25-113 Bijlage 1. Beleidskader Jeugd Middelburg Opvoeden en Opgroeien met vallen, opstaan en weer doorgaan 2025 tot en met 2028

C. We stellen veiligheid als prioriteit We hebben in de gemeente Middelburg een toename wat betreft actieve casussen bij Veilig Thuis en we kennen hoge aantallen jeugdcriminaliteit. De toegang van Middelburg heeft korte lijnen met Veilig Thuis. Dit is bij wet (Jeugdwet en de WMO 2015) geregeld, onder andere in de verplichte meldcode huiselijk geweld en kindermishandeling21. Er wordt ook nauw samengewerkt met Jeugdbescherming West Zeeland. Uitvoerenden van de toegang en de jeugdbescherming stemmen af hoe de samenwerking kan verbeteren, gefinancierd vanuit regionale innovatiemiddelen. Doel is om kinderen eerder in beeld te krijgen en om samen met gezinnen te komen tot passende hulp, zonder gedwongen kader. De zorgmakelaar, een regionale functie vanuit de Inkoop Jeugdhulp Zeeland, ondersteunt de Gecertificeerde Instellingen en de gemeentelijke toegangen bij de realisering van het noodzakelijke en passende jeugdhulpaanbod. Daarbij heeft de zorgmakelaar aandacht voor het kostenaspect van de meest efficiënte, doelmatige en passende hulpverlening. Middelburg participeert eveneens in het regionale expertiseteam Zeeland (RET Zeeland), onderdeel van de regionale inkoop jeugdhulp Zeeland.

Wanneer een professional vastloopt met een hulpvraag, het niet om een gesloten plaatsing gaat, de zorgaanbieder en de toegang ook geen oplossing weten en het gezin akkoord is, kan het RET gevraagd worden om mee te denken in een oplossing. Binnen het toekomstige SLT is de samenwerking met de veiligheidsketen een wezenlijk onderdeel.

21 https://www.igj.nl/onderwerpen/meldcode-geweld-en-mishandeling

19

D. We zorgen dat de meest kwetsbaren de juiste hulp krijgen (stuurdoel kwaliteit) Het beheersbaar houden van het stelsel is al langer onder de aandacht. Er is een Regiovisie Jeugdhulp Zeeland 2023 - 2028 vastgesteld door de 13 Zeeuwse gemeenten. Deze Regiovisie is een doorvertaling van de Landelijke Hervormingsagenda. Dit heeft geleid tot allerlei (lopende) ontwikkelingen zoals een andere manier van jeugdhulp inkopen, uniformiteit in werken, beheersmaatregelen en de om- en afbouw van JeugdzorgPlus. Wat betreft de afbouw van JeugdzorgPlus biedt Juvent in Middelburg ‘Kleinschalig verblijf met behandeling in Zeeland' als pilot, in lijn met de opdracht om grote verblijfsvoorzieningen voor jeugdigen om te bouwen naar kleinschalige vormen. Het gaat om twee locaties met 6 verblijfsplaatsen op iedere locatie. Afgelopen jaren wordt er regionaal nagedacht hoe we slimmer jeugdhulp kunnen inkopen. Het hebben van minder gecontracteerde partijen is hier een voorbeeld van. Dat heeft ertoe geleid dat jeugdhulpaanbieders in Zeeland zijn samengevoegd in samenwerkingsverbanden22. Er kunnen nog meer veranderingen gestimuleerd worden door middel van inkoopcontracten. Hier komt een nieuwe Zeeuwse aanbesteding voor. Voor Middelburg is het van belang dat deze aanbesteding een rem zet op de alsmaar stijgende kosten voor de geïndiceerde jeugdhulp.

De gemeentelijke toegang is niet de enige wettelijke verwijzer. Huisartsen, jeugdartsen, medisch specialisten, rechters, jeugdbeschermers en jeugdreclasseerders mogen ook naar jeugdhulp verwijzen. Daarom is het nodig dat we goed samenwerken met deze partijen. Hier wordt al in geïnvesteerd en dit zal komende jaren versterkt worden. In de regio zal gemeente Middelburg aandringen op een hervormingsgerichte aanbesteding die aansluit bij de inhoudelijke en financiële doelen van de Hervormingsagenda Jeugd. Middelburg participeert in de ontwikkeling van een nieuwe Zeeuwse hervormingsgerichte aanbesteding voor jeugdhulp. We hebben valide data nodig om op te kunnen sturen. Regionaal is hier een project voor gestart wat zich richt op de regionaal gecontracteerde jeugdhulp. We willen lokaal maar ook regionaal weten welke gemeente welke vormen van jeugdhulp inzet en hoeveel kosten hiermee gemoeid zijn. We nemen deel aan het regionale Zeeuwse project lerende cyclus. Hoewel ons hoofddoel inzetten op kwaliteit is, en ‘het goede doen’ voor jeugdigen en gezinnen, ontkomen we niet aan de vraag hoe we ons stelsel financieel houdbaar houden. Er zijn enkele gezinnen die langdurig veel zorg en ondersteuning krijgen. Juist voor die gezinnen moeten we weten of dat wat we doen leidt tot verbetering voor deze gezinnen.

We onderzoeken of we, in samenwerking met de Gecertificeerde Instellingen en Inkoop Jeugdhulp Zeeland, de gezinnen die de duurste zorg krijgen een beter en goedkoper alternatief aanbod kunnen doen.

Weergave beleidsdoelen, stuurdoelen en acties Als we de beleidsdoelen (oranje), stuurdoelen (groen) en de bijbehorende acties (paars) per niveau van het Middelburgs model (sociaal pedagogische basis, sociale basiszorg, aanvullende zorg) onder elkaar zetten, ziet dit er als volgt uit.

22 Samenwerkingsverbanden - Inkooporganisatie Jeugdhulp Zeeland

20

Sociaal pedagogische basis

Sociale

Aanvullende

basiszorg

zorg

preventie

normaliseren

kwaliteit

In 1x juist

Info/advies/

Veerkracht

ondersteuning

Ontmoeting

verordening Thuis begeleiding Integraal &

preventie

contextueel

Jeugdprof huisarts meedoen

JIM aanpak

ondersteuning

Minder

onderwijs

risicofactoren

Meest kwetsbaren juiste hulp

Info/advies/ ondersteuning

Online kennis

S L

Hervormings

T

aanbesteding

gerichte Online leefwereld

kwaliteit data Veiligheid als prio Alternatief Methodische werkwijze

Meest kwestbaren juiste hulp

Gesprek normalisatie

21

duurste gezinnen

Bijlage 1) Landelijke ontwikkelingen A. IZA, Gala en AZWA Het Gezond en Actief Leven Akkoord – GALA, waarin de Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG), GGD GHOR Nederland, Zorgverzekeraars Nederland (ZN) en het ministerie van VWS gezamenlijk afspraken hebben gemaakt op het gebied van gezondheid en welbevinden, is op 3 februari 2023 door deze partijen ondertekend. Dit akkoord omvat afspraken over het bereiken van een gezonde generatie in 2040: weerbare, gezonde mensen die opgroeien, leven, werken en wonen in een gezonde leefomgeving met een sterke sociale basis. Op basis van dit akkoord ontwikkelen gemeenten een samenhangende lokale aanpak op het gebied van gezondheid, sport en bewegen én de sociale basis. De VNG heeft in november 2024 tijdelijk de gesprekken over het IZA stilgelegd vanwege het ontbreken van gelijkwaardige uitgangsposities en financiële randvoorwaarden. In februari 2025 zijn de gesprekken hervat, mede in het kader van het Aanvullend Zorg- en Welzijnsakkoord (AZWA), dat inzet op bredere samenwerking, betere toegang tot zorg en het versterken van het sociaal domein. Deze afspraken vragen om actie van zorgprofessionals én samenwerkingspartners. Er wordt gewerkt met een ketenaanpak. Dat is een effectieve werkwijze waarin zorg- en welzijnsverleners, gemeenten en andere partners intensief samenwerken.

Zo bundelen we onze krachten om mensen sneller, gerichter en beter te ondersteunen. De ketenaanpakken richten zich op vijf belangrijke thema’s in de zorg, waarvan 2 relevant voor jeugdigen: Kansrijke Start (ondersteuning voor een gezonde eerste levensfase) en Kind naar Gezonder Gewicht (samen bouwen aan een gezondere jeugd).

B. De sociale basis versterken De sociale basis is niet maakbaar en de invloed van de (lokale) overheid is beperkt. Wel zijn er bouwstenen die we kunnen beïnvloeden die bijdragen aan een sterke pedagogische basis23 zoals bestaanszekerheid, eigen regie en inclusie.

C. Positieve gezondheid De term positieve gezondheid is breed gedragen in het medische en het sociale domein. Voor dit beleidskader hanteren we de definitie van Machteld Huber. Zij ontwikkelde, samen met de Gezondheidsraad en ZonMw een nieuw, dynamisch concept van gezondheid, gebaseerd op veerkracht, functioneren en eigen regie. Het accent ligt niet op ziekte, maar op mensen zelf en op wat hun leven 23 De sociale basis versterken, investeren in de toekomst | Movisie

22

betekenisvol maakt. De definitie luidt: ‘Gezondheid als het vermogen zich aan te passen en een eigen regie te voeren, in het licht van de fysieke, emotionele en sociale uitdagingen van het leven’. Deze visie op gezondheid maakt mogelijk dat op een andere manier naar jeugdhulp wordt gekeken.

D. Dekkend jeugdhulp landschap Het Rijk heeft gesteld dat de reikwijdte van de jeugdhulpplicht kan worden afgebakend om instroom in de jeugdzorg beheersbaar te houden. Landelijk trends in 202324: • Aan het begin van deze eeuw maakte 1 op de 27 jeugdigen onder de 18 jaar gebruik van jeugdzorg. Dat steeg al snel naar 1 op de 10 in 2015 en 1 op de 7,5 op dit moment. • De uitgaven van de jeugdzorg zijn flink gestegen (ook door stevige administratieve lasten). In 2019 werd circa €1,9 mld. meer uitgegeven dan in 2015. Dit is een stijging van zo’n 50%. • Landelijk is het aantal jongeren met jeugdzorg met 23% gestegen tussen 2015 en 2022. Jeugdigen zitten langer in jeugdzorg. • De gemiddelde trajectduur is in 2021 ten opzichte van 2015 met 35% gestegen bij jeugdhulp zonder verblijf. • We zien een stijging in vraag en aanbod van individuele ambulante hulp. • Sinds 2015 zijn er 1.500 nieuwe jeugdhulpaanbieders bijgekomen. • Wachtlijsten groeien.

24 Hervormingsagenda Jeugd 2023-2028

23

Jeugdhulp willen we inzetten als het een meerwaarde heeft voor kinderen. Gemeenten zijn verplicht jeugdhulp te bieden als ouders of hun netwerk het zelf niet aankunnen. De Jeugdwet schrijft niet precies voor welke voorzieningen dit zijn. In de verordening van Middelburg staat welke hulp beschikbaar is en onder welke voorwaarden. Het Rijk stimuleert meer samenwerking tussen jeugdhulp en bijvoorbeeld onderwijs, zodat ondersteuning efficiënter wordt. Daarnaast is een wetsvoorstel aangenomen om de beschikbaarheid van specialistische jeugdzorg te verbeteren, met verplichte regionale samenwerking25 Gemeenten wordt geadviseerd om meer in te zetten op kwaliteit en monitoring, met aandacht voor het hele gezin (integrale aanpak).

E. Toekomstscenario Kind- en Gezinsbescherming Het Toekomstscenario Kind- en Gezinsbescherming is een gezamenlijk programma van het ministerie van Justitie en Veiligheid en het ministerie Volksgezondheid, Welzijn en Sport samen met de VNG. Dit toekomstscenario schetst de kind- en gezinsbescherming voor de periode 2026 tot 2031. Met het Toekomstscenario wordt het huidige stelsel van kind- en gezinsbescherming en de aanpak huiselijk geweld verbeterd. Het is gericht op gezinnen met kinderen en ook op volwassenen zonder kinderen, voor wie sociale veiligheid een thema is. Er wordt gewerkt vanuit vier basisprincipes: • • • •

Gezinsgericht Rechtsbeschermend & transparant Lerend Eenvoudig.

De behoeften van kinderen, gezinnen en huishoudens staan centraal. Vanuit het toekomstscenario wordt het Stevige Lokale Team uitgebreid met de component sociale veiligheid.

F. JeugdzorgPlus JeugdzorgPlus is gesloten jeugdhulp. Die jeugdhulp is bedoeld voor jongeren tot 18 jaar, met gedragsproblemen die zo erg zijn dat de jongere een gevaar is voor zichzelf of voor anderen, waarbij de jongeren zich onttrekken aan hulp. De vrijheid van een jongere wordt ontnomen door een machtiging van een kinderrechter. Er ligt een landelijke visie op gesloten jeugdhulp. Jeugdigen met complexe en meervoudige problemen verdienen passende zorg en goed onderwijs in een beschermende omgeving. Het liefst thuis of in een zo thuis mogelijke omgeving zoals een pleeggezin of een gezinshuis. Als dat niet kan, dan wonen zij in een kleinschalige voorziening. De staatssecretaris spreekt de ambitie uit om de huidige grootschalige gesloten jeugdhulpinstellingen om te bouwen naar kleinschalige voorzieningen en om in 2030 zo dicht mogelijk te komen bij nul gesloten plaatsingen. Hier is landelijk een uitvoeringsplan op gemaakt. Deze ambitie is gebaseerd op de constatering dat veel jongeren de gesloten jeugdhulp ervaren als te repressief, onveilig en weinig liefdevol26. De grootschalige vormen van verblijf (niet gesloten) voor jeugdigen zijn ook niet passend gebleken27. Daarom worden grootschalige verblijfvoorzieningen omgebouwd naar kleinschalige voorzieningen. In Zeeland noemen we dit ‘hoogcomplexe casuïstiek thuis nabij’.

G. Arbeidskrapte Arbeidskrapte is in heel Zeeland een probleem. Er is te weinig arbeidspotentieel28. Arbeidskrapte komt voor bij alle functies binnen het sociaal domein, zoals bijvoorbeeld de zorgprofessional, de beleidsmedewerker, de wijkagent en de onderwijzer. De Zeeuwse Zorg Coalitie heeft dit nader uitgewerkt en hier een plan voor gemaakt29.

25 https://vng.nl/wetsvoorstellen/wet-verbetering-beschikbaarheid-jeugdzorg 26 Kijk op JeudzorgPlus 27 Zorgen om hulpaanbod voor jongeren met complexe problematiek- eindrapport met jongerenversie | Rapport |

Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd 28 infographic-onbenut-arbeidspotentieel-zeeland-2023.pdf 29 Deltaplan: Arbeidsmarkt zorg en welzijn - Zeeuwse Zorg Coalitie

24

Bijlage 2) Lokale cijfers A. Bevolking Gemeente Middelburg telt in 2025 50.167 inwoners. Dit betreffen ruim 22.000 huishoudens en er wonen ongeveer 9.000 minderjarigen. Volgens de provinciale prognose Zeeland 2022 (STEC groep) waren er in 2022 in Middelburg 6980 gezinnen. In 2042 is de prognose van STEC dat er een groei is van bijna 11%, wat resulteert in 7725 gezinnen.

B. Sociaaleconomische status Er is een relatie tussen de sociaaleconomische status (SES) van de wijk en de mate van gezondheid van inwoners in die wijk. Dit is onder andere aangetoond door een onderzoek van de GGD in Zeeland 30. De gemiddelde SES-WOA-score (sociaaleconomische status, berekend op basis van welvaart, opleiding en arbeid) voor heel Nederland is 0. Bij een hogere score zijn de inwoners welvarender en/of hoger opgeleid en/of langduriger aan het werk. Bij een lagere score zijn de inwoners minder welvarend en/of lager opgeleid en/of korter aan het werk dan gemiddeld. Deze scores kunnen gebruikt worden als verklarende variabele in onderzoeken naar verschillen tussen wijken op het gebied van bijvoorbeeld leefbaarheid, brede welvaart, participatie, welzijn, gezondheidsverschillen, gebruik van gezondheidsvoorzieningen, onderwijs, gedrag en leefstijl. In Middelburg hebben de volgende wijken een lage sociaaleconomische status volgens cijfers van het CBS in 2023: − − − − − −

Markt in wijk Binnenstad (-0,247); Poelendaele in wijk Stromenwijk 't Zand (-0,559); Stromenwijk in wijk Stromenwijk 't Zand (-0,223); Magistraatwijk II in wijk Middelburg Zuid (-0,499); Dauwendaele I in wijk Dauwendaele (-0,433); Edelstenenbuurt in de wijk Dauwendaele (-0,437).

Er zijn in Middelburg eveneens wijken met een hoge SES score zoals bepaalde wijken in Arnemuiden, de Mortiere, Veerse Poort, bepaalde wijken in Sint Laurens, Toorenvliedt, Erasmuswijk en Brigdamme.

C. Onveiligheid Voorlopige cijfers van het CBS geven aan dat in 2024 Veilig Thuis 365 keer een melding heeft ontvangen over Middelburgse gezinnen. Dit betrof 255 unieke casussen. 190 van deze 365 meldingen ging over kindermishandeling. Dit betrof 135 unieke casussen. CBS-cijfers geven aan dat 17 per 1000 inwoners van 12 tot en met 17 jaar in Middelburg werden verwezen naar Halt in 2024. Landelijk ligt dit aanzienlijk lager. Halt wordt ingezet wanneer jongeren een licht strafbaar vergrijp plegen op verwijzing van de politie of de leerplichtambtenaar. Bij Halt krijgen deze jongeren een passende Halt straf. Zo hoeven deze jongeren niet in aanraking te komen met het openbaar ministerie. Er zijn in 2024 119 politie zorgmeldingen opgemaakt van minderjarigen. Dat wil zeggen dat politie betrokken was bij een incident en niet acute zorgen over minderjarigen heeft gemeld bij het Zorg- en Veiligheidshuis. In 2024 zijn er 5 Middelburgse jeugdigen gesloten geplaatst. Het toekomstscenario kind- en gezinsbescherming heeft tot doel hulp en bescherming aan kinderen en volwassenen zodanig te organiseren, dat de veiligheid in gezinnen en huishoudens verbetert, de betrokkenen zich beter gezien en gehoord voelen en er minder gedwongen maatregelen nodig zijn. Vanuit

30 Sociaaleconomische gezondheidsverschillen in beeld - Rapportage GGD Zeeland

25

de jeugdwet waren gemeenten altijd al verplicht om beleid te hebben op de uitvoering van de kinderbeschermingsmaatregelen en jeugdreclassering, net als een samenwerking met Veilig Thuis.

D. Scheidingen Volgens landelijke cijfers van het CBS scheidden in 2023 de ouders van 22.796 kinderen na een huwelijk. Daarnaast zijn er jaarlijks naar schatting ruim 20.000 kinderen van wie de ouders uit elkaar gaan zonder dat ze getrouwd waren. Het is een landelijke tendens31 dat kinderen van gescheiden ouders problemen ondervinden bij het opgroeien wanneer het ouders onvoldoende lukt om goed ouderschap weg te zetten na een scheiding. Kind in Scheiding Zeeland (KisZ) heeft in de periode juli 2024 t/m maart 2025 aan 31 Middelburgse gezinnen advies gegeven.

E. Gebruik aanvullende zorg CBS-cijfers geven aan dat in Middelburg 13,9% van de jongeren tot 18 jaar jeugdhulp ontving in de tweede helft van 2023, vergeleken met 11,7% landelijk. Jongeren met Jeugdhulp - % van jongeren tot 18 jaar

Gem. Middelburg Nederland

1e helft 2023

2e helft 2023

1e helft 2024*

2e helft 2024*

13,7% 11,7%

13,9% 11,7%

14,7% 11,7%

15,0% 11,5%

Bron: Waarstaatjegemeente.nl, CBS – Indicatoren jeugdhulp in natura *Cijfers van 2024 zijn voorlopig. Beschrijving: In percentage van alle jongeren tot 18 jaar, per 1 januari. Hulp en zorg zoals deze bedoeld en beschreven is in de Jeugdwet (2014), en in natura door de zorgaanbieder is geleverd. PGB gefinancierde hulp en zorg valt hier dus buiten. De meerjarenbegroting voor kosten regionaal gecontracteerde jeugdhulp is als volgt:

31 Steeds minder kinderen met jeugdbescherming | Nederlands Jeugdinstituut

26

Bijlage 3) Verschillende wetten toegelicht Jeugdwet De Jeugdwet regelt hoe hulp aan kinderen en gezinnen in Nederland georganiseerd is. Dat kan behandeling van een kind zijn, opvoedhulp aan ouders, maar ook ondersteuning door het sociaal team. Ook de jeugdbescherming en jeugdreclassering vallen onder de Jeugdwet. Het doel van de jeugdwet is om het probleemoplossend vermogen van kinderen, jongeren, hun ouders en hun sociale omgeving te versterken, om de opvoedvaardigheden van ouders en het opvoedkundig klimaat van de sociale omgeving te bevorderen. Preventie en vroegsignalering zijn ook doelen die vallen onder de jeugdwet. In de jeugdwet staan de taken van gemeenten. Deze bestaan onder andere uit: • • • • •

Het signaleren en ondersteuning bieden bij opgroei- en opvoedproblemen, psychische problemen en stoornissen; Het versterken van het opvoedkundig klimaat in gezinnen, wijken, buurten, scholen en kinderopvang; Het bevorderen van de opvoedvaardigheden van de ouders; Het bieden van jeugdhulp van goede kwaliteit; Het organiseren van jeugdbeschermingsmaatregelen en jeugdreclassering

Gemeenten hebben een jeugdhulpplicht. Dit houdt in dat gemeenten verplicht zijn om jeugdhulp te bieden in situaties waar kinderen, jongeren en ouders dit nodig hebben. Bijvoorbeeld aan jongeren met psychische of gedragsproblemen. Door die verplichting, moeten gemeenten in ieder geval de jongere adviseren welke hulp het beste past, samen met de jongere de goede vorm van jeugdhulp kiezen en zorgen dat de gekozen jeugdhulp ook echt beschikbaar is en wordt geboden. Wet passend onderwijs Het doel van de Wet passend onderwijs is dat alle kinderen een plek krijgen op een school die past bij hun kwaliteiten en mogelijkheden. Ook als zij extra ondersteuning nodig hebben. In de gemeente Middelburg zijn er 21 primaire onderwijs scholen, waarvan 18 basisonderwijs scholen en 3 speciaal basisonderwijs scholen. Deze scholen bieden 4459 leerlingen scholing32. Er zijn 9 locaties voor voortgezet onderwijs in Middelburg (7 scholen). Deze scholen bieden 2310 leerlingen scholing. Middelburgse jongeren gaan ook naar Vlissingen, Goes en Krabbedijke voor voortgezet onderwijs33. Scholen in dezelfde regio werken samen in een samenwerkingsverband. Een samenwerkingsverband is verplicht hun ondersteuningsplan af te stemmen op het beleidsplan over jeugdhulp van de gemeente. Soms is het ook nodig dat onderwijs, jeugdhulp en gemeente afstemmen rondom individuele ondersteuning.

In de Wet voortgezet onderwijs staan bepalingen over regels en afspraken voor scholen en op welke wijze zij dienen samen te werken met onder andere gemeenten. Omdat onderwijs een belangrijk middel is om later in de maatschappij een baan te krijgen is al in 1969 een leerplichtwet opgesteld. Hierin staan de rechten en plichten van ouders, leerlingen en schooldirecteuren precies aangegeven. Met deze wet wordt gewaarborgd dat alle jongeren in Nederland aan het onderwijs kunnen en zullen deelnemen. Het doel van de leerplichtwet is dat jongeren zo goed mogelijk worden toegerust met kennis en vaardigheden die zij nodig hebben om een zelfstandige plek in de samenleving te verwerven. Leerlingen van 5 tot 16 jaar zijn leerplichtig. Jongeren tussen de 16 en 18 jaar die nog geen startkwalificatie hebben behaald zijn kwalificatie plichtig. De Rijksoverheid wil voorkomen dat jongeren tussen de 12 en 23 jaar zonder startkwalificatie van school gaan (voortijdig schoolverlaten). Met een actieplan werkt het Rijk aan het aanpakken van de structurele oorzaken van voortijdig schoolverlaten.

32 https://allecijfers.nl/basisscholen-overzicht/middelburg/ 33 Middelbare scholen gemeente Middelburg | AlleCijfers.nl

27

Wet publieke gezondheid De publieke gezondheidszorg richt zich op de zorg voor de gezondheid van de samenleving en risicogroepen. Kenmerkend voor de publieke gezondheidszorg is dat er sprake is van een maatschappelijke hulpvraag. De wet onderscheidt collectieve preventie, infectieziektebestrijding en jeugdgezondheidszorg. Samenhang tussen deze taken is van belang. De gemeente heeft op basis van deze wet de taak te zorgen voor een stabiele en goed samenwerkende openbare gezondheidszorg. In Zeeland hebben we de volgende taken bij de GGD belegt. De eerste kolom zijn taken die bij de GGD belegd moeten worden, de tweede kolom zijn wettelijke taken die niet perse bij de GGD belegd hoeven te worden. De derde kolom zijn bovenwettelijke taken die bij de GGD belegd zijn.

Wet langdurige zorg (Wlz) De Wet langdurige zorg regelt zware, intensieve zorg voor kwetsbare ouderen, mensen met een handicap en mensen met een psychische aandoening. De Wet langdurige zorg regelt zorg voor mensen die levenslang en levensbreed ondersteuning nodig hebben, thuis of in een zorginstelling. Het gaat om zorg en toezicht voor onbepaalde tijd, 24-uur per dag. Het Centrum Indicatiestelling Zorg (CIZ) beoordeelt of iemand in aanmerking komt voor zorg uit de Wlz. Kinderen en jongeren kunnen soms in aanmerking komen voor deze zorg. Dat is mogelijk wanneer er sprake is van een verstandelijke beperking, lichamelijke ziekte of beperking en/of een zintuiglijke beperking met een diagnose van een arts of een GZ-psycholoog. Door de aandoening of ziekte moet er dag en nacht iemand bij de jeugdige in de buurt zijn. Als er niemand is, kan er iets ernstig misgaan. Het moet duidelijk zijn dat de jeugdige dit het hele leven nodig heeft. In Zeeland waren er in 2023 135 minderjarigen met een Wlz indicatie in natura. Al deze indicaties zijn afgegeven op een ZZP indicatie verstandelijk gehandicapten. Van deze 135 jeugdigen ontvangen er 115 een volledig pakket thuis. Dat wil zeggen dat zij thuis wonen34. Zorgverzekeringswet Iedereen die in Nederland woont of werkt, heeft recht op zorg. De Zorgverzekeringswet steunt op het principe van solidariteit.

Ongeacht inkomen, leeftijd of gezondheidstoestand, heeft iedereen gelijke toegang tot betaalbare zorg die wordt gedekt door het basispakket van de zorgverzekering. Minderjarige kinderen zijn bij hun ouders meeverzekerd bij de zorgverzekering.

34 StatLine - Personen met gebruik Wlz-zorg in natura; leveringsvorm, zzp/zorgvorm, regio

28

Wmo 2015 Gemeenten moeten ervoor zorgen dat mensen zo lang mogelijk thuis kunnen blijven wonen en zijn verantwoordelijk voor de ondersteuning van mensen die niet op eigen kracht zelfredzaam zijn. Het gaat bijvoorbeeld om: • • • • •

Begeleiding en dagbesteding; Ondersteuning om de mantelzorger tijdelijk te ontlasten; Een plaats in een beschermde woonomgeving voor mensen met een psychische stoornis; Opvang in geval van huiselijk geweld en mensen die dakloos zijn. Taken ten aanzien van huiselijk geweld en kindermishandeling o Veilig Thuis organiseren (meld- en adviespunt, onderzoek, advies, coördinatie); o Samenwerking bevorderen tussen betrokken partijen zoals hulpverlening, politie, onderwijs en aanbieders. o Regierol bij de aanpak: van signalering tot nazorg. o Toegang tot hulp regelen voor slachtoffers, plegers en betrokkenen; o Preventie & vroegsignalering stimuleren zoals voorlichting, training en bewustwording.

Participatiewet Het uitgangspunt van de Participatiewet is dat iedereen naar vermogen deelneemt (participeert) aan de samenleving en zoveel mogelijk in het eigen onderhoud voorziet. Het voornaamste doel van de Participatiewet is om zoveel mogelijk mensen met arbeidsvermogen naar werk toe te leiden of te ondersteunen bij het werk. Hierbij gaat de voorkeur uit naar betaald werk. Het tweede doel van de Participatiewet is zorgen dat iedereen een inkomen heeft. De Participatiewet geeft een (aanvulling op het) inkomen tot het sociaal mimimum. Er bestaat alleen recht op een bijstandsuitkering (sociale bijstand) voor zover er geen andere, voorliggende, wettelijke regeling is. De bijstand is namelijk het laatste vangnet.

29

Bijlage 4) Resultaten GGD monitor De Gezondheidsmonitor Jeugd is in het najaar van 2023 afgenomen onder jongeren in klas 2 (ongeveer 13 - 14-jarigen) en 4 (ongeveer 15 - 16-jarigen) van het regulier voortgezet onderwijs. Resultaten zijn in mei 2024 gepubliceerd. Deze monitor geeft inzicht in de gezondheid, het welzijn en de leefstijl van middelbare scholieren in Zeeland. Het gaat met het merendeel van de Middelburgse jongeren goed. Zo scoren zij bijvoorbeeld positief op thuis rond kunnen komen, een goede gezondheid, thuis bij ouders of bij vrienden terecht kunnen met een probleem en zich thuis voelen in de buurt. Het deel van de Middelburgse jeugd dat minder goed scoort, groeit. De GGD vat samen ‘Het gaat steeds slechter met de gezondheid van de Zeeuwse jeugd. Jongeren ervaren hun gezondheid slechter, ervaren meer stress en zitten minder lekker in hun vel. Daarnaast zien we een toename van ongezond gedrag, zoals roken en vapen. Alcoholgebruik onder Zeeuwse jongeren blijft onveranderd hoog. Andere verontrustende ontwikkelingen zijn de verminderde acceptatie van homoseksuele jongeren en transpersonen en een toename in pesten.’ Er is concluderend nog winst te behalen op positieve gezondheid om veerkrachtig te kunnen opgroeien. Door de afname van positieve gezondheid is het te verwachten dat meer jeugdigen een beroep doen op sociale basiszorg of op aanvullende zorg. • • •

•

•

• • • •

•

•

In 2023 ervoer 5% thuis enige of grote moeite met rondkomen. Dat is één procent meer ten opzichte van 2022. Dit is gelijk aan het Zeeuwse gemiddelde. In 2023 gaf 13 procent aan de afgelopen 3 maanden gepest te zijn op school. Het gemiddelde in Zeeland lag op 15%. 11% geeft aan de afgelopen 3 maanden online te zijn gepest. 79% ervaart een goede gezondheid, waar dit in 2019 nog 84% was. 73% voelt zich meestal gelukkig waar dat in 2019 nog 80% was. Meisjes scoren lager dan jongens en vmbo scoort lager dan havo/vwo. 50% voelt zich vaak gestrest, waar dat in 2019 nog 44% was. Zeeuwse jongeren hebben vaker suïcidegedachten dan gemiddeld in Nederland. 5% van de jongeren in Middelburg heeft er in de laatste 12 maanden vaak of heel vaak serieus over gedacht een eind te maken aan zijn/haar leven. 31% heeft zich eenzaam gevoeld in de laatste 4 weken. Dit is een afname ten opzichte van 2021 waar het nog 34% was. 78% geeft aan terecht te kunnen bij ouders met een probleem en 70% bij vrienden. De helft, 50%, heeft veel vertrouwen in de eigen toekomst. 36% heeft matig tot redelijk vertrouwen in de eigen toekomst. 78% voelt zich thuis in de buurt. 22% voelt zich soms tot vaak onveilig. 69% sport wekelijks bij een sportclub, 86% is wekelijks actief in de vrije tijd en 91% fietst of loopt iedere dag naar school of stage.

Als we kijken naar voeding dan ontbijt 55% ieder dag, 77% drinkt dagelijks minimaal 1 glas water, 72% drinkt bijna nooit energiedrankjes (ten opzichte van 82% in 2019). 16% is de afgelopen 4 weken wel eens dronken geweest en 18% heeft de afgelopen 4 weken 5 of meer glazen alcohol gedronken bij één gelegenheid. 28% heeft de afgelopen 4 weken alcohol gedronken (In Zeeland is dit 33%), ten opzichte van 31% in 2021 maar 27% in 2019. De houding van ouders omtrent het alcoholgebruik van de jongere en de beschikbaarheid van alcohol thuis speelt een rol. Een goedkeurende houding van ouders is een risicofactor. Er zijn geen verschillen in de houding van ouders tussen jongens en meisjes en vmbo- en havo-vwo leerlingen. Wekelijks rookt 10%. In 2019 was dit 6%. 11% gebruikt wekelijks een e-sigaret (vape). Roken is veruit de belangrijkste leefstijlfactor waardoor mensen ziek worden of komen te overlijden. Als je op jonge leeftijd begint met roken, is de verslaving vaak sterker en is de kans op succesvol stoppen kleiner dan wanneer je op latere leeftijd begint met roken. 11% heeft ooit wiet of hasj gerookt. In de afgelopen 4 weken hasj of wiet gebruiken betrof 7%. Zeeuwse jongeren gebruiken vaker wiet of hasj in vergelijking met het gemiddelde in Nederland. 25% vindt transpersonen (meisjes die zich een jongen voelen, of jongens die zich een meisje voelen) normaal.

Dat is een afname sinds 2021 (46%). 25% vindt transpersonen verkeerd. In 2021 30

• •

was dat 13%. Homo acceptatie is afgenomen. Er was sprake van een lichte toename bij het eerlijk uit kunnen komen van de geaardheid op school, namelijk 13% in 2019 naar 17% in 2021. In 2023 betreft dit 9%. 13% loopt risico op problematisch social media gebruik; 6% heeft een seksuele ervaring tegen de wil gehad.

31

Bijlage 5) Interview ervaringsdeskundigen De belangrijkste conclusies van dit interview zijn dat er op dit moment te weinig betrokkenheid van jeugdhulpverleners wordt ervaren en dat er te weinig wordt gekeken naar, en samengewerkt met de kracht van de eigen sociale omgeving. Het is belangrijk dat er maatwerk is en dat verschillende casussen niet over één kam worden geschoren. Alle aanwezigen gaven aan dat het menselijke contact, dat de ander echt wil weten wie jij bent en daar de tijd voor neemt, de sleutel tot succes is. Voorbeelden die in dit interview werden benoemd waardoor er onvoldoende werd geluisterd door ondersteuners zijn tijdsdruk, wisselingen van contactpersonen of doordat de ondersteuner zelf had bedacht wat de oplossing was. Hieronder een visuele weergave35.

35 Atelierspek – COMMUNICATIEBUREAU VOOR VERHELDERING EN VERBEELDING

32

Bijlage 6) Enquête Middelburg Ontmoet Samenvatting enquête jeugd, ingevuld door 348 jongeren. Demografische gegevens De enquête voor jongeren is uitgezet onder jongeren in de leeftijd van 10 tot 18 jaar. Er is een goede verdeling van respondenten over de verschillende leeftijden heen. Daarnaast zijn er twee respondenten van 9 jaar oud die de enquête hebben ingevuld. Dit komt omdat we langs zijn geweest bij groepen 7 en 8 van verschillende Middelburgse basisscholen, waarbij het ook mogelijk was dat kinderen jonger dan 10 jaar oud in de groep zaten. Van de jongeren geeft 50% aan jongen te zijn, 49% meisje te zijn, en 1% geeft aan geen jongen of meisje te zijn. Veruit de meeste jongeren komen uit de stad Middelburg. Verder komen er ook jongeren uit Arnemuiden, Sint Laurens, Nieuw- en Sint Joosland of andere omliggende gemeenten. Resultaten enquête Wat opvalt is dat een groot deel van de jongeren graag ondersteuning wenst van de belangrijke personen om hen heen, dus bijvoorbeeld ouders, familie of vrienden. Van jongeren die ‘andere’ hebben ingevuld bij de vraag, geeft het merendeel aan naar een (huis)dier te gaan voor steun als zij problemen of zorgen hebben.

Veel jongeren vinden het belangrijk dat informatie online vindbaar is. Ze willen graag anoniem en digitaal contact kunnen hebben wanneer hulp vragen bij ouders of vrienden niet mogelijk is. Juist omdat jongeren ook aangeven dat zij het moeilijk vinden om te praten over problemen in de thuissituatie. Wanneer jongeren vragen hebben wil de meerderheid die vragen graag kunnen stellen via een chat/WhatsApp. Een deel wil dit ook graag telefonisch. Als jongeren hulp zouden krijgen dan noemen zij een buddy of iemand op school als wenselijk contactpersoon. Als we kijken naar het soort problemen waarbij jongeren graag hulp zouden willen ontvangen, zijn de antwoorden verdeeld over veel verschillende onderwerpen. Daarnaast geeft iets meer dan een derde van de jongeren aan voor geen een probleem hulp te willen ontvangen.

33

Ongeveer 20% van de jongeren geeft aan niet te weten wat de gemeente voor hen kan doen als ze ergens mee zitten of een probleem hebben. Daarnaast denkt 7% dat de gemeente niks voor hen kan doen. De meeste jongeren verwachten dat de gemeente helpt door bijvoorbeeld in gesprek te gaan, mee te denken over een oplossing of door te verwijzen naar een organisatie die hulp biedt. Veel jongeren geven hierbij ook aan te weten dat de gemeente (hun) ouders betrekt. Enquête ouders en verzorgers Er is ook een enquête uitgezet op Middelburg Ontmoet voor Middelburgse ouders en verzorgers. Het aantal ouders en verzorgers dat de enquêtevragen heeft ingevuld is 21. Dit aantal is te weinig om hier conclusies aan te kunnen verbinden. De reden voor het lage aantal respondenten is dat de prioriteit voor aandacht en promotie bij deze enquête op de jeugd lag. De uitslagen geven aan dat de ouders en verzorgers vragen kunnen hebben over het niet lekker in hun vel zitten van hun kinderen, zelfstandig gaan wonen en in mindere mate over pesten, eenzaamheid en social media. Deze volwassenen zoeken bij problemen of zorgen informatie op internet of ze stellen vragen aan vrienden of familie. Contact zou voor hen bij voorkeur lopen via de e-mail, telefonisch, een chat/WhatsApp of via mensen die al contact hebben met een instantie.

Deze ouders vinden dat de hulpverleners ondersteuning moeten kunnen bieden op een veelheid aan verschillende onderwerpen.

34

Bijlage 7) Uitwerking netwerkbijeenkomst professionals Gezinnen en hun omgeving centraal stellen • • •

Benut buurt, informeel netwerk, school, sport en kerk in gesprekken met gezinnen. Organiseer hulp achter de voordeur en versterk de sociale basis in de wijk bijvoorbeeld via ontmoetingsplekken en muziek. Zet in op systemisch werken en biedt perspectief

Preventie en vroegsignalering versterken • • •

Zet sneller en effectiever in bij de eerste signalen van problemen. Verbind consultatiebureaus, scholen, sportclubs en jongerenwerk. Gebruik ‘lichte’ contactmomenten zoals huisbezoeken, ouderavonden en wijkbijeenkomsten.

Onderwijs als sleutelpartner • • •

Versterk jeugdhulp in en rondom scholen, met korte lijntjes en presentie. Betrek docenten actief, bied coaching-on-the-job en investeer in samenwerking. Geef scholen een belangrijke rol in netwerkoverleggen en in preventieve jeugdhulp.

Jeugdhulp dichtbij, laagdrempelig en vindbaar organiseren • • •

Zorg voor toegankelijke plekken zoals buurthuizen, sportclubs, bibliotheken. Gebruik sociale media (TikTok, Snapchat) voor contact en zichtbaarheid. Bied naschoolse opvang, game-cafés en begeleiding op basis van interesses en behoeften (verdiep je in wat achtergronden zijn van jeugdigen en sluit daar zowel met je houding als je activiteiten op aan)

Zonder label normaal kunnen meedoen • • •

Focus op de jeugdige en de opvoeder als persoon, niet op diagnose of probleem. Werk met opvoedvoorlichting, opvoedondersteuning, psycho-educatie en oudercoaching. Zorg dat kinderen en jongeren ook zonder indicatie of zichtbare labels/problemen toegang hebben tot aandacht en ondersteuning.

Aandacht voor armoede, eenzaamheid en sociaal isolement • • •

Koppel ouders als lotgenoten en zet ervaringsdeskundigen in. Versterk de informele netwerken. Vergoed contributie sportclub, culturele activiteiten en organiseer gratis (naschoolse) activiteiten voor jeugd en (ontmoeting) activiteiten voor ouders. Help met praktische zaken als vervoer, formulieren, omgaan met budget, praktische organisatie van een gezin, boodschappen en maaltijdondersteuning.

Écht samenwerken in de wijk en met professionals • • •

Zorg voor korte lijnen tussen gemeente, jeugdhulp, huisarts, school en wijkagent. Werk met een duidelijk loket (een jongeren loket of een gezinsloket). Positioneer Vizita, PJT en andere lokale spelers beter. Spreid laagdrempelige voorzieningen zoals consultatiebureaus. Investeer in schakelfunctionarissen en verbind voorliggend veld met geïndiceerde zorg.

Meer maatwerk en ruimte voor professionals •

Geef ruimte om af te wijken van protocollen als het kind daarom vraagt. 35

• •

Laat professionals de duur en vorm van zorg bepalen, met vertrouwen. Denk ‘out of the box’ en voorkom bureaucratie, lange aanmeldroutes of indicatie-eisen.

Overgangsmomenten beter begeleiden (bijv. 18-/18+) • • •

Bouw doorlopende lijnen van 0 tot 24 jaar in zorg, onderwijs en welzijn. Vermijd zorghiaten bij meerderjarigheid of overgang school-werk. Investeer in mentorschap, buddyprojecten en langdurige betrokkenheid.

Eén gezamenlijk, integraal en toekomstgericht jeugdbeleid • • •

Werk Walchers breed samen: geen drie verschillende plannen, maar één aanpak. Betrek scholen, ouders, jongeren en wijkpartijen structureel in het beleidsproces. Durf te kiezen voor collectieve, duurzame en preventieve inzet.

Aandacht inhoudelijk aanbod • • •

Jonge kind: zindelijkheidsproblemen; druk/ongeremd gedrag. Kinderen basisschoolleeftijd: emotieregulatie; preventief aanbod bij ouders die scheiden; vroegsignalering vanaf de basisscholen; Jongeren: thuiszitten van school; inzetten op ‘echt contact'/weten wie zij zijn; preventie van grooming en verslaving; jongeren zelf vragen wat zij nodig hebben en jongeren meer betrekken bijv door muziek of een jongerenfeest; kennis vergroten van online activiteiten zoals social media/gamen en meer inzet om de digitale kloof te overbruggen.

Op de volgende pagina is een geïllustreerd overzicht van de netwerkbijeenkomst te zien 36.

36 Atelierspek – COMMUNICATIEBUREAU VOOR VERHELDERING EN VERBEELDING

36

37

Bijlage 8) Ontwikkelingen onderwijs en opvang De gemeente Middelburg zet zich in voor een samenleving waarin iedereen gelijke kansen krijgt, ongeacht achtergrond of omstandigheden. Dit streven wordt ondersteund door diverse programma's die gericht zijn op het verbeteren van de voorschoolse educatie, het aanpakken van onderwijsachterstanden, het vroegsignalering van problemen, ondersteuning in het onderwijs. Door middel van gerichte investeringen en intensieve samenwerking tussen scholen, kinderopvang en andere betrokken partijen, wordt er gewerkt aan een toekomst waarin ieder kind de kans krijgt om zich optimaal te ontwikkelen. Gelijke Kansen Budget In 2024 is met het vaststellen van “Samen voor het Kind – Lokale Educatieve Agenda” (besluit 1 februari 2024) het Gelijke Kansen Budget ingericht. Met het Gelijke Kansen Budget hebben alle Middelburgse primair onderwijsscholen jaarlijks de kans om budget aan te vragen voor wat zij zelf zien dat nodig is om de kansen van leerlingen te verbeteren. In 2024 is het door bijna alle scholen ingezet. Binnen- en buiten schooltijd zijn op meerdere scholen culturele- en sportactiviteiten uitgevoerd, waarmee ook kinderen die hier minder bekend mee zijn bereikt zijn. Er is op meerdere scholen geïnvesteerd in een schoolbibliotheek en ondersteuning/stimulering bij het lezen.

Naast kansengelijkheid is met sommige inzet ook een vergrote inclusie en verbeterde sociale cohesie bereikt. Manifest Gelijke Kansen In 2023 en 2024 heeft een werkgroep van de Regionale Educatie Agenda (REA) Walcheren zich ingezet om te komen tot een Manifest Gelijke Kansen. In 2024 is dit ondertekend door de drie Walcherse gemeenten en de schoolbesturen voor primair en voortgezet (speciaal) onderwijs, mbo en kinderopvang. Met dit manifest verbinden zij zich aan de inzet voor gelijke kansen voor de Walcherse jeugd. Onderwijsachterstandenbeleid De meeste middelen die jaarlijks worden ingezet voor gelijke kansen, zijn door middel van het onderwijsachterstandenbeleid. Hierin is vooral aandacht voor een van de grootste risico’s van ongelijke kansen, namelijk de taalachterstand. Kinderopvang De belangrijkste taak van de gemeente, is het faciliteren van voorschoolse educatie (VE). Dit is kwalitatieve en methodische inzet op de kinderopvang voor peuters van 2,5 – 4 jaar, bovenal gericht op taalontwikkeling. Peuterconsulent In 2024 is de functie peuterconsulent in Middelburg ingericht. Twee consulenten van de Toegang in Middelburg zetten zich in om de ontwikkeling en het welzijn van peuters te bevorderen door middel van gerichte ondersteuning en advies aan ouders, verzorgers en professionals.

Er wordt bij overleggen van het netwerk Kansrijke start aangesloten en er zijn samenwerkingsafspraken met de jeugdverpleegkundigen van het consultatiebureau (GGD) en (VE) kinderopvang aanbieders. Scholen met kinderopvang De scholen die onder de doelgroep van het beleid vallen, hebben samen met de (VE) kinderopvang op de desbetreffende locatie aan het begin van de periode een plan opgesteld. De samenwerking tussen de beide organisaties maakt dat de doorgaande lijn, een belangrijk doel van het (ook landelijke) beleid, goed gewaarborgd is. Zomerschool Inmiddels kent Middelburg elk jaar een Zomerschool. Rondom een thema wordt er ingezet om de peuters en leerlingen extra ondersteuning te geven waarmee achterstanden worden ingelopen, of door de vakantie in ieder geval niet groter worden. Intermediair Onderwijs en Jeugd De intermediairs onderwijs en jeugd zijn niet meer weg te denken in Middelburg. Sinds september 2022 zetten ze zich in voor de verbinding van de gemeente en onderwijs. De intermediair onderwijs en jeugd onderhoudt contacten met contactpersonen uit het onderwijs en uitvoerend medewerkers van samenwerkingspartners uit het voorliggend veld (bijv. schoolmaatschappelijk werker en jongerenwerker vanuit Vizita, jeugdverpleegkundige GGD Zeeland, Halt en Emergis Preventie etc.).

Ook wordt er vaak meegedacht over verbetering van de samenwerking, door middel van processen en afspraken. Ze zijn een vraagbaak voor contactpersonen uit het onderwijs en ondersteunen bij hulpvragen en de te bewandelen 38

route. Hierdoor kunnen onderwijs en de gemeentelijke toegang beter samenwerken en een geïntegreerde aanpak bieden voor de ondersteuning van kinderen en gezinnen. Krachtpunt Ondanks grote inspanningen van scholen, jeugdhulpaanbieders en andere belanghebbenden, dreigen jaarlijks leerlingen tussen wal en schip te vallen door een gebrek aan passend onderwijs en wachtlijsten voor jeugdhulp. In de dagdagelijkse praktijk van het zorgteam op Nehalennia Kruisweg en leerplichtambtenaar werd een groep (dreigende) schoolmissers in de loop van schooljaar 2024-2025 duidelijk zichtbaar en alarmerend groot. Er worden jeugdhulpverleners ingezet, die goed aansluiten bij de hulpbehoefte van deze specifieke doelgroep. Om snel met de daadwerkelijke inzet voor deze groep te kunnen starten, is er gekozen voor een pilotconstructie. Hierin wordt gemonitord of deze hulp daadwerkelijk een passend antwoord is op de behoefte en of de schoolaanwezigheid en ontwikkelkansen van de leerlingen vergroten. Jeugdeducatiefonds Sinds 2023 is de gemeente met 5 scholen en sinds 2024 6 scholen aangesloten bij het Jeugdeducatiefonds. Een basisschool (ook speciaal onderwijs) komt in aanmerking voor steun van het Jeugdeducatiefonds als meer dan de helft van de leerlingen van de school opgroeit in relatieve armoede.

Hierbij kijkt het fonds naar het inkomen van ouders: ze gaat uit van een inkomen onder de 150% van het ‘niet-veel-maar-toereikend’-criterium van het Sociaal en Cultureel Planbureau. Het Jeugdeducatiefonds helpt om de ontwikkelingskansen van kinderen die opgroeien in armoede te vergroten, door middel van extra financiering voor zaken als leermaterialen, extra begeleiding of zorg, geld voor een educatieve excursie of een bed of bureau voor thuis. Aansluiten bij het fonds, betekent dat de gemeente ongeveer 1/3 deel betaald, wat aangevuld wordt door het fonds. Dit wordt vooral ingezet d.m.v. financiering, maar ook voor begeleiding voor de scholen, kennisdeling etc. Samenwerking met onderwijs voor regelingen OCW School en Omgeving Gemeente Middelburg is onderdeel van de coalitie Rijke Schooldag. De coalitie bestaat uit 4 scholen, kinderopvang en organisaties die zich inzetten voor kwalitatief naschools aanbod. Vanuit OCW worden er middelen beschikbaar gesteld voor buitenschoolse activiteiten die bijdragen aan de cognitieve, sociale, sportieve en culturele ontwikkeling van leerlingen. Het programma School en Omgeving bevordert gelijke kansen en welzijn door een stimulerende en ondersteunende omgeving te creëren.

Aanvraag Beleidsregel Scholen Momenteel loopt de aanvraag van het Samenwerkingsverband Passend Voortgezet Onderwijs Walcheren namens de besturen van de scholen voor regulier voortgezet onderwijs (Mondia Scholengroep en CSW) en het voortgezet speciaal onderwijs (OZEO) voor de Beleidsregel Experiment Inclusieve Leeromgeving. Deze beleidsregel biedt scholen de mogelijkheid te experimenteren met het zoveel mogelijk integreren van speciaal onderwijs met regulier onderwijs. Iets wat binnen de reguliere afzonderlijke wettelijke kaders niet mogelijk is. Als gemeente zijn we partner en er wordt op dit moment op allerlei overlegtafels hard gewerkt om de ondersteuningsstructuren van onderwijs en gemeenten op elkaar af te stemmen.

39

Bijlage 9) Voorkomen uitval op school Het Regionaal Bureau Leerlingenzaken (RBL) Walcheren draagt bij aan een succesvolle schoolcarrière van kinderen en jongeren. Het RBL stimuleert jongeren tot 23 jaar om een startkwalificatie te behalen en ze daarin te begeleiden als dat nodig is of gewenst. Ze helpt kinderen, jongeren, ouders en scholen bij het oplossen van problemen die een succesvolle schoolcarrière belemmeren. Het RBL houdt toezicht op het naleven van de Leerplichtwet voor kinderen en jongeren tot 16 jaar en de kwalificatieplicht voor jongeren tot 18 jaar. Ook is het RBL verantwoordelijk voor de uitvoering van de 'Wet Regionale Meld- en Coördinatiefunctie voortijdig schoolverlaten’. Dit laatste heet het doorstroompunt. De mensen die deze taak uitvoeren heten doorstroomcoaches. Een voortijdig schoolverlater (vsv’er) is iemand die jonger is dan 23 jaar en die het onderwijs verlaat zonder het behalen van een startkwalificatie. Een startkwalificatie is een havo- of vwo-diploma of een diploma op mbo-2 niveau of hoger. De doorstroomcoaches begeleiden schoolverlaters terug naar school. Als dit niet haalbaar blijkt, begeleiden doorstroomcoaches de jongeren naar werk of een andere dagelijkse activiteiten, zoals behandeling in een zorgtraject of vrijwilligerswerk. De coaches zoeken ook contact met jongeren bij wie signalen zijn van mogelijke problemen omtrent schoolgang.

De coaches werken behalve met scholen veel samen met gemeenten en zorgorganisaties. Het wetsvoorstel van school naar duurzaam werk (wat in 2026 van kracht moet gaan) bestaat uit een combinatie van instrumenten die zowel bij de onderwijsinstellingen, gemeenten als de doorstroompunten worden belegd. Zo krijgen mbo-scholen bijvoorbeeld de taak om leerlingen tijdens hun opleiding intensiever te begeleiden en deze begeleiding ook door te zetten tot één jaar na de opleiding. Voor doorstroompunten verandert er eveneens veel, aangezien de doelgroep groter wordt: doorstroomcoaches krijgen te maken met een leeftijdsuitbreiding naar 27 jaar en met verbreding van de doelgroep. Tot slot moeten onderwijsinstellingen en doorstroompunten vaker gaan samenwerken met de gemeente. Vanwege de leeftijdsuitbreiding naar 27 jaar zullen jongeren steeds vaker begeleid moeten worden naar betaald werk, in plaats van naar een startkwalificatie. Hiervoor is afstemming met de afdeling Werk en Inkomen belangrijk. Willen we effectief en kwalitatief goede ondersteuning bieden, dan zal er goede samenwerking moeten zijn tussen alle betrokkenen. Om daartoe te komen moeten er gegevensuitwisseling op casusniveau mogelijk zijn. Deze mogelijkheid tot gegevensuitwisseling is ook onderdeel van de nieuwe wet. Het RBL vormde al een spin in het web en dit wordt vanuit de nieuwe wetgeving nog meer het geval.

Volgens cijfers van het CBS verliet in 2022 2,6% voortijdig school in Middelburg, versus 2,4% landelijk.

40

Bijlage 10) Conclusie OOGO opvang en onderwijs Besturen van kinderopvang en onderwijs geven aan dat zij dagelijks jongeren zien die in kwetsbare situaties verkeren. Scholen signaleren vaak als eerste dat er iets misgaat in de ontwikkeling van een kind, dankzij de vertrouwensrelatie tussen de leerling en leerkracht. Ontwikkelingsgerichte ondersteuning is cruciaal, maar de huidige onderwijssystematiek en financiering schieten hierin tekort. Veel kinderen hebben ondersteuning nodig die buiten de onderwijstaak valt, zoals hulp bij problemen in hun leefomgeving. Scholen hebben daarvoor niet altijd de juiste expertise en middelen. Waar jeugdhulp al laagdrempelig op school beschikbaar is, wordt dit zeer gewaardeerd. Besturen pleiten voor uitbreiding van deze ondersteuning met duidelijke afspraken over wie waarvoor verantwoordelijk is (onderwijs vs. gemeente). Een integrale aanpak, afgestemd tussen school, jeugdhulp en gezin, wordt gezien als noodzakelijk. Besturen vragen om meer betrokkenheid bij keuzes en afspraken rondom (regionaal) gecontracteerde jeugdhulp. Ze willen ook meer uniformiteit in aanpak over gemeenten heen. De lokaal educatieve agenda (LEA) moet zorgen voor goede samenwerking en ondersteuning voor alle kinderen. Intermediairs spelen hierin een verbindende rol. Scholen moeten een afspiegeling zijn van de maatschappij en bijdragen aan kansengelijkheid.

Tot slot roept men op om vooral ook te gaan ´doen´, met een focus op effectiviteit, samenwerking en snelheid. Concreet willen de besturen inzetten op: 1) 2) 3) 4) 5) 6) 7)

Vindplek. Een activiteit als middel voor brede ontmoeting op scholen. Veerkracht. Een focus op veerkracht, altijd en overal. Erop af met snelheid. Wanneer hulpvragen tijdens een ontmoeting ontstaan, kunnen jeugdhulpprofessionals direct en beschikkingsvrij handelen (bijvoorbeeld thuishulp bieden). Rol toegang. Wanneer meer specialistische hulp mogelijk passend is, wordt de toegang betrokken. Afweging gebeurt samen, besluit ligt bij de toegang. Wie doet wat. Duidelijkheid voor scholen en opvang wie ze waarvoor kunnen benaderen. Dit voorkomt handelingsverlegenheid; werkafspraken zijn inclusief privacy/AVG. Samenwerking. Actieve samenwerking in de doorlopende lijn (-9 maanden tot 27 jaar). Inclusief consultatiebureaus (GGD), Orionis, WMO. Data wordt gebruikt om bij te sturen. Collectieve inzet waar mogelijk. Collectief aanbod bevordert een lerende omgeving, vermindert de personeelsdruk en verlaagt de kosten.

41

Bijlage 11) Veilig opgroeien in Middelburg Gemeente Middelburg hecht al jaren veel belang aan veiligheid. Daar zijn verschillende acties op uitgezet. We zetten voort wat goed werkt. Preventie met gezag Met ingang van 1 juli 2024 maakt de gemeente Middelburg onderdeel uit van het landelijke programma Preventie met Gezag (PmG). Het vertrekpunt voor Middelburg is de bestaande aanpak van jeugdcriminaliteit in de gemeente. In 2023 is Middelburg gestart met de aanpak ‘wapens en jongeren’. Dat heeft geresulteerd in een aantal interventies: • • •

•

Messenverbod in de APV Inzet van voorlichting door Halt en jongerenwerk op scholen De start van de implementatie van een persoonsgerichte aanpak in Middelburg29 De jongerencampagne YouChoose met o.a. de inzet van rolmodellen

Binnen het programma PmG gaan we verder met deze interventies. Het actieplan wapens en jongeren heeft een plaats gekregen binnen het programma PmG. Jongeren kunnen worden onderverdeeld in vier doelgroepen: De “gewone” jongere, Kwetsbare jongere, Risicojongere en Doorgroeiers. Vanuit het programma PmG wordt extra aandacht besteed aan de kwetsbare jongeren en risicojongeren. Door juist deze groepen te ondersteunen, hopen we te voorkomen dat zij in de criminaliteit terechtkomen. De doelgroep doorgroeiers worden reeds opgepakt door het Zorg en Veiligheidshuis, omdat daar met name de nadruk ligt op interventies vanuit het strafrecht. Uitgangspunten: Om individuele jongeren integraal te ondersteunen zijn twee dingen nodig. Ten eerste, het besef dat iedere jongere uniek is in zijn situatie en ontwikkeling. Ten tweede, de verbinding tussen verschillende beleidsdomeinen. Principes zijn daarbij ‘eerder, dichtbij en intensief’. We brengen de basis op orde door: Een optimalisatie van de aanpak voor kwetsbare jongeren; Het oprichten van een persoonsgerichte aanpak voor risicojongeren; Een op- en afschaalmodel voor gemeente Middelburg. Waarbij alle andere interventies ondersteunend of randvoorwaardelijk zijn Dit stelt ons in staat om eerst vertrouwen op te bouwen, wat uiteindelijk leidt tot de motivatie bij de jongeren om hulp te accepteren en een andere leefstijl aan te nemen.

Persoonsgerichte aanpak Een belangrijke pijler binnen het programma PmG is de Lokale Persoonsgerichte Aanpak (LPGA). Hierbij is aandacht voor: • De preventie van jeugdcriminaliteit; Er wordt in 2025 gewerkt aan het (door-)ontwikkelen en implementeren van een werkende persoonsgerichte aanpak. Eind 2024 heeft de gemeente daartoe een procesregisseur PGA aangesteld. De Middelburgse Persoonsgerichte Aanpak (MPGA) is erop gericht overlast, afglijden naar en doorgroeien in criminaliteit te voorkomen en te verminderen. Daarnaast wordt beoogd bij te dragen aan een betere persoonlijke situatie van inwoners, zodat perspectief ontstaat op volwaardige deelname aan de samenleving. En onze inwoners kansrijk, veilig en gezond kunnen wonen en opgroeien in een veilige en leefbare stad. De gezamenlijke doelstellingen richten zich zowel op maatschappelijk niveau als op persoonsniveau, te weten: o Terugdringen van maatschappelijke (en persoonlijke) schade, overlast, criminaliteit en voorkomen van recidive; o Realiseren van positieve (gedrags-)verandering en perspectiefverbetering door een persoonsgerichte aanpak: maatwerk gericht op het verminderen van risicofactoren en het bevorderen van beschermende factoren. Door ondersteuning te bieden bij het aanpakken 42

o

•

•

•

van problemen op verschillende leefgebieden, wordt de zelfredzaamheid en participatie bevorderd; Beperken van een nieuwe generatie (jonge) criminelen en slachtofferschap van criminele uitbuiting; door vroeg signalering en preventie.

Om dit te realiseren wordt er in 2025 met een MPGA Overleg Jeugd gestart, gericht op jongeren wonend in Middelburg tot 23 jaar die een verhoogd risico lopen om in de ‘fuik’ van criminaliteit te belanden. Dit houdt in dat onder regie van de gemeente op methodische wijze een integrale en op de persoon en diens (gezins-)systeem toegesneden aanpak op maat wordt vormgegeven, waarbij aandacht is voor (een combinatie van) repressie, preventie en (na-)zorg. Diverse samenwerkingspartners leveren, ieder vanuit zijn/haar eigen taken, bevoegdheden en verantwoordelijkheden, een bijdrage hieraan en werken samen met de inwoner om dit te realiseren. Domein overstijgend werken: Er wordt intensief samengewerkt om een (meer) geïntegreerde aanpak te kunnen bieden. Expertise en beschikbaar aanbod (van partners werkzaam in diverse domeinen zoals zorg/veiligheid/welzijn/onderwijs) wordt optimaal benut. Interventies worden in afstemming en samenhang met elkaar ingezet en waar nodig vindt op- af en/of bijschaling plaats. Informatiepositie: Vroegsignalering, registratie en monitoring (in PGA -X) vanuit de PGA draagt bij aan het (beter) in beeld krijgen van risicojongeren en de jeugdproblematiek. Van samenwerkingspartners wordt verwacht dat zij algemene ontwikkelingen en zorg-signalen over jeugdproblematiek (individuen, groep, omgeving en aanbod) delen.

Regionale samenwerking: Er is een Werkgroep Jeugd en Veiligheid actief en er wordt verbinding met andere gemeenten in de regio gezocht om gemeente overstijgend het juiste beeld te delen en aanpak (LPGA) op elkaar af te stemmen.

Casusregie Om de LPGA (lokaal persoonsgerichte aanpak) succesvol te maken investeert Middelburg in domein overstijgend samenwerken en het actief toeleiden naar en uitvoeren van casusregie vanuit de gemeente. Hierbij gaat het om regie voeren op de dagelijkse gang van zaken en het sturen op inhoudelijke aspecten. Door middel van actieve betrokkenheid wordt de voortgang bewaakt en zicht gehouden op de onderlinge samenhang tijdens de uitvoering van het plan van aanpak van één specifieke casus. Deze casusregisseurs maken onderdeel uit van de Toegang, van waaruit ook de toegang tot zorg en ondersteuning in het kader van de Wmo 2015 en de Jeugdwet georganiseerd wordt. Tweewekelijks vindt er een operationeel overleg zorg en veiligheid plaats. Daarnaast vindt er elke zes weken een beleidsmatig overleg plaats. Daar wordt ook het bestuurlijk overleg voorbereid. Jeugdboa’s Het programma PmG voorziet in tijdelijke middelen voor het aanstellen van twee jeugdboa’s (2fte). Hiervoor had Middelburg geen jeugdboa’s. Er is een senior boa aangewezen die de jeugdboa’s aanstuurt. De volgende doelstellingen worden nagestreefd: • • •

Een actueel beeld van hotspots en hotshots: ofwel een up-to-date overzicht van waar en wanneer jeugdoverlast plaatsvindt en door wie; Het (versneld) identificeren en monitoren van (risico)jongeren en (problematische) jeugdgroepen en het in kaart brengen van hun onderlinge contacten en relaties, ontmoetingsplekken en opkomende trends; En vroegtijdig signaleren van risico’s (online en offline) en het bespreekbaar maken hiervan, gericht op het voorkomen van problemen en werken aan passende oplossingen

Jongerencoach Er komt tijdelijk ‘outreachend loopvermogen’ in de vorm van een jongerencoach beschikbaar. Dit zodat snel en ook zonder indicatiebesluit kan worden geacteerd. Deze jongerencoach kan vroegtijdig ingezet worden 43

om, ook als er – nog- geen expliciete hulpvraag is gesteld, outreachend en proactief contact te (blijven) zoeken met een jongere. Doel is deze jongere te bereiken, te motiveren om medewerking te verlenen en/of zelf ook oplossingen aan te dragen, en toe te leiden naar passend aanbod (waaronder casusregie) voor ondersteuning. Schoolveiligheid Middelburg investeert in schoolveiligheid. Samen met Vlissingen en Veere wordt het Schoolveiligheidsconvenant geactualiseerd. Gekoppeld aan het convenant volgt een uitvoeringsplan. De implementatie daarvan moet leiden tot goede afspraken en korte lijntjes met (zorg-)medewerkers binnen de scholen in Middelburg en duidelijkheid over wie voor welk vraagstuk benaderd kan worden. Schoolveiligheid wordt op termijn uitgebreid naar het primair onderwijs. AJB Alleen Jij Bepaalt Wie Je Bent (AJB) is een door het NJI erkend preventief gedragsprogramma dat zich (ook) ten doel stelt om delinquent en/of overlast gevend gedrag te voorkomen. AJB is in Vlissingen en Middelburg actief en werkt samen met scholen, ouders en (zaal)voetbalverenigingen. AJB biedt schoolgaande jongeren een gestructureerde vrijetijdsbesteding door middel van sport, waarmee zij willen zorgen voor een positieve ontwikkeling van jongeren. Er sporten momenteel 90 jongeren in Middelburg via deze weg.

YouChoose Doelstelling Het voorkomen van risicogedrag en het bevorderen van bewustwording en positieve gedragsverandering bij kwetsbare jongeren in Middelburg. Door rolmodellen worden jongeren gestimuleerd hun talenten te benutten en een positieve bijdrage aan de samenleving te leveren, met aandacht voor thema's zoals drugs, steekwapens, cybercriminaliteit en horecaoverlast. Interventies 1.

2.

3. 4. 5. 6.

7.

8.

Uitvoering geven aan de YouChoose campagne als basis, platform en verbindend element tussen alle interventies gericht op jongeren en hun ouders. In 2025 wordt de campagne verder uitgebouwd. Het versterken van de rol van ambassadeurs en het werven van nieuwe ambassadeurs. Junior ambassadeurs worden ondersteund en gecoacht door ervaren ambassadeurs die ook een grotere rol krijgen. Scholen: gerichte interventies op basis van de specifieke behoeften van VO- en basisscholen. Scalda wordt betrokken bij contentcreatie en -beheer. Horeca: samenwerking met horeca voor veiligheidsacties en maandelijkse alcoholvrije feesten voor jongeren (16+), gekoppeld aan andere aanpakken zoals de Vlasmarkt. Ouderbetrokkenheid: gerichte bewustwordingscampagne voor ouders van kinderen in groep 7 en 8 via ouderavonden, met persoonlijke verhalen. Samenwerking: actieve samenwerking met partners zoals AJB en het koppelen van jongeren vanuit de Persoonsgerichte Aanpak (PGA) aan YouChoose-initiatieven, zoals sporttoernooien en evenementen. Online aanwezigheid: effectieve inzet van sociale media door jongeren van Scalda voor snelle content, en een platform via de YouChoose-website voor ouders en professionals met gekoppelde interventies. Praktijkonderzoek: samenwerking met HZ Nexus om interventies te onderbouwen met praktijkonderzoek, voortbouwend op de start van Vizita in 2024