25-138 Bijlage 1. Concept Programmabegroting 2026 en meerjarenraming 2027-2029
Tekst van het document
Concept programmabegroting 2026
Colofon Uitgever: gemeente Middelburg Versie november 2025 Redactie: gemeente Middelburg Eindredactie: gemeente Middelburg Fotografie: gemeente Middelburg Vormgeving: gemeente Middelburg Productie: gemeente Middelburg
Concept programmabegroting 2026 / Inhoudsopgave
Inhoudsopgave 4 Inleiding
177 Toelichting financiële positie 180 Balans per 31 december
13 Programma's
181 Overzicht reserves en voorzieningen
13 Bestuur en Ondersteuning
183 Berekende EMU-saldo
27 Veiligheid
184 Overige 185 Vervangingsinvesteringen
33 Verkeer, vervoer en waterstaat 187 Incidentele baten en lasten 44 Economie 192 Structurele toevoeging en onttrekking aan de reserves 48 Onderwijs 193 Bijlage (Europese) subsidies 56 Sport, cultuur en recreatie 69 Sociaal Domein 86 Volksgezondheid en milieu 100 Volkshuisvesting, leefomgeving en stedelijke vernieuwing 108 Paragrafen 109 Weerstandsvermogen en Risicobeheersing 118 Lokale lasten 127 Onderhoud kapitaalgoederen 138 Financiering 141 Bedrijfsvoering 150 Verbonden partijen 163 Grondbeleid 169 Wet open overheid 173 Begroting 174 Overzicht baten en lasten
3
Concept programmabegroting 2026 / Inleiding
Inleiding Voor uw ligt het voorstel voor de begroting 2026 van de
Hiermee worden twee mooie integrale plannen voor nieuwe
gemeente Middelburg. Een bijzonder begroting, omdat het de
‘harten’ in deze twee wijken voorbereid waarmee de volgende
laatste begroting is van de bestuursperiode 2022-2026. Bij het
bestuursperiode een verdere invulling aan gegeven kan worden.
aantreden van dit college in 2022 was de financiële situatie van Middelburg ten opzichte van de perioden ervoor sterk
2026 wordt ook het jaar waarin we verder stappen zetten
verbeterd. Dit is vooral het gevolg van de structureel hogere
in de realisatie van onze ambitie in het kader van Zeeland
uitkering uit het Gemeentefonds van het Rijk aan onze gemeente.
2050. Met deze begroting ondersteunt de gemeente in financiële
Daarnaast hebben we kunnen profiteren van grote eenmalige
zin deze ambitie en blijft Middelburg investeren in sterke,
financiële meevallers in de vorm van het dividend uit de Zeeuwse
toekomstbestendige voorzieningen. In Zeeland 2050 profileert
Energie Houdstermaatschappij (ZEH, voorheen PZEM geheten) die
Middelburg zich als bestuursstad met veel aandacht voor de
het bezit van de kerncentrale in Borsele namens de Zeeuwse
welvaart van onze inwoners door specifiek aandacht te geven aan
overheden beheerd.
cultuur, onderwijs, mensenrechten en sport.
Om ook in de toekomst de vruchten te kunnen plukken van
Bij de realisering van de in deze begroting opgenomen
deze meevallers, heeft de gemeenteraad begin 2025 besloten
plannen en activiteiten spelen participatie en verbetering van
om het dividend uit ZEH niet langer structureel op te nemen in
de leefkwaliteit een belangrijke rol. Zo gaan we in 2026
de gemeentebegroting. We bouwen de structurele inzet van het
op basis van het visiedocument vervolgonderwijs werken aan
dividend gedurende de komende jaren langzaam af. Dit doen
de uitvoeringsagenda vervolgonderwijs en wordt gewerkt aan
we omdat we weten dat in 2033 de bestaande kerncentrale
de (noodzakelijke) versterking van Middelburg als culturele
moet sluiten en het op dit moment onzeker is of (en zo ja
hoofdstad. Sport is hierbij een verlengstuk van onze profilering als
onder welke voorwaarden) de exploitatie ervan door ZEH voort
onderwijs-, cultuur- en bestuursstad. Immers, sport bevordert de
zal duren. Daarmee is het ontvangen van dividendgelden voor de
gezondheid, talentontwikkeling en sociale verbinding, en versterkt
verdere toekomst onzeker. Op deze manier houden we ook voor
daarmee de impact van ons onderwijs- en cultuurbeleid.
de langere termijn een goede balans tussen de gemeentelijke inkomsten en uitgaven.
Als mensenrechtenstad blijven we ons inzetten door aandacht te geven aan bestaanszekerheid, inburgering en gelijke kansen. Zo
Zo lang we deze dividendgelden wel ontvangen, worden
blijven we ons inzetten voor humane opvang van vluchtelingen
deze gestort in het Investeringsfonds dat hoort bij de
en Oekraïners. In 2026 zetten we dan ook belangrijke stappen
Uitvoeringsagenda Omgevingsvisie Middelburg 2050. Uit dit fonds
in de vergunningsprocedure voor het bouwrijp maken van het
betalen we de grote investeringen op het gebied van woningbouw,
terrein voor het AZC Cleene Hooge. Ook blijft de focus gericht
infrastructuur, energie en klimaatadoptie die we de komende jaren
op het zorgen voor vitale wijken, betaalbare woningen en wordt
ook in de fysieke leefomgeving moeten doen. U herkent natuurlijk
er gewerkt aan het kansrijk en veilig opgroeien van de jeugd.
de vier gedeelde opgaven in, die de gemeenteraad heeft benoemd
Tevens continueren we onze inzet om de verschuiving van
in 2022 bij de start van deze bestuursperiode. Ook het komende
zwaardere en individuele zorg naar lichtere en collectieve vormen
jaar wordt daar door de gemeentelijke organisatie weer hard aan
van zorg en ondersteuning mogelijk te maken. Dit doen we
gewerkt. De contouren voor het project ‘Hart van Dauwendale’
door de doorontwikkeling van het sociaal team naar een Stevig
tekenen zich steeds meer af. Een project waarbij een koppeling
lokaal team, dat dicht bij de inwoners staat. Dit vergroot de
wordt gemaakt tussen een nieuwe brede school en betaalbare
toegankelijkheid en versterkt de eigen kracht van inwoners en
woningen tegenover het Winkelcentrum Dauwendale. Ook het
voortkomt het ontstaan van een zwaardere hulpvraag, met behoud
ontwerp van het stedenbouwkundig plan voor het project Hart van
van kwaliteit en maatwerk.
Griffioen is inmiddels in ontwerp gereed en zal eind van 2025 ter besluitvorming aan de gemeenteraad worden voorgelegd.
4
Concept programmabegroting 2026 / Inleiding
Vanuit de VN Sustainable Development Goals werken we aan
In de Meicirculaire 2025 is een nieuwe raming van het
vergroening en duurzaamheid, zodat we een toekomstbestendige
Gemeentefonds opgenomen voor de jaren vanaf 2026. Voor
leefomgeving creëren voor huidige en toekomstige generaties.
Middelburg lopen deze bedragen op tot ruim € 1,6 miljoen op
Om dit te realiseren blijven we in 2026 actief bezig met het
structurele basis. Daarbij wordt opgemerkt dat deze bedragen in
strategische project KEC. In het kader hiervan gaan we verder met
toekomstige circulaires mogelijk nog worden bijgesteld.
de realisatie van Smart Grid in Arnestein, het energielandschap
Ondanks bovenstaande positieve ontwikkelingen blijkt dat een
aan de Sloerand en wordt de Transitievisie Warmte in 2026
substantieel deel van deze extra middelen incidenteel van aard
opgevolgd door het Warmteprogramma.
zijn, waardoor nog steeds onzekerheid bestaat hoe gemeenten vanaf 2028 een sluitende begroting kunnen presenteren. Voor
Waar mogelijk doen we dit alles samen met andere gemeenten,
Middelburg specifiek geldt dat uit de meerjarenbegroting blijkt
overheden en maatschappelijke partners.
dat Middelburg over alle jaren positieve begrotingssaldo's kan presenteren. Opgemerkt moet worden dat gemeenten invulling
Het college is best trots dat we na jaren van financiële krapte
moeten gaan geven aan de hervormingsagenda jeugd. Voor
voor de komende jaren een begroting en meerjarenraming
Middelburg is hiervoor vanaf 2028 een taakstelling van 1 miljoen
kunnen overdragen voor de volgende bestuursperiode die niet
oplopend naar 2,1 miljoen in 2029 en verder opgenomen.
alleen sluiten is, maar zelfs nog financiële ruimte biedt voor
De transitie binnen de Jeugdzorg vereist een aanpak vanuit
het maken van nieuwe keuzes. Natuurlijk zitten daar een
meerdere perspectieven.
aantal aandachtspunten bij. De Rijksoverheid heeft de gevolgen
– Lokaal: door het organiseren van laagdrempelige basiszorg,
van “het ravijnjaar 2026” in de Voorjaarsnota 2025 enigszins
gericht op het voorkomen van geïndiceerde jeugdzorg.
gematigd, maar helaas is voor de periode vanaf 2028 nog
– Regionaal: door gezamenlijke inkoop van jeugdzorg
steeds geen duidelijkheid verkregen over de structurele uitkering
en het vormgeven van contracteringsmodellen waarin
uit het Gemeentefonds. Ook de financiële vertaling van de
zorgaanbieders actief bijdragen aan een toekomstbestendige
Hervormingsagenda Jeugd houdt voor de gemeente Middelburg
en betaalbare jeugdzorg.
een bezuinigingsopgave. Daarnaast blijkt de restauratie van de
– Landelijk (Rijksoverheid): Op dit moment ondersteunt de
gevels van het stadhuis fors duurder uit te vallen dan een aantal
transitie met stevige maatregelen en extra investeringen,
jaren geleden was begroot. Gelukkig was voor dit project de
waaronder bijna €3 miljard tussen 2025 en 2027. Waarin ook
afgelopen jaren al geld opzij gezet op de begroting, maar het laat
een duurzame bekostiging na deze periode noodzakelijk is.
wel de kwetsbaarheid van de gemeentelijke financiën zien. Gebeurtenissen na vaststelling Kadernota 2026 - 2029 Financiële positie
Uw raad heeft de kadernota 2026-2029 op 2 juli 2025
Bij het opstellen van de programmabegroting 2025 was het de
vastgesteld. Daarnaast heeft uw raad een memo actieve
verwachting dat gemeenten vanaf 2026 minder middelen vanuit
informatie ontvangen over de uitkomsten van de meicirculaire
het Gemeentefonds toebedeeld zouden krijgen. In het voorjaar
en een prognose gegeven over de financiële ruimte voor de
2025 zijn na intensief overleg tussen het Rijk en de VNG extra
komende jaren. Met het Amendement 25-089 / 26.a.1 Wensen
middelen beschikbaar gekomen. Het kabinet stelt voor 2025–
formatie uitbreiding heeft uw raad aan een gedeelte van de vrije
2027 circa 3 miljard euro beschikbaar, onder meer om een
ruimte als gevolg van de uitkomsten van de Meicirculaire 2025
terugval in het Gemeentefonds in 2026 op te vangen. Hoewel dit
invulling gegeven.
een positieve stap is, blijven de middelen grotendeels incidenteel en zijn de verwachtingen van het Rijk ambitieus. (bedragen x € 1.000)
2026
2027
2028
2029
Saldo financiële ruimte Kadernota 2026 - 2029
-45
-122
-821
1.313
Aangenomen amendement Kadernota
-537
-566
-591
-618
-582
-688
-1.412
695
2026-2029 (formatieuitbreidingen) (1)
Saldo vastgestelde Kadernota 2026 - 2029
5
Concept programmabegroting 2026 / Inleiding
(bedragen x € 1.000) 1. Uitkomsten Meicirculaire 2025 2. Bestuursrapportage 2025 3. Begroting gemeentschappelijke regelingen versus VZG-norm 4. Kapitaallasten kademuur Nieuwe Haven/Turfkaai 5. Overige begrotingsmutaties
2026
2027
2028
2029
2.025
2.152
1.675
1.997
36
37
37
38
-248
-229
-90
-122
0
-27
-27
-27
108
349
478
820
1.921
2.283
2.074
2.706
6. Formatie-uitbreiding: WMO & Jeugd (tijdelijk)
-594
-594
0
0
7. Formatie-uitbreiding: Kwaliteitsmedewerker Omgevingswet
-100
-105
-110
-115
(2)
Saldo gebeurtenissen na vaststelling KN 2026 - 2029
8. Formatie-uitbreiding: Projectmanagement
-60
-63
-66
9. Merkorganisatie
-25
0
-25
-25
-25
10. Herinrichting Sportcomplex de Kruitmolen
-250
0
0
0
11. Havengelden
30
60
91
91
12. Sociaal beheer
1
-150
-175
-175
-175
13. Epenpark
-9
0
0
0
14. De Spot
-220
-220
-211
-200
15. De Spot haalbaarheidsonderzoek locatie
-80
0
0
0
16. De Spot kleine gebouwaanpassingen
-75
0
0
0
17. Lobbyist
-10
-10
-10
-10
0
0
0
-153
-1.483
-1.129
-503
-653
-144
465
159
2.748
18. Onderwijshuisvesting 'Hart van Dauwendaele' (3)
(1+2+3)
Saldo aanvullende wensen Begroting 2026 Saldo begroting Waarvan eenmalig (afbouw ZEH dividend)
1.192
Structureel saldo
1.556
Lasten
-267.134
-243.193
-246.334
-250.799
Baten
266.991
243.659
246.493
253.547
-144
465
159
2.748
Saldo 1 Voor 2026 is deze eenmalig verwerkt in de KN 2026 - 2029
Verderop in de begroting worden bij de verschillende programma's
ontwikkeling binnen de uitkeringsbasis en hoeveelheidsverschillen
bovenstaande ontwikkelingen en de benodige beschikbare
aangepast wat structureel een voordeel oplevert.
middelen inzichtelijk gemaakt. Voor het totaaloverzicht worden ze hieronder per onderdeel nader toegelicht.
2. Bestuurlijke tussenrapportage 2025
1. Uitkomsten Meicirculaire 20251
bestuurlijke tussenrapportage 2025 zijn verwerkt in deze
De uitkomsten van de meicirculaire zijn middels een memo
Programmabegroting 2026 en de meerjarenraming 2027-2029.
actieve informatie aan uw raad te verstrekt. De cijfers die
Op 25 september 2025 is de bestuurlijke tussenrapportage door
in de Kadernota zijn gepresenteerd, waren gebaseerd op
uw raad vastgesteld.
De structurele effecten zoals die zijn gemeld in de
een voorlopige inschatting van de meicirculaire 2025. Dit op basis van de Voorjaarsnota 2025 van het Rijk. Met name de prijs- en volumeontwikkelingen nog niet waren verwerkt in de Kadernota 2026–2029. Daarnaast zijn in de meicirculaire ook de 1
6
Eind september wordt de septembercirculaire 2025 verwacht. Evenals de systematiek bij de Kadernota 2026-2029 en de meicirculaire wordt deze circulaire bij de behandeling van de programmabegroting 2026 en meerjarenraming 2027-2029 via een memo actieve informatie aangeboden.
Concept programmabegroting 2026 / Inleiding
3. Begrotingen Gemeenschappelijk Regelingen
de inkomensafhankelijke eigen bijdrage voor de Wmo wordt
irt VZG-norm
ingevoerd. De verwachting is dat de invoering van deze
In de Kadernota is rekening gehouden met een ‘stelpost financiële
wetswijziging een dempend effect heeft op het aantal aanvragen
tegenvallers’ om financiële risico’s en onvoorziene tegenvallers
voor huishoudelijke ondersteuning. Daarnaast vraagt de transitie
binnen de bestaande begroting op verantwoorde wijze op te
van maatwerkvoorzieningen naar algemene voorzieningen, en
vangen. Deze stelpost fungeert als vangnet voor onderdelen van
ontwikkelingen die pas vanaf 2028 hun beslag krijgen, zoals de
de kostenraming die bij de totstandkoming van de Kadernota nog
vorming van het Stevig Lokaal Team en de nieuwe inkoop Jeugd
onzeker waren en waarvan de exacte omvang op dat moment
in het kader van de Hervormingsagenda Jeugd, extra capaciteit.
moeilijk waren in te schatten op te vangen.
Naar verwachting zullen deze veranderingen leiden tot een afname van het aantal aanvragen bij de Toegang. Tot die tijd is het
Het VNG-advies over de bezuinigingsrichtlijn van -2,2% voor
echter essentieel om het toegenomen aantal aanvragen binnen de
de begroting 2026, zoals vastgesteld door de VZG voor
wettelijke termijnen en met minimale wachttijd af te handelen.
Gemeenschappelijke Regelingen (GR-en), werd beschouwd als een potentiële risicopost. Inmiddels zijn alle begrotingen van de GR-en
7. Formatie-uitbreiding
ter zienswijze voorgelegd en definitief vastgesteld en verwerkt
Kwaliteitsmedewerker Omgevingswet
binnen de meerjarenbegroting. In de Kadernota was onder meer
Ruim een jaar na de invoering van de Omgevingswet blijkt het
voor deze ontwikkeling een stelpost opgenomen, die hierdoor
opzetten van een solide beheerorganisatie voor de uitvoering
gedeeltelijk kan komen te vervallen.
van deze wet een complexe opgave. Dit vraagt om integrale afstemming en samenwerking tussen de afdelingen Veiligheid &
4. Kademuren nieuwe Haven-Turfkaai
Handhaving en Leefomgeving, evenals met externe ketenpartners.
De raad heeft besloten om krediet beschikbaar te stellen voor de
Daarnaast is het van belang dat het softwaresysteem – waaronder
algehele voorbereiding en uitvoering van constructief herstelwerk
het CLO – goed functioneert binnen de werkprocessen zoals
aan de kademuur Nieuwe Haven- Turfkaai. De jaarlijkse kosten
die door de gemeente Middelburg en haar ketenpartners
hiervan zijn in de meerjarenbegroting verwerkt. Inmiddels
worden nagestreefd. Hoewel diverse werkprocessen rondom
hebben de voorbereiding en aanbesteding plaatsgevonden en
de Omgevingswet (en breder, zoals andere vergunningverlening
gebleken is dat het werk niet uitgevoerd kan worden binnen het
binnen V&H) deels zijn uitgewerkt, ontbreekt het nog aan
beschikbare krediet en dient deze in de begroting als o&o te
voldoende kwaliteit en volledigheid in de beschrijvingen, met name
worden verwerkt. Met een memo actieve informatie is de raad
ten aanzien van de benodigde beheersingskaders. Het creëren
hierover geïnformeerd.
van samenhang tussen processen is essentieel om de onderlinge aansluiting te verbeteren. Dit vraagt om structurele borging binnen
5. Overige mutaties
de begroting. Binnen de huidige formatie is hier echter nog geen
Bij het opmaken van deze programmabegroting 2026 en
rekening mee gehouden.
meerjarenraming 2027-2029 zijn de uitgangspunten van de kadernota verder uitgewerkt en zijn inschattingen nader
8. Formatie-uitbreiding Projectmanagement
gespecificeerd. Deze afwijking wordt met name veroorzaakt door
Sinds eind 2023 is een portfoliomanager aangesteld voor het
nadere uitwerking van de salarislasten.
professionaliseren van projectmatig werken voor een periode van twee jaar, met een looptijd tot 1 september 2025. Hoewel er
6. Formatie-uitbreiding WMO & Jeugd (tijdelijk)
belangrijke stappen zijn gezet in de opzet en professionalisering
Naast de structurele uitbreiding van 1,3 fte voor Wmo-consulenten
van het projectmatig werken, is dit traject nog niet afgerond.
en 1 fte voor Jeugdconsulent, voortkomend uit landelijke
Vervolg is noodzakelijk om de (strategische) doelstellingen te
en lokale ontwikkelingen, is voor de jaren 2026 en 2027
realiseren en verder te gaan met de aanbevelingen van het rapport
een tijdelijke uitbreiding met extra fte’s noodzakelijk om de
'Leren van de Trekdijk'. Belangrijke onderdelen hierbij zijn het
Toegang in Middelburg adequaat te kunnen blijven ondersteunen.
opstellen en actueel houden van een overzicht van opgaven en
De noodzaak voor extra formatie is onder meer het gevolg
projecten, evenals het verder implementeren van de coördinatie
van het uitgestelde moment waarop de wetswijziging inzake
van het projectmatig werken. Daarnaast is het opleiden van
7
Concept programmabegroting 2026 / Inleiding
nieuwe projectleiders binnen de projectleiderspoule essentieel,
2026 worden geraamd op € 145.000, wat neerkomt op een
zeker gezien het dreigende tekort. De hoeveelheid opgaven en de
kostendekkingsgraad van circa 62%. Geadviseerd wordt om de
noodzaak om de werkwijze uniform en professioneel te houden,
tarieven in de komende drie jaar gefaseerd te verhogen, zodat
onderstrepen het belang van continuïteit.
in 2028 een kostendekkend niveau van 100% wordt bereikt. Dit betekent, op basis van de huidige inzichten, in totaliteit een
9. Merkorganisatie
tariefsverhoging van 38%. Dit zou een extra opbrengst genereren
Met het oprichten van een Merkorganisatie voor Zeeland wil men
van ongeveer € 30.000 in 2026, oplopend tot € 90.000 in 2028.
komen tot een integrale aanpak om onze regio aantrekkelijker
Als kanttekening moet wel worden aangegeven dat Middelburg
te maken om te (komen) wonen, werken, studeren en te
hogere tarieven hanteert dan andere havens. Ter vergelijking:
ondernemen. Alle Zeeuwse gemeenten doen hieraan mee.
voor een cruiseschip van 135 meter bedragen de havengelden in Middelburg € 602. In Vlissingen is dit € 309 en in Schouwen-
10. Herinrichting Sportcomplex de Kruitmolen
Duiveland € 216. Opgemerkt moet worden dat Middelburg bij
De technische levensduur van de huidige sporthal in
duurzame schepen Green Award-korting toepast.
Dauwendaele nadert het einde, waardoor renovatie of nieuwbouw noodzakelijk is. Tegelijkertijd zijn er veranderingen
12. Sociaal beheer
in het gebruik: de tennisvereniging is opgeheven en de
Hiervoor is al een beleidswens opgenomen via het
voetbalvereniging wil minimaal één veld afstoten vanwege
kadernotaproces. Vanaf 2024 wordt er gezocht naar een
dalende ledenaantallen. Daarnaast voldoet het huidige aanbod
passende vorm om het sociaal beheer te organiseren. In eerste
van (binnen)sportaccommodaties niet meer aan de wensen van
instantie was het de bedoeling om de uitvoering bij Vizita onder te
inwoners en gebruikers, en is het sportcomplex in Dauwendaele
brengen. Het is helaas niet gelukt om tot werkbare en betaalbare
het enige in de stad onder het kanaal. Door capaciteitsproblemen
afspraken te komen. Op verschillende locaties stopt de zittende
moeten sportaanbieders regelmatig worden afgewezen. Dit alles
beheerder, danwel loopt de beheeropdracht af. In het Getij stopt
onderstreept de noodzaak tot herinrichting van het complex. Een
per 1 juni 2025 ’s Heerenloo met het beheer. In het Palet en
eerste ambtelijke verkenning heeft plaatsgevonden, gericht op:
van Cittershoff stopt per 1 augustus 2025 de beheeropdracht voor de huidige beheerder. In Hof van Buren wordt het beheer
– Multifunctioneel gebruik van de locatie;
overdag voorlopig uitgevoerd door Herstel Talent, maar moet er
– Versterking van ontmoeting in de wijk;
voor avondopenstelling beheer geregeld worden. In het Dorpshuis
– Verbreding van het aanbod op het gebied van sport, beweging
in Nw en St Joosland stopt de huidige beheerder in april 2026. Om
en gezondheid; – Verduurzaming van de accommodatie.
de beheertaken goed op te kunnen vangen, is voor de komende jaren aanvullend budget nodig. Op basis van het huidige budget (€ 175.000), de gereserveerde middelen in de Kadernota 2026 –
Deze “pre-initiatieffase” heeft geleid tot een verkennende kosten-
2029 (€ 290.000) en de huidige aanvraag (€ 175.000) komt het
batenanalyse, een dekkingsoverzicht, planconcepten en een
totale beschikbare budget op structureel € 640.000.
risicoanalyse. Voor 2026 is een vervolg noodzakelijk in de vorm van een initiatieffase, waarin technische en planologische
13. Epenpark
haalbaarheid verder worden onderzocht. Diverse partijen hebben
Voorstel is om voor de speeltuinvoorziening in het Van Epenpark
interesse getoond om mee te denken. De uitkomsten van deze
in een afgeslankte variant (startbudget van € 9.000 in 2026)
fase zullen worden uitgewerkt in een planvormingsfase voor de
op te nemen. Op basis van de ervaringen in 2026 kan via
locatie in Dauwendaele.
de kadernota 2027 en verder worden besloten over eventuele vervolgfinanciering. Twee betrokken inwoners willen speeltuin
11. Havengelden
Van Epenpark nieuw leven inblazen. Voorheen werd de speeltuin
Het college heeft verzocht te onderzoeken of een verdubbeling
beheerd door een speeltuinvereniging. Na het beëindigen van deze
van de havengeldtarieven wenselijk en haalbaar is. Uitgaande van
vereniging is het beheer van de speeltuin en het bijbehorende
de begroting 2026 bedragen de totale kosten voor de haven,
gebouw teruggevallen naar de gemeente. De speeltuin is dagelijks
inclusief overhead, € 236.000. De verwachte opbrengsten in
open (behalve op zondag), maar er worden niet of nauwelijks
8
Concept programmabegroting 2026 / Inleiding
nog activiteiten georganiseerd. De twee inwoners willen diverse
waarvan de gemeente de eigenaar is, optimaal is voor de
activiteiten organiseren voor diverse doelgroepen, waardoor er
huidige functie. Vanwege eerder gedane investeringen is de
meer verbinding in de wijk ontstaat. De speeltuin is een mooie
boekwaarde van het pand (relatief) hoog. Het pand moet op
plek waar laagdrempelige ontmoeting kan plaatsvinden en waar
termijn mogelijk verduurzaamd worden. Er is uiterlijk in 2027
mensen elkaar kunnen ontmoeten.
een uitspraak nodig over het voortgezet gebruik van dit gebouw om dit mee te wegen in de verduurzaming. De verduurzaming/
14. De Spot
verbouw kan dan in 2028 plaatsvinden, dan kan nog gebruik
De doorontwikkeling van de De Spot en de ontvlechting uit
worden gemaakt van de subsidie Verduurzamen Maatschappelijk
stichting Vizita wordt ondersteund. Het doel is het poppodium
Vastgoed (DUMAVA). Voor de verduurzamingskosten in het rapport
in Middelburg in een verzelfstandigde vorm te continueren. Het
van architectenbureau Fierloos wordt uitgegaan van geraamde
poppodium neemt in het Zeeuwse netwerk van poppodia al een
investeringen van in totaal € 615.000. Er is al een krediet
prominente plek in en het college hecht er waarde aan dat het
beschikbaar van € 480.000. De resterende €135.000 zou te
poppodium in Middelburg een dergelijke rol kan blijven vervullen.
zijner tijd middels een krediet aan de raad moeten worden
De Spot heeft een subsidieaanvraag ingediend als onderdeel van
voorgelegd. Deze extra kosten worden mede bepaald door het
de subsidieaanvraag van Vizita met een activiteitenplan, begroting
samenvallen van de aanpassingen aan de draagconstructie t.b.v.
en een beschrijving van de wijze waarop De Spot en Vizita
spots en tussen en de benodigde extra koeling en ventilatie voor
organisatorisch willen ontvlechten. Uiterlijk op 31 december 2025
De Spot op het dak. Naast verduurzaming heeft De Spot zelf ook
moet het college een besluit nemen over de subsidieaanvraag. De
verschillende wensen voor gebouwaanpassing, zoals o.a. nieuwe
Spot geeft aan jaarlijks € 570.000 structurele subsidie nodig te
toiletten, aanpassing van de keuken en een nieuwe goederenlift.
hebben voor de nieuwe organisatie. In de aanvraag is een bedrag
De kosten van deze wensen worden op ca. € 650.000 begroot
van € 350.000 opgenomen als basisbedrag vanuit de begroting
en komen boven op de kosten voor verduurzaming. Tegelijkertijd
van Stichting Vizita. Daar bovenop is nog een aanvullende
heeft Middelburg de ambitie (Zeeland 2050 en cultuurvisie 2018)
structurele vraag gedaan van jaarlijks € 220.498. De hogere
om culturele hoofdstad van Zeeland te zijn. Wellicht leidt dit ook
subsidievraag heeft met name betrekking op professionalisering
tot (ruimtelijke) keuzes die van invloed zijn op het gebruik van het
van de organisatie (van 4,5 fte naar 6,44 fte). Naar verwachting
gebouw van De Spot.
kan de subsidie op termijn naar beneden bijgesteld worden, omdat De Spot ambitie heeft om meer inkomsten te genereren via
Voorgesteld wordt om incidenteel een budget beschikbaar te
extra verhuuropbrengsten en uitbreiding en diversificatie van de
stellen ter hoogte van € 80.000 om een haalbaarheidsonderzoek
programmering. Voor 2026 bestaat 49% van de dekking voor de
uit te voeren naar het kosteninzichtelijk maken van
verwachte uitgaven uit gemeentelijke subsidie. Op termijn moet
de stichtingskosten (bouwkosten) en exploitatiekosten van
dit percentage teruggebracht worden naar 39%. Dit zal in de
drie scenario's:
subsidieafspraken verwerkt worden. – het poppodium continueren op de huidige locatie inclusief 15. De Spot haalbaarheidsonderzoek locatie
de mogelijkheid voor de aankoop van panden aan de
Het huidige pand voldoet op dit moment aan de veiligheidsnormen
nabijgelegen Schuttershofstraat;
en is voldoende passend voor de huidige programmering van het poppodium. Het pand heeft een centrale ligging in de binnenstad en heeft daarmee een toegevoegde waarde voor
– het poppodium elders onderbrengen door middel van verbouwen van een bestaand pand; – het poppodium onderbrengen op een nieuw te bouwen locatie;
het uitgaansleven. De locatie kent ook zijn beperkingen qua logistiek, parkeergelegenheid, toegankelijkheid en zichtbaarheid.
In 2027 kan dan een definitief besluit genomen worden over de
Vanwege omwonenden is er een maximum aan het geluid en
locatie van het poppodium.
voor vrachtwagens (van acts of leveranciers) is het krap bij laden en lossen. De Spot zou op termijn een alternatieve
16. De Spot kleine gebouwaanpassingen
locatie ook willen overwegen. Vanuit gemeentelijk perspectief
In afwachting van het hierboven beschreven
is de vraag eveneens gerechtvaardigd of het huidige pand,
haalbaarheidsonderzoek en verdere huisvestingskeuzes over de
9
Concept programmabegroting 2026 / Inleiding
locatie aan de Beddewijkstraat is het niet raadzaam om nu
financiële prognose 2026 – 2029 in de eerste 3 jaarschrijven een
investeringen in het gebouw te doen. Het pand heeft een hoge
tekort wat onttrokken zou worden uit de algemene reserve. Op
boekwaarde en bij nieuwe investeringen zal dit verder toenemen,
basis van het huidige inzicht, rekening houdend met alle mutaties
hetgeen leidt tot hogere doorbelaste huurlasten. De Spot heeft de
ná de vastgestelde Kadernota, is de begroting 2026 niet sluitend.
afgelopen jaren diverse wensen geuit over gebouwaanpassingen
Voorgesteld wordt om het tekort te onttrekken uit de algemene
om het gebruik te optimaliseren, waarvan het vervangen van
reserve, en vanuit het overschot 2027 eenzelfde bedrag weer
het toiletblokken hoog op de wensenlijst staat. Dit is tevens
terug te storten zodat over het geheel gezien geen beroep wordt
het enige wat niet veel impact heeft op het gebouw en ook de
gedaan op de algemene reserve.
gebruiksvriendelijkheid vergroot. De kosten voor het aanpassen van de toiletten incl. staartkosten en btw bedragen € 75.000. Het
Tot slot is in deze begroting rekening gehouden met de
planmatig regulier onderhoud wordt daarnaast gecontinueerd.
aangenomen motie kostendekkendheid leges 2026. In december 2025 worden de legestarieven in een apart voorstel aan uw
17. Lobbyist
raad voorgelegd.
De Zeeuwse gemeenten constateren een toenemende behoefte aan versterking van de lobbycapaciteit richting Den Haag,
Namens het college van burgemeester en wethouders,
met name op strategische thema’s zoals bereikbaarheid, infrastructuuronderhoud, het tekort aan eerstelijnszorgverleners,
Rutger Schonis,
woningbouw en het behoud van acute zorgvoorzieningen. Door
wethouder Financiën
de inzet van een tweede lobbyist kunnen de belangen voor de Zeeuwse gemeenten proactiever en krachtiger behartigen. Daarbij wordt nadrukkelijk ingezet op intensivering van de samenwerking met politiek Den Haag. Deze afspraak zijn door de betrokken gemeenten tot stand gekomen binnen het samenwerkingsverband OZO. 18. Onderwijsvoorziening 'Hart van Dauwendaele' De ontwikkeling van Hart van Dauwendaele is opgenomen in de Omgevingsvisie Middelburg 2050. In november 2025 leggen wij een voorstel aan uw raad voor waarin een integrale en toekomstbestendige ontwikkeling ‘hart van Dauwendaele’ wordt voorgesteld, waarin onderwijs, kinderopvang, welzijn en wonen samenkomen. Voor beide scholen waren op basis van het SHP 2020–2039 middelen opgenomen in de meerjarenbegroting (kadernota 2022 - 2025). Op basis van een actualisatie vraagt dit een extra kapitaallast van € 55.000. Voor de gymzaal was ten tijde van het opstellen van het SHP in 2020 nog onzeker of deze binnen de planontwikkeling zou worden meegenomen, deze investering vraagt om een extra jaarlast van € 98.000. Vooruitlopend op het definitieve besluit van uw raad over ‘Hart van Dauwendaele’ wordt voorgesteld om in de begroting 2026 en de meerjarenraming 2027–2029 de benodigde jaarlijkse kapitaallasten op te nemen/te reserveren. Op basis van de bovengenoemde ontwikkelingen zien we een andere financiële prognose ontstaan.
Bij de Kadernota toonde de
10
Concept programmabegroting 2026 / Inleiding / Leeswijzer
Leeswijzer Begroting In deze begroting zijn de beleidskeuzes vertaald in concrete prestaties in 2026 en verder per programma. Om deze prestaties te kunnen leveren, stelt de gemeenteraad budget ter beschikking. De programmabegroting geeft daarmee antwoord op de vragen: – Wat wil de gemeente bereiken? – Wat gaat de gemeente daarvoor doen? – Wat mag dat kosten? Speerpunten In de programma's wordt onder het hoofdstuk ‘wat gaan we daarvoor doen’ ingegaan op een aantal specifieke onderwerpen, waaronder de zogenaamde speerpunten. Speerpunten zijn door de raad gekozen activiteiten, waaraan extra aandacht besteed wordt. Er is overigens een grote diversiteit aan type speerpunten en daarom zijn de speerpunten niet direct financieel vertaald in de begroting. Strategische projecten Onder de projecten die in deze begroting benoemd worden bevinden zich ook een aantal strategische projecten. Dit zijn projecten die de volgende kenmerken hebben: – Het project heeft een hoge politieke importantie; – Het project kent een hoog (politiek en/of financieel) risicoprofiel en vraagt om meer dan normale aandacht vanuit de politiek en vanuit control perspectief; – Het project wordt via de vastgestelde projectstructuur (met politiek en ambtelijk opdrachtgeverschap) duidelijk herkenbaar aangestuurd. – De gemeenteraad wordt minimaal driemaal per jaar geïnformeerd over de voortgang van het project.
Eén van die drie keren is bij de bestuurlijke tussenrapportage, vanwege de bijzondere plaats van de strategische projecten in de gemeentebegroting. De andere keren is per memo actieve informatie. De strategische projecten staan in de programma’s vermeld waar ze thematisch toe behoren. Op dit moment is sprake van twee strategische projecten: Klimaat, Energie en Circulariteit en de gebiedsontsluiting Veerse Meer Zuid.
11
Concept programmabegroting 2026 / Inleiding / Indeling begroting
Indeling begroting
– Overzicht van de incidentele baten en lasten per programma; – Overzicht van de structurele toevoegingen en onttrekkingen aan reserves;
De programmabegroting bestaat uit een beleidsbegroting bestaande uit programma's en paragrafen en een financiële begroting met een aantal bijlagen. Programma's De begroting is onderverdeeld in negen programma’s. Per programma wordt weergegeven: – Een inleidende tekst: waar draait het om in het programma; – Een beleidskader: vastgestelde gemeentelijke beleidsnota's; – Wat willen we bereiken? Het beoogde maatschappelijke effect: wat de gemeente nastreeft; – De doelstellingen van het programma: welke doelen kiest de gemeente om het effect te realiseren; – Wat gaan we daarvoor doen? De doelstellingen worden uitgewerkt in de activiteiten die het komend jaar ingezet worden, nieuw zijn of politiek relevant; – Invulling van financiële ruimte kadernota 2026-2029: Deze tabel bestaat uit de volgende onderdelen; – Invulling van financiële ruimte (meerjaren)begroting 2025-2028, dit zijn mutaties die effect hebben op 2026 of verder; – Invulling van financiële ruimte kadernota 2026-2029. – Beleidsindicatoren, deze zijn wettelijk verplicht en maken de begroting inzichtelijker door een aantal indicatoren in de tijd te volgen en de gemeente te spiegelen aan landelijke ontwikkelingen op deze onderdelen; – Wat mag het kosten? De baten en lasten van het programma. Paragrafen In de paragrafen wordt een nadere toelichting gegeven op zeven specifieke onderwerpen.
Financiële begroting De financiële begroting bestaat uit: – het overzicht van baten en lasten met een toelichting; – de uiteenzetting van de financiële positie met een toelichting. Overig Ten slotte zijn vier bijlagen opgenomen in de begroting: – Overzicht van de vervangingsinvesteringen met daarin opgenomen de door de gemeenteraad goed te keuren kredietaanvragen voor vervangingsinvesteringen;
12
– Overzicht (Europese) subsidies.
Concept programmabegroting 2026 / Programma's
Programma's Bestuur en Ondersteuning
en instellingen op nieuwe manieren en zijn we zelf betrokken bij netwerken en initiatieven. Ook staan we voor samenwerking die ons versterkt.
Voor de gemeente Middelburg staat het vergroten van de betrokkenheid bij de gemeente en het vertrouwen in het
In dit programma leest u over de plannen die vallen
bestuur centraal. Daarom organiseren we goede, efficiënte en
onder participatie en wijkgerichtwerken, dienstverlening
moderne dienstverlening, betrekken we inwoners, ondernemers
en samenwerking.
Beleidskader
– ‘Participeren: Doen en leren!’ 2017
Vastgestelde gemeentelijke beleidsnota's:
– Notitie Samen zichtbaar en dichtbij 2024
– Omgevingsvisie 2050
– Notitie verbonden partijen 2016
– Participatieverordening 2021
– Communicatiebeleidsplan 2019 – Visie op dienstverlening 2024-2030
13
Concept programmabegroting 2026 / Programma's / Bestuur en Ondersteuning / Wat willen we bereiken?
Wat willen we bereiken?
verwachten is dat belanghebbenden in hun belangen geraakt
Maatschappelijk effect
programma’s. De vorm van participatie hangt af van de impact die
We betrekken inwoners op nieuwe manieren en zijn zelf betrokken
te verwachten is.
kunnen worden naar aanleiding van beleid, plannen, projecten of
bij netwerken en initiatieven. Wij organiseren goede, efficiënte en moderne dienstverlening. We staan open voor samenwerking die
Het is en blijft de uitdaging om ook het 'stille midden' te vinden
ons versterkt.
en te betrekken. Daarmee bedoelen we inwoners die ook wensen, zorgen of ideeën hebben, maar minder snel van zich laten
Doelstellingen
horen. Tegenstanders roeren zich vaak wel. Inwoners die ook
1.
Het verrijken van plannen door inwoners en andere
wensen, zorgen of ideeën hebben, laten vaak minder snel van zich
betrokkenen in een vroeg stadium te informeren en te
laten horen.
betrekken: burgerparticipatie. 2.
3. 4. 5. 6.
7.
Ruimte geven aan en stimuleren van initiatieven in
De afgelopen jaren hebben we veel geparticipeerd. De ene keer
de samenleving die een bijdrage leveren aan onze
succesvoller dan de andere keer. Hier hebben we samen veel van
maatschappelijke opgaven: overheidsparticipatie.
geleerd. Eén van de belangrijkste lessen is dat we vóór de start
Betrokkenheid van bewoners bij hun leefomgeving,
van een participatietraject duidelijkheid moeten hebben over de
gemeentelijke besluitvorming en maatschappelijke opgaven.
kaders. Door aan de voorkant helderheid te scheppen, managen
Een sterke sociale basis en gemeenschapszin in buurten,
we verwachtingen bij onze inwoners en andere belanghebbenden.
wijken en dorpen.
Bij complexe projecten, waar tegengestelde belangen zijn, is
Het verbeteren van de dienstverlening aan burgers, bedrijven
het bevoegd gezag (gemeenteraad of college van B&W) aan de
en instellingen.
voorkant duidelijk over de kaders van participatie.
Burgers moeten erop kunnen vertrouwen dat de gemeente efficiënt en effectief omgaat met de financiën en dat de
Als het gaat om participatie zetten we altijd meerdere middelen
middelen op een rechtmatige manier worden ingezet.
in, zoals enquête op MiddelburgOntmoet, bijeenkomsten,
Samenwerken ten behoeve van lokale en regionale
klankbordgroepen en straatinterviews.
uitdagingen en bijdragen aan de Zeeuwse opgaven.
Wat gaan we daarvoor doen?
Daarnaast staat nog altijd de officiële inspraakprocedure open, zodat een ieder een zienswijze naar voren kan brengen. Om deze afspraken goed te borgen bij ambtenaren die ermee te
Doelstelling 1 t/m 4: Betrekken van inwoners en andere
maken krijgen, heeft een grote groep medewerkers daarin training
betrokken bij de gemeente
gekregen. Dit zetten we komende jaren voort.
We betrekken en informeren inwoners en andere betrokkenen in een vroeg stadium bij plannen over de leefomgeving en
Aanbeveling raadsonderzoek Trekdijk
bestuurlijke besluitvorming. Daarnaast geven we ruimte aan
Medio 2025 is het rapport "Leren van de Trekdijk" door Necker
initiatieven in de samenleving die een bijdrage leveren aan onze
opgeleverd. Dit rapport is het eindproduct van het raadsonderzoek
maatschappelijke opgaven. Participatie en bewonersinitiatieven
naar de gebiedsontwikkeling Trekdijk. De aanbevelingen zijn
zijn immers één van de vier gedeelde opgaven van raad en college.
door het college en gemeenteraad besproken. Voorafgaand hieraan hadden college en raad al wel aangegeven zich in de
Participatie
aanbevelingen te herkennen. Als het gaat om de aanbeveling over
In 2026 zetten we uiteraard de ingeslagen weg van participatie
participatie en bewonerbetrokkenheid kunnen we wel al zeggen
voort. We blijven het belangrijk vinden dat inwoners op tijd
dat dit meenomen wordt in het op te stellen beleidskader en de
worden betrokken bij onze plannen. Participatie vindt plaats bij
actualisatie van de participatie- en inspraakverordening.
allerlei projecten, samenwerkingsvormen binnen wijken en dorpen en bij alle onderwerpen van de toekomstige Omgevingswet. Burgerparticipatie wordt in beginsel toegepast wanneer het te
14
Concept programmabegroting 2026 / Programma's / Bestuur en Ondersteuning / Wat gaan we daarvoor doen?
Participatie- en inspraakverordening We werken nu bijna 4 jaar met de participatie- en inspraakverordening. We hebben de afgelopen jaren gemerkt dat het echt goed is dat we de verordening hebben, maar dat deze ook op een aantal punten aanpassing nodig heeft. Eind 2025 presenteren we de evaluatie van de huidige verordening en wordt een aangepast beleidskader participatie opgesteld. Hierin nemen we de uitkomsten van de evaluatie mee. In het verlengde daarvan leggen we in 2026 een aangepaste verordening aan uw gemeenteraad met bijbehorende beleidsregels aan uw gemeenteraad voor. Versterken interne en externe samenwerking Wijkgericht werken
De afgelopen jaren is veel inzet gepleegd op het versterken van
In de basis
onze netwerken. Zowel intern als extern in de wijken en met onze
De gemeente Middelburg kent elf wijken en dorpen, ieder met
netwerkpartners. De wijkmanagers werken onverminderd door
een eigen identiteit. Iedere wijk heeft een eigen wijkmanager,
aan het leggen van nieuwe verbindingen en het onderhouden van
wijkwethouder en een wijkbudget. Sommige wijken en dorpen
relaties tussen de verschillende disciplines in de organisatie, onze
hebben een wijkteam. De wijkteams zijn onze oren en ogen in de
netwerkpartners (zoals Vizita, de wijkagenten en Woongoed) en in
wijk. Bij ontwikkelingen betrekken we dan ook onze wijkteams.
de samenleving.
Speelt er iets in een wijk, dan meldt het wijkteam dit ook gemakkelijk bij de wijkmanager of wijkwethouder. In de wijken
Vele jaren lang hebben we in alle wijken gewerkt met wijkteams.
en dorpen waar een wijkteam (of dorpsvereniging) actief is,
We zien dat veel wijkteams kwetsbaar zijn of zelfs stoppen. In
organiseert deze club van betrokken bewoners twee keer per jaar
sommige wijken zoeken inwoners zelf naar alternatieve vormen,
een wijkontmoeting c.q. wijktafel. De wijkmanager, wijkwethouder
dat wil zeggen niet meer in vast verband met traditionele
en netwerkpartners zijn daarbij aanwezig. Dit is één van de
(bestuurs)functies. In de dorpen geldt dit niet. Hier zijn de
manieren om als gemeente zichtbaar en dichtbij te zijn in de
dorpsverenigingen stabiel en stevig verankerd. Maar hier geldt
samenleving. In de meeste wijken heeft de traditionele vorm van
ook dat de gemiddelde leeftijd hoog is. Maar of er nu een wijkteam
de wijktafel een verandering ondergaan: minder formeel, meer op
in een wijk is, een bewonersorganisatie of een actieve straat: het
thema en op verbinding gericht.
zijn allemaal betrokken bewoners. We zijn blij met elke actieve constructieve club. Dat vraagt om een andere blik en een ander
Speerpunten
doel: niet per se het in standhouden van wijkteams, maar het
Onze stip op de horizon zijn leefbare buurten en wijken,
vinden en binden van betrokken bewoners. Ontmoeting staat
waar inwoners medezeggenschap hebben over hun eigen
hierbij centraal en is het startpunt voor goede gesprekken over
leefomgeving. Leefbare buurten en wijken, waar doe-kracht
wat er leeft en speelt in de wijken.
van inwoners wordt gesignaleerd, gefaciliteerd en gestimuleerd. Leefbare buurten en wijken, met een sterke sociale cohesie of
In de wijken waar men gesteld is op de traditionele wijktafels,
zelfs sterke coalities, zodat we samen zorgdragen voor onze
blijven deze nog bestaan. Aanvullend organiseren we in
maatschappelijke opgaven.
samenwerking met samenwerkingspartners en collega’s ook andere wijkontmoetingen. Op die manier ontmoeten we ook
In de notitie wijkgericht werken ‘Samen zichtbaar en dichtbij’ is
inwoners die niet naar de wijktafel komen en krijgen we zicht
daartoe een vijftal speerpunten geformuleerd, te weten:
op nieuwe sleutelfiguren en krachten in de wijk. Integrale wijkaanpak Met de inwerkingtreding van de Omgevingswet is nog meer aandacht gekomen voor wijkaanpak en participatie. De komende
15
Concept programmabegroting 2026 / Programma's / Bestuur en Ondersteuning / Wat gaan we daarvoor doen?
jaren gaan we in onze wijken (en dorpen) aan de slag met een
draagt bij aan het versterken van de sociale basis, een belangrijke
integrale wijkaanpak. In Nieuw- en Sint Joosland en in ’t Zand-
doelstelling uit de zorgvisie ‘Het Middelburgs model’.
Stromenwijk-Rittenburg zijn we in 2025 gestart. We doen, leren en evalueren. Zo werken we toe naar een optimale methode en
In 2023 zijn we voor twee van onze welzijnsaccommodaties
vullen we onze gereedschapskist voor nieuwe vormen van dorps-
al over gegaan van commercieel naar sociaal beheer. De
en wijkdemocratie. Het is de bedoeling om dit proces in alle 11
maatschappelijke component staat hierbij bovenaan. Vrijwilligers
wijken en dorpen te doorlopen.
en maatschappelijke organisaties die bij het centrum zijn
Deze aanpak is participatie ten voeten uit: waardegedreven vanuit
bij het uitvoeren van de beheertaken. De koffie en thee zijn
het perspectief van onze inwoners. We zetten een breed palet van
goedkoop. Wijkcentra worden zo laagdrempeliger, ook voor de
participatiemethoden in om zoveel mogelijk inwoners te bereiken.
meer kwetsbare doelgroepen. De wijkcentra in Sint Laurens en
We trekken hierbij samen op met Woongoed en Vizita.
in Zuid bruisen hierdoor meer als daarvoor. Bovendien voelen
betrokken, werken samen met een professioneel beheerder
bewoners zich betrokken bij het wijkcentrum en regelen veel dingen zelf. Het sociaal beheer zal gefaseerd in de overige wijkcentra worden geïntroduceerd. Dit vraagt maatwerk. Per locatie verschillen de behoeften en mogelijkheden voor de inzet van vrijwilligers en maatschappelijke organisaties. In Nieuw- en Sint Joosland en ’t Zand - Stromenwijk – Rittenburg pakken we dit mee in de integrale wijkaanpak. De integrale wijkaanpak levert een drieluik aan producten op: een wijkanalyse, een wijkplan en een wijkvisie. De wijkvisie is de
Middelburg Ontmoet
uitwerking van de gemeentelijke Omgevingsvisie Middelburg 2050
Middelburg Ontmoet is onze digitale ontmoetingsplek vóór en dóór
en beschrijft de gewenste ontwikkeling van de wijk. Zo’n visie
Middelburgers. Hier kunnen inwoners en organisaties informatie
is essentieel om over langere tijd met alle betrokken partijen te
brengen en halen. Op dit platform worden (eerste) verbindingen
werken aan leefbaarheidsvraagstukken en opgaven. Een gedeelde
gelegd tussen (maatschappelijke) organisaties en inwoners en
visie zorgt bovendien voor samenhang tussen opgaven, projecten
inwoners onderling.
en interventies. Deze worden vertaald naar een wijkplan: een actieplan gericht op het doorvoeren van verbeteringen in de
In de doorontwikkeling van de wijktafels, voegen we een ‘offline’
fysieke leefomgeving in de wijk voor de korte termijn.
component toe aan Middelburg Ontmoet. Onder de noemer
Ontmoetingsplekken in de wijk
ontmoetingen in de wijken. We sluiten daarbij ook aan bij
Bij welzijnsaccommodaties staan ‘ontmoeting’ centraal. Een goed
bestaande wijkactiviteiten en -ontmoetingen.
Middelburg Ontmoet ‘live’ organiseren we en faciliteren we
functionerend ontmoetingscentrum is gemeenschap-versterkend. Een plek met veel activiteiten waar inwoners en in de wijk
Naast de traditionele wijktafels, hebben we in veel wijken al andere
werkende organisaties gebruik van maken. Door ontmoeting
vormen van wijkontmoetingen gehad. Klein, laagdrempelig,
neemt de onderlinge betrokkenheid toe. Mensen vergroten hun
meebewegend op ontwikkelingen in de wijk zelf of in
persoonlijke netwerk waardoor zij dagelijkse problemen beter
samenwerking met collega’s van de vakafdelingen die ‘op thema’
kunnen opvangen.
de wijken in gaan. Dit bouwen we verder uit. Er komt een mobiel ontmoetingspunt: Een gezellige keet die we flexibel en
In sterke gemeenschappen neemt zelfredzaamheid toe, zijn
gemakkelijk in kunnen zetten in wijken en buurten. Ook rollen we
mensen gezonder, daalt de criminaliteit, wordt tolerantie versterkt
in 2026 de Lief & en Leedstraten uit. In een Lief & Leedstraat
en kunnen meer mensen meedoen. Er ontstaan vitale wijken. Dit
besteden bewoners extra aandacht aan een buur als dat nodig
16
Concept programmabegroting 2026 / Programma's / Bestuur en Ondersteuning / Wat gaan we daarvoor doen?
is. Met de Lief & Leedstraten stimuleren we ontmoeting tussen
Doelstelling 5: het verbeteren van de dienstverlening aan
bewoners onderling.
burgers, bedrijven en instellingen Goede dienstverlening betekent een grotere tevredenheid van
Maatschappelijke initiatieven
burgers, bedrijven en instellingen over onze dienstverlening.
In Middelburg vinden we het belangrijk dat inwoners ruimte - en hulp - krijgen bij eigen initiatieven om hun leefomgeving mooier
In 2025 is daarom gewerkt aan een dashboard met kerncijfers
te maken. Steeds vaker kloppen inwoners aan met een initiatief.
over de dienstverlening. In 2026 wordt een start gemaakt
Daarbij wordt van de gemeente gevraagd om actief mee te
met de doorontwikkeling van de dienstverlening. We willen
denken over mogelijkheden om hun initiatief te realiseren. Wellicht
inwoners en ondernemers snel en goed helpen met antwoorden
zelfs buiten de gebaande paden. Denk daarbij aan financiële
op hun vragen en actuele informatie over hun aanvragen. In
middelen, ruimtelijke en wettelijke kaders. Dit vraagt om een
2026 werken we aan onder meer een geavanceerde interne
overheidsorganisatie die daarop inspeelt en maatschappelijke
kennisbank, kwaliteitsmetingen, procesverbeteringen en training
initiatieven stimuleert en faciliteert (een responsieve overheid).
van medewerkers.
Sinds twee jaar is wijkgericht werken formeel het contactpunt voor
Voor meer informatie wordt verwezen naar de paragraaf
bewonersinitiatieven ofwel maatschappelijke initiatieven. Dit was
bedrijfsvoering van deze begroting.
een van de afspraken in onze participatie- en inspraakverordening. In 2025 heeft het collega van B&W de handreiking voor maatschappelijke initiatieven vastgesteld. In 2026 rollen we de werkwijze voor maatschappelijke initiatieven verder uit. Prestatie Het verrijken van plannen door inwoners en andere betrokkenen in een vroeg stadium te informeren en te betrekken: burgerparticipatie. Ruimte geven aan en stimuleren van initiatieven in de samenleving die een bijdrage leveren aan onze maatschappelijke opgaven: overheidsparticipatie. Betrokkenheid van bewoners bij hun leefomgeving, gemeentelijke besluitvorming en maatschappelijke opgaven. Een sterke sociale basis en gemeenschapszin in buurten / wijken en dorpen. Het verbeteren van de dienstverlening aan burgers, bedrijven en instellingen. Burgers moeten erop kunnen vertrouwen dat de gemeente efficiënt en effectief omgaat met de financiën en dat de middelen op een rechtmatige manier worden ingezet. Samenwerken ten behoeve van lokale en regionale uitdagingen en bijdragen aan de Zeeuwse opgaven.
Doelstelling 6: burgers moeten erop kunnen vertrouwen
Voor meer informatie over beide onderwerpen verwijzen wij naar
dat de gemeente efficiënt en effectief omgaat met de
de paragraaf bedrijfsvoering in deze begroting.
financiën en dat de middelen op een rechtmatige manier worden ingezet
Doelstelling 7: samenwerken ten behoeve van lokale
Doelmatigheid en doeltreffendheid
en regionale uitdagingen en bijdragen aan de
Wij voeren doelmatig- en doeltreffendheidsonderzoek uit volgens
Zeeuwse opgaven
de verordening artikel 213a Gemeentewet.
Door samenwerking willen we de bestuurlijke en ambtelijke kracht van de gemeente Middelburg versterken om zo lokale en regionale
Rechtmatigheid
uitdagingen aan te pakken.
Op basis van de financiële verordening artikel 212 Gemeentewet toetsen wij de rechtmatigheid van de
We werken samen, stemmen af en overleggen met Zeeuwse
financiële beheershandelingen.
overheden. Naast afstemming over beleid, worden in die samenwerkingen belangen besproken en uitgewisseld en wordt gekeken hoe de Zeeuwse overheden gezamenlijk sterker kunnen
17
Concept programmabegroting 2026 / Programma's / Bestuur en Ondersteuning / Wat gaan we daarvoor doen?
zijn om hun maatschappelijke doelstellingen te bereiken. Denk
Bijdragen aan Zeeuwse opgaven
daarbij ook aan een gezamenlijke strategische agenda richting
Overleg Zeeuwse Overheden (OZO)
het Rijk of de lobby voor rijksdiensten of goede instellingen voor
Het OZO is een afstemmings- en overlegorgaan van Zeeuwse
vervolgonderwijs in Zeeland.
overheden. Bestuurders stemmen met elkaar af in themaoverleggen, die ambtelijk worden voorbereid. Naast afstemming
Door de hele organisatie wordt op beleidsterreinen
op thema’s wordt er met de lobbyisten via het OZO gewerkt
samengewerkt. Van personeelszaken tot belastingen en van
aan gezamenlijke lobby richting Den Haag en een Zeeuwse
erfgoed tot jeugdzorg, van veiligheid en weerbare overheid
strategische agenda. Ook in 2026 doen wij dat bijvoorbeeld in de
tot cultuur. Hieronder wordt van een aantal overkoepelende
aanloop naar Prinsjesdag en voor de Zeeuwse ontmoetingen in
samenwerkingsorganen aangegeven hoe zij in 2026 zullen
Den Haag. Anderzijds komen landelijke vragen zoals over ruimte
bijdragen aan de doelstellingen van gemeente Middelburg.
voor Defensie, de impact van kerncentrales in Zeeland, Elke regio
Samenwerken aan lokale uitdagingen
via het OZO bij de Zeeuwse overheden binnen.
telt, de herverdeling van rijksdiensten en de nota ruimte ook vaak Gemeenschappelijke regelingen In 2026 voeldoen alle gemeenschappelijke regelingen waaraan
Het OZO is en gaat in 2026 met de aanbevelingen op basis van
de gemeente Middelburg deelneemt aan de nieuwe Wet
de evaluatie uit eind 2024/begin 2025 aan de slag. Het komende
Gemeenschappelijke Regeling (Wgr). Maar de ontwikkelingen
jaar neemt, in de samenwerking onder het OZO, het thema-overleg
staan niet stil. Zo zal er blijvend aandacht nodig zijn voor de
Zeeland 2050 een bijzondere plaats in.
RUD, Orionis Walcheren en de Muziekschool. De GR Publiek vervoer gaat zijn eerste volle jaar in en waarschijnlijk komt
Zeeland 2050
er een nieuwe GR Sociaal domein. Doel is het realiseren
Na een initiatief van de toen nog waarnemend commissaris van
van een optimale samenwerkings- en organisatievorm voor het
de Koning in Zeeland en de provincie, is Zeeland 2050 nu een
coördineren, voorbereiden en uitvoeren van regionale taken binnen
thema-overleg van het OZO en daarmee een toekomstperspectief
het sociaal domein. De GGD en VRZ geven hun plannen richting één
van alle Zeeuwse overheden. Middelburg blijft zich voor Zeeland
gemeenschappelijke regeling verder vorm.
2050, mede naar aanleiding van een motie van de gemeenteraad, in 2026 proactief opstellen en hierin een trekkersrol blijven spelen.
In 2026 werken wij verder op basis van een nieuwe notitie
Inzet is met name demografische groei, in het bijzonder van
verbonden partijen, waarin de afspraken uit het laatste VZG-
de beroepsbevolking, voldoende woningen, ontwikkeling van de
rapport "Afspraken over samenwerken met gemeenschappelijke
energie-infrastructuur, goede voorzieningen en doorontwikkeling
regelingen in Zeeland" zijn opgenomen en waarin de wetswijziging
van vervolgonderwijs. Om een aantrekkelijk woon- en leefgebied te
van de Wgr is verwerkt.
zijn, zijn onderdelen van de investeringsagenda met het Rijk voor
Overige lokale samenwerkingsvormen
bereikbaarheid van belang. In 2026 worden een strategische
Daarnaast wordt er met een aantal gemeenten samengewerkt
agenda Rijk-regio en afspraken met het Rijk over een gezamenlijke
op specifieke taakvelden zoals gemeentelijke belastingen,
investeringsagenda verwacht. We zetten, samen met Veere en
openbare verlichting en archeologie, de zogeheten
Vlissingen, vol in op de onderwerpen wonen, bereikbaarheid,
gastgemeenteconstructie. We kijken ook over de grens en bezien
vervolgonderwijs, cultuur en rijkswerkgelegenheid.
langere termijn op onderwerpen als cultuur, zorg en leefbaarheid/
op welke terreinen samenwerking op bepaalde gebieden met onder meer Vlaamse gemeenten opportuun is. Dit mede in relatie
Stedelijk Netwerk Zeeland
tot verwerving van Europese subsidies.
De steden Vlissingen, Goes, Terneuzen, Zierikzee en Middelburg werken samen in het Stedelijk Netwerk Zeeland (voorheen Z4
In 2026 gaan wij aan de slag met de uitkomsten van het onderzoek
en sinds de zomer van 2025 aangevuld met Zierikzee). Het
dat verdere samenwerkingsmogelijkheden verkent en dat wij met
Stedelijk Netwerk Zeeland speelt een belangrijke rol in de
de gemeenten Veere en Vlissingen hebben opgepakt.
samenwerking en afstemming binnen Zeeland voor stedelijke- en verstedelijkingsvraagstukken. De burgemeesters van de steden
18
Concept programmabegroting 2026 / Programma's / Bestuur en Ondersteuning / Wat gaan we daarvoor doen?
Vlissingen, Goes, Terneuzen, Zierikzee (Schouwen-Duiveland) en
met de daarbij horende Zeeuwse strategische onderwijsagenda
Middelburg komen ook in 2026 regelmatig bij elkaar voor
zal in 2026 samen met Scalda, HZ,de UCR en het bedrijfsleven
afstemming over stedelijke thema’s (woningbouw, veiligheid,
gaan we verder aan de slag met de uitwerking van deze
cultuur) en voor afstemming over bijvoorbeeld de doelstellingen
strategsche agenda. Samen met de gemeente Vlissingen gaan
van stedelijke ontwikkeling binnen het Ruimtelijk arrangement
we in 2026 aan de slag met de aanbevelingen uit het eind 2025
Zeeland en Zeeland 2050.
uit te brengen rapport over het vervolgonderwijs in Middelburg en Vlissingen.
In 2026 wordt ook gekeken naar de manier waarop de steden in een stedennetwerk aanvullend aan en onderscheidend van elkaar kunnen opereren, zodat de agglomeratiekracht van de Zeeuwse steden versterkt wordt. Regiovisie De actie- en uitvoeringspunten van de regiovisie WalcherenSchouwen-Duiveland zijn in 2026 blijvend punten van onze inzet. Op het gebied van onderwijs en arbeidsmarkt wordt gekeken naar het arbeidspotentieel van statushouders, arbeidsmigranten en seizoensarbeiders. Op het gebied van bedrijfsvoering worden waar mogelijk de krachten gebundeld. In 2026 worden de resultaten verwacht van het onderzoek naar de hoeveelheid tijdelijke werknemers van elders, de sectoren waarin zij werken en hun woonsituatie in onze gemeenten. VZG/VNG Bestuurders van onze gemeente zijn voor gemeentelijke samenwerking en belangenbehartiging. Vanuit dit oogpunt zijn Middelburgse bestuurders vertegenwoordigd in het dagelijks bestuur van de VZG. Vanuit de VZG worden bestuurders afgevaardigd in regionale en landelijke besturen. Twee collegeleden uit Middelburg zitten in landelijke VNG commissies. In 2026 vindt het jaarlijkse VZG-congres plaats in Middelburg. Economische structuurversterking De Zeeuwse overheden werken binnen de Economic Board Zeeland samen met het bedrijfsleven en de kennisinstellingen aan de versterking van de regionale economie.
De focus ligt hierbij op energietransitie, watervraagstukken en voedselproductie, verbeteren van de brede welvaart in de regio en de versterking van het MKB. We gaan in regionaal verband in gesprek met het kabinet om economische impulsen voor de regio te realiseren. Ook sluiten we hiervoor aan bij de Merkorganisatie Zeeland. De kenniseconomie is voor de gemeente Middelburg een belangrijke pijler onder de economie. Op basis van het medio 2025 uitgebrachte rapport vanuit de stuurgroep Campus Zeeland
19
Concept programmabegroting 2026 / Programma's / Bestuur en Ondersteuning / Invulling van financiële ruimte kadernota 2026-2029
Invulling van financiële ruimte kadernota 2026-2029 Nr.
bedragen x € 1.000
Begroting
Begroting
Begroting
Begroting
2026
2027
2028
2029
0
0
0
Invulling van financiële ruimte begroting 2024 en 2025 en meerjarenraming 2026 - 20281 1 Content management systeem (cms) ten behoeve van de website
-22
2 Vervangen centrale energievoorziening Stadskantoor
-165
-165
-165
-165
-187
-165
-165
-165
-30
0
0
0
Invulling van financiële ruimte kadernota 2026 - 2029 1 Opkomst bevorderende activiteiten verkiezingen Gemeenteraad 2026 2 Information security officer (ISO)
-52
-54
-57
-59
3 Automatiseren in-, door- en uitstroomproces van personeel
-35
-27
-27
-27
4 Verbreden behoud van ons vastgoed
-25
-25
-25
-25
5 Vergadervoorzieningen dienstgebouwen
0
-131
-131
-131
6 Scansoftware informatievoorziening
-75
-75
-75
-75
7 Aanbesteding digitale uitgaande post
-120
-120
-120
-120
8 Portfoliomanagement
-57
0
0
0
9 Adviseur Kabinet
-52
-55
-57
-60
10 Parkeertarieven verhogen 11 Stelpost financiële tegenvallers
300
300
300
300
-1.500
-1.500
-1.500
-1.500
-1.646
-1.687
-1.692
-1.697
Aanvullende wensen begroting 2026 12 Formatie-uitbreiding: Projectmanagement
0
-60
-63
-66
0
-60
-63
-66
-1.833
-1.912
-1.920
-1.928
1 Voor een toelichting op de mutaties 2024 - 2028 zie programmabegroting 2024 en programmabegroting 2025.
1. Opkomst bevorderende activiteiten verkiezingen
deze eisen te voldoen en de toenemende auditlast effectief te
Gemeenteraad 2026
beheren, wordt een nieuwe functie toegevoegd aan het I-Cluster:
We willen de inwoners van de gemeente in staat stellen zich goed
Information Security Officer (ISO). Deze rol neemt onder andere de
te oriënteren op het werk van de gemeenteraad, de standpunten
audittaken van de CISO over en helpt bij het implementeren van
te vergelijken en daarmee te motiveren om te stemmen en de
de Cyberbeveiligingswet.
opkomst te bevorderen. Gedacht kan worden aan het meedoen aan een stemwijzer, een platform voor standpuntuitwisseling,
3. Automatiseren in-, door en uitstroom van personeel
informatiebijeenkomsten voor doelgroepen, jongeren benaderen
Er moeten een koppeling worden gerealiseerd tussen Youforce
en extra inzet communicatiemiddelen.
en Topdesk voor realtime gegevensuitwisseling. Op deze manier hoeven wijzigingen maar 1 keer ingevoerd te worden in Youforce
2. Information security officer (ISO)
(als bronsysteem) en verloopt het verdere proces zoveel als
Met de naderende implementatie van de Cyberbeveiligingswet,
mogelijk geautomatiseerd. Hierbij moeten we aan eisen voldoen
die de NIS2-richtlijn van de EU implementeert, wordt het
voor informatieveiligheid en privacy.
steeds belangrijker voor gemeenten om hun informatiebeveiliging op orde te hebben. De Cyberbeveiligingswet stelt strengere beveiligingsnormen en meldingsvereisten voor incidenten. Om aan
20
Concept programmabegroting 2026 / Programma's / Bestuur en Ondersteuning / Invulling van financiële ruimte kadernota 2026-2029 4. Verbreden behoud van ons vastgoed
projecten, evenals het verder implementeren van de coördinatie