2026
2027
2028
2029
6.82.a Jeugdbescherming
858
0
0
0
0
0
6.82.b Jeugdreclassering
73
0
0
0
0
0
6.92.0 Coordinatie en beleid jeugd
0
32
38
39
40
41
100.132
117.536
105.758
108.137
109.525
112.264
6.01.0 Samenkracht en burgerpart
7.068
5.296
746
579
599
621
6.02.0 Toegang en eerstelijnsvoorz
10
0
0
0
0
0
23.293
23.289
23.685
24.172
24.746
25.268
6.04.0 WSW en beschut werken
0
0
0
0
0
0
6.05.0 Arbeidsparticipatie
0
0
0
0
0
0
6.07.1 Maatwerkdienstberlening 18+
0
0
0
0
0
0
6.07.1 Maatwerkdienstverlening 18+
0
0
0
0
0
0
6.07.2 Maatwerkdienstverlening 18-
0
0
0
0
0
0
Totaal lasten Baten
6.03.0 Inkomensregelingen
6.08.2 Geescaleerde zorg 18-
0
0
0
0
0
0
6.21.0 Toegang en eerstel vz WMO
0
0
0
0
0
0
6.22.0 Toegang eerstelijns vz jeugd
7
0
0
0
0
0
6.23.0 Toegang en eerstel vz integr
183
58
57
60
62
64
6.60.0 Hulpmiddelen en diensten WMO
0
10
5
5
6
6
394
362
377
1.139
1.139
1.139
6.71.2 Begeleiding WMO
0
0
0
0
0
0
6.71.3 Dagbesteding WMO
0
0
0
0
0
0
6.71.b Begeleiding (WMO)
0
0
0
0
0
0
6.72.a Jeugdhulp begeleiding
0
0
0
0
0
0
6.72.b Jeugdhulp behandeling
0
0
0
0
0
0
6.72.c Jeugdhulp dagbesteding
0
0
0
0
0
0
6.72.d Jeugdhulp zonder verblijf ov.
0
0
0
0
0
0
6.73.a Pleegzorg
0
0
0
0
0
0
6.73.b Gezinsgericht
0
0
0
0
0
0
6.73.c Jeugdhulp met verblijf overig
0
0
0
0
0
0
6.74.a Jeugd beh. GGZ zo verblijf
0
0
0
0
0
0
6.74.b Jeugdh crisis/LTA/GGZ-verblij
0
0
0
0
0
0
6.74.c Gesloten plaatsing
0
0
0
0
0
0
6.75.1 Jeugdhulp ambulant lokaa
0
0
0
0
0
0
6.71.1 Huishoudelijke hulp WMO
6.75.2 Jeugdhulp ambulant regionaal
0
0
0
0
818
848
6.76.1 Jeugdhulp met verblijf lokaal
0
0
0
0
0
0
6.76.2 Jeugdhulp met verblijf region
0
0
0
0
0
0
6.76.3 Jeugdhulp met verblijf landel
0
0
0
0
0
0
6.79.1 PGB WMO
0
0
0
0
0
0
6.79.2 PGB Jeugd
0
0
0
0
0
0
6.81.2 Maatsch en vrouwenopv WMO
0
0
0
0
0
0
6.81.b Maatsch- en vrouwenopv (WMO)
313
306
306
0
0
0
6.82.1 Jeugdbescherming
0
0
0
0
0
0
6.82.2 Jeugdreclassering
0
0
0
0
0
0
83
Concept programmabegroting 2026 / Programma's / Sociaal Domein / Wat mag het kosten?
6 Sociaal domein
Rekening
Begroting
Begroting
Begroting
Begroting
Begroting
2024
2025
2026
2027
2028
2029
6.82.a Jeugdbescherming
0
0
0
0
0
0
6.82.b Jeugdreclassering
0
0
0
0
0
0
6.92.0 Coordinatie en beleid jeugd
0
0
0
0
0
0
31.267
29.320
25.177
25.954
27.370
27.946
6.01.0 Samenkracht en burgerpart
-2.232
-15.013
-6.845
-6.993
-7.078
-7.294
6.02.0 Toegang en eerstelijnsvoorz
-0
0
0
0
0
0
6.03.0 Inkomensregelingen
-12.192
-15.024
-12.746
-13.080
-13.312
-13.863
6.04.0 WSW en beschut werken
-6.031
-6.328
-5.909
-5.869
-5.775
-5.408
6.05.0 Arbeidsparticipatie
Totaal baten Saldo
-2.978
-3.078
-3.157
-3.315
-3.530
-3.766
6.07.1 Maatwerkdienstberlening 18+
0
0
0
0
0
0
6.07.1 Maatwerkdienstverlening 18+
0
0
0
0
0
0
6.07.2 Maatwerkdienstverlening 18-
0
0
0
0
0
0
6.08.2 Geescaleerde zorg 18-
0
0
0
0
0
0
6.21.0 Toegang en eerstel vz WMO
-500
-673
-808
-834
-789
-814
6.22.0 Toegang eerstelijns vz jeugd
-2.787
-2.129
-2.126
-2.198
-2.269
-2.341
6.23.0 Toegang en eerstel vz integr
-6.263
-7.685
-7.649
-7.898
-6.818
-7.104
6.60.0 Hulpmiddelen en diensten WMO
-2.715
-2.744
-2.865
-2.892
-2.955
-3.019
6.71.1 Huishoudelijke hulp WMO
-4.487
-4.820
-5.023
-4.497
-4.722
-4.870
6.71.2 Begeleiding WMO
-3.710
-3.849
-4.040
-4.234
-4.425
-4.430
6.71.3 Dagbesteding WMO
-2.306
-2.522
-2.618
-2.755
-2.859
-2.968
6.71.b Begeleiding (WMO)
0
0
0
0
0
0
6.72.a Jeugdhulp begeleiding
-2.896
0
0
0
0
0
6.72.b Jeugdhulp behandeling
-2.224
0
0
0
0
0
6.72.c Jeugdhulp dagbesteding
-3.610
0
0
0
0
0
6.72.d Jeugdhulp zonder verblijf ov.
-486
0
0
0
0
0
6.73.a Pleegzorg
-762
0
0
0
0
0
6.73.b Gezinsgericht
-1.004
0
0
0
0
0
6.73.c Jeugdhulp met verblijf overig
-2.931
0
0
0
0
0
6.74.a Jeugd beh. GGZ zo verblijf
-3.869
0
0
0
0
0
6.74.b Jeugdh crisis/LTA/GGZ-verblij
-1.885
0
0
0
0
0
6.74.c Gesloten plaatsing
-1.589
0
0
0
0
0
-123
-102
-104
-110
-112
-114
6.75.2 Jeugdhulp ambulant regionaal
0
-10.521
-11.556
-11.903
-11.442
-11.780
6.76.1 Jeugdhulp met verblijf lokaal
-100
-110
-113
-115
-118
-120
6.76.2 Jeugdhulp met verblijf region
0
-10.356
-11.372
-11.713
-12.064
-12.426
6.76.3 Jeugdhulp met verblijf landel
0
-722
-1.003
-1.033
-1.064
-1.096
6.79.1 PGB WMO
-214
-265
-279
-302
-312
-321
6.79.2 PGB Jeugd
-255
-170
-173
-182
-186
-189
6.81.2 Maatsch en vrouwenopv WMO
-33
-15
-16
-16
-16
-17
6.81.b Maatsch- en vrouwenopv (WMO)
246
-359
-148
-151
-155
-158
6.82.1 Jeugdbescherming
0
-1.486
-1.712
-1.763
-1.816
-1.871
6.82.2 Jeugdreclassering
0
-213
-282
-291
-299
-308
6.75.1 Jeugdhulp ambulant lokaa
84
Concept programmabegroting 2026 / Programma's / Sociaal Domein / Wat mag het kosten?
6 Sociaal domein
Rekening
Begroting
Begroting
Begroting
Begroting
Begroting
2024
2025
2026
2027
2028
2029
6.82.a Jeugdbescherming
-858
0
0
0
0
0
6.82.b Jeugdreclassering
-73
0
0
0
0
0
0
-32
-38
-39
-40
-41
-68.865
-88.216
-80.582
-82.182
-82.155
-84.318
6.92.0 Coordinatie en beleid jeugd Totaal overzicht taakvelden
85
Concept programmabegroting 2026 / Programma's / Volksgezondheid en milieu
Volksgezondheid en milieu
We hanteren een brede aanpak waarbij gezondheid wordt meegenomen in alle relevante beleidsdomeinen, de zogeheten Health in All Policies-benadering. Gezondheid raakt niet
Preventie speelt een steeds grotere rol in het landelijke
alleen het sociaal domein, maar ook het ruimtelijk domein. Dankzij
gezondheidsbeleid, onder andere via het Gezond en Actief
de veranderingen in het sociaal domein en de Omgevingswet
Leven Akkoord (GALA) en het Integraal Zorgakkoord (IZA). Deze
kunnen we gezondheid steeds beter verbinden met andere
akkoorden versterken elkaar en richten zich op een gezonde
gemeentelijke taken.
generatie in 2040 en toegankelijke, betaalbare zorg. Middelburg werkt hierin samen met partners zoals de GGD, zorgverzekeraars en zorgaanbieders.
Beleidskader
– Uitwerking afvalbeleid Middelburg na pilotfase (2020 t/m 2027) – Regionale Energie Strategie Zeeland 1.0 (2021 vastgesteld)
Vastgestelde gemeentelijke beleidsnota's:
– Transitievisie Warmte (vastgesteld in 2021)
– Plan van aanpak Brede SPUK
– Regionale Structuur Warmte Zeeland (vastgesteld in 2021)
– Preventie- en Handhavingsplan 2023-2026
– Groenbeleidsplan Gemeente Middelburg 2016–2026
– Omgevingsvisie Middelburg 2050
– Stedelijk Waterprogramma 2021-2030
– Middelburgs model "Inhoudelijk kader transformatieproces ‘Beweging naar voren’ " – Klimaatbestendige Middelburgse samenleving 2018-2050
86
Concept programmabegroting 2026 / Programma's / Volksgezondheid en milieu / Wat willen we bereiken?
Wat willen we bereiken?
sectoren samen werken aan een gemeenschappelijk doel: een gezonde en veerkrachtige gemeenschap.
Maatschappelijk effect - Volksgezondheid Preventie op het gebied van gezondheid heeft de afgelopen jaren
Doelstellingen - Milieu
een grotere rol gekregen in landelijke regelingen als GALA en het
1.
Voorzien in de behoeften van de huidige generaties, zonder de
IZA. In het IZA worden op regioniveau afspraken gemaakt met als
mogelijkheden van toekomstige generaties te beperken om
doel de zorg voor iedereen toegankelijk, kwalitatief en betaalbaar
gezond en goed te kunnen leven.
te houden. De ambitie van het GALA is een gezonde generatie
2.
Energieneutraal en klimaatadaptief in 2050.
in 2040 en richt zich voornamelijk op de lokale samenwerking.
3.
Minder afval en meer hergebruik van grondstoffen.
Deze akkoorden hebben veel overlap en versterken elkaar. Samen met diverse partijen, waaronder de GGD, zorgverzekeraar en zorgaanbieders wordt samengewerkt om de doelen vanuit de akkoorden te halen.
Wat gaan we daarvoor doen? Volksgezondheid Positieve gezondheid: een brede blik op gezondheid
We pakken de gezondheidsvraagstukken vanuit een breed
Middelburgse inwoners gezond maken én houden
perspectief aan, waarbij we de verschillende domeinen
De GGD Zeeland geeft namens de dertien Zeeuwse
overstijgen. Deze aanpak staat ook wel bekend als de ‘Health
gemeenten uitvoering aan de wettelijke taak op het
in All Policies-benadering’. Dit houdt in dat gezondheid in alle
gebied van preventief gezondheidsbeleid, zoals beschreven
beleidsdomeinen wordt meegewogen. Gezondheid heeft veel
in de Wet publieke gezondheid. De GGD voorziet vanuit
raakvlakken met de rest van het ‘sociaal domein’ (Jeugdwet, Wmo,
beschikbare gezondheidscijfers en onderzoekgegevens de
Participatiewet), maar ook met het ruimtelijk domein (gezonde
gemeente met (onderbouwde) inzichten. Zij vertalen deze naar
leefomgeving, wonen). Door de veranderingen in het sociaal
benodigde interventies en/of regionale en lokale projecten
domein (2015) en de Omgevingswet (2024) hebben we meer
op volksgezondheidsthema’s.
mogelijkheden om gezondheidstaken te verbinden met andere taken van de gemeente (sociaal, ruimtelijk, handhaving).
De lokale samenwerking tussen het medisch en het sociaal domein versterken
Maatschappelijk effect - Milieu
Het is essentieel dat partners elkaar beter weten te vinden en
Een gezonde, duurzame samenleving en leefomgeving en een
effectief samenwerken. Als gemeente nemen wij een faciliterende
duurzame ontwikkeling van de gemeente.
rol op ons, waarbij we verbindingen leggen tussen verschillende partijen en hen ondersteunen in hun samenwerking. We zetten in
Doelstelling - Volksgezondheid
op het door ontwikkelen van de lokale samenwerking tussen het
Speerpunt van ons beleid is de zogenaamde ‘beweging naar
medisch/zorgdomein en het sociaal domein. Dit willen we bereiken
voren’, waarbij we streven naar een uitgebreid aanbod van
door o.a. het verder uitrollen Welzijn op Recept, Kerngezond en
voorliggende voorzieningen. Binnen onze gemeente streven we
de andere ketenaanpakken waar ook een directe relatie ligt met
naar het verschuiven van de focus van een curatieve aanpak
de 1e lijn (huisartsenzorg). Het gedachtegoed van ‘Kerngezond’
(genezing) naar een preventieve en amplitieve (versterking)
wordt onderzocht.
strategie. Hiermee willen we niet alleen gezondheidsproblemen voorkomen, maar ook actief bijdragen aan een verbetering van
Gezonde keuze is de makkelijke keuze
de algehele levenskwaliteit van onze inwoners. De sleutel tot
Als gemeente willen we dat de gezonde keuze de makkelijke keuze
deze beweging is een sterke verbinding tussen het medische,
is. Daarom ondersteunen we de JOGG-aanpak, die zich richt op
sociale en fysieke domein. Door intensieve samenwerking tussen
alle kinderen en jongeren van -9 maanden tot en met 23 jaar.
deze domeinen kunnen we vroegtijdig signaleren en ingrijpen,
JOGG maakt de leefomgevingen waarin zij zich bevinden (thuis,
waardoor we problemen bij de bron aanpakken. Dit vraagt om
school, buurt, sport, vrije tijd, werk en social media) gezonder
een geïntegreerde aanpak, waarbij professionals uit verschillende
door te werken aan essentiële voorwaarden. De belangrijkste
87
Concept programmabegroting 2026 / Programma's / Volksgezondheid en milieu / Wat gaan we daarvoor doen?
thema’s waar we ons (blijvend) op in zetten zijn: Bewegen, Gezond
voelen, waardoor hun kwaliteit van leven aanzienlijk verbetert. We
Gewicht, Mentale Gezondheid, Water drinken en Rookvrij.
trainen gemeentelijke medewerkers en lokale ondernemers en verbeteren de openbare ruimte om deze toegankelijker te maken
Implementatie van de vijf ketenaanpakken
voor mensen met dementie. Via de wijknetwerken bespreken
De afspraken uit zowel IZA als GALA komen samen in de
we signalen, knelpunten en goede voorbeelden (leernetwerken).
inrichting van vijf verschillende ketenaanpakken, zijn gericht op
De communicatie wordt verzorgd door en voor inwoners, wat
verschillende doelgroepen, van jong tot oud.
bijdraagt aan het vergroten van het bewustzijn over dementie.
1.
Ketenaanpak Gecombineerde Leefstijlinterventie (GLI) voor
Uitvoeren wettelijke taken WPG
volwassenen met overgewicht en obesitas:
Tevens heeft de gemeente een aantal wettelijke taken vanuit de
– Het bevorderen van een gezonde leefstijl en
Wet publieke gezondheid (WPG). Deze taken heeft de gemeente
het terugdringen van overgewicht en obesitas
Middelburg grotendeels belegt bij de GGD Zeeland.
bij volwassenen. 2.
3.
4.
5.
Ketenaanpak voor kinderen met overgewicht en obesitas:
Milieu
– Het aanpakken van overgewicht en obesitas bij kinderen op
Middelburgse Visie Milieu
jonge leeftijd om gezondheidsproblemen op latere leeftijd
“Duurzaamheid” loopt door alle beleidsvelden heen. Er kan
te voorkomen.
onderscheid gemaakt worden in de volgende thema's:
Ketenaanpak valpreventie bij ouderen:
1.
Klimaat en Energie
– Het verminderen van het aantal valincidenten bij
2.
Duurzame Gemeentelijke Organisatie
ouderen en daarmee de gevolgen zoals botbreuken
3.
Bodem
en ziekenhuisopnames.
4.
Klimaatadaptatie en duurzaam watersysteem
Ketenaanpak Welzijn op Recept:
5.
Klimaatbestendig groen in de Woonomgeving
– Het verbeteren van het welzijn van mensen met
6.
Geluid en Lucht
psychosociale problemen door hen door te verwijzen naar
7.
Externe Veiligheid
welzijnsactiviteiten in plaats van medische behandelingen.
8.
Afval
Ketenaanpak Kansrijke Start:
9.
Verkeer en Vervoer
– Het bieden van een goede start voor alle kinderen door
10. Een leefbare fysieke ruimte
aandacht te besteden aan de gezondheid en het welzijn van aanstaande ouders en jonge gezinnen. Voor iedere ketenenaanpak is een naadloze aansluiting tussen het medische en sociaal domein nodig en vraagt dit om domeinoverstijgende samenwerking. Meer inzet van digitale tools We willen (nog) meer gaan inzetten op intensiever gebruik van digitale tools om de zorg en ondersteuning voor onze inwoners te verbeteren. Het gebruik van digitale hulpmiddelen wordt steeds meer de norm in onze dienstverlening. Een belangrijke stap hierin is de start van de pilot Evie, een digitaal platform dat helpt bij het monitoren en ondersteunen van mentale gezondheid. Verkennen ‘dementievriendelijke stad’ We streven naar een inclusieve gemeenschap waar mensen met dementie en hun mantelzorgers zich ondersteund en begrepen
88
11. Bedrijven
Concept programmabegroting 2026 / Programma's / Volksgezondheid en milieu / Wat gaan we daarvoor doen?
1. Klimaat en Energie
omgeving. In 2025 wordt samen met de andere Zeeuwse
Strategisch project KEC (Klimaatadaptatie,
gemeenten, en onder begeleiding van het Nationaal Programma
Energietransitie en Circulariteit)
Lokale Warmtetransitie (NPLW) gestart met het opstellen van het
Klimaat en Energie valt samen met Circulariteit onder
warmteprogramma. Dit loopt door in 2026 en moet minimaal
het strategische project KEC. Begin 2025 is het
vijfjaarlijks worden geactualiseerd.
Actieprogramma KEC met uitvoeringsagenda vastgesteld. In 2026 wordt verdergegaan met de uitvoering van het KEC actieplan. Klimaat en energie vormt een van de vier gedeelde opgaven in Middelburg. Zowel ons eigen beleid o.a. de milieuvisie en Omgevingsvisie als de Regionale Energie Strategie (RES) Zeeland hebben als doel om in 2050 volledig energieneutraal te zijn en te streven naar een duurzaam gebouwde omgeving. Een omgeving die voorziet in de huidige behoefte, maar ook (economische) waarde heeft in de toekomst. De uitvoering van het strategisch project KEC en de RES is een doorlopende
Naast het warmteprogramma gaan we aan de slag met (wijk)uitvoeringsplannen. Dit is de praktische vertaling van de richting die in het warmteprogramma wordt aangegeven. Uitvoeringsplannen kunnen samen met de bewoners per wijk, dorp of buurt, worden uitgewerkt, maar ook per doelgroep. Ook hierbij wordt Zeeuws-breed samengewerkt en ervaringen worden gedeeld. Een uitvoeringsplan geeft inwoners duidelijkheid over waar ze op kunnen rekenen, en waar ze mee aan de slag kunnen. Waar mogelijk wordt naar collectieve oplossingen gezocht.
taak. Hieronder volgt een opsomming aan welke projecten en acties wordt gewerkt.
Over het algemeen geldt dat de nadruk de komende jaren
CO2 neutraal in 2050
vooral zal liggen op het besparen van energie door isoleren en
In het nationaal Klimaatakkoord (KA) staat hoe we in Nederland
aanpassingen van gewoontes omtrent energiegebruik. Hiervoor
de mondiale klimaatafspraken van Parijs vertalen naar beleid
worden verschillende communicatiemiddelen ingezet.
en uitvoering. Zeeland draagt, net als de andere Nederlandse regio’s, zijn steentje bij aan het Klimaatakkoord. Zeeland is als
De warmtetransitie vereist op veel plekken een verzwaring van het
gehele provincie één van de 30 RES-regio’s. Begin 2025 was
elektriciteitsnet. In overleg met Stedin is duidelijk geworden dat de
de geüpdatete RES 2.0 (Regionale Energie Strategie) in heel
capaciteit van het elektriciteitsnet in de gemeente Middelburg heel
Zeeland vastgesteld door de Gemeenteraden, het Waterschap en
wisselend is. Stedin begint met netverzwaring in de wijken waar de
Provinciale Staten.
knelpunten het meest problematisch zijn. Het elektriciteitsnetwerk in de Veerse Poort zal als eerste worden verzwaard, dan kunnen
De uitvoering van de Regionale Energiestrategie gaat in 2026
alle woningen daar over op een all-electric oplossing.
verder. Zowel het Klimaatakkoord als de RES geven de richting en wettelijke verplichtingen aan om in 2050 CO2-neutraal te zijn.
Het verzwaren van het elektriciteitsnet is een grote, kostbare
Met name op het gebied van de verduurzaming van de gebouwde
en langdurige opgave. Alternatieve warmtebronnen kunnen
omgeving, mobiliteit, de bedrijven, de eigen organisatie en de
in sommige gevallen voorkomen dat het elektriciteitsnet in
opwekking van duurzame energie heeft de gemeente veel taken en
een wijk verzwaard moet worden. Daarom worden mogelijke
verantwoordelijkheden. De aanpak vindt plaats per thema.
alternatieven goed onderzocht. Restwarmte vanuit het Sloegebied lijkt vooralsnog niet haalbaar, maar er zijn technisch gezien wel
Warmtetransitie (verduurzaming van woningen
mogelijkheden voor een kleinschalig warmtenet in de Griffioen.
en bedrijven)
Hier wordt nader onderzoek naar gedaan, wat zich zal richten
De Transitievisie Warmte (vastgesteld in 2021) wordt in 2026
op het betrekken van de stakeholders en de haalbaarheid van
opgevolgd door het Warmteprogramma, een programma binnen
de businesscase.
de kaders van de Omgevingswet. Hierin wordt aangegeven welke stappen er gezet moeten worden om uiteindelijk in
Subsidies en acties
2050 aardgasvrij te worden, en wat de alternatieven zijn per
De uitvoering van de warmtetransitie wordt voor een groot
wijk of buurt. Realistische opties zijn individuele of collectieve
deel gezamenlijk met de andere Zeeuwse gemeenten opgepakt.
warmtepompen, warmtenetten. Duurzaam gas of waterstof is zijn
Sinds 1 mei 2024 is het Zeeuws Isolatieprogramma (ZIP)
vooralsnog geen realistische alternatieven voor de gebouwde
van start gegaan, de Zeeuwse vertaling van het Nationaal
89
Concept programmabegroting 2026 / Programma's / Volksgezondheid en milieu / Wat gaan we daarvoor doen?
Isolatieprogramma. Dit is een aanvullende subsidieregeling (tot
Voor het opwekken van duurzame energie zetten we in Middelburg
€2.050) voor slecht geïsoleerde koopwoningen met een WOZ-
in eerste instantie in op zonne-energie op daken. Daarnaast kijken
waarde tot en met € 500.000 (peildatum 1 januari 2022).
we of we via de Omgevingsvisie beleid kunnen ontwikkelen over
Woningeigenaren krijgen daarbij indien gewenst gratis advies
al dan niet toepassen van zonne-energie op land. Momenteel
aan huis en kunnen de subsidie ook gebruiken voor doe-het-
speelt de afgekondigde netwerkcongestie aan de noordkant van
zelf projecten. De ZIP-subsidie blijft in elk geval tot eind 2028
Middelburg een belemmerende rol.
beschikbaar, waarbij ook VVE’s een aanvraag kunnen indienen, en het gebruik van circulaire isolatiematerialen worden verruimd.
Wanneer zonnepanelen en windmolens gecombineerd worden, zoals in het Energielandschap, kan het elektriciteitsnetwerk veel
In het eerste jaar van de regeling hebben al ruim 1000
efficiënter benut worden. Er is een constantere levering van
inwoners van de regeling gebruik gemaakt. Een wekelijks
elektriciteit en hoge kosten voor uitbreiding van het netwerk
informatiespreekuur in de Zeeuwse Bibliotheek helpt bij het
worden voorkomen. Bovendien levert een wind/zon combinatie
laagdrempelig maken van deze subsidie. In 2026 zal er nog
meer energie per vierkante kilometer, waardoor veel –schaarse –
meer werk gemaakt worden van het bereiken van moeilijk
fysieke ruimte wordt bespaard.
bereikbare doelgroepen. Energielandschap Voor woningeigenaren die moeite hebben met het betalen van
In de Omgevingsvisie is een zoekgebied voor een
hun energierekening wordt een aanvullende subsidieregeling
energielandschap opgenomen. Hoe dat zoekgebied ingevuld
ontwikkeld, waarbij ontzorging centraal staat. Daarnaast start
gaat worden, wordt in een apart project vormgegeven
binnenkort een actie met kleine energiebesparende maatregelen
insamenwerking met een landschapsarchitect. Het college
die zullen worden uitgevoerd door lokale ondernemers zoals
zal deze bestuursperiode een voorstel hiertoe naar de raad
aannemers, een vervolg op de energiefixers uit 2023.
doen toekomen.
Ook wordt met de resterende middelen uit het programma
Energiesysteem van de toekomst
Proeftuin Aardgasvrije Wijken (warmtenet Dauwendaele) en
De provincie stelt in overleg met de gemeenten, Tennet,
compensatiegelden Aanlanding Wind op Zee een alternatief
Stedin en Gasunie een energievisie en PMIEK (Provinciaal
subsidieaanbod voor alle inwoners die maatregelen nemen op het
Meerjarenprogramma Infrastructuur Energie en Klimaat) op. Door
gebied van klimaatadaptatie, energie en circulariteit ontwikkeld,
het uitfaseren van fossiele brandstoffen en de toegenomen
deze regeling zal voor 2026 beschikbaar zijn.
energiebehoefte is de vraag naar elektriciteit enorm toegenomen. Maar ook de duurzame opwek door wind en zon is
In deze maatschappelijke opgave werken we samen met inwoners,
enorm toegenomen.
gemeenten, provincie, waterschap, woningcorporaties en overige partijen. Bijvoorbeeld door het maken van prestatieafspraken
Vraag en aanbod zijn echter vaak niet met elkaar in balans.
met woningcorporaties, en het opzetten van een pilot voor het
Dit kan problemen op het elektriciteitsnet veroorzaken, zoals
verduurzamen van gemengde VvE’s, met zowel corporatie- als
stroomuitval. Om dit te voorkomen moeten op momenten van
particulier bezit.
grote vraag de gas/kolencentrales extra elektriciteit leveren en bij een groot aanbod van duurzame energie worden vaak windmolens
Energie opwekken
afgeschakeld. De huidige kerncentrales leveren een constante
De 30 energieregio’s in Nederland liggen op koers voor het
stroom energie en kunnen niet gemakkelijk meer of minder
opwekken van ten minste 35 TWh aan grootschalig duurzame
energie leveren.
energie op land in 2030. Bestaande knelpunten in de uitvoering, zoals netcongestie, zorgen dat de totale gezamenlijke ambitie van
Het elektriciteitsnet wordt door heel het land verzwaard, maar
55 TWh waarschijnlijk niet in 2030 gehaald wordt.
dit kost veel geld, materiaal, arbeid en tijd. Dit lijkt het tempo van elektrificatie niet bij te kunnen benen. Door opwek en opslag dichterbij de plekken waar veel energie gebruikt wordt aan te
90
Concept programmabegroting 2026 / Programma's / Volksgezondheid en milieu / Wat gaan we daarvoor doen?
leggen, hoeft er minder elektriciteitsnet verzwaard te worden. Zon-
Van deze 14 kantoren hebben 7 aangegeven bezig te zijn met
en windenergie vullen elkaar goed aan. In de winter is er meer
verbeteringen om aan de eisen te voldoen. Voor de overige 7
wind en in de zomer meer zon. Voor momenten dat er minder
kantoren is door de afdeling Vergunningverlening en Handhaving
energie is, kan opslag uitkomst kunnen bieden, bijvoorbeeld
inmiddels een handhavingstraject opgestart. Zij hebben tot
door buurtbatterijen.
1 januari 2026 de tijd om te voldoen.
Tegelijk kunnen initiatieven uit de samenleving, zoals ‘smart
Verduurzamen monumenten
energyhubs’ en energie-gemeenschappen, helpen om de transitie
In de nieuwe versie van de nota ruimtelijke kwaliteit is
naar duurzame energie te versnellen. Op Arnestein loopt een
duurzaamheid en het verduurzamen van monumenten een
project om een smart grid tussen bedrijven aan te leggen,
belangrijk thema. Er loopt een actie voor extra subsidie
waarbij bedrijven energie met elkaar kunnen uitwisselen en zo
voor een duurzaam monumentenpaspoort (samen met de
het elektriciteitsnet minder belasten en minder kosten hebben.
gemeenten Veere en Schouwen-Duiveland). Deze actie wordt ook onder de aandacht gebracht in een brochure ‘Monument
Energiebesparing
en Duurzaamheid’ met begeleidende brief, die halverwege 2025
Het is belangrijk de bewustwording onder bewoners en bedrijven
aan alle monumenteigenaren zal worden verstuurd. Ook voor
te vergroten, zodat zij zelf maatregelen treffen in hun eigen
monumenten is de ZIP-subsidie beschikbaar.
(leef)omgeving om energie te besparen en duurzame energie op te wekken. De gemeente voert een communicatieplan uit en
Omgevingsvisie
deelt berichten via duurzaamheidsbijeenkomsten, persberichten,
In de Middelburgse Omgevingsvisie is het volgende opgenomen
de Bode, social media en onze nieuwe website voor duurzaamheid
over de gedeelde Walcherse ambitie over energie:
om inwoners te motiveren actie te ondernemen. Daarnaast houdt
1.
opwekken van zonne-energie;
de gemeente elke dinsdagmorgen een inloopspreekuur in de ZB Middelburg. Tijdens het inloopspreekuur kunnen inwoners vragen stellen over het Zeeuw Isolatie Programma (ZIP) en
We benutten primair de ruimte op bestaande daken voor het
2.
Op een aantal nader aan te wijzen locaties zijn onder voorwaarden kleine windmolens op het land aanvaardbaar.
andere verduurzamingsvraagstukken. 2. Duurzame Gemeentelijke Organisatie Om de betrokkenheid van de inwoners nog meer te vergroten, zal
Zeeuws beleid Circulaire Economie
in het najaar een nieuw communicatiemiddel worden ingezet. Dit
Eind 2022 heeft het college besloten om samen met alle
zal een schaftkeet zijn, waarmee de gemeente naar de inwoners
Zeeuwse gemeenten en de provincie Zeeland, beleid en een
toe zal gaan in de wijk of bij evenementen. De keet zal zoveel
uitvoeringsagenda op te stellen voor Circulaire Economie.
mogelijk zelfvoorzienend zijn en is een tweedehandskeet die opgeknapt wordt door de collega’s van stadsbeheer. Tevens zullen
Daarnaast heeft de gemeenteraad besloten:
andere afdelingen gebruik gaan maken van deze keet en als
– Circulariteit als een van de centrale criteria in zetten bij het
ontmoetingsplek fungeren in de wijk voor diverse activiteiten,
inkoopbeleid, bij de verwerking van afval, bij de ontwikkeling
zoals workshops, wijkbijeenkomsten, aanvragen van paspoort/ID/
van (bouw-) projecten en in het algemeen circulariteit binnen de
rijbewijs en bij festiviteiten. Voor technische informatie en advies
gemeente stimuleren;
blijven we gebruik maken van het energieloket, het Duurzaam
– Stimuleren dat circulariteit ook een financieel haalbare optie is;
Bouwloket om de particuliere woningeigenaar te informeren over
– De doelstelling om in 2050 een circulaire gemeente te zijn;
de energietransitie en de mogelijkheden die een particulier heeft
– Circulariteit op te nemen in het Strategisch project Klimaat
om zelf aan de slag te gaan.
en Energie.
Bedrijven zijn vanaf 2023 verplicht een label C te hebben
Maatschappelijk Verantwoord Opdrachtgeven en
voor hun kantoor en, indien nodig, daarvoor energiebesparende
Inkopen (MVOI)
maatregelen te treffen. Uit inventarisatie blijkt dat 14 van de
Nederlandse overheden kopen jaarlijks voor ruim € 85 miljard
134 kantoren met label C-verplichting hier nog niet aan voldoen.
in aan producten, werken en diensten. Hiermee hebben ze bij
91
Concept programmabegroting 2026 / Programma's / Volksgezondheid en milieu / Wat gaan we daarvoor doen?
elkaar een enorme impact om de urgente vraagstukken van
om direct de toegankelijkheid van de gebouwen te verbeteren op
vandaag aan te pakken. Bij de gemeente Middelburg gaat het
grond van de verplichtingen vanuit de Wet Gelijke Behandeling voor
jaarlijks om ongeveer € 70 miljoen beïnvloedbare uitgaven. Met
personen met een chronische ziekte of handicap en het Besluit
het Manifest MVOI worden de maatschappelijke opgaven zoals
Algemene Toegankelijkheid.
klimaatproblematiek, transitie naar een circulaire economie en grondstofschaarste, concreet aangepakt. Elke keer wanneer een
Organisaties met meer dan 100 medewerkers moeten
maatschappelijk verantwoorde keuze wordt gemaakt, snijdt het
rapporteren over zakelijk vervoer en woon-werkverkeer. Dit om de
mes aan twee kanten; onze gemeentelijke organisatie draagt bij
CO2 uitstoot hiervan terug te dringen. De gemeente Middelburg
aan een betere wereld en we bewegen marktpartijen om steeds
voegt op het dienstreisformulier een nieuwe kolom toe met
meer duurzame en sociale producten en diensten te ontwikkelen
type vervoermiddel.
en te leveren. Duurzaam beheer en onderhoud Energiebesparing Openbare Verlichting
3. Bodem
De landelijke doelstelling voor Openbare Verlichting is een
De bodem is de basis voor de meeste menselijke activiteiten. Om
besparing van 50% in 2030 ten opzichte van 2013. Volgens
ontwikkelingen uit te kunnen blijven voeren is het doel de kansen
het ‘Fit for 55’, een pakket van de Europese Commissie, moet
en kwaliteiten van de bodem duurzaam benutten.
de uitstoot van broeikasgassen in 2030 met 55% omlaag ten opzichte van het niveau van 1990. Inmiddels heeft de gemeente
Omgevingswet - onderdeel bodem
Middelburg ten opzichte van 1994 55,9% energie bespaard voor
De Wet Bodembescherming verviel in de nieuwe Omgevingswet.
openbare verlichting. Hiermee is al voldaan aan de doelstelling
De bevoegdheid die bij de provincie lag, kwam per 1 januari
‘Fit for 55’. Bij regulier onderhoud wordt het energieverbruik
2024 bij de gemeente te liggen. De gemeente was verplicht om
verder teruggebracht.
deze taken onder te brengen bij de RUD Zeeland. Komende jaren worden deze taken geëvalueerd.
Energieneutraal Middelburg – Gemeente als voorbeeld De gemeente kan naast het faciliteren en stimuleren vooral een
Het onderbrengen van het bodemgedeelte in het Omgevingsplan is
rol spelen door het goede voorbeeld te zijn. Bij de uitvoering
in samenspraak met de andere Zeeuwse gemeenten voorbereid.
van werkzaamheden worden vanuit het gebouwbeheerplan
Op een logisch moment (qua planning omgevingsplannen) zal dit
energiebesparende maatregelen zoveel mogelijk meegenomen.
gedeelte opgenomen worden in het Middelburgse Omgevingsplan.
Waar van toepassing wordt onderzocht of bij de uitvoering een
Dit moet gebeuren voor 2032.
combinatie mogelijk is met Europese projecten. In Middelburg komt vooral binnen de stadsveste in het centrum, In 2022 is in de raad de Verduurzamingsstrategie en bijbehorende
in de oude dorpskernen en langs de oude doorgaande wegen,
Routekaart voor gemeentelijk vastgoed vastgesteld. De uitvoering
zoals de Noordweg, historische bodemverontreiniging voor.
van deze routekaart loopt door tot 2045. Gestart is met het (bijna)
Dit is meegenomen in de concept bodemregels voor het
energieneutraal maken van drie gemeentelijke gebouwen. Deze
Omgevingsplan. Waarbij voor historische loodverontreiniging is
trajecten worden goed gemonitord om de geleerde lessen bij de
aangegeven hoe hiermee omgegaan kan worden.
volgende projecten/gebouwen in de praktijk toe te passen. Waarden toelaatbare kwaliteit van de bodem voor lood Bij de verduurzaming van de panden of op andere technisch
per gebruiksfunctie:
natuurlijke momenten wordt bekeken welke mogelijkheden er zijn Gebruiksfunctie
Gemeten waarden (in mg/kg droge stros)
Kinderspeelplaatsen
< 100
Grote moestuin (> 200 m2)
< 210
Overig gebruik
Interventiewaarde (bijlage IIA Besluit activiteiten leefomgeving)
92
Concept programmabegroting 2026 / Programma's / Volksgezondheid en milieu / Wat gaan we daarvoor doen?
4. Klimaatadaptatie en duurzaam watersysteem
Om de biodiversiteit te versterken, planten we op
Door klimaatverandering neemt de kans op wateroverlast, hitte,
strategische plekken Kwetterbosjes. Hiermee versterken we de
droogte en overstromingen toe. Dat levert risico’s op voor de
hoofdgroenstructuur en creëren we meer leefruimte voor vogels
economie, gezondheid en veiligheid. Het is van groot belang
en insecten. Daarnaast breiden we het areaal met extensief
dat Middelburg zich aanpast aan deze veranderingen. Hitte en
beheerd gras verder uit en leggen we op steeds meer locaties
verdroging moeten bijvoorbeeld worden tegengegaan door het
kruidenrijke bermen en velden aan.
opener maken en verwijderen van verhardingen en het vergroenen van de openbare ruimte. Dit heeft ook effect op bijvoorbeeld
Middelburg kent veel waardevolle bomen, waarvan een aanzienlijk
onderhoud, onkruidbestrijding en bergingscapaciteit van water
deel op particulier terrein staat. Om deze bomen beter te
om wateroverlast te voorkomen. Uiteindelijk levert het een fijner
beschermen, is in 2019 een lijst opgesteld met waardevolle
leefklimaat op. Dit doen we door:
particuliere bomen. In 2026 wordt deze lijst geactualiseerd en
– Waar van toepassing wordt onderzocht of bij de uitvoering
waar nodig aangevuld.
van beheer en onderhoud een combinatie mogelijk is met Europese projecten. – In het Deltaplan Ruimtelijke adaptatie staat hoe gemeenten,
We zien een toename van invasieve en overlast gevende soorten, zoals de reuzenberenklauw, Japanse duizendknoop en Aziatische
waterschappen, provincies en het Rijk het proces van
hoornaar. Ook in Middelburg vestigen deze soorten zich. Om hier
ruimtelijke adaptatie willen versnellen en intensiveren. Voor
effectief op te kunnen reageren, stellen we in 2026 beleid op voor
de uitvoering van het Deltaplan is binnen Zeeland gezocht
de omgang met deze soorten.
naar samenwerking. De gemeente is één van de deelnemers van het Zeeuws Kernteam Klimaatadaptatie. Het Kernteam is
6. Geluid en Lucht
bewaker van de uitvoering van de Klimaatadaptatiestrategie
Op een landelijke lijst stonden woningen die aan hoge
Zeeland (KasZ).
geluidsniveaus door weg- en/of railverkeer worden blootgesteld.
– Aanpassen aan het klimaat raakt veel facetten.
Al jaren wordt aan deze lijst gewerkt door middel van het uitvoeren
Kwetsbare groepen zijn bijvoorbeeld extra kwetsbaar
van geluidssaneringen. De geluidssanering aan de Statenlaan was
voor hitte. Woningcorporaties zullen hun woningvoorraad
het laatste project wat uitgevoerd moet worden. Na de uitvoering
klimaatbestendig moeten maken voor hitte. Daarnaast kunnen
van de Statenlaan is de lijst met geluidssaneringen door weg-
zij hun bijdrage leveren door regenwater van de daken ter
en/of railverkeer afgerond.
plaatse te bergen of af te laten voeren via het schoonwaterriool. – In 2026 is conform het SWP de vervanging of renovatie gepland
Met het in werking treden van de Omgevingswet moet de Basis
van 3,7 km riolering, en het afkoppelen van circa 3,3 ha verhard
Geluid Emissie (BGE) van alle gemeentelijke wegen met meer dan
oppervlak. Hiervoor zijn in het SWP middelen beschikbaar.
2500 motorvoertuigen per etmaal worden onderzocht en worden
– De gemeente Middelburg laat het onderhoud van de rioolgemalen en pompinstallaties uitvoeren door
aangemeld bij het centraal register van het rijk CGGV. Dit moet geregeld zijn in 2027.
het waterschap Scheldestromen. Hiervoor is een samenwerkingsovereenkomst afgesloten tot en met 2031.
De gemeente Middelburg ondersteunt net als de andere Zeeuwse gemeenten de uitvoering van het Schone Lucht Akkoord van de
5. Groen, biodiversiteit en BOSS
provincie Zeeland. Daarnaast gaat de gemeente uitzoeken of en
In 2026 zetten we onze inzet op een groener Middelburg voort.
in hoeverre we uitvoering kunnen geven aan het Schone Lucht
We investeren in de kwaliteit van de openbare ruimte door BOSS-
Akkoord door dwarsverbanden met andere beleidsvelden, thema’s
plekken (Bewegen, Ontmoeten, Sporten en Spelen) op te knappen
en organisaties inzichtelijk te maken en te bepalen waar er al
en te vergroenen. In dat jaar ronden we de werkzaamheden in
bijgedragen wordt aan een verbeterde luchtkwaliteit.
Dauwendaele en Zuid af en starten we met de herinrichting van BOSS-plekken in de Binnenstad en Stromenwijk – ’t Zand. Verder
7. Externe Veiligheid
gaan we verder met het versterken van ommetjes, vergroenen van
Met de komst van de Omgevingswet moeten gemeenten anders
schoolpleinen en aanleggen van watertappunten in de gemeente.
omgaan met het groepsrisico. Er gaat gewerkt worden met
93
Concept programmabegroting 2026 / Programma's / Volksgezondheid en milieu / Wat gaan we daarvoor doen?
aandachtsgebieden. Binnen deze aandachtsgebieden moeten/
– De fiets staat in het mobiliteitsbeleid op nummer één.
mogen voorschriftengebieden worden aangewezen. Het huidige
In een (continu) participatief proces worden (gezamenlijk
beleid op het gebied van externe veiligheid dient ook een plaats te
met maatschappelijke organisaties) fiets stimulerende en/of
krijgen en zal worden geüpdatet.
verkeersveiligheid verhogende maatregelen voorgesteld. Afhankelijk van de beschikbare financiële middelen worden deze op korte of langere termijn uitgevoerd.
8. Afval Uitvoering afvalbeleidsplan
– Om in 2026 in de laadbehoefte van elektrische personenauto’s
De landelijke doelen zijn:
en bestelauto’s te voorzien, zijn ongeveer 628 (semi)publieke
– 2020: 100 kilo restafval
laadpunten nodig. In 2030 zijn ongeveer 1006 (semi)publieke
– 2020-2025: 100 kilo restafval én focus op kwaliteit
laadpunten nodig voor deze gebruikersgroep (een laadpaal
– 2050: Nederland Circulair: zo veel mogelijk recycling
heeft doorgaans twee laadpunten). Deze inschatting is gebaseerd op het laagscenario van ElaadNL. We hanteren
Sinds eind 2022 is er afkeur van PMD (plastic- en
hierin een vraagvolgend beleid en stellen daar ruimte voor
metalenverpakkingen - en drinkpakken). Hierdoor waren er minder
beschikbaar. In 2026 gaan we over van een open marktmodel
vergoedingen en meer kosten voor de verbranding van het
naar een concessiemodel voor het plaatsen van laadpunten.
afgekeurde PMD-afval. Dit is al met al een flinke kostenpost.
– Het gebruik van deelauto’s zorgt voor minder eigen
Structurele verbetermaatregelen zijn noodzakelijk zoals de
auto’s en een verduurzaming van het wagenpark in de
distributie van doorzichtige zakken, het inzetten afvalcoach en
gemeente. De gemeente zal deze initiatieven waar mogelijk
extra communicatie. Een afvalcoach en extra communicatie
ruimtelijk faciliteren.
hebben bovendien een gunstig effect op de andere afvalstromen. Samen met de inwoners werken we aan verbetering om het
Zie voor meer informatie het programma programma verkeer en
recyclebare afval weer voldoende herbruikbaar te laten zijn.
vervoer van deze begroting.
Op dit moment is het lastig te prognosticeren hoeveel afkeur en
10. Een leefbare fysieke ruimte
goedkeur er zal zijn. We doen daarom een aanname voor 2025 van
De Omgevingsvisie en het bijbehorende uitvoeringsplan geven
circa 75% goedkeur/25% afkeur. Voor 2025 worden er bovendien
richting aan de uitvoering van een leefbare fysieke ruimte.
landelijk nieuwe ketenafspraken gemaakt tussen de Nederlandse gemeenten en Verpact. Onze ambitie blijft 100 kilo restafval per
11. Bedrijven
inwoner én focus op kwaliteit van grondstoffen.
Doel is te komen tot een duurzame groene economie. Door duurzame oplossingen vergroten bedrijven hun rendement en
Project Schoon Zeeland
versterken ze hun concurrentiepositie.
De uitvoering is gericht op Natuur- en Milieueducatie van (basis)scholieren. Het blijkt namelijk dat er een verband is tussen
Milieuhandhaving
gerichte educatie op school en kennis, houding en gedrag op
Middelburg heeft ongeveer 1550 locaties met bedrijven waar
latere leeftijd. De intentie is om de gastlessen (zwerf)afval op de
milieubelastende activiteiten plaatsvinden volgens het Besluit
basisscholen in 2026 te continueren. Waarbij elke leeftijdsgroep
activiteiten leefomgeving (Bal). Wij zijn voor deze bedrijven en
(na een stukje binnenles) naar buiten gaat om de omgeving schoon
locaties het bevoegd gezag. Dit houdt onder andere in dat de
te maken.
gemeente verantwoordelijk is voor de controle op de naleving van de milieuvoorschriften door die bedrijven. De uitvoering van deze
9. Verkeer en Vervoer
taak is als volgt onderverdeeld:
Energieneutraal Middelburg – Mobiliteit
1.
Bij mobiliteit geldt eerst inzetten op energie besparen en dan hernieuwbare energie toepassen om de mobiliteit te verduurzamen.
94
We voeren voor 1075 bedrijven alle vergunningverlening, toezicht en handhaving- taken (hierna VTH-taken) zelf uit.
2.
Bij zo’n 475 bedrijven voert de RUD Zeeland de VTHmilieutaken (basistaken) in mandaat voor de gemeente
Concept programmabegroting 2026 / Programma's / Volksgezondheid en milieu / Wat gaan we daarvoor doen?
uit. Dit zijn de locaties met de meest zware
1.
milieubelastende activiteiten.
Nieuwe VTH-software i.v.m. met de Omgevingswet. De juiste gegevens van de ‘oude’ software zijn overgezet naar de nieuwe software. Het gaat om documenten, procedures
Daarnaast is de provincie Zeeland bevoegd gezag voor vier
en inrichting gebonden gegevens, zoals: SBI-codering, van
bedrijven binnen de grenzen van de gemeente Middelburg. De
toepassing zijnde regelgeving maar ook telefoonnummers
provincie heeft de uitvoering van de VTH-taken ondergebracht bij
waarop personen bereikbaar zijn. De gegevens worden
de DCMR milieudienst Rijnmond en RUD Zeeland. We voeren wel de
verrijkt in de voorbereiding van de geplande milieucontroles.
BRIKS-taken (Bouwen, Reclame, Inrit, Kappen en Slopen) bij deze vier bedrijven uit. Zo werken dus een aantal overheidsorganen samen aan een schoon en veilig Middelburg.
Hier wordt ook in 2026 de nodige uren aan besteed. 2.
Een gedeelte van de milieutaken is vraaggestuurd, zoals: advies aanvragen voor evenementen, milieuadvies bij aanvragen omgevingsvergunningen, advies bij
Het in werking treden van de Omgevingswet is bepalend voor de
planontwikkeling op gebied van bodem, externe veiligheid,
planning van de collega’s die uitvoering geven aan milieutoezicht
geluid, enzovoorts. Ook het behandelen van milieumeldingen
en -handhaving bij de gemeente. In 2023 is er tijd aan de
en milieuklachten vallen hieronder.
voorbereiding op de komst van de Omgevingswet besteed, maar ook nu en de komende jaren zijn de milieutoezichthouders bezig
Voor de planbare milieuactiviteiten stellen we in 2026 als doel:
met het vertalen en doorvoeren van de nieuwe wetgeving en de
– Uitvoering en handhaving toepassen zodat bedrijven voldoen
aanpassingen in het omgevingsplan. We hebben aandacht voor:
aan de milieuwetgeving zoals bijvoorbeeld Omgevingswet en het Besluit Activiteiten Leefomgeving (BAL).
1.
2.
Welke keuzes er gemaakt moeten worden en hoe het dit in
– We dragen bij aan het tegengaan van ondermijning. De
het Digitaal Stelsel Omgevingswet (DSO) en in onze software
toezichthouders milieu nemen ook in 2026 deel aan
wordt verwerkt.
‘ondermijning’ controles.
Inmiddels is het duidelijk wat er veranderd is in het
– Uitvoering en handhaving toepassen op de plicht energielabel
basistakenpakket en niet-basistakenpakket. De ‘inrichtingen’
voor kantoren (sinds 2023). In samenwerking met de andere
zijn volgens dit principe overgedragen van en naar de
Zeeuwse gemeenten is in 2023 het beleid qua toezicht en
RUD Zeeland.
handhaving opgesteld. De uitwerking van dat beleid wordt opgenomen in het jaarplan 2025 en wordt in 2026 voortgezet.
De registratie van bedrijven in ons softwarepakket moet worden
De toezichthouders van Bouwen en Wonen zien toe op de
bijgewerkt omdat de definitie ‘milieu inrichting’ verdwijnt en er
naleving, omdat de energielabel C-verplichting voor kantoren is
mba’s (milieu belastende activiteiten) voor in de plaats komen. Dit
opgenomen in het Besluit bouwwerken leefomgeving (Bbl).
is een continu proces dat met de voorbereiding van de controles
– De uitvoering en handhaving van milieu is opgenomen in het
wordt opgepakt.
Jaarplan VTH.
Prestatie Uitvoeren werkagenda gezondheidsbeleid Middelburgse inwoners gezond maken én houden Lokale samenwerking tussen medisch en sociaal domein versterken Gezonde keuze is makkelijke keuze Implementatie vijf ketenaanpakken: Gecombineerde Leefstijlinterventie (GLI) Ketenaanpak kinderen met overgewicht en obesitas Valpreventie ouderen Welzijn op Recept Meer inzet digitale tools Verkennen dementievriendelijke stad
95
Concept programmabegroting 2026 / Programma's / Volksgezondheid en milieu / Wat gaan we daarvoor doen?
Prestatie Kansrijke Start Uitvoeren wettelijke taken WPG Uitvoering van de wettelijke taken door de GGD Zeeland Prestatie Energiearmoede aanpak Mogelijkheden voor Europese subsidies blijven onderzoeken Uitvoering geven aan lopende Europese projecten Bevorderen duurzame elektriciteitsopwekking en infrastructuur Duurzame gemeentelijke organisatie Uitvoeren Zeeuwse beleid Circulaire Economie Maatschappelijk Verantwoord Opdrachtgeven en Inkopen Uitvoeren routekaart gemeentelijk vastgoed Rapporteren zakelijk vervoer en woon-werkverkeer i.v.m. CO2 uitstoot Verduurzamen beheer en onderhoud Verdere toename energiebesparing Openbare verlichting (op weg naar 50% in 2030 t.o.v. 2013) Uitvoering Middelburgse visie Milieu - overig Omzetten bodemregels naar Omgevingsplan Vergroenen openbare ruimte, verwijderen verharding Uitvoeren Klimaatadaptatiestrategie Zeeland (KasZ) Deelnemen aan Europese project(en) m.b.t. klimaatadaptatie Klimaatbestendig maken van het openbaar groen Onderzoeken Basis Geluid Emissie (BGE) gereed in 2027 Geluidsaneringen uitvoeren/afronden Doorgaan met verhogen afvalscheidingspercentage Project zwerfafval en afvalscheiding voor basisscholen Milieuhandhaving Vergunningverlening en handhaving door Regionale Uitvoeringsdienst (RUD) conform het Zeeuwse kwaliteitsniveau Uitvoeren handhavingsprogramma door de gemeente Milieuaspecten meenemen in Omgevingsplan(nen)
96
Concept programmabegroting 2026 / Programma's / Volksgezondheid en milieu / Invulling van financiële ruimte kadernota 2026-2029
Invulling van financiële ruimte kadernota 2026-2029 Nr.
bedragen x € 1.000
Begroting
Begroting
Begroting
Begroting
2026
2027
2028
2029
0
0
0
0
-80
-40
-40
-40
80
40
40
40
-50
-50
-50
-50
Invulling van financiële ruimte begroting 2025 en meerjarenraming 2026 - 20281 Er zijn geen mutaties vanuit de (meerjaren)begroting 2025 - 2028 op dit programma. Invulling van financiële ruimte kadernota 2026 - 2029 1 Nieuw datapakket afvalbeheer 100% kostendekkende tarieven afvalbeheer 2 Bestrijding hoornaar 3 Uitvoerende medewerker BCR
-64
-67
-70
-74
-114
-117
-120
-124
-114
-117
-120
-124
1 Voor een toelichting op de mutaties 2025 - 2028 zie begroting 2025 en meerjarenraming 2026-2028.
1. Nieuw datapakket afvalbeheer
verwachting op 4.080 per jaar. We kunnen dus verwachten dat het
Voor de afvalinzameling is een datapakket afval noodzakelijk. Het
aantal uitvaarten de komende jaren zal stijgen met 150 op 4000.
MT heeft besloten om een aanbesteding te organiseren om in
BCR verzorgt nu jaarlijks ongeveer 1.000 uitvaarten. De laatste
2026 een nieuw datapakket te kunnen implementeren. Op dit
2 jaar constateren we een toename van ongeveer 40 uitvaarten
moment zijn we in de voorbereidende fase voor een aanbesteding
per jaar en gezien de prognoses is een verdere toename in de
maar voorzien we voor migratie (data overzetten) en structurele
komende jaren reëel.
licentiekosten per jaar onvoldoende dekking. Kosten afvalbeheer zijn 100% kostendekkend, bovenstaande kosten moeten binnen de tarieven worden opgevangen. 2. Bestrijding hoornaar Een gezond ecosysteem en overlast van de Aziatische hoornaar bij inwoners voorkomen door het verwijderen van nesten. 3. Uitvoerende medewerker BCR De tijdelijke uitbreiding van de formatie van het team begraafplaatsen en crematorium iets (0,25 fte) wordt uitgebreid en structureel gemaakt vanwege het toenemend aantal uitvaarten in de afgelopen jaren en de prognose van de verwachte toename van overlijdens. Daarbij worden de auladiensten steeds arbeidsintensiever. De formatie van uitvoerend medewerker 1 dient hiervoor structureel uitgebreid te worden met 1,0 fte. Cijfers van het CBS tonen aan dat het aantal overlijdens in de provincie Zeeland stijgt. Voor 2023 en 2024 was dit gemiddeld rond 3.950 per jaar, in de periode van 2025 tot 2030 ligt dit naar
97
Concept programmabegroting 2026 / Programma's / Volksgezondheid en milieu / Beleidsindicatoren
Beleidsindicatoren Beleidsindicatoren Omvang huishoudelijk restafval totaal(kg/inwoner) Hernieuwbare elektriciteit (%)
2018
2019
2020
2021
2022
2024
Middelburg
188,0
222,0
225,0
148,0
139,0
143,0
Nederland
171,0
161,0
205,0
164,0
153,0
148,0
Middelburg
13,3
23,0
32,1
28,5
35,6
nnb
Nederland
17,6
20,0
22,1
24,9
32,5
nnb
2018
2019
2020
2021
Beleidsindicatoren Volwassenen met overgewicht % Volwassenen dat voldoende beweegt % gebruik basis GGZ of POH en GGZ % gebruik wijkverpleging %
98
Middelburg
nb
nb
49,5
nnb
Nederland
nb
nb
50,8
nnb
Middelburg
nb
nb
52,7
nnb
Nederland
nb
nb
49,9
nnb
Middelburg
4,7
4,9
nnb
nnb
Nederland
4,4
4,6
nnb
nnb
Middelburg
4,6
4,5
4,3
nnb
Nederland
3,4
3,4
3,3
nnb
Concept programmabegroting 2026 / Programma's / Volksgezondheid en milieu / Wat mag het kosten?
Wat mag het kosten? 7 Volksgezondheid en milieu
Rekening
Begroting
Begroting
Begroting
Begroting
Begroting
2024
2025
2026
2027
2028
2029
7.01.0 Volksgezondheid
2.970
3.364
3.210
3.152
3.266
3.388
7.02.0 Riolering
4.979
4.923
5.012
5.142
5.266
5.397
7.03.0 Afval
6.503
6.908
6.956
7.191
7.402
7.690
7.04.0 Milieubeheer
2.880
5.957
3.860
3.555
3.285
3.373
Overzicht taakvelden Lasten
7.05.0 Begraafplaatsen en crematoria
2.009
2.316
2.199
2.263
2.304
2.368
19.341
23.468
21.236
21.305
21.523
22.215
341
268
188
0
0
0
7.02.0 Riolering
6.559
6.571
6.794
7.052
7.288
7.532
7.03.0 Afval
7.628
8.337
9.101
9.491
9.811
10.143
7.04.0 Milieubeheer
1.978
1.597
1.774
1.314
996
977
7.05.0 Begraafplaatsen en crematoria
2.084
2.335
2.271
2.348
2.421
2.421
18.591
19.109
20.127
20.205
20.516
21.073
7.01.0 Volksgezondheid
-2.629
-3.096
-3.021
-3.152
-3.266
-3.388
7.02.0 Riolering
1.580
1.648
1.781
1.909
2.022
2.135
7.03.0 Afval
1.124
1.429
2.145
2.299
2.410
2.454
7.04.0 Milieubeheer
-902
-4.360
-2.086
-2.241
-2.289
-2.396
75
19
72
85
117
53
-750
-4.359
-1.109
-1.100
-1.006
-1.142
Totaal lasten Baten 7.01.0 Volksgezondheid
Totaal baten Saldo
7.05.0 Begraafplaatsen en crematoria Totaal overzicht taakvelden
99
Concept programmabegroting 2026 / Programma's / Volkshuisvesting, leefomgeving en stedelijke vernieuwing
Volkshuisvesting, leefomgeving en stedelijke vernieuwing
de woonvisie willen we ons inzetten voor een vraaggerichte benadering vanuit de markt en voorzien in goede woningen voor iedereen en op een goede locatie, met daarbij aandacht voor diverse woningtypen en prijscategorieën. De gemeente heeft daarin de regiefunctie. Zowel in de bestaande- als in de nieuwbouw. Aansluitend richt de gemeente zich op
Het programma Volkshuisvesting, ruimtelijke ordening en
het aanbieden van verschillende woonmilieus door stedelijke
stedelijke vernieuwing richt zich op het planmatig inrichten van
vernieuwing en nieuwbouwprojecten. Met Woongoed Middelburg
de leefruimte, waarbij rekening wordt gehouden met individuele
en de Woningbouwvereniging Arnemuiden werken we samen
en gemeenschappelijke belangen. Ook richt het programma zich
bij renovatie, nieuwbouw en verduurzaming van woningen.
op het realiseren van een afgewogen woningbestand, zodat
Ook stimuleert de gemeente de bewoners om hun huis
er altijd een woning is die past in ieders wooncarrière. Vanuit
levensloopbestendig te maken en te verduurzamen.
Beleidskader
– Zeeuwse woondeal 2023 (2023) + aanvullend afsprakenkader
Vastgestelde gemeentelijke beleidsnota's:
– Stec Groep | Kwalitatief WoonOnderzoek Zeeland
– Omgevingsvisie Middelburg 2050 (2024) – Woonvisie 2023-2027 (2022) + Middelburgse woonagenda 2.0 (2024) – Middelburgse woon-, zorg- en welzijnsvisie 2024-2040 (2024)
100
ouderenhuisvesting (2024) (KWOZ, 2025) – Prestatieafspraken 2022-2025 gemeente + Woongoed + Huurdersvereniging Middelburg (2022)