25-130 Bijlage 2. Ingekomen stukken commissie RM

,

,

,

,

3) Molen te Sint Laurens Middelburg - K Sinds 2014 doet de RCE zijn (negatieve) best om de completering van een dominante molenromp eigendom van de gemeente tegen te houden - K De RCE beïnv!oedt daarbij de gemeente de provincie (en anderen?) - K De RCE intimideert door te dreigen met verlies monumentenstatus en bezwaarprocedure - K De RCE gebruikt ten onrechte de term verlies van monumentale waarden om het proces negatief te beïnvloeden ook nog met een'staatssecretarisbrief' - K Een locaal burgerinitiatief wordt door dit alles al jaren gefrustreerd en tegengewerkt - Dit alles terwijl de gemeenteraad al 2 x een unanieme motie heeft aangenomen om tot molenherstel te komen - K Het molencomité kan niet tot het zo gewenste gesprek met de RCE komen en wordt afgescheept! ,

,

,

3

,

4)Molen te Lienden - Een particulier heeft in zijn achtertuin een in 1962 onttakelde molenromp sinds 1971 rijksmonument. Er komt een initiatief om hier weer een werkende molen van te maken. - De provincie Gelderland waardeert dit met een grote subsidie - K In het voortraject tot vergunningverlening probeert de RCE op allerlei wijzen - de eigenaar kan daar alles over vertellen- dit streven tegen te houden. Dit is geheel ten onrechte want in de zgn. RDMZ-rompennota staat de molen te beoordelen als " incomplete rnolen " wat completering mogelijk maakt. Uiteindelijk geeft de gemeente de vergunning en is de molen nu in restauratie. Niet dankzij maar ondanks de RCE. ,

5)Molen te's-Heerenberg - De molen is eigendom van stichting Huis Bergh en recent voor veel geld bouwkundig hersteld. - K Het idee om hem ook weer van wieken etc. te voorzien komt niet van de grond. Uit contact met de directeur van de stichting is een negatieve opstelling van de RCE gebleken. Uit een interview blijkt dat de directeur van de stichting over onjuiste informatie beschikte zoals: - de RCE geeft geen toestemming - er is technische onzin aan haar verteld als argument tegen herstel - de molen staat als romp te boek en krijgt daarom geen toestemming van de RCE Over deze 3 punten valt te melden: - De RCE heeft over completering helemaal niets te zeggen - De molen staat als korenmolen te boek en niet als romp - Er zijn geen technische belemmeringen om de molen weer bedrijfsvaardig te herstellen - K Vraag: uit welke hoek komt al deze verkeerde maar wel proces sturende info? - K De RCE had positief moeten adviseren omdat volgens ministerieel beleid (RO en rompennota) deze molen daar recht op had ,

6)Molen te Damwoude - Een Friese poldermolen wordt gered door overplaatsing naar een regionaal openluchtmuseum. - De RCE is in het verleden op allerlei wijzen betrokken geweest - De molen is sinds 1994 rijksmonument maar in 2022 krijgt de eigenaar van de RCE te horen dat de molen zijn status gaat verliezen omdat hij in genoemd museum staat De stichting als eigenaar maakt bezwaar en de RCE neemt de zaak o. a. vanwege procedurefouten voorlopig terug - Het bezwaarschrift lezende is duidelijk dat de RCE bij een rechtszaak onderuit gaat - De vraag rijst dan: wie verzint het binnen de RCE om zo'n kansloze zaak in gang te zetten en met welk doel. Welke 'winst' is hier te behalen? - De organisatie zou zichzelf moeten behoeden voor'uitglijders' als deze die alle betrokkenen -

nodeloos veel tijd energie kosten en reputatieschade oplevert ,

,

7)Molen te Tijnje - Een particulier redt in 1969 een molenromp

van

de ondergang en wil die als molen herstellen

De molen wordt rijksmonument met het 'recht (status)' om te worden gecompleteerd - K De RCE geeft voor de restauratie subsidie maar adviseert vervolgens negatief m. b. t. het herstel. Dit is toch niet meer te volgen. De provincie heeft in dit proces eveneens een negatieve rol -

4

Enkele

-

De

-

‘molenfanatici’ maken

bezwaar tegen de door de gemeente

wordt door dit alles psychisch

goedwillende eigenaar

verleende vergunning

nogal geraakt

en

gooit de handdoek

in de

ring Ondanks verleende subsidie wordt de molen

-

negatieve rol van

8) Molen

de

er

niet meer

rijkssubsidie is

molenbeleid’

verneemt

men

jarenlang

niet verder.

dat

Dat verandert

beeld heeft neergezet alsof haar ‘nieuwe is om tot restauratie te komen. Dat dit geenszins het

valt is dat zij een

de RCE te verwijten

K Wat

aan

de romp.

stichting, niet voldoende bekend met ‘subsidieland’ komt door hulp van een deskundige die hen de juiste weg wijst.

-

dank

Victoria te Oosteind

De

-

met

provincie

RCE en

blijft dit vooralsnog beperkt tot bouwkundig herstel van Op een informatiedag van de RCE over het zgn. ‘nieuwe completering een gepasseerd station is

-

gerestaureerd,

stichting wil een “incomplete molen” geheel herstellen. Omdat

Een

-

ten dele

maar

molenbeleid’

bepalend c.q. doorslaggevend gemiddelde burger uiteraard niet. Dat onterechte beeld werd ook verspreid geval op allerlei plaatsen in het land informatiebijeenkomsten te houden. Voor welke categorie monumenten is dat verder ooit het geval geweest? is weet

9) Molen -

-

de

door

te Boekel

plek in het dorp staat een mooie standerdmolen. Er is echter één probleem, nl. de molen mag als gevolg van een conflict met de buren niet draaien. Dat is zelfs in een uitspraak van de rechtbank vastgelegd. Al jaren wordt niettemin naar een oplossing gezocht. Die zou gevonden kunnen worden door de Op

een

centrale

molen enkele meters te verschuiven. -

plan in vergunningsprocedure gebracht met daarop advisering door de RCE. In principe is die wel akkoord met verschuiven maar zo eenvoudig is het ook weer niet. Een Tweemaal

is een

krantenrapportage

uit 2018

laat de rol

en

betrokkenheid

van

de RCE zien.

RCE, die geen gezag hier heeft, laat de gemeente die eigenaar is als ‘lokkertje’ een onderzoek doen. Dat is nergens voor nodig en de gemeente is daartoe ook helemaal niet verplicht. De

-K De

gemeente laat dat toch

maar

doen, wat tijd en geld kost.

is dat de dienst hier geen zuivere rol heeft. De gemeente is geenszins afhankelijk van de opvatting van de dienst. Kennelijk werd dat wel zo door de burgemeester gevoeld en hoopte hij Te

verwijten

de RCE

gunstig te stemmen.

De RCE

matigt zich hier

een

rol

aan

die zij niet heeft

en

uiteindelijk verandert

er

met

betrekking

tot

de molen niets.

Slot

Graag sluit ik dit stuk (Klacht en klein zwartboek) af aan

u

met

alle

regels die in mijn klacht van

24-03-2023

zijn gericht.

(geanonimiseerd) gaf als directeur aan dat het hele leger van vrijwilligers u

is bij het

erfgoedbehoud.

Dat

geldt zeker voor

wat

het molenbehoud

van

het grootste belang

betreft: molenaars

en

bestuurders. Ook niet vergeten EIGENAAR

mogen

gemotiveerde monumenteneigenaren. Die hebben als brengen. Het is niet meer van deze tijd dat ver weg buiten hun

worden de

ook nog iets in te

ambtelijke werelden over hun hoofden heen over hun monument wordt besloten. Zeker niet als dat dan ook nog negatief uitwerkt waardoor afhaken dreigt. Om bij het molenbehoud te blijven: eigenaren hebben het toch al (financieel) moeilijk en moeten op enigerlei wijze support kunnen verwachten van de RCE. In al het voorgaande is dat niet gebleken. m.i. een Kennis nemende van alles wat nu ter tafel wordt gelegd ligt daar voor de dienstleiding

gezichtsveld

in

RCE zelf!

opdracht, in het belang van het molenbehoud maar ook van de de RCE te En het lijkt van belang om de inhoud van genoemde klachten ook eens door juristen van laten bekijken/beoordelen. in de toekomst eerst naar Ook wordt gezien het voorgaande aanbevolen om de eigen juristen misstanden als ‘twijfelachtige zaken’ te laten kijken alvorens iets ‘de deur’ uitgaat en vervelende genoemd kunnen veroorzaken. Dat is voor iedereen en het erfgoedbehoud beter.

serieuze

Met

vriendelijke groet,

Ing. G.H. Keunen,

(geanonimiseerd) (geanonimiseerd) (geanonimiseerd) Bijlage:

Klacht

(vervolg)

De RCE en de Beleidsbrief MoMo 2009 beleidsbrief Op 28 september 2009 is er een door 3 ministers getekende

naar

de Tweede Kamer

gegaan.

weer en bevat een samenvatting van De Beleidsbrief geeft een nieuwe visie op de monumentenzorg de belangrijkste maatregelen. met vele betrokken partijen in de De Beleidsbrief MoMo is in een interactief beleidsproces monumentenzorg tot stand gekomen. aan verandering toe is onder andere omdat AI in het begin valt te lezen dat het monumentenbeleid (toen) het huidige stelsel als een hindermacht werd gezien. dat de heersende denkrichting van Onder het kopje gedachtenvorming en draagvlak werd. vermeld burgers en organisaties sterk doorklinkt in de Beleidsbrief. (MoMo). Een van de uitwerkingen van De Beleidsbrief is de basis van de Moderne Monumentenzorg provincies gaat om daar te worden verdeeld. MoMo is dat rijkssubsidie voor restauraties naar de werd getekend op 5 maart 2012. Een overeenkomst hierover tussen het Rijk en IPO Beleidsbrief MoMo. De provincies hebben Mede bepalend daarbij waren de uitgangspunten van de toepassing op de positie van en het handelen daar dus mee te rekenen. En dat lijkt eveneens van door de RCE! in het bijzonder bepaald bij de volgende Bij het doornemen van de Beleidsbrief wordt de aandacht ,

punten. die past bij onze tijd." De Beleidsbrief MoMo 2009 gaat over een " monumentenzorg 1. Functie is belangrijker dan het bewaren van schoonheid betekenis 2. Zorg voor het erfgoed is een factor van grote sociale waardeverlies met zich meebrengt per definitie monument 3. Het idee dat aanpassingen aan een deel ik dus niet (minister Plasterk!) en verval te voorkomen 4. Behoud door ontwikkeling herbestemming bevorderen om leegstand aan de identiteit van de omgeving 5. Het belang van beeldbepalende gebouwen die bijdragen 6. Er moet meer ruimte komen voor burgers en eigenaren 7. De kennis van burgers beter gebruiken er sprake is van (gedeeltelijke) sloop 8. Beperking adviesplicht door de RCE. Alleen als vraagt een gemeente de RCE om advies. herbestemming reconstructie of een ingrijpende wijziging nog adviseren door een (gemeentelijke) In alle andere gevallen laat de gemeente zich alleen monumentencommissie. zien dat door de RCE niet in de geest De ervaring die is opgedaan bij een aantal molenprojecten laat gehandeld! van bovengenoemde - punten wordt daar dan wel is gemaakt. Het antwoord is De vraag rijst of de omslag van " oud denken " naar MoMo negatief. Dat is geen vrijblijvend iets maar een verplíchting! naar het advies MoMo dat de Raad In dat verband is het ook van groot belang dat gekeken wordt (Plasterk) heeft gegeven.

Voor Cultuur op 6 februari 2009 aan de minister van OCW Positief worden daarin genoemd o. a. 1) vermindering van regeldruk 2)bevordering van herbestemming maar groter (en duurder) geworden. Wat 1) betreft is bij molenrestauraties de regeldruk alleen " Cultureel burgerschap." In het advies wordt ook uitgebreid aandacht besteed aan zgn. historische gebouwen.... dan de Daarin wordt genoemd " dat er meer waarden zijn verbonden aan betrekking hebben op waarden die bij vakdeskundigen een hoge prioriteit hebben en die immers naast een wetenschappelijke inzichten esthetiek en authenticiteit. Monumenten hebben en economische zin." historische waarde ook een actuele waarde in culturele maatschappelijke ,

,

,

,

,

,

,

8

In het zgn. 'nieuwe RCE-molenbeleid' wordt hier volledig aan voorbij gegaan door een fixatie op o. a. authenticiteit wat in de praktijk negatief en verlammend uitwerkt. Die opstelling is niet alleen contra-productief maar ook in strijd met wat op hoger niveau als'koers' is vastgesteld! Kortom de RCE is eigenzinnig gedrag te verwijten wat niet goed is m. b. t. breed gedragen erfgoedzorg. ,

,

Molen té Sint Laurens

,

gemeente Middelburg

Deze molen is opgenomen in de interne " rompennota RDMZ 1998-2000." De molen blijkt gezien de definitie ten onrechte niet te zijn geklasseerd als " incomplete molen " maar als " molenromp." Niettemin geeft het ministerieel beleid (Nieuwsbrief RDMZ juli 2003) aan dat zelfs een romp in aanmerking kan komen voor completering. De vraag of de molen te Sint Laurens tot werkende molen kon worden gerestaureerd was daarmee in principe beantwoord. En stond dus in feite niet ter discussie maar de praktijk is ten onrechte gebleken heel anders te zijn zoals in het ,

navolgende te lezen is. In het centrum van het dorp staat de beeldbepalende hoge stenen romp van een uit 1721 daterende korenmolen. De molen is eind 1943 uitgebrand waarna de romp tot kleine mechanische maalderij is ingericht. Dit kleine bedrijfje is inmiddels reeds lang buiten functie en in 2000 is het complex door de gemeente gekocht. Mede aanleiding daartoe was de behoefte in het dorp om dit toen bedreigde historische object veilig te stellen. Op voorstel van de gemeente is deze 'wiekloze molen' in 2002 op de lijst van rijksmonumenten geplaatst. Toen nog werkzaam bij de RDMZ heb ik daar zelf nog betrokkenheid bij gehad. AI in de jaren '90 van de vorige eeuw leefden zoals uit artikelen blijkt er ter plaatse al ideeën om de molen weer als complete windmolen te herstellen. In die jaren '90 werd lokaal in het Dorp Sint Laurens hiertoe een werkgroep gevormd. Dat initiatief strandde destijds wegens moeizame c/q gebrek aan medewerking aan ambtelijke zijde. ,

,

burgerinitiatief en de oprichting van een lokaal comité in 2014. Dat resulteerde in de loop der tijd in diverse bijeenkomsten van betrokkenen wat echter maar geen resultaat opleverde. Uiteindelijk kwam het in september 2017 in Middelburg tot een studiedag enkel over de molen waarbij naast het comité o. a. enkele inwoners erfgoed-architecten vertegenwoordigers aanwezig waren van de gemeente Middelburg de verenigingen De Zeeuwse Later ontstond opnieuw

een

,

,

,

,

,

De Hollandsche Molen en de RCE. Die dag was ook een wethouder aanwezig en de voormalige Rijksbouwmeester W. Patijn was bereid gevonden om de bijeenkomst te leiden. De dag werd een ingewikkeld gebeuren zonder verder te Molen

en

,

komen. De RCE hield onbuigzaam vast aan het zogenaamde 'nieuwe molenbeleid' volgens welke de molen niet als maalvaardige windkorenmolen hersteld mocht worden. Dit alles terwijl de RCE geen enkele zeggenschap of vergunningsbevoegdheid heeft. De dienst wenste ook nog eens een nieuwe waardenstelling te zien terwijl er al een beschikbaar was. Deze tweede kostte vervolgens tijd en geld en heeft uiteindelijk nergens toe gediend. ,

13

Achter de rug om van het molencomité had de molenspecialist van de RCE de dag voor de bijeenkomst de zogenaamde molennota van de RCE rondgemaild kennelijk ter beinvloeding. Dat stuk was de in 2011 door de RCE gepubliceerde brochure " Een toekomst voor molens uitgangspunten voor de omgang met monumentale molens." Dit is een document zonder enige offíciële status en zeker geen uitgangspunt om de voorgenomen molenrestauratie in Sínt Laurens te ,

,

blokkeren. Nadien werd vanuit de vereniging De Hollandsche Molen nog gerept over een beleidsnota van de RCE. Navraag bij deze Rijksdienst door het comité maakte duidelijk dat die nota niet bestond. Bij voortduring en bij herhaling was door de betreffende molenspecialist beweerd dat herstel van de Molen van Sint Laurens op grond van de Beleidsnota Molens geenszins mogefijk is. in Er blijkt voor het comité dat er geheel geen sprake is van een officiële Beleidsnota: daarover is geen officiële overheidspublicatie iets verschenen vanwege minister en/of staatssecretar. is De betrokken molenspecialist gaf te kennen dat zo'n beleidsnota ook niet nodig was want er was volgens hem " jurisprudentie." Die werd het comité vervolgens toegestuurd waaruit bleek dat het ging om een zaak over molen De Otter te Amsterdam. Dit was op geen enkele manier te linken aan .

de zaak molen Sint Laurens en te beschouwen als een vorm van desinformatie. Het initiatief tot herstel van de molen dreigde zo vast te lopen door tegenwerking van de RCE. Dat gaf het comité en voormalig Rijksbouwmeester W. Patijn aanleiding om twee voormalige medewerkers van de RDMZ erbij te betrekken om te proberen de zaak viot te trekken. Dit waren ir. E. J. Nusselder voorheen hoofd Instandhoudingstechnologie en ing. G. H. Keunen schrijver dezes en voorheen seniorconsulent Molens en Waterbouwkundige werken (1970-2005). Wij beiden waren bij de RDMZ diepgaand betrokken geweest bij het opstellen en uitvoeren van het zogenaamde molenrompenbeleid en daaruit voortvloeiende bescherming van ruim 70 molenrompen etc. Vanuit die betrokkenheid is er goede achtergrondkennis van beleidsmatige en juridische aspecten die met deze materie te maken hebben. Duidelijk moet zijn dat de Rijksoverheid de RCE zich daaraan heeft te houden. De dienst kan nu dus niet een gedragslijn gaan vertonen die daarmee in strijd is wat aantoonbaar gebeurt. Het voor de molen zo ijverende en volhardende comité ,

,

,

,

verdient daarom aller hulp en bijstand. Niet zal worden vermeld wat het comité sinds 2018 nog allemaal heeft moeten meemaken aan ambtelíjke tegenwerking stroperigheid etc. Het is bewonderenswaardig dat men het bijltje er nog steeds niet bij heeft neergegooid. Men is inmiddels zo'n 10 jaar verder zonder iets te zijn opgeschoten. De dorpsgemeenschap wil de molen terug en de gemeenteraad heeft zich inmiddels genoodzaakt gezien zich hier krachtig voor in te zetten. Tweemaal (24 februari 2022/9 november 2022) heeft de Raad in een unaniem gesteunde motie B&W opdracht gegeven om de molen te ,

realiseren en nog steeds gebeurt er niets. In de laatste motie heeft de Raad t. a. v. een subsidieaanvraag bij de provincie o. a. de volgende tekst laten opnemen: " onder voorwaarde dat de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed (RCE) het bouwwerk na de reconstructie nog steeds als rijksmonument beschouwd. Het college wordt verzocht dit verzoek Ergens is z. n. schriftelijk bij de RCE te doen." Hieruit blijkt dat de Raad een beetje angstig is gemaakt. de dreiging op tafel gelegd dat herstel van de molen tegen de zin/wil van de RCE tot afvoering van de monumentenlijst zou kunnen leiden. Dat gegeven komt uit de ambtelijke organisatie van de gemeente die dat natuurlijk niet zelf heeft bedacht want die heeft in deze zelf geen bevoegdheid. Hoe die dreiging bij de gemeente is terechtgekomen valt op te maken uit een brief die de gemeente vervolgens naar de RCE heeft gestuurd om te weten waar ze aan toe is. De brief van 7 december 2022 gericht aan de RCE Afdelingshoofd Regio Midden-Zuid (zie bijlagen) maakt enigszins duidelijk wat er achter de schermen tussen de RCE en de gemeente aan de orde is ,

,

,

,

,

geweest. 14

,

advies zal uitbrengen. Dat is niet Te lezen valt dat de RCE in een vergunningsprocedure een negatief standaardreactie. Dat is echt iets nieuws want dit is tegenwoordig in vergelijkbare gevallen een rijksbeleid zie de Nieuwsbrief overigens ten onrechte want het is in strijd met eerder gepubliceerd ,

RDMZ juli 2003. van de RCE vervolgens aan Wel nieuw en nogal bedenkelijk is wat blijkens de brief de molenspecialist indien het college van B&W dit advies de gemeente als boodschap heeft afgegeven namelijk: " dat in beroep zal gaan." naast zich neer zal leggen de RCE tegen de afgegeven omgevingsvergunning aan de orde dat moet worden In de brief komt ook nog het tegen de molen gebouwde pakhuis daarover angstig geworden want: afgebroken om de molen te kunnen completeren. De gemeente is tot een hernieuwde afweging " Naar wij begrepen hebben is het niet ondenkbaar dat dit zal leiden t. a. v. de opname van de molenromp in het Rijksmonumentenregister." Kortom: er is een dreiging in de lucht gebracht van verlies van de monumentenstatus. de provincie. Die dreiging heeft de RCE-molenspecialist ook neergelegd in contact met 2023 (zie bijlage). In wat De RCE reageert naar de gemeente vervolgens bij brief van 9 maart inbreuk vormen op de genoemd wordt een préadvies wordt gesteld dat de plannen " een ernstige want er gaat cultuurhistorische waarden van het rijksmonument." Dit is een absurde mededeling heeft geen enkele cultuurhistorische helemaal niets verloren. Het af te breken pakhuis (uit ca. 1962) gemeentelijke waarde wordt door de RCE alleen 'gebruikt' om het al door de te houden.

monumentencommissie positief beoordeelde plan om dogmatische redenen tegen wijze `op het verkeerde been' De nietsvermoedende lezer van deze tekst wordt zo op onacceptabele ineer gewicht te geven(?) is gezet te beschouwen als een van vorm van misleiding. Om de RCE-brief wel weet wat er in zijn naam is het een 'staatssecretarisbrief'. De vraag rijst of deze bewindsman geschreven en door de RCE ten onrechte beweerd en nagestreefd. notabene tegen een gemeentelijke Dit riekt naar intimidatie naar bestuurlijke chantage gericht in strijd met wat op overheid die bevoegd gezag is en autonoom beslist. Dit is ook volkomen taken en bevoegdheden rijksniveau politiek en bestuurlijk is bepaald namelijk het overhevelen van naar lagere overheden. adviesfunctie maar hier probeert ze Dientengevolge heeft de RCE tegenwoordig niet meer dan een gelijk te halen. Deze brief lezende middels onacceptabele druk op de gemeente haar dogmatische monumentenstatus bij de lijkt het voor de hand liggend dat zo de dreiging tot verlies van de genoemde raadsmotie. Hier is gemeente op tafel is komen te liggen wat doorsijpelde tot in de buiten gaat. Onbekend is of deze sprake van een RCE in ieder geval een ambtenaar die zijn boekje te handelwijze een opdracht van hogerhand is of een eigen initiatief.

toe is in beroep te gaan tegen In principe heeft de RCE de mogelijkheid om als daar echt aanleiding huidige stelsel alleen in het uiterste geval aan de een afgegeven vergunning. Echter dit kan in het geenszins aan de orde en ikzelf heb dat in orde zijn wanneer er extreme dingen dreigen. Dat is hier lijkt het dat de zaak die tot mijn ambtelijke leven wat molens betreft nooit meegemaakt. Daarnaast zou moeten zijn gewogen en met beroep zou kunnen leiden allereerst van alle kanten binnen de RCE name eerst beoordeeld door juristen! zomaar even in een bespreking als De dreiging met beroep is niet iets dat iemand in de buitendienst heel riskant beroep aantekenen dan een soort " mes " op tafel kan leggen. Zou in dit geval de RCE maakt dit naar mijn overtuiging geen schijn van kans. beleid en met veel Dan komt er een lang verweerschrift met verwijzing naar nog steeds staand als deze geaccordeerd heeft precedenten waarin de RCE of voorheen de RACM/RDMZ restauraties soms zelf gestimuleerd heeft en veelal ook gesubsidieerd heeft. besloten heeft om de na de Daar komt nog bij dat na advies van de Raad voor Cultuur de minister te laten behouden. Dit brand geheel nieuw gebouwde molen te E3urum zijn monumentenstatus ,

,

,

,

,

,

,

,

,

,

,

,

,

,

,

1s

immateriële waarden.

vanwege

Dit alles overziende

is

beroep van de RCE

een

op voorhand

kansloos, verspilling van tijd en energie en leidend tot reputatieschade. verstandig bestuurder begint niet aan zo’n zaak. Blijft over dat een ambtenaar van de

betitelen Een

lijkt te hebben overschreden en niet alleen ook in het ambtelijk contact met de provincie Zeeland. ruim

grenzen

al te

als

Bij een bezoek

het molencomité

van

horen dat de molenspecialist daar

Sint Laurens

in relatie tot de

ambtenaren

aan

gemeente

de provincie

van

RCE

zijn

Middelburg

kreeg

men

maar

te

vergelijkbaar dreigingsniveau subsidieverlening zou leiden tot afvoering van de molen uit het monumentenregister. Ook dit is een volkomen onacceptabel dreigement dat in het slechtste geval tot een negatieve beïnvloeding van de provincie kan leiden. Om het dogmatisch eigen gelijk van de RCE te realiseren legt de molenspecialist een grote ijver aan de dag. Dat is niet alleen gebleken uit de genoemde ‘bedreigingen’ maar ook uit waargenomen pogingen tot beïnvloeding van externe partijen. Het is bekend dat de Vereniging De Hollandsche Molen, de Bond Heemschut en de Vereniging De Zeeuwse Molen allen ‘telefonisch’ benaderd zijn m.b.t. de zaak restauratie molen Sint Laurens. Deze ‘telefonische’ werkwijze laat zoals werd opgemerkt geen ‘sporen’ na. Kennelijk is het de bedoeling om ‘medestanders’ te krijgen, ten gunste van de RCE-opstelling. Deze manier van optreden lijkt voor een rijksdienst niet gepast. Allereerst provinciaal voornemen

had gecreëerd.

een

Een eventueel

tot

hoeft de buitenwacht zich niet te laten benaderen,

noch

antwoord te geven

op een

nergens toe

verplichtende vraag. directeur

De

“De

Hollandsche

merkwaardigerwijze een conceptbrief bedoeld voor (niet verzonden) Dorpsvereniging gestuurd waarvan de tekst het molencomité nu bekend is. Dat is een wat merkwaardige gang van zaken. Heemschut heeft over het RCE-verzoek contact gehad met de monumentenambtenaar van Middelburg, maar wenste de zaak bij de te laten De Zeeuwse in een Molen heeft de zaak gemeente liggen. Vereniging bestuursvergadering besproken en de notulen ervan, bij het molencomité overigens bekend, toegezonden aan molenspecialist RCE, de heer (geanonimiseerd) B. Opmerkelijk is dat het molencomité door de RCE niet op de werd van deze gebracht hoogte vraagstelling die kennelijk een eenmansactie was. van

de RCE

Ook

naar

nadien

werd

Hier worden

voelen

en

het molencomité

Wie

zo

‘machtsspelletje’ van een onterecht door een overheid benaderd wordt kan zich daarbij ongemakkelijk

dat ook nog

ervaren

Het is aan de

dienstleiding eigen organisatie. De wieken

van

hiervan niet in kennis gesteld door de RCE.

partijen ongevraagd betrokken bij een

externe

overheidsdienst.

Molen” heeft

de

van

als

een

de RCE

inbreuk op privacy.

soort om

verwijzing

met

de molen te Sint Laurens verdienen

maar

ondanks

Het is

betreurenswaardig dit te moeten

Geen

gesprek

het

naar

dit alles orde

op zaken te stellen in de

om

een

keer te gaan

draaien, niet dankzij

de

ervaringen

de RCE.

met

RCE

constateren.

mogelijk

Het molencomité

gaf aan, na alles wat is gepasseerd willen praten. Uit de mailwisseling blijkt dat

(geanonimiseerd) ven B

en

voor

een

naar

zijn medewerkers.

1 maart

schrijft

(LdW) kennelijk

voorzit

niet zal

u

(geanonimiseerd)

plaatsvinden.

is in te passen

mij delen betreffende

met ”

Uit

En inderdaad

16

uw

17

februari IE

(geanonimiseerd) |

afspraak.

bericht op 21 februari dat dit niet in zijn programma

(geanonimiseerd) vreest op 24 februari “wat wilt MO

de RCE, met de dienst te

met

voorzitter (geanonimiseerd)

de RCE heeft benaderd

Deze

Op

soort

antwoord

wilden

de

(was in Zeeland)

en

verwijst

Rijksdienst”?

stel

ik vast

dat

wij u graag

op de

hoogte

een

afspraak stellen

van

met de

u

toelichten van die diverse ervaringen met de rijksdienst tot nu toe. In een persoonlijk gesprek: het ervaring leent zich er niet toe om dit via email te doen_ We laten het daarom hierbij." Deze gang van zaken deze ervaring met ,

wel het Hoofd Regio Midden-Zuid geeft blijk van onwil klacht waardig. Het comité was zelfs bereid geweest voor

nog

en

onbehoorlijk ambtelijk gedrag en is een

een

gesprek

,

te komen maar werd door de RCE gewoon 'afgescheept'. Dit is niet de vertegenwoordiger van de rijksoverheid met een burger hoort om te gaan.

naar Amersfoort

manier waarop een

-i— G i

Z c~Al

.

17

'-~ D`i !\1

no K

~j Z:~rt

VA " ,

S t Nri t^ u

VBn~z

C2-) CzEK)s.

Molenherstel te Asperen Informatie t. b. v. het vergunningenproces uit. Molen De Haas te Asperen brandde in juni 1948 vermoedelijk door warmlopen helemaal Breed gedragen was toen de opvatting dat de molen in het stadsbeeld niet gemist kon worden. De uitgebrande stenen romp moest weer hersteld worden tot een maalvaardige korenmolen. een bouwvergunning kon De molen had toen geen monumentenstatus zodat voor herstel met worden volstaan. Die vergunning werd door B&W van Asperen al spoedig verleend. ,

,

Gemeend wordt dat die vergunning nog steeds van kracht is. initiatief om tot Inmiddels zijn we driekwart eeuw verder en is er nu sinds 2024 een vierde algeheel herstel van de molen te komen. De molenromp heeft inmiddels de status rijksmonument verkregen wat ook erkenning de zorg betekent van zijn waarde als historisch erfgoed. Het behoud van historisch erfgoed ontwikkeling voor monumenten heeft de laatste decennia een niet onbetekenende doorgemaakt. Een belangrijk aspect daarin is geweest het functieverlies van sommige monumenten wat de noodzaak van herbestemming naar voren bracht. ,

In het molenbehoud heeft deze herbestemming al decennia geleden

begin gekregen

een

die in door de oprichting van het Gilde van Vrijwillige Molenaars. Dit zijn molenliefhebbers hun vrije tijd gerestaureerde maar buiten bedrijf gekomen molens doen draaien.

De noodzakelijke herbestemmingsopgave heeft in de zorg

voor

het erfgoed een belangrijke

positie gekregen zoals onder andere te zien in de beleidsbrief MoMo rijksniveau is verschenen en richting gevend is.

die in 2009 op

De'Monumentenzorg' en de Beleidsbrief MoMo 2009 Kamer Op 28 september 2009 is er een door 3 ministers getekende beleidsbrief naar de Tweede gegaan.

van De Beleidsbrief geeft een nieuwe visie op de monumentenzorg weer en bevat een samenvatting de belangrijkste maatregelen. in de De Beleidsbrief MoMo is in een interactief beleidsproces met vele betrokken partijen monumentenzorg tot stand gekomen. omdat AI in het begin valt te lezen dat het monumentenbeleid aan verandering toe is onder andere (toen) het huidige stelsel als een hindermacht werd gezien. ,

Onder het kopje gedachtenvorming

en

draagvlak werd vermeld dat de heersende denkrichting

van

burgers en organisaties sterk doorklinkt in de Beleidsbrief. uitwerkingen van De Beleidsbrief is de basis van de Moderne Monumentenzorg (MoMo). Een van de MoMo is dat rijkssubsidie voor restauraties naar de provincies gaat om daar te worden verdeeld. Een overeenkomst hierover tussen het Rijk en IPO werd getekend op 5 maart 2012. provincies hebben Mede bepalend daarbij waren de uitgangspunten van de Beleidsbrief MoMo. De handelen daar dus mee te rekenen. En dat lijkt eveneens van toepassing op de positie van en het door de RCE en andere betrokkenen. volgende Bij het doornemen van de Beleidsbrief wordt de aandacht in het bíjzonder bepaald bij de punten. onze tijd." De Beleidsbrief MoMo 2009 gaat over een " monumentenzorg die past bij 1. Functie is belangrijker dan het bewaren van schoonheid 2. Zorg voor het erfgoed is een factor van grote sociale betekenis meebrengt 3. Het idee dat aanpassingen aan een monument per definitie waardeverlies met zich

zi

4

4

eed)

ds

en,

He

Ae

deel ik dus niet (minister Plasterk!) Behoud door Het

.

belang

Er moet .

.

De

ontwikkeling, herbestemming bevorderen om leegstand en verval te voorkomen beeldbepalende gebouwen die bijdragen aan de identiteit van de omgeving

van

meer

kennis

ie

ruimte

komen

voor

burgers

eigenaren

en

beter gebruiken

burgers Beperking adviesplicht door de RCE. Alleen als er sprake is van (gedeeltelijke) sloop, herbestemming, reconstructie of een ingrijpende wijziging vraagt een gemeente de RCE om advies. In alle andere gevallen laat de gemeente zich alleen nog adviseren door een (gemeentelijke) van

monumentencommissie. De

ervaring bij een aantal molenprojecten laat zien dat

punten is gehandeld. In dat verband

De

is het ook

omslag van van belang

Cultuur op 6 februari 2009

aan

“oud denken” dat

gekeken

de minister

van

naar

wordt

altijd in de geest van bovengenoemde MoMo moet wel worden gemaakt.

niet

naar

het advies MoMo

dat de Raad

voor

(Plasterk)

heeft gegeven.

alleen

groter (en duurder) geworden.

OCW

Positief werden daarin

genoemd o.a. van 1) vermindering regeldruk 2) bevordering van herbestemming Wat 1) betreft is bij molenrestauraties wordt ook uitgebreid

In het advies

de

regeldruk

aandacht besteed

maar

zgn. “Cultureel

burgerschap”. genoemd “dat er meer waarden zijn verbonden aan historische gebouwen…, dan de waarden die bij vakdeskundigen een hoge prioriteit hebben en die betrekking hebben op wetenschappelijke inzichten, esthetiek en authenticiteit. Monumenten hebben immers naast een historische waarde ook een actuele waarde, in culturele, maatschappelijke en economische zin”. Dat laatste geldt zeker voor ‘de molen’ die eeuwenlang een dominante rol heeft gehad in onze samenleving en als hooggewaardeerd monument deze nog steeds heeft. Het recente restauratieinitiatief kan nieuw leven geven aan een voor de stad Asperen beeldbepalend aan

Daarin wordt

element. Dit nieuwe

‘burgerinitiatief’ verdient

Utrecht,

26

november

Ing.

Keunen, voormalig seniorconsulent molens

G.H.

voormalige Rijksdienst

(geanonimiseerd) (geanonimiseerd) (geanonimiseerd)

mede

gezien het verleden

nu

alle

ondersteuning.

2024

voor

de Monumentenzorg

en

waterbouwkundige

werken

(1970-2005)

I

Aan de Raad van de gemeente Middelburg Kanaalweg 3 4387 PA Middelburg.

,

,

Geachte Raad

Utrecht 21-07-2025 ,

,

Hierbij ontvangt u ter kennisneming de documenten die door mij aan het college van B&W zijn toegezonden en betrekking hebben op de gang van zaken m. b. t. het project restauratie molen te Sint Laurens. AI sinds 2017 ben ik betrokken bij dit project. Dit in de rol van onbezoldigd adviseur van het Molencomité dat verregaande tegenwerking ervoer terwijl zij in feite juist door de gemeente (eigenaar) was " gemachtigd " om dit project te realiseren. Mijn achtergrond is dat ik als molendeskundige werkzaam was (1970-2005) bij de toenmalige Rijksdienst voor de Monumentenzorg. Dit hield o. a. in inzet t. b. v. molenbehoud 300 molenrestauraties technisch voorbereid mede vorm gegeven aan het " rijksmolenbeleid " etc. In die dagen heb ik ook de restauratieplannen gemaakt voor al uw Middelburgse molens (4). Vanuit die achtergrond heb ik het comité bijgestaan en geholpen o. a. door het maken van het restauratiebestek met bijbehorende kostenraming. Het comité heeft na 10 jaar en de nodige ,

,

,

tegenwerking de handdoek in de ring moeten gooien. Een grote inzet van betrokken burgers is doodgelopen op ambtelijke weerstand om te beginnen bij de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed (RCE) en vervolgens intern binnen de afdeling Erfgoed van ,

de gemeente. De basis van die tegenwerking is te noemen een " richtingenstrijd " hoe het object te restaureren. De molen en de lokale politiek dreigen hier het slachtoffer van te worden. Uw Raad heeft uiteindelijk unaniem twee moties aangenomen om toch tot molenherstel te komen. Op 28 februari 2024 heb ik in een avondvergadering van enkele raadsfracties informatie mogen ,

verstrekken. Inmiddels is het hele dorp middels een handtekeningenactie en officieel burgerinitiatief in beweging gekomen om de molen te redden. Eigenlijk is wat er in al die jaren gepasseerd is diep treurig. Het eerste lokale initiatief dateerde immers al van 1992 en ook dat is zo doodgelopen. De hele gang van zaken rond uw molen en nog een aantal andere molens waren voor mij aanleiding een klein " zwartboek " op te stellen over de opstelling daarin van de RCE. Dit document is de directeur van de RCE juli 2023 persoonlijk toegezonden. Dat wat daarin relevant is voor u en uw ,

college van B&W wordt u nu toegezonden. Zowel het College als uw Raad hebben er recht op te weten wat er buiten uw zicht is gepasseerd waardoor de huidige toestand is ontstaan. ,

,

Naar mijn mening is er thans in feite niets wat de verdere gang van zaken m. b. t. het molenherstel hoeft tegen te houden wanneer tenminste voorkomen wordt dat er toch nog weer ergens een " spaak in het wiel " wordt gestoken. Dat laatste vraagt wel aandacht van uw Raad en het college van B&W. Ik meen er goed aan te doen dit alles te laten weten. Het gaat niet alleen om het realiseren van een project maar ook om helderheid naar diegenen die als Raad en College uiteindelijk zijn gekozen en aangesteld voor het dienen en bewaken van het lokale algemene belang. Mocht daartoe aanleiding zijn dan kunt u met mij contact opnemen en zonodig kom ik naar ,

Middelburg.

En ten

aanzien

mijn privacy hoeft

van

Met

vriendelijke groet,

Ing.

G.H. Keunen,

niet

gedaan.

te worden

geheimzinnig

(geanonimiseerd) (geanonimiseerd) (geanonimiseerd) Bijlagen:

1. Brief

aan

de directeur

Onderwerp:

Klacht

(Persoonlijk), dd. 11-07-2023,

de RCE

van

(en vervolg)

en

tevens

een

klein zwartboek.

6

bladzijden.

De RCE

in relatie

tot het

Molenbehoud. Hieruit -

-

voor

de zaak Sint Laurens de relevante

Middelburg, blz.

Molen te Sint Laurens gemeente de Beleidsbrief MoMo

De

RCE en

De

Beleidsbrief MoMo

delen: 13

t/m

17

2009.

2009 gaat

over

een

“monumentenzorg die past bij onze tijd”

(blz. 8-9). Nn)

.

Molenherstel te Asperen. Informatie t.b.v. het vergunningproces, door G.H. Keunen, De auteur Deze

en)

.

.

tekst is ook

van

Brief aan het College

toepassing van

Reactie dd. 16-07-2025 Memo.

bij dit molenproject

is als adviseur

Door

B&W

van

mij gezonden

op de molen

van

G.H. naar

betrokken. te Sint Laurens.

de gemeente

Keunen

26-11-2024.

Middelburg dd.

op het 10

juli jl. op

de Dorpsvereniging Sint

21-07-2025.

het Stadskantoor

Laurens.

besproken

de Dorpsvereniging Sint Laurens,

Aan

(geanonimiseerd) (geanonimiseerd) (geanonimiseerd) Op verzoek

van

donderdag

10

projectleider BN

de gemeente

Middelburg is er onder leiding van (geanonimiseerd) oo een met gesprek geweest betrekking tot de molen te Sint

juli jl. op het Stadskantoor

Laurens.

heer

De

(geanonimiseerd) had mij, G.H. Keunen,

informatie de

Voor

het door mij

over

duidelijkheid,

een

hiervoor telefonisch benaderd

de molenrestauratie

voor

bestek is een

gemaakte

met

als doel het geven

gedetailleerd mogelijke technische beschrijving

zo

van

bestek. van

een

werk dat tot stand moet worden gebracht.

Op verzoek

het toenmalige Molencomité

van

“onbezoldigd” adviseur Deze

materie

wat al in 2018

ben

ik in 2017

bij dit project betrokken geraakt als

resulteerde in de eerste versie

het restauratiebestek.

van

mij mijn achtergrond onbekend want mijn vroegere werksituatie (Rijksdienst voor de Monumentenzorg 1970-2005) is er voor zeker 300 molens een bestek gemaakt, waaronder toen voor alle vier Middelburgse molens. Het bestek

vanuit

was

niet

in

de molen te Sint Laurens is in 2024

voor

nog

geactualiseerd

die

en

zomer

voor

verder

gebruik aan de Dorpsvereniging aangeboden. De Dorpsvereniging had mijns inziens in zekere zin noodgedwongen de taak overgenomen van het Molencomité. Dit laatste had vanwege, in mijn ogen ambtelijke tegenwerking, na jaren van strijd de handdoek in de ring gegooid zoals dat wel wordt genoemd. Hoe

heeft het zover kunnen

beantwoorden

komen vragen sommigen

zich-wellicht af, een vraag die echter wel te

is.

Ik heb die

ontwikkelingen in de periode 2017-2025 van nabij mogen volgen. De molen had allang kunnen draaien als de RCE, de onder het Ministerie van OCW resorterende Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed en de afdeling Erfgoed van de gemeente Middelburg hadden meegewerkt in plaats van tegengewerkt. De

eerstgenoemde deed dit al vanaf dit alles

2017

en

de laatstgenoemde sinds ongeveer 2020. Aan de basis

ligt “richtingenstrijd”, hoe om te gaan met de restauratie van de molen. Simpel gezegd komt dit neer op houden zoals het er staat of herbestemmen in de vorm van een weer malende windkorenmolen. Het is hier niet de plaats om daar diep op in te gaan maar deze informatie is nodig om wat op de bijeenkomst van 10 juli jl. aan de orde was te begrijpen. van

een

soort

Bijeenkomst 10 juli 2025 Directe aanleiding was een “Memo naar aanleiding van de planvorming rond de restauratie van molen De Hoop te Sint Laurens”, opgesteld door (geanonimiseerd) Koudekerke dad. 4-4-2025. EN

(geanonimiseerd) hed

+

zijn verzoek

ep

van

de Dorpsvereniging het door mij gemaakte

restauratiebestek ontvangen en bestudeerd. De inhoud daarvan had tot vragen geleid waarvan de Dorpsvereniging meende gemeente als moleneigenaar moesten worden beantwoord. Deze

had

vervolgens

Uiteraard Vooraf De

was

was

er

mij benaderd

de bereidheid

de genoemde

Memo

met

Door

mij

was

gedaan wordt. Enerzijds korte reactie worden

een

gegeven

naar

Middelburg

informatie/uitleg te willen geven.

te komen.

mij ter kennisneming toegezonden.

aangegeven

is dit

het verzoek de gevraagde

daarvoor

bljeenkomst verliep in mijn beleving

bestaan.

een

om

dat die door de

in

goede sfeer, ook al bleven de verschillen

dat ik nog

een

schriftelijke

toelichting op het op

genoemd

tot stand

Memo.

van

inzicht

hierbij dan

reactie

zou

geven, wat

komen

van

het bestek, anderzijds zal

er

J

Tot stand komen van het bestek In een groot AI in 1992 ontstond er in Sint Laurens een initiatief op de molen te herstellen. van gemaakt onder de kop krantenartikel in de PZC van 11 maart 1992 werd er uitvoerig melding worden." " Comité Sint Laurens wil restauratie molen. De Hoop moet weer pronkstuk dorp en de molen " moet na In het artikel wordt o. a. gesproken over het ontbrekende binnenwerk verbouwing bedrijfsklaar zijn." mooie buitenkant en Dat geeft al aan dat het niet alleen om herstel van " het plaatje " ging geen gebrek aan vervolgens een lege molen zonder hart. Het initiatief van toen kwam naar zeggen door ,

medewerking van ambtelijke zijde niet van de grond. burgerinitiatief en een De molen bleef inensen wel bezig houden wat in 2014 leidde tot een nieuw nieuw comité. werd voor het initiatief In die dagen waren er twee verschillende plannen waaruit door B&W gekozen van het comité zie de brief van B&W van 3-3-2014. name door de In september 2017 was er over de molen een studiedag georganiseerd die met opstelling van de RCE (Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed) teleurstellend verliep wat voor het ,

comité een reden was om mij bij het project te betrekken. van voor de Vanaf het begin is altijd uitgangspunt geweest het herstel van de molen naar de situatie brand in 1943. Gebleken was dat algeheel molenherstel mogelijk was zonder afbreuk te doen aan de na de brand aandrijving kon geïnstalleerde eigentijdse maalinrichting. De dubbele maalstoel met elektrische gehandhaafd en bruikbaar blijven. deze Zo bleek het mogelijk om met respect voor het verleden en alle officiële monumentale waarden namelijk: zijn in één restauratie onder te brengen waarbij twee tijdsfasen te onderscheiden malen op windkracht - 1721-1943

gewoon

1943 malen met elektriciteit Beide " units " kunnen straks los van elkaar als maalbedrijf functioneren zonodig zelfs tegelijkertijd. - na

,

Als genoemd had B&W in 2014 al voor het initiatief van het Comité gekozen en haar de uitwerking ervan verregaand toevertrouwd. De gemeente was van alles op de hoogte en heeft zich daarover ook meer dan eens positief uitgelaten zoafs onder andere te lezen is in de brief van B&W van 4-12-2019. De inhoud van het restauratiebestek is niet ter discussie geweest. De daarin gemaakte keuzes harmoniëren met reeds lang staand succesvol molenrestauratiebeleid en met het zgn. " Rompenrestauratiebeleid " van de toenmalige Rijksdienst voor de Monumentzorg (nu RCE) als gepubliceerd in haar Nieuwsbrief juli 2003. ook Destijds zelf daar nog werkzaam ben ik hierbij nogal betrokken geweest zoals in die Nieuwsbrief valt te lezen. Verder harmonieert het hele restauratieplan zowel de basisgedachte als het technische bestek geheel met MoMo 2009 een nieuwe visie op erfgoedbehoud. Moderne Dat is een nieuwe visie op rijksniveau hoe met monumenten moet worden omgegaan de ,

,

,

Monumentenzorg door de Tweede Kamer destijds geaccordeerd. resultaat Als schrijver van het bestek meen ik aan alle zorgvuldigheidseisen te hebben voldoen. Het beoogt een bedrijfsklaar herstelde molen die misschien nog thans onbekend toekomstperspectief heeft. Dit is mede verwoord in mijn brief eerder dit jaar aan de Dorpsvereniging. ,

Zienswljze m. b. t. het Memo maar om De schrijver van het Memo stelt al in het begin dat het niet gaat om " wel of geen wieken " zien in plaats de manier van completeren. Hij zou liever de huidige maalderijsituatie als uitgangspunt de situatie 1721-1943. van het aanbrengen van door de windmolen aangedreven nieuwe maalstenen ,

In de

In het bestek

het verplaatsen

genoemd

wordt

Memo

staat echter

een

bestekstekening.

naar

de begane

grond

hij zich

waar

afkomstig

de oude

bezocht.

Diens

vader

van

de brand

voor

voor

wel aandacht

krijgen.

De

grote

Memo

is in

Die informatie

verplaatst is nog

voor

eigenaar

was

en

van

gericht op

mate

het zien

de officiële status De molen

was.

in de molenwand

bestek sowieso ook aanwezig

is in het

bouwsporen

leidend

rijksmonument

redenen

om

in Wolphaartsdijk die ik kort zijn overlijden nog heb molenaar (geanonimiseerd) molen in Sint Laurens had als de hij jongen de molen nog

voorbij gaat aan

die echter

begane grond.

de

naar

maalstoel, zoals ook af te lezen is van

ook bevond.

in 1943

goed gekend. De sparing (verzwakking) die na verplaatsing van de buil gedicht dat hij als bouwspoor zichtbaar blijft. De aandacht

een

de buil

en

de maalstoel verandert dus niets. De buil wordt

Aan

van

verplaatsen

het

niets over

de maalstoel

van

van

en

en

overblijft

kan

zo

tijdens

het

bouwproces

zal

worden

object als maalderij. Dat is een bepaalde waardering die bij de bescherming als het

staat officieel te boek

als molenromp

visie

niet als industrieel

en

o.i.d.

monument

rijkswege, “de Minister”, destijds dus niet voor gekozen. De molen is zo'n 20-25 jaar geleden meegelift in de selectie en beschermingsprocedure van 72 molenrestanten (“rompen”) als te lezen in eerder genoemde Nieuwsbrief van 2003. De officiële status als rijksmonument is nu dus bepalend en niet meer ter discussie. Er is bij de plaatsingsprocedure helaas een kleine vergissing gemaakt waardoor het object nu als “romp” en ten onrechte niet als “incomplete molen” te boek staat. Dat zou gunstiger zijn geweest maar de Nieuwsbrief zegt dat ook “rompen” het recht hebben om gecompleteerd te worden tot Daar is van

maalvaardige molen, Alleen wieken

Het hele

etc. is

aanbrengen

worden, veelal

Monumenten

in stand

samenleving

maalstenen etc.

met

dorp Sint

aan

een

vorm

van

“decorbouw”, belangrijk erfgoed onwaardig.

goede gronden

het subsidie-infuus, op

als

erfgoed

voor

de

gehouden. heeft middels

Laurens

herstel

zolang) hecht

aan

Terecht wordt

gestreefd

burgerinitiatief laten

een

zien welke grote waarde zij

(al

de molen.

van

nieuw leven

naar

voor

molen

De

Hoop.

Slot wordt door mij als

Gemeend tot

molenherstel

Er

zijn in het voortraject inmiddels

“dossier”

een

Herhaald

wordt

Nog steeds in

leidt

bestekschrijver

ook wellicht

en

dat het thans

mogelijkheden

genoeg stukken

en

voor

voorliggende plan op verantwoorde wijze de toekomst biedt.

rapporten geschreven

om

in die zin dit

van

het

keer af te sluiten. dat de molen

nog eens

staat er esthetisch

gezien

in feite

allang had kunnen draaien. lelijke steenklomp in het centrum

een

Een

belangrijke zichtas. lelijk niet beschermenswaardig jaren ’60 pakhuis

weg

op de inmiddels

304

Het

dorp

heeft

dorp

en

ook

nog

een

Sint

leven krijgt

en

Laurens

dat

er

na

al die jaren

in verscheidene

daarmee

hij daaraan

Ing. G.H. Keunen, Utrecht, 16-7-2025.

ook nog in belangrijke mate

het zicht

jaar oude molen. van

opzichten

centraal punt wordt in de dorpsgemeenschap. Het is voor dat doel dat mensen al jaren bezig zijn mens

neemt

ook

mag

bijdragen.

inspanning recht op dat de molen weer

en

de

een

levend, dominant

en

bestekschrijver voelt zich

weer

sociaal

een

een

nieuw

belangrijk

bevoorrecht

BESTEK

en voor

VOORWAARDEN de restauratie Molen De

van

Hoop

Noordweg 482 4333 KM

MIDDELBURG

Opgesteld door ing. G.H. Keunen Teugelhof 1 (geanonimiseerd)

(geanonimiseerd) (geanonimiseerd) Opdrachtgever: Comité tot Herstel

Instandhouding van Molen De Hoop te Sint Laurens (Stichting i.o.)

Sint Laurens

©

) )

Stichting Molen Sint Laurens i.o.

en

/ Utrecht, zomer 2018, geactualiseerd mei 2024

Inhoudsopgave

1

ALGEMENE BEPALINGEN EN VOORSCHRIFTEN

3

1. C

BOUWPLAATSVOORZIENINGEN

16

1. D

MOLENBOUW ALGEMEEN

18

10

Stut en sloopwerk

22

20

Funderingswerk

23

22

Metsel- en voegwerk

24

24

Ruwbouw timmerwerk

33

Stelling

37

De Kap

39

Staart

45

33

Dakbedekkingen

46

46

Schilderwerk

47

70

Elektrotechnische installaties

49

90

Werktuigbouwkundige installaties in molens

50

GAANDE WERKEN

52

BIJLAGE 1

KLEURENSCHEMA

68

BIJLAGE 2

TEKENINGEN , Afbeeldingen

70

© Stichting Molen Sint Laurens i. o.

2

BIJLAGE 2

TEKENINGEN

I

►

,

1---!

~

e

t

~--- ~

1: Huidige situatie (evenwijdig aan de Noordweg) M is de elektrisch aangedreven maalstoel met twee koppels stenen B is de buil V is een toevoer-kaartje ,

Stichting Molen Sint Laurens i. o.

70

,

1 ) ) )

_q-

,

I I

D

0

3_

c

i /

l

~

~

I

/

J

~ M

/ ~

IN

v

I

i i

~ I

L___~

p

o

. _.

f

~_

r--

~

~_:.... ,

i

i

i i i

2: Nieuwe situatie doorsnede 1(evenwijdig

aan

de Noordweg)

Na de totale restauratie van de molen en het terugbrengen van de oorspronkelijke functie. Buil B weer opgehangen in de vroegere positie.

3 Stichting Molen Sint Laurens i. o.

71

Geachte raadsleden van de gemeente Middelburg, Landelijk komt er steeds meer opstand tegen de enorme brei aan snelle fietsen die door de stad heen rijden. Het gaat dan veelal om de bekende fatbikes en de bezorgers van de restaurants in de stad. Beide groepen rijden op (opgevoerde) elektrische “fietsen” met grote risico’s op ongelukken. Alleen al dagelijks de fatbikes die met enorme snelheid de Geere passage doorkruisen en steeds bijna mensen om ver rijden. Normaliter zou je verwachten dat de BOA’s met grote regelmaat in de stad aanwezig zijn om dit soort overtreders aan te houden, echter de BOA’s rijden alleen nog in auto’s waarmee zij de stad doorkruizen (vaak ook nog de verkeersregels negerend, wat geen voorbeeld is). Vroeger liepen de BOA’s preventief door de stad. Dit was een veel betere en veel meer preventieve wijze van de stad veilig houden. Naast de BOA’s hadden we tot vorig jaar politiemensen die van en naar het werk gingen in de binnenstad en daarmee ook een preventieve werking hadden voor de overtreders. Helaas is het politiebureau nu buiten de stad gevestigd waardoor deze preventieve werking er geheel niet meer is. Inmiddels gaat nagenoeg de gehele aandacht van de BOA’s uit naar handhaving van het parkeerbeleid en rijdt de camera auto dagelijks door de stad (zelfs tegen de richting in van het verkeer).

Mijn vraag: Wat gaat de gemeente Middelburg doen aan de handhaving op de fatbikes en snelle bezorgers die steeds gevaarlijker worden in de Middelburgse binnenstad en ongelukken gaan veroorzaken? MvG

30 juli 2025

Senioren maken zich massaal zorgen over de toekomst van het OV Bijna negen van de tien 65-plussers maken zich zorgen over de toekomst van het openbaar vervoer in Nederland. Dat blijkt uit een representatieve peiling over mobiliteit en openbaar vervoer die ouderenorganisatie ANBO-PCOB liet uitvoeren onder 7.863 senioren. Het inmiddels gevallen kabinet van VVD, NSC, PVV en BBB had fikse bezuinigingen op het OV voorgenomen. Dat het kabinet niet meer aan de macht is, betekent niet dat de geplande bezuinigingen op het openbaar vervoer meteen van tafel zijn. De ondervraagden vinden dat erg zorgelijk. ANBO-PCOB roept de achterban op de petitie van reizigersvereniging Rover te tekenen, om de bezuinigingen definitief te schrappen. Als door de eerder voorgenomen kabinetsbezuinigingen kaartjes duurder worden, of er minder bussen en treinen gaan rijden, verwacht bijna tweederde dat dit persoonlijke gevolgen zal hebben. Van de ondervraagde OV-gebruikers voelt maar liefst 57% zich namelijk in meer of enige mate afhankelijk van het openbaar vervoer, bijvoorbeeld voor ziekenhuisbezoek en een doktersafspraak (39%) of voor afspraken met familie en vrienden (49%). Ongeveer een kwart van de reizigers gebruikt de tram, trein, bus of metro voor het doen van dagelijkse boodschappen.

Met de verkiezingen voor de deur, ziet Anneke Sipkens, directeur bestuurder van ANBO-PCOB, in de onderzoekscijfers een signaal voor de politiek. “Als deze getallen iets duidelijk maken, is het wel dat een zeer omvangrijke en kwetsbare groep afhankelijk is van het OV. De toegankelijkheid van zorginstellingen is in deze verhouding geen detail, maar een basisvoorwaarde voor toekomstige OV-besluiten. We zeggen dan ook: stop de voorgenomen bezuinigingen maar investeer juist in het OV, om de kloof tussen jong en oud, vitaal en kwetsbaar en arm en rijk niet nog verder te vergroten.” 65-plussers zien de betaalbaarheid van het OV nu al als een groot probleem: twee op de drie vinden reizen met het openbaar vervoer te duur. Onder ouderen met een smalle beurs loopt dat zelfs op tot 92%. Vooral senioren die financieel kwetsbaar zijn, meerdere keren per week reizen met het OV of geen rijbewijs hebben, verwachten nadelige consequenties te ondervinden van bezuinigingen. Bijna tweederde van de 65-plussers (62%) verwacht vaker gebruik te maken van het openbaar vervoer als dit gratis of fors goedkoper zou worden.

Met de verkiezingen in het verschiet, zal ANBO-PCOB de resultaten van de peiling onder de aandacht brengen van politieke partijen. Ook wordt, in samenwerking met Reizigersvereniging Rover, de achterban gestimuleerd om zich te laten horen en een handtekening te zetten. Via die weg moeten de voorgenomen bezuinigingen van tafel worden geveegd. Rover is een online-petitie gestart, die op het moment van schrijven al bijna 8 duizend keer is getekend. 20250716 ANBO-PCOB Mobiliteit OV.pdf 619.55 KB

ANBO-PCOB is een vereniging van, voor en door leden. Leden helpen elkaar, delen informatie en ervaringen. Opgericht in 1900 behartigen we de belangen van ouderen op het gebied van inkomen, pensioen, de digitale samenleving, wonen, veiligheid en gezondheid. ANBO-PCOB biedt leden op deze onderwerpen informatie, advies en ondersteuning. We brengen mensen bij elkaar door ons ontmoetingstrefpunt. En we werken nauw samen met de andere (ouderen) organisaties als dat nodig is.

ANBO-PCOB

ANBO-PCOB

Woordvoerder

Vijzelmolenlaan 20

s.vanherpen@anbo-pcob.nl

3447GX Woerden

0646270618 www.anbo-pcob.nl

Geen berichten meer ontvangen van ons? Klik hier.

Stichting Gezond Water Lange Geer 11 4417 AK Hansweert T 06-13656549 0113-381340 info@stichtinggezondwater.nl www.stichtinggezondwater.nl

Burgemeester en wethouders van de Gemeente Middelburg, gemeenteraad van de Gemeente Middelburg, HANSWEERT, 21 juli 2025 Ons kenmerk: SGW-2025129 Zaaknummer: SHE25/1075OWMILV162 Betreft: PFBS lozing in de Westerschelde (2e brief)

Geacht college van burgemeester en wethouders van Middelburg, geacht raadslid van Middelburg, Met deze brief vraagt SGW nogmaals uw aandacht voor de gezondheid van uw inwoners i.v.m. de PFAS lozing in de Westerschelde door Sabic Innovative Plastics B.V. U bent, evenals andere overheden rondom de Westerschelde, eerder gevraagd om u te weren tegen deze lozing van PFBS. Tot op heden is van de Gemeente Middelburg geen reactie ontvangen. Daarom dit verzoek om reactie dat u gelijk een update geeft van de ontwikkelingen. Twee stromingen. Er lijken twee soorten reacties te zijn op het verzoek van SGW. De eerste verkondigen dat het te laat is voor zienswijzen, dat zij geen bevoegd gezag zijn en/of bevoegdheid hierover hebben, en/of dat zij geen reactie geven op vergunningen van andere overheden. (Gemeente Borsele, Provincie Zeeland). De Provincie Zeeland verkondigt dat door haar inspanning de lozing met 95 % is verminderd en vindt dat genoeg. De u mogelijk al bekende brief van de provincie is bijgesloten.

De tweede geven aan dat de procedure voor de vergunning niet is kenbaar gemaakt, dat zij daarom vragen in de procedure van de vergunning als belanghebbende deel te mogen nemen en/of dat zij emissies van PFAS tot nul willen reduceren (Gemeente Reimerswaal, Waterschap Scheldestromen, Gemeente Hulst.) De brief van de Gemeente Reimerswaal aan de rechtbank hierover is bijgesloten evenals die van Waterschap Scheldestromen. Wat hier ook van zij, onderstaande maakt duidelijk dat er in deze wat gedaan dient te worden: 1. Op 13 november 2024 de brandbrief van de Unie van Waterschappen aan minister Madlener, waarin de schappen oproepen tot hardere aanpak van PFAS en pleiten voor een totaalverbod. 2. Motie Dordrecht e.a. “Op weg naar een PFAS vrije samenleving” op het VNG congres van 18 juni 2025 unaniem aangenomen. 3. Het RIVM onderzoek van 5 juli 2025 (PFAS in bloed van de Nederlandse bevolking) toont aan: “Bij bijna de hele bevolking zit er meer PFAS in bloed dan de gezondheidskundige grenswaarde die daarvoor bestaat” 4. RIVM-briefrapport 2024-0096, risico's van PFAS (inclusief F-gassen) emissies, stelt: “De wetenschappelijke informatie in het voorstel maakt het belang duidelijk om ervoor te zorgen dat de blootstelling aan PFAS niet groter wordt.

Want met elke uitstoot groeit de hoeveelheid PFAS in het milieu, wat uiteindelijk zorgt voor onomkeerbare schade voor mens en milieu.” Procedure Sabic Rechtbank Oost-Brabant. De voorzieningenrechter staat Sabic een ruimere lozing toe, geen 2,75 maar 4 kilo per jaar. De bodemprocedure dient op 23 september 2025. Ook al heeft SGW geen zienswijze op de ontwerpbeschikking ingediend, de rechtbank merkt SGW toch aan als belanghebbende bij deze beroepsprocedure. Gemeente Reimerswaal heeft dit eveneens verzocht. SGW vraagt u de lozing van PFBS door Sabic te helpen stoppen. Alleen door het stoppen van deze lozingen van PFBS beschermt u de gezondheid van uw inwoners en de leefomgeving. Deze procedure voorbij laten gaan zonder uw inbreng helpt daarbij niet, in tegendeel. Stop deze lozing van PFBS, elke PFAS is immers te veel. Deel tenminste uw zorg met de rechtbank als voegen in de procedure u te ver gaat. Met vriendelijke groet, Bestuur Stichting Gezond Water

Egbert Lobée

Stichting Gezond Water zet zich in om verontreiniging van watersystemen te voorkomen en verminderen. Doel is het aquatisch milieu te beschermen en nadelige gezondheidseffecten voor de mens en fauna & flora te voorkomen. KvK: 73282804 - Rekeningnr.: NL20SNSB0773213279

SGW-2025129, pagina 1 van 1

185. Bijlage 1. Brief gemeente Reimerswaal over PFAS-lozing van Sabic te Bergen op Zoom

Het bestand 185. Bijlage 1. Brief gemeente Reimerswaal over PFAS-lozing van Sabic te Bergen op Zoom kon niet correct worden ingeladen, het is mogelijk corrupt of beschadigd. Het originele bestand kunt u hier vinden: https://middelburg.raadsinformatie.nl/document/15850207/1/185_+Bijlage+1_+Brief+gemeente+Reimerswaal +over+PFAS-lozing+van+Sabic+te+Bergen+op+Zoom?connection_type=16&connection_id=1070200

185. Bijlage 3. Beantwoording brief Oproep tot actieve belangenbehartiging provincie Zeeland

Het bestand 185. Bijlage 3. Beantwoording brief Oproep tot actieve belangenbehartiging provincie Zeeland kon niet correct worden ingeladen, het is mogelijk corrupt of beschadigd. Het originele bestand kunt u hier vinden: https://middelburg.raadsinformatie.nl/document/15850210/1/185_+Bijlage+3_+Beantwoording+brief+Oproep+ tot+actieve+belangenbehartiging+provincie+Zeeland?connection_type=16&connection_id=1070200

Voortgang richting een robuuste RUD Zeeland Overzicht voor gemeenteraadsleden en Provinciale Staten Geachte gemeenteraadsleden en leden van Provinciale Staten, Zoals aangekondigd in mijn eerdere brief, ontvangt u hierbij een overzicht van de ontwikkelingen rondom de Regionale Uitvoeringsdienst (RUD) Zeeland. Het doel is om u goed te informeren over het verleden, het huidige proces en het toekomstperspectief van de RUD Zeeland, die per 1 april 2026 als zelfstandige en robuuste omgevingsdienst Zeeland moet gaan functioneren.

1. Oorsprong en ontwikkeling sinds 2014 De RUD Zeeland is in 2014 opgericht als reactie op landelijke incidenten (o.a. Enschede, Volendam, Moerdijk), waaruit bleek dat toezicht en handhaving op milieugebied tekortschoten. Vanuit de Rijksoverheid werd de oprichting van regionale uitvoeringsdiensten als noodzakelijke verbetering gezien. Voor Zeeland betekende dit de oprichting van een minimale variant van de RUD, met weinig draagvlak en beperkte middelen. De RUD werd ondergebracht bij de gemeente Terneuzen, die ook verantwoordelijk werd voor ondersteunende taken. Dit serviceniveau was bewust sober om kosten te besparen, maar heeft de organisatieontwikkeling sindsdien belemmerd.

2. Structurele problemen en landelijke druk tot verbetering Vanaf de oprichting was er weinig vertrouwen in de RUD. De deelnemers (gemeenten en provincie) kozen voor een gedetailleerde PxQ-verantwoording (prestatie x prijs), die uiteindelijk verlammend werkte voor de organisatie en waardoor hogere productieafspraken werden gemaakt dan realistisch mogelijk was. Na incidenten bij o.a. Tata Steel en Chemelot werd de landelijke Adviescommissie Van Aartsen ingesteld. Die concludeerde in 2021 dat het VTH-stelsel ernstig tekortschiet: er is onvoldoende toezicht, gebrekkige sturing door het Rijk en versnippering van verantwoordelijkheden. Als gevolg daarvan zijn alle omgevingsdiensten, waaronder RUD Zeeland, per 1-4-2026 verplicht: - Te voldoen aan de landelijke kwaliteitscriteria 3.0; - Structureel te investeren in capaciteit (omzetcriterium); - Te werken aan onafhankelijkheid (o.a. in bestuursstructuur en mandatering); - Informatiestromen en digitalisering te verbeteren.

3. Bestuurlijke keuzes en koerswijziging Op 9 september 2024 besloot het Algemeen Bestuur dat de RUD als zelfstandige dienst verdergaat. Er werd gestart met het Plan van Aanpak Robuuste RUD Zeeland, waarin bovengenoemde landelijke vereisten zijn verwerkt. Doel: vóór 1 april 2026 voldoen aan de ministeriële eisen. Om dit mogelijk te maken: - Werd een aanvullend budget gevraagd aan deelnemers; - Is besloten tot verhuizing van Terneuzen naar Middelburg; - Zijn de PIOFACH-taken (bedrijfsvoering) overgedragen aan de provincie Zeeland, de enige die hiervoor een aanbod deed. Hoewel deze overdracht PIOFACH taken leidt tot hogere kosten, zijn die in lijn met het prijspeil 2025 en gerechtvaardigd door het hogere serviceniveau. Een benchmark bevestigt dat het provinciale aanbod marktconform is.

4. Organisatieontwikkeling langs gefaseerd ingroeimodel: waar staan we nu? In een intensief proces waarbij alle medewerkers betrokken zijn is met ondersteuning van Rijnconsult een nieuw organisatieplan opgesteld dat zowel voldoet aan de eisen van een moderne organisatie als aan de robuustheidseisen van het ministerie. Naast een nieuwe organisatieinrichting omvat dit ook een strategisch personeelsplan om op de huidige krappe arbeidsmarkt voldoende geschikte medewerkers aan te kunnen trekken, te behouden en op een goed kennisniveau in te kunnen zetten op onze taken. Om de organisatie verantwoord in omvang en in kwaliteit te laten groeien naar het beoogde niveau in het plan van aanpak is tijd nodig. Medewerkers in de organisatie, haar netwerk van deelnemers en bestuurders bepalen het adaptief vermogen om de veranderingen te kunnen invoeren terwijl ‘de winkel open dient te blijven’. Daarom is gekozen voor een gefaseerde ontwikkeling van 3 jaar om op 1 april 2026 te voldoen aan de eisen die de minister van I&W stelt aan de Omgevingsdiensten. De financiële dekking om dit doel in 2026 te kunnen bereiken bestaat uit een ‘ingroeimodel’ waarbij gefaseerde groei van de organsiatie en de daarvoor benodigde middelen in 2026 volledig kan worden gerealiseerd.