25-087 Bijlage 1. Eindrapportage Raadsonderzoek Trekdijk

https://vlissingen.raadsinformatie.nl/document/5444663/1 59 Gemeente Vlissingen. (2017, 18 juli). Brief besluitvorming bedrijventerreinprogramma 2017 – 2021. Geraadpleegd via:

https://trekdijk.nl/pdfs/brief_vlissingen_gs_782255.pdf; Gemeenteraad Vlissingen. (2021, 21 april). Raadsinformatiebrief voorontwerpbestemming Bedrijventerrein Trekdijk. Geraadpleegd via: https://middelburg.raadsinformatie.nl/document/10072685/1 60 Gemeente Middelburg. (20 oktober 2017). Nota voor College van B&W. [20171114 Agendapunt 24]

26.

regionaal en provinciaal verband. Als planologisch risico is opgenomen dat inwoners van Nieuw- en Sint Joosland weerstand hebben tegen de ontwikkeling van Trekdijk als bedrijventerrein. Er wordt rekening gehouden met de mogelijkheid van juridische procedures. Bij de behandeling in de gemeenteraad worden twee amendementen per beslispunt in stemming gebracht. Een aantal punten wordt aangenomen. Deze punten gaan grotendeels in op de bezwaren van de bewoners van Nieuw- en Sint Joosland. Zo wordt het college verzocht61 om te zoeken naar hoogwaardige ontwikkelingen, waarbij de mogelijkheid van een warmteopslag wordt genoemd – zoals voorgesteld door inwoners van Nieuw- en Sint Joosland. Een aantal andere punten gaan in op het betrekken van de omwonenden. De raad besluit dat het college van B&W in gesprek gaat met de omwonenden over de randvoorwaarden om bedrijven te kunnen vestigen. Ook wordt opgenomen dat de overlast voor omwonenden zoveel mogelijk moet worden beperkt. Daarnaast beslist de raad per amendement dat er geen bedrijven met een milieucategorie hoger dan 4.1 gevestigd mogen worden aan Trekdijk. Verder neemt de raad twee moties aan. Hierin wordt opgeroepen om de mogelijkheid van recreatie op Trekdijk te onderzoeken. Ook roept de raad het college op om het dossier over de ruil/aankoop van het stuk grond aan de Waldammeweg aan de raad ter inzage voor te leggen.

Hier is een agrarisch bedrijf gevestigd dat bereid is om grond te ruilen om zo ruimte vrij te maken. De raad stemt verdeeld over het vaststellen van de exploitatieopzet met 16 tegenover 13 stemmen wordt deze vastgesteld.

2.7 Uitnodiging en afgelasting bewonersbijeenkomsten Op 26 maart 2018 stuurt de gemeente een brief aan inwoners van Nieuw- en Sint Joosland en Mortiere waarin zij worden uitgenodigd om deel te nemen aan een van vier bewonersbijeenkomsten. Aan de inwoners wordt toegelicht dat de gemeente tijdens deze bijeenkomsten in gesprek wil gaan over mogelijke wensen, ideeën, zorgen en bezwaren in aanloop naar de bestemmingsplanprocedure. Op 9 april ontvangen de inwoners echter een nieuwe brief waarin wordt aangekondigd dat de bijeenkomsten worden afgelast. De werkgroep Trekdijk van de Dorpsvereniging Nieuw- en Sint Joosland had hierom verzocht. De gemeenteraadsverkiezingen zijn hiervoor de aanleiding: er zal eerst worden gewacht op wat er in het coalitieakkoord komt te staan over Trekdijk. Samenvatting belangrijkste ontwikkelingen

Ruimtelijke ontwikkeling

Participatie en inwonerbetrokkenheid

Het college van Middelburg besluit opnieuw om Trekdijk te ontwikkelen. Hiertoe wordt een onderzoek uitgevoerd en een exploitatieopzet voorgelegd aan de raad. De gemeenteraad wijzigt per amendement de maximale milieucategorie naar 4.1. De raad roept het college op om de ontwikkeling van Trekdijk te versnellen, om zo duidelijkheid te bieden aan de inwoners van Nieuw- en Sint Joosland. De gemeente organiseert bewonersbijeenkomsten, maar deze worden op

61 Ondanks dat een amendement volgens de wet niet ‘verzoekt’ is dat wel zo opgenomen in het ingediende amendement.

27.

verzoek van de werkgroep Trekdijk afgelast zodat de gemeenteraadsverkiezingen kunnen worden afgewacht.

Financiën en risicobeheersing

Naar aanleiding van een aanpassing in de BBV ontstaat er een financiële noodzaak om Trekdijk te ontwikkelen.

Informatievoorziening

De gemeenteraad wordt betrokken bij alle stappen in het proces. Inwoners en bedrijven worden niet actief betrokken.

28.

Fase 3. Participatie over de ontwikkeling Trekdijk Deze fase draait om het totale participatieproces dat de gemeente met het participatieteam doorloopt om te komen tot een invulling van Trekdijk (startend na de coalitievorming in 2018), de kaderstelling die daaraan voorafging en de uiteindelijke besluitvorming over de invulling van Trekdijk eind 2019.

3.1 Nieuwe coalitie wil samen met inwoners tot invulling Trekdijk komen Na de gemeenteraadsverkiezingen van 2018 vormen de partijen LPM, CDA, VVD en SGP de coalitie. In het werkprogramma van de coalitie worden afspraken gemaakt over Trekdijk.62 De coalitie vindt het van belang om samen met betrokkenen tot een hoogwaardige invulling van de gronden te komen en wil daarvoor een ‘werkgroep Trekdijk’ instellen. Hiermee wordt gedoeld op wat later het participatieteam zou gaan heten. Ter verduidelijking: de afvaardiging van de dorpsvereniging Nieuwen Sint Joosland die actief is op het dossier Trekdijk, deed (en doet) dat ook onder de naam werkgroep Trekdijk. Voor deze door de gemeente bedoelde werkgroep/participatieteam zullen vertegenwoordigers uit Nieuw- en Sint Joosland, de wijk Mortiere en andere betrokkenen worden uitgenodigd. Ook de wethouder en ambtelijke ondersteuning maken deel uit van de groep. Een uitgangspunt van de coalitie is dat de vertegenwoordigers van betrokkenen medebeslissingsrecht krijgen binnen de werkgroep. De coalitie neemt ook als uitgangspunt op dat alle alternatieve invullingen voor Trekdijk grondig worden onderzocht. Kaders voor participatie Op 9 oktober 2018 besluit het college van B&W over de kaders voor participatie rondom Trekdijk. Het college stelt een aantal uitgangspunten vast voor het op te richten participatieteam.

Deze luiden samengevat als volgt: • Voorlopig wordt er geen voorontwerp bestemmingsplan opgesteld. De rentelasten als gevolg hiervan worden verwerkt in de geactualiseerde grondexploitatie. • Scenario’s die van invloed zijn op de Walcherse woningbouwprogrammering worden niet onderzocht. • De gemeente streeft ernaar om met betrokkenen te komen tot een hoogwaardige invulling van de gronden. Alternatieven worden getoetst op basis van woon- en leefgenot van omwonenden, zichtlijnen, milieucategorie en financiële haalbaarheid. • Vertegenwoordigers van MBC, Werkgroep Trekdijk en Wijkteam Mortiere worden gevraagd deel te nemen met last en ruggespraak. • Er wordt een participatieteam opgericht met een budget van €52.000 voor de inhuur van extern advies en ondersteuning, en 600 uur ambtelijke capaciteit. • De benodigde onderzoeken voorafgaand aan een bestemmingsplan worden uitgevoerd. • Het participatieteam moet in december 2018 een plan van aanpak hebben vastgesteld en uiterlijk in september 2019 een voorstel aan het college doen voor de invulling van de locatie. • De herijkte kwaliteitsatlas blijft voor het college het uitgangspunt. Op 9 oktober 2018 wordt de gemeenteraad middels een memo geïnformeerd over het hierboven beschreven collegebesluit.63 Daarbij wordt toegelicht dat er overleg is geweest met de beoogde deelnemers van het participatieteam.

Op dat moment zijn de MBC en de Werkgroep Trekdijk bereid

62 Gemeente Middelburg. (2018). Werkprogramma 2018-2022 ‘Toekomstbestendig Middelburg’, p. 10 63 College B en W Middelburg. (2018, 9 oktober). Memo actieve informatie – participatie over locatie Trekdijk

29.

om deel te nemen aan het participatieteam, het Wijkteam Mortiere heeft zich dan nog niet uitgesproken.

3.1.1 Het collegebesluit over participatie Trekdijk wijkt af van ambtelijke voorbereiding Het besluit van het college wijkt op een aantal punten af van de eerdere ambtelijke voorbereiding van het besluit. Hieruit blijkt dat het college op een aantal aspecten, waaronder op het gebied van financiën, bewust minder expliciete kaders heeft gesteld dan in de ambtelijke voorbereiding waren opgenomen. De belangrijkste afwijkingen zijn: - In een conceptversie van het besluit wordt gesproken over het instellen van een stuurgroep en een projectgroep rondom het participatieteam, begeleid door een onafhankelijk voorzitter. Dit uitgangspunt is niet door het college vastgesteld en een dergelijke projectstructuur is in het vervolg ook niet gehanteerd. - In een conceptversie is expliciet opgenomen dat het participatieteam zelf de te onderzoeken alternatieven onderzoekt. Dit uitgangspunt is geen onderdeel van het uiteindelijke collegebesluit. - Conceptversies van het besluit bevatten verder uitgewerkte financiële kaders dan het uiteindelijke besluit. In een concept is bijvoorbeeld opgenomen dat de exploitatieopzet uit 2018 het financiële kader voor het participatieteam vormt en dat alternatieven daarom een licht positief exploitatiesaldo zouden moeten hebben. Dit uitgangspunt is geen onderdeel van het uiteindelijke collegebesluit.

- In een conceptversie wordt als uitgangspunt voorgesteld dat de gemeente pas begint met het voorbereiden van het bestemmingsplan nadat de gemeenteraad heeft besloten over het voorstel van het participatieteam. Dit zou een vertraging van minstens twee jaar met bijbehorende rentelasten van €220.000 per jaar betekenen. In het uiteindelijke collegebesluit is wel opgenomen dat de rentelasten worden verwerkt in de grondexploitatie, maar zijn deze niet gespecificeerd. - In een conceptversie is het uitgangspunt opgenomen dat het participatieteam wordt gevraagd om ook te adviseren over een scenario waarin aan Trekdijk een bedrijventerrein wordt ontwikkeld. Dit punt is geen onderdeel van het uiteindelijke collegebesluit. Wel wordt de herijkte kwaliteitsatlas in het collegebesluit als uitgangspunt genoemd, waarin een bedrijventerrein aan Trekdijk is voorzien. Op 12 november 2018 stelt de gemeenteraad het door het college voorgestelde krediet van €52.000 beschikbaar, op basis van het eerder beschreven collegebesluit van 9 oktober 2018.64 Het krediet is bedoeld om het participatieteam in staat te stellen onafhankelijke deskundigheid in te huren om alternatieve invullingen van het gebied te onderzoeken. In het raadsvoorstel wordt benoemd dat de op dat moment geldende participatiecode van de gemeente de basis voor het participatieproces is.

3.2 Start participatieteam: verdere onderlinge afspraken en eerste inhoudelijke ideeën Op 29 oktober 2018 vindt de eerste vergadering van het participatieteam plaats.65 Bij deze aftrap is ook de portefeuillehouder aanwezig. Tijdens de eerste vergadering wordt onder meer afgesproken om gezamenlijk een plan van aanpak op te stellen, conform de kaders van het college. De vertegenwoordiger van de MBC is bij de eerste twee overleggen afwezig.66 Vanaf het derde overleg

64 Gemeenteraad Middelburg. (2018, 12 november). Raadsbesluit ‘krediet voor de activiteiten participatie over Trekdijk’. 65 Participatieteam Trekdijk. (2018, 29 oktober). Verslag bespreking participatieteam Trekdijk. 66 Participatieteam Trekdijk. (2018, 5 november). Verslag bespreking participatieteam Trekdijk.; Participatieteam Trekdijk. (2018,

12 november). Verslag bespreking participatieteam Trekdijk.

30.

vaardigt de MBC een andere, vaste vertegenwoordiger af.67 In de periode die volgt (oktober 2018 – december 2019) komt het participatieteam bijna wekelijks bij elkaar. In dit feitenrelaas zijn enkele sleutelmomenten uit deze bijeenkomsten opgenomen. De eerste vergaderingen van het participatieteam worden benut om een gezamenlijk plan van aanpak op te stellen. Tijdens die gesprekken worden ook al enkele inhoudelijke ideeën geopperd en wordt gesproken over de positie van de deelnemers en de gevolgen van de door het college meegegeven kaders. Inhoudelijk wordt bijvoorbeeld gesproken over de mogelijkheden om restwarmte van bepaalde bedrijven te benutten en de mogelijkheid van een zonneweide en windmolens. Ook de mogelijkheid om bestaande bedrijventerreinen te herstructureren komt ter sprake. Daarnaast bespreken de deelnemers hun aanvankelijke inhoudelijke standpunt. Het participatieteam concludeert dat de verschillende scenario’s die op dat moment worden aangedragen op gelijke wijze zouden moeten worden getoetst. In het uiteindelijke plan van aanpak komt een vijftal scenario’s terug.68

3.2.1 Gemeente Middelburg wijzigt rol in participatieteam Een sleutelmoment in de beginfase van het participatieteam is dat de gemeente zelf niet meer deelneemt aan het participatieteam.69 Dat betekent dat de portefeuillehouder voortaan niet meer aanwezig is bij vergaderingen van het participatieteam. De betrokken ambtenaren zullen de rest van het proces faciliteren. Het college zal het plan van aanpak niet vaststellen, maar het plan van het participatieteam voor kennisgeving aannemen. Portefeuillehouder Lodder kondigt dit tijdens de vergadering van het participatieteam op 10 december 2018 aan, naar aanleiding van een bespreking van het participatieproces in het college. Uit gesprekken blijkt dat dit besluit ambtelijk niet is voorbereid en vooraf niet is gedeeld met de ambtenaren die betrokken waren bij het participatieteam. De werkgroep Trekdijk was wel op de hoogte gebracht voordat het besluit werd gedeeld in het participatieteam. Dit betrof daarmee een uitsluitend bestuurlijk besluit. Het besluit van de gemeente leidt tot onvrede bij de MBC. De vertegenwoordiger van de MBC geeft in de vergadering aan dat door deze verandering er minder kans is op een ‘eenduidige uitkomst binnen het participatieteam’. Tijdens de vergadering wordt besproken dat de regierol opnieuw ingevuld moet worden na het vertrek van de gemeente als deelnemer.

Daarom besluiten de leden van het participatieteam om in aanvulling op het plan van aanpak een convenant op te stellen met aanvullende afspraken over de onderlinge rolverdeling en verantwoordelijkheden (zie 3.4.2).

3.2.2 Participatieteam stelt Plan van Aanpak op Op 20 december 2018 publiceert het participatieteam een plan van aanpak, dat een dag later met de gemeenteraad wordt gedeeld.70 In het plan van aanpak wordt duidelijk dat het wijkteam Mortiere heeft besloten om niet deel te nemen aan het participatieteam. Zij zien daartoe geen praktische mogelijkheid en voelen zich voldoende vertegenwoordigd door de Werkgroep Trekdijk. In het plan van aanpak worden de belangen van de deelnemers aan het participatieteam geëxpliciteerd en als volgt gekenmerkt: -

Gemeente Middelburg: grond aangekocht voor ontwikkeling bedrijventerrein

-

MBC: vraagt om uitbreiding van huidige aanbod bedrijventerreinen

67 Participatieteam Trekdijk. (2018, 19 november). Verslag bespreking participatieteam Trekdijk. 68 Participatieteam Trekdijk. (2018, 20 december). Plan van Aanpak Trekdijk (definitief). 69 Participatieteam Trekdijk. (2018, 10 december). Verslag bespreking participatieteam Trekdijk 70 Participatieteam Trekdijk. (2018, 20 december). Plan van Aanpak Trekdijk (definitief).

31.

-

Werkgroep Trekdijk/omwonenden: instandhouding dan wel verbeteren van de leefbaarheid omwonenden.

Het participatieteam gaat werken met drie onderzoeksvragen: welke invullingen zijn denkbaar voor het gebied Trekdijk, welke van deze invullingen zijn volgens het participatieteam hoogwaardig en hoe verhouden deze scenario’s zich tot de meegegeven kaders? In het plan van aanpak worden vijf scenario’s genoemd die het participatieteam gaat onderzoeken: 1. Energieopwekking en opslag (CO2-neutraal Middelburg) 2. Zorg/wonen: het ontwikkelen van Trekdijk als woonlocatie, zowel reguliere woningbouw als wonen met zorg. Plannen voor reguliere woningbouw zullen moeten worden getoetst aan Walcherse woningbouwafspraken, combinaties van wonen en zorg vallen daarbuiten. 3. Recreatie: Trekdijk wordt ingevuld met recreatiewoningen of groene recreatieve voorzieningen. 4. Bedrijventerrein 5. Een combinatie van bovenstaande scenario’s De eerste drie scenario’s zijn aangedragen door de werkgroep Trekdijk, het vierde scenario komt overeen met de oorspronkelijke insteek van de gemeente Middelburg en sluit aan op de positie van de MBC. Ook neemt het participatieteam zich voor om ideeën op te halen bij inwoners en ondernemers. Om de scenario’s verder te onderzoeken geeft het participatieteam aan dat er externe adviseurs zullen worden ingeschakeld om de scenario’s te vertalen naar zogenoemde ‘vlekkenplannen’.

Deze plannen zullen volgens het plan van aanpak met het participatieteam worden uitgewerkt tot een plan waar het participatieteam achter staat. Daarna zal door interne of externe adviseurs toetsing plaatsvinden op o.a. wet- en regelgeving, maar ook de technische en financiële haalbaarheid. Het daarna volgende eindrapport wordt door het participatieteam aan college en raad aangeboden, waarna de besluitvorming plaats zal vinden. Het participatieteam streeft ernaar om voor 1 september 2019 een eindrapport op te leveren. Dit eindrapport zou alle informatie moeten bevatten die het college en de gemeenteraad nodig hebben om een goede en zorgvuldige afweging te maken. Volgens het plan van aanpak gelden de uitgangspunten van het college als leidraad voor het proces. Wat betreft het uitgangspunt van de herijkte kwaliteitsatlas staat in het plan van aanpak de toevoeging dat de gemeente een andere locatie voor een bedrijventerrein moet zoeken als dit niet aan Trekdijk gerealiseerd wordt. Het zoeken naar deze alternatieve locatie valt buiten de opdracht van het participatieteam. In de voorbereidende gesprekken over het plan van aanpak is er discussie over hoe nauw de uitgangspunten van het college moeten worden opgevat. De mogelijkheid dat deels van deze uitgangspunten wordt afgeweken, blijft in deze gesprekken op tafel.

Zo geeft wethouder Lodder in een van de vergaderingen desgevraagd aan dat de uitgangspunten van de gemeente door het participatieteam kunnen worden gezien als niet bindende voorschriften.71

3.2.3 Overlijden wethouder Lodder Op 19 januari 2019 overlijdt portefeuillehouder Cees Lodder onverwachts. Wethouder Simons neemt het dossier Trekdijk vervolgens tijdelijk waar. In februari 2019 volgt Carla Doorn wethouder Lodder op. Wethouder Doorn krijgt ook het dossier Trekdijk in haar portefeuille.

71 Participatieteam Trekdijk. (2018, 10 december). Verslag bespreking participatieteam Trekdijk

32.

3.2.4 Participatieteam ondertekent convenant Het participatieteam stelt in de periode december 2018 tot januari 2019 het eerder genoemde convenant op voor de samenwerking in het participatieteam. Nadat een aantal conceptversies is behandeld, ondertekenen alle deelnemers aan het participatieteam het convenant op 22 januari 2019.72 De gemeenteraad ontvangt het convenant op 4 februari 2019. In het convenant worden de werkgroep Trekdijk en de MBC gekenmerkt als deelnemende partijen en de gemeente Middelburg als ondersteunende partij. In het convenant wordt onder meer benadrukt dat de partijen streven naar één gemeenschappelijk scenario dat aan het college en de gemeenteraad zal worden voorgelegd. Het eerder vastgestelde plan van aanpak wordt onderdeel gemaakt van het convenant. Daarnaast bevat het convenant nieuwe afspraken over geheimhouding, de frequentie van overleggen en de rechtspositie van de deelnemers.

3.3 Participatieteam verkent verschillende scenario’s en werkt deze uit Eind 2018 en begin 2019 bespreekt het participatieteam diverse opties om een externe adviseur in te schakelen om een vlekkenplan van de verschillende scenario’s uit te werken, conform het plan van aanpak. Het participatieteam verleent de opdracht aan OTO Landscape Architecture.73 In het voorjaar van 2019, terwijl het participatieteam wekelijks vergadert en er overleggen zijn met de landschapsarchitect, komen verschillende inhoudelijke alternatieven ter sprake die niet in het plan van aanpak zijn opgenomen. Dit gaat bijvoorbeeld over het verplaatsen van sportvelden, de huisvesting van arbeidsmigranten en de mogelijkheid om een waterberging te realiseren. Ook hebben zowel de MBC als de werkgroep Trekdijk buiten het participatieteam contact met externe partijen om alternatieven te verkennen. Een voorbeeld hiervan is het contact tussen de werkgroep Trekdijk en een ondernemer.74 De leden van het participatieteam informeerden elkaar tijdens vergaderingen over dit soort contacten.

3.3.1 Participatieteam spreekt zelf met ondernemer over overname gronden Naar aanleiding van een oproep van het participatieteam om ideeën voor Trekdijk aan te dragen, meldt een ondernemer zich bij het participatieteam. Hij heeft mogelijk interesse om de gronden van Trekdijk over te kopen van de gemeente. Het participatieteam heeft een kennismakingsgesprek op 29 januari 2019.75 Ook in de periode die volgt is er een aantal keer contact tussen het participatieteam en de ondernemer. Deze gesprekken leidden niet tot concrete afspraken met de ondernemer. Wel zou de mogelijkheid om de gronden aan de ondernemer te verkopen als optie aan de raad worden voorgelegd bij het vaststellen van het toekomstscenario voor Trekdijk (zie 3.4).

3.3.2 Discussies over vertrouwelijke stukken De gesprekken met de ondernemer zijn aanleiding voor een discussie binnen het participatieteam over het eventueel delen van de vastgestelde exploitatieopzet, die – zoals gebruikelijk – geheim is. Bestuurlijk is er rond deze periode een discussie over het vertrouwelijk toesturen van de originele exploitatieopzet aan het participatieteam. Naar aanleiding van een aangenomen motie in de gemeenteraad ontvang het participatieteam een versie van de exploitatieopzet waarin gevoelige informatie (eenheidsprijzen, planschade en verkoopprijzen) onleesbaar zijn gemaakt.76

72 Participatieteam Trekdijk. (2019, 22 januari). Convenant afspraken Participatieteam Trekdijk. 73 Participatieteam Trekdijk. (2019, 12 februari). Verslag bespreking participatieteam Trekdijk. 74 Participatieteam Trekdijk. (2019, 29 januari). Verslag bespreking participatieteam Trekdijk. 75 Participatieteam Trekdijk. (2019, 29 januari). Verslag bespreking participatieteam Trekdijk. 76 Gemeenteraad Middelburg. (2019, 28 februari). Motie ‘inzage geven informatie aan participatieteam Trekdijk’.; College B en W

Middelburg. (2019, 7 maart). Memo actieve informatie – beschikbaar stellen exploitatieopzet Trekdijk.

33.

3.3.3 Op een aantal onderwerpen ontstaat spanning in participatieteam Terwijl de leden van het participatieteam begin 2019 meermaals overleg hebben met de ingeschakelde landschapsarchitect over de op te stellen vlekkenplannen, ontstaat er binnen het participatieteam discussie over een aantal onderwerpen. Onderwerpen die regelmatig terugkomen zijn de rol van de gemeente in het participatieproces, het verstrekken van geheime informatie door de gemeente, de status en het proces van de ambtelijke toetsing van de scenario’s en welke alternatieven het participatieteam kan aandragen. Naar aanleiding hiervan sluiten wethouders Doorn en Simons en een raadslid van de LPM aan bij een overleg van het participatieteam op 7 maart 2019.77 Het overleg lijkt niet te leiden tot een koerswijziging. Uit gesprekken blijkt dat de spanningen gedurende de looptijd van het participatieteam blijven bestaan.

3.3.4 Scenario’s worden uitgewerkt in vlekkenplannen Op 29 april 2019 stelt het participatieteam het opgestelde vlekkenplan vast.78 De scenario’s die zijn uitgewerkt in het vlekkenplan zijn tot stand gekomen in verschillende overleggen tussen de werkgroep, de MBC en de ingehuurde landschapsarchitect. In deze gesprekken is besloten om niet langer uit te gaan van de vijf scenario’s die in het plan van aanpak waren beschreven, maar om in plaats daarvan twee combinatiescenario’s en een scenario dat uitgaat van een bedrijventerrein uit te werken. In het vlekkenplan zijn drie scenario’s uitgewerkt:79 • 1A: werklandgoed. Het eerste combinatiemodel gaat uit van een groene invulling van Trekdijk. Er is ruimte voor 7 ha bedrijventerrein. Het model gaat uit van het verplaatsen van de sportvelden in Nieuw- en Sint Joosland naar Trekdijk. Op de oorspronkelijke locatie van de sportvelden zouden woningen kunnen worden gerealiseerd om het model financieel rendabel te maken. Ook is in het plan ruimte opgenomen voor tijdelijke bewoning, zoals een motel. Er is ook ruimte voor een zonnepark. • 1B: zorglandgoed. Het tweede combinatiemodel gaat ook uit van een groene invulling van Trekdijk. Dit scenario gaat uit van zorgwoningen op Trekdijk. Er is in dit scenario geen bedrijventerrein voorzien.

Net als in scenario 1A is er veel ruimte voor groen, een zonnepark en wordt er uitgegaan van het verplaatsen van de sportvelden van Nieuw- en Sint Joosland naar Trekdijk. • 2: bedrijventerrein. Dit model gaat uit van het oorspronkelijke plan vanuit de gemeente. Het scenario gaat uit van 17,5 ha aan bedrijventerrein.

3.3.5 Participatieteam geeft presentatie in raadscommissie ruimte De gemeenteraad wordt gedurende het proces van het participatieteam op een aantal momenten geïnformeerd. Op 13 mei 2019 geeft het participatieteam een presentatie aan de raadscommissie ruimte.80 Eerder deed het participatieteam dat ook in februari 2019.81 Het participatieteam deelt het vlekkenplan met de raad. Naast de drie door de landschapsarchitect uitgewerkte scenario’s informeert het participatieteam de raad over de ontwikkeling dat een ondernemer geïnteresseerd is in het aankopen van de gronden. Verder kondigt het participatieteam aan dat de gepresenteerde modellen ambtelijk getoetst gaan worden.

77 Participatieteam Trekdijk. (2019, 7 maart). Verslag bespreking participatieteam Trekdijk. 78 Participatieteam Trekdijk. (2019, 29 april). Verslag bespreking participatieteam Trekdijk. 79 OTO landscape architecture. (2019, april). Trekdijk Middelburg 80 Gemeenteraad Middelburg. (2019, 13 mei). Stand van zaken door het participatieteam Trekdijk 81 Gemeenteraad Middelburg. (2019, 18 februari). Bijpraten participatieteam Trekdijk

34.

Aansluitend op de presentatie van het participatieteam deelt de werkgroep Trekdijk – los van het participatieteam - een kritische analyse over de exploitatieopzet met de gemeenteraad.82 De werkgroep stelt dat de exploitatieopzet niet realistisch is omdat er van minder strenge kaders en economisch te gunstige projecten wordt uitgegaan. Ook doet de werkgroep suggesties voor de herstructurering van het bedrijventerrein Arnestein, waardoor een bedrijventerrein aan Trekdijk niet nodig zou zijn.

3.3.6 Ambtelijke organisatie toetst scenario’s uit vlekkenplan In mei en juni 2019 wordt het vastgestelde vlekkenplan getoetst door de ambtelijke organisatie. Op 1 juli 2019 bespreekt het participatieteam de ambtelijke toetsing van de scenario’s.83 Het ambtelijk advies is voor de onderdelen externe veiligheid en geluid, water, verkeer en archeologisch vervolgonderzoek niet specifiek gemaakt voor de verschillende scenario’s.84 Het ambtelijk advies bevat dan ook geen vergelijking van de haalbaarheid van de verschillende scenario’s ten opzichte van elkaar. Bij de bespreking in het participatieteam ontstaat onduidelijkheid over welke vervolgstap er gezet moet worden. Bij deze bespreking komt ook de mogelijkheid dat het participatieteam geen gezamenlijk scenario oplevert aan de orde. Op 11 juli 2019 wordt de reactie van het college op de ambtelijke toetsing besproken in het participatieteam.85 De kern van die reactie is dat het college op dat moment geen uitspraak wil doen over de verschillende scenario’s, maar aan het eind van het participatieproces wil reageren op het uiteindelijke advies van het participatieteam. Ook wordt een financiële doorrekening besproken. Dit leidt tot discussie over de onderbouwing daarvan. Verder is in het participatieteam onvrede over de manier waarop de toetsing plaatsvindt, omdat de expertise van de leden van het participatieteam overvraagd zou worden.

3.3.7 Totstandkoming en waardering definitieve scenario’s Op 26 augustus 2019 bespreekt het participatieteam het proces om tot een eindvoorstel te komen.86 Hier worden voor het eerst de acht scenario’s geordend zoals die uiteindelijk in november 2019 bij de raad terecht komen. De MBC heeft een nieuw alternatief scenario voorgesteld, wat bedoeld is als compromis tussen een bedrijventerrein en de door de werkgroep aangedragen elementen. Daarnaast is door de ambtelijke organisatie een adviesscenario opgesteld. Dit adviesscenario gaat uit van de kaders die in de exploitatieopzet zijn gesteld, met enkele aanpassingen in het kader van de leefbaarheid van de dorpen Nieuw- en Sint Joosland. Het adviesscenario wordt op 30 september 2019 aan het participatieteam gepresenteerd.87 Begin september 2019 vergadert het participatieteam nog een aantal keer. In deze vergaderingen worden de werkgroep en de MBC gevraagd om punten toe te kennen aan de verschillende scenario’s, om zo het draagvlak in beeld te brengen.

3.4 Raadsbehandeling toekomstscenario’s Trekdijk Op 4 november 2019, voorafgaand aan de commissiebehandeling van de toekomstscenario’s, geeft het participatieteam een presentatie aan de commissie.88 De werkgroep Trekdijk en de MBC blikken in één presentatie los van elkaar terug op het doorlopen participatieproces en delen hun visie op de scenario’s die aan de raad worden voorgelegd:

82 Werkgroep Trekdijk. (2019, 13 mei). Analyse exploitatieopzet door werkgroep Trekdijk (presentatie) 83 Participatieteam Trekdijk. (2019, 1 juli). Verslag bespreking participatieteam Trekdijk 84 Gemeente Middelburg. (z.d.). Dossier Trekdijk Middelburg (ambtelijk advies) 85 Participatieteam Trekdijk. (2019, 11 juli). Verslag bespreking participatieteam Trekdijk 86 Participatieteam Trekdijk. (2019, 26 augustus). Verslag bespreking participatieteam Trekdijk 87 Participatieteam Trekdijk. (2019, 30 september). Verslag bespreking participatieteam Trekdijk 88 Gemeenteraad Middelburg. (2019, 4 november). Presentatie werkgroep Trekdijk

35.

/

/

De werkgroep geeft aan dat het werklandgoed het meest reële en haalbare alternatief is. De werkgroep beoordeelt de ambtelijke toetsing van de scenario’s als misleidend. Een argument hiervoor is volgens de werkgroep dat er voor het door haar geprefereerde alternatief reeds concrete interesse is en dat dit in de berekeningen niet is meegenomen. Volgens de werkgroep negeert de gemeente de uitkomsten van een intensief participatietraject en houdt de gemeente vast aan het oorspronkelijke plan. De MBC ondersteunt het adviesscenario van de gemeente, maar spreekt zijn teleurstelling uit dat er geen gezamenlijk advies is. De MBC geeft aan meer dan een jaar intensief bijgedragen te hebben aan het participatieproces. Ook stelt zij dat het Middelburgse bedrijfsleven 10 jaar met de gemeente Middelburg in overleg is geweest en dat het ‘1 voor 12’ is voor het Middelburgse bedrijfsleven.89

Eveneens spreken op 4 november een twee inwoners uit Nieuw- en Sint Joosland – waaronder de voorzitter van de dorpsvereniging – een vertegenwoordiger van de Zeeuwse Milieufederatie en een inwoner uit Vlissingen in tijdens de commissiebehandeling van de toekomstscenario’s. Alle insprekers zijn tegen het adviesscenario van het college. Zij zijn onder andere kritisch op de keuze voor milieucategorie vier en stellen dat de behoefte van bedrijven aan Trekdijk niet is aangetoond. Ook vinden ze dat de gemeente onvoldoende naar alternatieven heeft gezocht. In de commissievergadering van 4 november 2019 geeft de portefeuillehouder in antwoord op raadsvragen aan dat de raad per amendement kan besluiten om de maximale milieucategorie te wijzigen naar 3.2. Als enige gevolg noemt de portefeuillehouder dat dit het aantal bedrijven beperkt dat zich in Trekdijk kan vestigen. De wethouder ruimtelijke ordening stelt, anders dan de portefeuillehouder, dat de markttoets van Ecorys uitgaat van een maximale milieucategorie van 3.2.90 De conclusie van de markttoets luidt dat er sprake is van een ruimtebehoefte voor activiteiten tot en met milieucategorie 4.91 Op 14 november 2019 stelt de gemeenteraad een toekomstvisie voor de locatie Trekdijk vast.92 Het participatieproces heeft geen scenario opgeleverd dat door het hele participatieteam gedragen wordt.

Daarom stelt het college de raad voor om in te stemmen met een adviesscenario dat het college heeft opgesteld. Dit wordt door het college beschreven als een compromis tussen de verschillende scenario’s die in het participatieproces aan bod zijn gekomen, waarin elementen van de scenario’s van de werkgroep en de MBC zijn opgenomen. Er worden acht scenario’s aan de gemeenteraad voorgelegd: • • • • • • •

0. Nul-variant: niets doen, grond behoudt de agrarische bestemming 1. Werklandgoed (door werkgroep Trekdijk) 2. Zorglandgoed (door werkgroep Trekdijk) 3. Bedrijventerrein + combi van elementen (door MBC) 4. Adviesscenario (door college) 5. Bedrijventerrein kostenneutraal (door college) 6. Bedrijventerrein conform oorspronkelijk plan (waarvoor de raad een exploitatieopzet heeft vastgesteld)

89 Participatieteam Trekdijk (2019, 4 november) Presentatie participatieteam Trekdijk. 90 Gemeenteraad Middelburg. (2019, 4 november). Notulen raadscommissie Ruimte 4 november 2019. 91 Ecorys. (2017, 2 februari). Markttoets Trekdijk. 92 Gemeenteraad Middelburg. (2019, 14 november). Raadsbesluit ontwikkeling Trekdijk.

36.

•

7. Totale of gedeeltelijke verkoop aan ontwikkelaar (door ontwikkelaar via PT)

Belangrijke elementen uit het adviesscenario zijn dat het grootste deel van Trekdijk alsnog wordt ontwikkeld als bedrijventerrein, maar dat er wordt ingezet op een hogere belevingswaarde van het gebied. Er worden minder hectare uitgegeven dan oorspronkelijk gepland. Daarnaast is een boomgaard voorzien. Ten opzichte van de uitgangspunten in de grondexploitatie van 2018 wordt voor een deel van het gebied een lagere milieucategorie (3.1) gehanteerd dan eerst was voorzien (4.1). Ten aanzien van de gedeeltelijke verlaging van de milieucategorie is het college van mening dat het adviesscenario tegemoet komt aan de uitkomsten van het participatieproces. In het midden van het gebied is ruimte voor een zonnepark van een kleine 3 hectare.93 Van de overige scenario’s is in de onderstaande tabel een beknopte beschrijving opgenomen. Tabel 3.1: Scenario’s voorgelegd aan de gemeenteraad Middelburg inclusief financiële impact en draagvlak onder het Participatieteam Scenario

1. Nulvariant

2. Werklandgoed (werkgroep Trekdijk)

3. Zorglandgoed (werkgroep Trekdijk)

4. Bedrijventerrein + combi van

Omschrijving

Financiën (netto contante waarde94 per 1 januari 2020)

Draag vlak MBC

Draagvlak Werkgroep Trekdijk

Trekdijk wordt niet ontwikkeld. De bestemming wordt niet gewijzigd en de gronden worden als agrarische gronden verkocht.

-/- €7.400.000

1

5

7 hectare bedrijventerrein, milieucategorie t/m 2 (mogelijk 3.1 mits kleinschalig), maatschappelijke voorziening, tijdelijke huisvesting arbeidsmigranten, tijdelijk zonnepark, verplaatsing sportvelden en woningbouw op huidige locatie sportvelden

-/- €1.700.000

1.5

4

Zorgwoningen, maatschappelijke voorziening, tijdelijk zonnepark, verplaatsing sportvelden en woningbouw op huidige locatie sportvelden.

-/- €10.300.000

1

4.5

11 ha bedrijventerrein met grote kavels, milieucategorie t/m 4.1, tijdelijke huisvesting arbeidsmigranten (60 stuks), tijdelijke zonnepark, maatschappelijke voorziening

-/- €1.500.000

4

1.5

93 Gemeente Middelburg. (2019, 13 november). Raadsvoorstel Ontwikkeling Trekdijk. 94 De netto contante waarde is een financiële maatstaf die aangeeft hoeveel een investering op een bepaalde datum waard is,

rekening houdend met kosten en opbrengsten in de toekomst.

37.

elementen (MBC)

5. Adviesscenario

6. Bedrijventerrein kostenneutraal (MBC)

15 ha bedrijventerrein, milieucategorie evenwijdig met N254 t/m 4.1, overig t/m 3.1, zonnepark, boomgaard

-/- €800.000

5

1.5

Gebaseerd op exploitatieopzet 2018, maar met 1.7 ha minder bedrijventerrein, in te zetten als groene buffer

€0

5

1

€1.400.000

5

1

-

-

-

Oorspronkelijke opzet, 18 ha 7. Bedrijven- bedrijventerrein, milieucategorie terrein t/m 4.1 oorspronkelijk plan

8. Totale of gedeeltelijke verkoop aan ontwikkelaar

Verkoop van (een deel van) de gronden aan een ondernemer die zich tijdens het proces gemeld heeft.

De raad besluit het adviesscenario (scenario 4) vast te stellen als toekomstvisie voor Trekdijk. Bij de raadsbehandeling worden diverse moties en amendementen ingediend. In het oorspronkelijke raadsvoorstel wordt de raad voorgesteld om bij de uitwerking van het adviesscenario onderzoek te doen naar de mogelijkheid om arbeidsmigranten te huisvesten in de driehoek waar in het adviesscenario een zonnepark is voorzien (beslispunt 1B). Ook wordt de raad voorgesteld onderzoek te doen naar het realiseren van een huisartsenpost aan de voorziene groenstrook (beslispunt 1C) en om een landbouwroute in het bestemmingsplan op te nemen (beslispunt 1D). Per amendement besluit de raad bij beslispunt 1B ook een zonnepark te onderzoeken (ondanks dat er reeds een zonnepark is ingetekend in het adviesscenario). Daarnaast voegt de raad een beslispunt toe waarmee de milieucategorie verder wordt verlaagd ten opzichte van het amendement bij het vaststellen van de exploitatieopzet in 2018. Destijds werd de maximale milieucategorie (voor een deel van het gebied) op 4.1 vastgesteld, bij de behandeling van de toekomstscenario’s stelt de raad via een amendement de milieucategorie vast op 3.2 voor het gebied evenwijdig met de N254 en op 3.1 in voor het overige bedrijventerrein.

In de toelichting van het amendement staat dat het amendement bedoeld is om het woon- en leefgenot en de leefbaarheid in de omgeving zoveel mogelijk te behouden. Verder voegt de raad een beslispunt toe dat erop toeziet dat de raad en de belanghebbenden worden betrokken wanneer er substantiële afwijkende ontwikkelingen zijn.95 95 Gemeenteraad Middelburg. (2019, 13 november). Amendement Milieucategorie 3.2. i.p.v. 4.1.

38.

De raad besluit uiteindelijk met een nipte meerderheid van 15 stemmen voor en 13 stemmen tegen96 over de gebiedsontwikkeling van Trekdijk (geamendeerde punten zijn dikgedrukt): •

• • •

1. Van de acht scenario’s het adviesscenario (scenario 4) vast te stellen als toekomstvisie voor de locatie Trekdijk; o A. Ten aanzien van het totale gebied Trekdijk een beeldkwaliteitsplan vast te stellen om een goede uitstraling te borgen. o B. Onderzoek te doen naar de mogelijkheid van huisvesting van arbeidsmigranten en/of een zonnepark in de driehoek van 2,89 ha. in het midden; o C. Onderzoek te doen naar de mogelijkheid van een huisartsenpost aan de brede bovenkant van de groenstrook. o D. Bij de invulling van het bestemmingsplan Trekdijk een landbouwroute op te nemen. o E. Voor het gebied evenwijdig met N254 milieucategorie tot en met 3.2. toe te staan en voor het overige bedrijventerrein tot en met milieucategorie 3.1; o F. Bij substantiële afwijkende ontwikkelingen op de Trekdijk worden de raad en overige belanghebbenden betrokken; 2. Zo mogelijk begin 2020 een aangepaste exploitatieopzet, op basis van het adviesscenario, aan de gemeenteraad voor te leggen ter besluitvorming; 3. De verdere planinvulling waar mogelijk ook met participatie te ontwikkelen; 4. Het traject dat met het participatieteam is gevolgd te evalueren in het kader van het proces ‘participeren, doen en leren’.

Daarnaast wordt er een motie aangenomen, waar in het college wordt verzocht om: -

de mogelijkheid van het verplaatsen van de voetbalvelden op Trekdijk nader te onderzoeken, de mogelijkheid van een zoetwaterreservoir op Trekdijk nader te onderzoeken, de mogelijkheid van een natuurbegraafplaats op Trekdijk nader te onderzoeken, de Raad de resultaten van deze onderzoeken bij de behandeling van de exploitatieopzet Trekdijk voor te leggen.

3.4.1 Het college reageert op de moties en amendementen bij de toekomstvisie Op 28 januari 2020 ontvangt de gemeenteraad een memo van het college met een update naar aanleiding van de in 2019 vastgestelde toekomstvisie voor Trekdijk.97 Het college reageert op de (geamendeerde) beslispunten en de aangenomen motie. Ten aanzien van de mogelijkheid om arbeidsmigranten te huisvesten geeft het college aan dat huisvesting alleen mogelijk is als er geen andere locaties beschikbaar zijn en er voldoende onderbouwing is. Wat betreft de huisartsenpost heeft het college overleg gehad met de indiener van de intentieverklaring, waaruit blijkt dat de indiener niet langer interesse heeft in de context van de vastgestelde toekomstvisie. De punten over de landbouwroute en milieucategorie worden door het college verwerkt in de exploitatieopzet. Ook heeft het college verkend hoe de punten uit de motie kunnen worden uitgevoerd. De voetbalvereniging blijkt geen interesse te hebben om te verplaatsen. De locatie blijkt niet geschikt te zijn voor een zoetwaterreservoir. Daarnaast vindt het college de mogelijkheid van een natuurbegraafplaats niet realistisch, vanwege de benodigde investeringen en lage opbrengst.

3.4.2 Ontbinding van het participatieteam Op 2 december 2019 is het participatieteam voor het laatst bijeen.98 Tijdens deze vergadering wordt een evaluatie van het proces aangekondigd. Leden van het participatieteam doen de suggestie dat bij 96 Gemeenteraad Middelburg. (2019, 13 – 14 november). Besluitenlijst vergadering 13 – 14 november 2019. 97 College B en W Middelburg. (2020, 28 januari). Memo update dossier Trekdijk 98 Participatieteam Trekdijk. (2019, 2 december). Verslag bespreking participatieteam Trekdijk.

39.

de evaluatie meegenomen moet worden wat van een deelnemende inwoner aan een participatieproces verwacht mag worden, gegeven de inspanningen van het participatieteam. Na afronding van het traject met het participatieteam dienen de leden van de werkgroep Trekdijk op 15 januari 2020 een verzoek bij de gemeente in om met terugwerkende kracht een vrijwilligersvergoeding uit te keren voor de geleverde inspanningen.99 Het college ziet hiervan af en informeert de raad hierover met een memo op 4 februari 2020.100 De argumentatie van het college is dat participatie, ook bij andere trajecten, op vrijwillige basis plaatsvindt en dat eerder geen afspraken zijn gemaakt over een eventuele vergoeding. Samenvatting van belangrijkste ontwikkelingen

Ruimtelijke ontwikkeling

De kaders in de exploitatieopzet worden door de nieuwe coalitiepartijen vooral financieel meegegeven aan het participatieteam. De exploitatieopzet wordt zonder ‘gevoelige informatie’ gedeeld met het Participatieteam. De varianten die uit het Participatieteam komen verschillen sterk in ruimtelijke invulling. Het college stelt aan de raad een adviesscenario voor dat sterk afwijkt van de wens van de werkgroep Trekdijk, een van de partners uit het participatieteam.

Participatie en inwonerbetrokkenheid

De gemeente doorloopt een intensief participatieproces met het participatieteam om tot een invulling van Trekdijk te komen. Het participatieteam maakt afspraken over de onderlinge samenwerking en de te onderzoeken alternatieven, maar deze kaders worden gedurende het proces ter discussie gesteld. Op een aantal onderwerpen ontstaat spanning tussen de deelnemers. De vroege wijziging van de rol van de gemeente (van deelnemer naar facilitator) is hierin een belangrijke factor. De MBC en Werkgroep Trekdijk krijgen zeer veel ruimte om alternatieve invullingen van het gebied te verkennen en uit te werken. Het participatieproces levert geen gedragen scenario op, tot teleurstelling van de betrokkenen. De gemeenteraad krijgt alle scenario’s voorgelegd die in het participatieteam behandeld zijn en stelt het adviesscenario van het college vast.

99 Leden werkgroep Trekdijk. (2020, 15 januari). Vrijwilligersvergoeding participatietraject/-team Trekijk 2018-2019 [Email] 100 College B en W Middelburg. (2020, 4 februari). Memo actieve informatie – verzoek tot vrijwilligersvergoeding

40.

Financiën en risicobeheersing

Door pas te starten met het ontwerpen van een bestemmingsplan na vaststellen van voorkeursvariant participatieteam neemt de gemeente hogere rentelasten op zich.

Informatievoorziening

De gemeenteraad wordt op de hoogte gehouden over het participaties door middel van enkele presentaties. Informeel blijven fracties op de hoogte van de ontwikkelingen uit het participatieteam, zoals blijkt uit de discussie rond het verstrekken van de exploitatieopzet aan het participatieteam. De raad stemt in met het adviesscenario en komt hierbij de werkgroep tegemoet door enkele wijzigingen door te voeren via amendementen. Zij wijzigt onder andere de maximale milieucategorie van 4.1 naar 3.2.

41.

Fase 4. Ontwikkeling bestemmingsplan Deze fase start bij de vaststelling van de exploitatieopzet door de gemeenteraad op basis van het in november 2019 gekozen toekomstscenario. De fase loopt tot de vaststelling van het bestemmingsplan en de bezwaarprocedures die daaruit voortkomen (begin 2022).

4.1 Vaststellen exploitatieopzet en verdere betrokkenheid participatieteam Na het vaststellen van het toekomstscenario voor Trekdijk neemt het college stappen om een bestemmingsplan voor te bereiden. Onderdeel daarvan is een herziene exploitatieopzet. Op 5 maart 2020 krijgt de raad een herziene exploitatieopzet voor de ontwikkeling van Trekdijk voorgelegd, op basis van het in 2019 vastgestelde toekomstscenario.101 Er wordt echter een ordevoorstel gedaan waarmee de exploitatieopzet van de agenda wordt gehaald. Tijdens de vergadering wordt vervolgens wel een motie over de exploitatie van Trekdijk behandeld, ondanks dat het onderwerp niet meer op de agenda staat. De indienende fractie (LPM) acht zelf het participatieteam niet als ontbonden, ondanks de afronding die eind 2019 in het participatieteam plaatsvond. Het doel van de motie is om het participatieteam de herziene exploitatieopzet te verstrekken en om het participatieteam te verzoeken om verdere voorstellen te doen over maximaal twee van de eerder onderzochte alternatieve invullingen van Trekdijk. Dit zou, aldus de indiener, de exploitatieopzet kunnen verbeteren. De raad stemt per onderdeel van de motie. Voor de kern van de motie is geen steun: er is geen meerderheid om de exploitatieopzet aan het participatieteam te verstrekken, noch voor het verzoek aan het participatieteam om verdere voorstellen te doen.

De raad stemt met twee van de punten van de motie wél in: de raad verzoekt het college om alle relevante onderzoeken aan het participatieteam te verstrekken en om adviezen van het participatieteam te betrekken bij de latere besluitvorming over de exploitatieopzet. Door de motie deels aan te nemen doet de raad zelf geen verzoek (via het college) aan het participatieteam om aanvullend advies, maar roept de raad het college op om eventuele adviezen die het participatieteam alsnog uitbrengt wel te betrekken bij de besluitvorming in het vervolg.

4.1.1 Herziene exploitatieopzet Trekdijk vastgesteld Op 28 mei 2020 stelt de gemeenteraad alsnog de herziene exploitatieopzet voor de locatie Trekdijk vast, op basis van het toekomstscenario uit 2019.102 De exploitatieopzet is inhoudelijk niet gewijzigd ten opzichte van de versie die in maart 2020 werd voorgelegd aan de raad. Het college geeft in het raadsvoorstel aan dat binnen het participatieteam alleen de werkgroep Trekdijk behoefte had aan het uitbrengen van verder advies, naar aanleiding van de motie van 5 maart 2020. Er was echter niet genoeg tijd om deze adviezen uit te brengen voor de raadsvergadering van mei 2020. Met de werkgroep is daarom afgesproken dat de adviezen ook later mogen komen en dat een eventuele verdere herziening van de exploitatieopzet, naar aanleiding van de adviezen van de werkgroep, in september 2020 aan de raad voorgelegd zou kunnen worden. De raad besluit een aanvullend krediet van €810.000 voor de exploitatie te verstrekken. In de herziene exploitatieopzet wordt uitgegaan van 14,3 hectare uitgeefbaar voor bedrijventerreinen, 8,9 hectare voor de boomgaard en 2,9 hectare voor een zonnepark.103 Dit komt overeen met het adviesscenario uit 2019. 101 Gemeenteraad Middelburg. (2020, 5 maart). Besluitenlijst raadsvergadering 5 maart 2020 102 Gemeenteraad Middelburg. (2020, 28 mei).

Raadsbesluit herziene exploitatieopzet Trekdijk 103 Gemeente Middelburg. (2020, januari). Grondexploitatie Trekdijk.

42.

4.1.2 Verdere betrokkenheid van de werkgroep Trekdijk Rond de zomer van 2020 wordt de werkgroep Trekdijk op een aantal momenten betrokken om hun inbreng te leveren over de exploitatieopzet, naar aanleiding van de motie van 5 maart 2020. Het college informeert de raad op 2 juni 2020 met een memo over de voortgang van Trekdijk.104 Er is op dat moment een aantal technische onderzoeken uitgevoerd. Daarnaast is de werkgroep Trekdijk de mogelijkheid geboden om verder advies uit te brengen, maar door de coronacrisis laat het advies langer op zich wachten. Ook de evaluatie van het participatieproces heeft dan nog niet plaatsgevonden vanwege de coronacrisis. Op 29 juli 2020 heeft de werkgroep Trekdijk een overleg met de portefeuillehouder. Wethouder Doorn geeft in dit overleg aan dat het belangrijk is om ook de fractie van LPM te informeren omdat de steun van deze fractie belangrijk is voor de werkgroep en het slagen van dit project.105 In dit overleg komt het verplaatsen van de sportvelden en de mogelijkheid van het vestigen van een huisartsenpost opnieuw aan de orde. De werkgroep is het niet eens met hoe het college de mogelijkheid heeft onderzocht. Noch is zij het eens met de uitkomst dat de huisarts zich niet langer wil vestigen. Tot slot deelt de werkgroep het resultaat van een enquête die zij onder inwoners van Nieuw en Sint Joosland heeft uitgezet.

106 Naar aanleiding van het gesprek met de werkgroep heeft de portefeuillehouder een aanvullend gesprek met de huisarts (op 25 augustus 2020) en met de voetbalvereniging (op 8 september 2020). Op 29 september 2020 informeert het college de raad met een memo over deze gesprekken.107 Het college komt tot de conclusie dat de gesprekken geen nieuwe inzichten hebben opgeleverd ten opzichte van het participatieproces in 2019 en wil de exploitatieopzet daarom niet herzien. Het college geeft in het memo aan dat toekomstige participatie toeziet op het beeldkwaliteitsplan en niet langer op de gewenste functies in het gebied.

4.2 Bestemmingsplan wordt opgesteld en interne reacties worden verzameld In het najaar van 2020 start de gemeente met het opstellen van het bestemmingsplan voor Trekdijk. Binnen de gemeente wordt een stuurgroep ingesteld bestaande uit de wethouder, ambtelijk opdrachtgever, projectleider en medewerker communicatie en participatie. De stuurgroep richt zich op het opstellen van het bestemmingsplan. Adviesbureau BRO levert op 10 december 2020 een conceptbestemmingsplan op. De stuurgroep roept medewerkers vanuit diverse disciplines binnen de organisatie op om te reageren op het concept-bestemmingsplan. In de maanden december 2020 en januari 2021 worden deze in het plan verwerkt.108 Wel of geen afspraken over type bedrijven Op verzoek van de gemeente stelt BRO een advies op over de juridische mogelijkheid om het logistieke profiel van het bedrijventerrein te borgen in de planvoorschriften. Kunnen er planvoorschriften worden opgenomen waarmee wordt bewerkstelligt dat er alleen bedrijven met een logistiek profiel kunnen vestigen? 104 College B en W Middelburg. (2020, 2 juni). Memo actieve informatie – vervolg en planning Trekdijk 105 Gemeente Middelburg. (2020, 19 juli). Verslag bespreking werkgroep Trekdijk met wethouder Carla Doorn 106 College B en W Middelburg. (2020, 28 januari). Memo actieve informatie – update dossier Trekdijk 107 College B en W Middelburg. (2020, 29 september).

Advies/visie werkgroep en vervolg Trekdijk 108 Gemeente Middelburg. (december 2020 – januari 2021). Emailcontacten ambtenaren [Trekdijk (gebundelde opm op concept BP

versie 10-12-20 en vervolgacties)]

43.

BRO adviseert om dat niet te doen omdat dit strijdig zou zijn met de Europese Dienstenrichtlijn109 die stelt dat er geena aanvullende eisen mogen worden voor het leveren van diensten in de EU.

4.2.1 Stuurgroep bespreekt het vervolg participatieproces Op 8 februari 2021 vergadert de stuurgroep bestaande uit de wethouder, ambtelijk opdrachtgever, projectleider en medewerker communicatie en participatie. De stuurgroep bespreekt drie onderwerpen waar in het vervolg over geparticipeerd kan worden. Participatie zou in het vervolg kunnen gaan over de beoogde groene entree en randafwerking van het plangebied, overig groen en water en het beeldkwaliteitsplan. De stuurgroep ziet weinig keuzemogelijkheden wat betreft de entree van het gebied, zij ziet wel een aantal opties voor het overig groen en water, zoals bankjes langs fietspaden, en zij ziet mogelijkheden om met belanghebbenden na te denken over de invulling van het beeldkwaliteitsplan, wat betreft kleuren en materiaalgebruik van de bebouwing.

4.2.2 College besluit bestemmingsplan voor te bereiden en ter inzage te leggen Op 23 februari 2021 wordt in het college het besluit genomen het bestemmingsplan voor te bereiden en ter inzage te leggen.110 De gemeenteraad wordt dezelfde dag hierover geïnformeerd met een memo. Ook kondigt het college aan dat er een plan van aanpak voor een verder participatietraject wordt opgesteld.

4.2.3 Afstemming met provincie over geldigheid bedrijventerreinenprogramma De provincie Zeeland geeft aan een nieuwe bedrijventerreinenprognose (van Stec Groep) te hebben vastgesteld. De provincie vraagt de Walcherse gemeenten om op basis hiervan het regionale bedrijventerreinenprogramma te actualiseren. Ambtenaren van de provincie en de gemeente Middelburg hebben hierover per e-mail contact. De provincie wil dat dat de regionale bedrijventerreinenprogramma’s van kracht blijven, maar vraagt de gemeenten om deze in 2020 te actualiseren op basis van de nieuwe prognoses.111

4.2.4 Terinzagelegging voorontwerpbestemmingsplan Bedrijventerrein Trekdijk Het voorontwerpbestemmingsplan wordt ter inzage gelegd van 18 maart tot en met 28 april. 5 hectare zal uitgeefbaar zijn als bedrijventerrein en 2,9 hectare als zonnepark. Voor een overige 9 hectare bedrijventerrein geldt dat deze enkel via een wijzigingsbevoegdheid mogelijk kan worden gemaakt in een eventuele vervolgfase.112

4.3 Vervolgtraject participatie Trekdijk, onderzoek rekenkamer naar participatie en evaluatie participatieproces Trekdijk Bij de gemeenteraadsvergadering van 15 april 2021 staat Trekdijk en het onderwerp participatie drie keer op de agenda. De gemeenteraad bespreekt eerst een rekenkamerrapport over participatie, besluit daarna over het vervolgtraject wat betreft participatie bij Trekdijk en behandelt tot slot een evaluatie van een aantal participatietrajecten, waaronder het participatieteam Trekdijk.

109 BRO. (2021, 26 mei). Advies dienstenrichtlijn bestemmingsplan Trekdijk. 110 Gemeente Middelburg. (2021, 23 februari). Besluitenlijst college van B&W. [20210223 Besluitenlijst B&ampW - Trekdijk] 111 Gemeente Middelburg en Provincie Zeeland. (2021, 28 – 31 januari). Ambtelijke emailwisselingen Prognose bedrijventerreinen

Zeeland 112 Gemeente Middelburg. (2021, 17 maart). Bekendmaking voorontwerpbestemmingsplan ‘Bedrijventerrein Trekdijk’. Geraadpleegd via: https://zoek.officielebekendmakingen.nl/gmb-2021-79781.html

44.

4.3.1 Rekenkameronderzoek De rekenkamer biedt de gemeenteraad een onderzoek over het participatiebeleid van de gemeente aan.113 Trekdijk is hierin niet opgenomen als casus. De rekenkamer formuleert wel een aantal aanbevelingen die in het kader van participatie rondom Trekdijk relevant zijn en om die reden hier worden genoemd. De rekenkamer concludeert dat de visie en doelstellingen van de gemeente helder geformuleerd zijn en dat de gemeente een toereikend instrumentarium heeft. De rekenkamer is echter kritisch op de praktijk en merkt onder meer op dat de houding ten aanzien van participatie niet aansluit bij de ambities: daarom zou volgens de rekenkamer een breder gesprek moeten worden gevoerd over het besturen van de gemeente. De rekenkamer doet de aanbeveling om een uitvoeringskader op te stellen, met aandacht voor het proces, de financiën en de formatie van de organisatie.

4.3.2 Behandeling van de evaluatie participatietrajecten door Berenschot, waaronder Trekdijk, in de raad In dezelfde vergadering behandelt de gemeenteraad een rapport van adviesbureau Berenschot waarin de werkwijze van de gemeente rondom participatie wordt onderzocht.114 Er zijn drie trajecten geëvalueerd, waaronder het traject rondom Trekdijk. In de evaluatie wordt een aantal lessen getrokken over het participatietraject. 1. Ten eerste wordt geconcludeerd dat de kaders van het participatietraject steeds onderwerp van discussie zijn geweest. In de uitgangspunten voor het participatietraject wordt bijvoorbeeld verwezen naar een aantal beleidsstukken, maar er wordt niet ingegaan op wat dit inhoudelijk betekende voor het participatietraject. Een kritiek punt hierin is of de kaders ruimte boden voor een andere invulling dan een bedrijventerrein. Ook is het bureau kritisch dat de kaders voor het traject niet door de raad zijn vastgesteld, maar alleen door het college. 2. Daarnaast wordt in de evaluatie geconcludeerd dat er zeer intensief is samengewerkt met een kleine groep belanghebbenden: de werkgroep Trekdijk en de MBC. Dit biedt volgens de evaluatie weinig ruimte om verschillen te overbruggen. In de praktijk bleek ook dat de partijen vooral bezig waren met het uitwerken van ‘eigen’ scenario’s, aldus de evaluatie. 3.

Ten derde wordt in de evaluatie stilgestaan bij de rolinvulling van de gemeente. De gemeente nam aanvankelijk ook inhoudelijk deel aan het proces, maar besloot later om alleen het proces te begeleiden. Dat zorgde ervoor dat het financiële belang van de gemeente geen plek meer kreeg in het traject, terwijl het wel onderdeel was van de discussie. Ook wordt opgemerkt dat de deelnemers aan het participatieproces direct contact hadden met raadsleden en collegeleden, wat het faciliteren van het daadwerkelijke participatieproces bemoeilijkte. Terugkijkend was externe begeleiding beter geweest, aldus de evaluatie. 4. Tot slot wordt in de evaluatie stilgestaan bij hoe het resultaat is opgeleverd. Daarbij wordt niet meer gerefereerd aan de door het college vastgestelde kaders. De evaluatie is kritisch dat het college het gebrek aan een gedragen scenario als argument gebruikt om zelf een scenario voor te stellen. In het plan van aanpak is namelijk niet expliciet opgenomen dat het participatieteam zou streven naar een gezamenlijk advies. Het participatieteam zou slechts conclusies trekken. Op basis van de evaluatie doet het adviesbureau een aantal aanbevelingen voor een mogelijk vervolg van het participatietraject. De eerste aanbeveling is om transparant en expliciet te zijn over de kaders en duidelijk te maken wat wel en niet tot de mogelijkheden behoort.

Ten tweede adviseert het bureau om het vervolgproces door een externe te laten begeleiden. Het vervolgtraject zou volgens het bureau moeten worden doorlopen met een breder spectrum aan stakeholders. Tot slot wordt geadviseerd om voorzichtig verder te gaan en te erkennen dat het gelopen proces ingewikkeld was.

113 Rekenkamer Middelburg. (2021, 18 maart). Rekenkameronderzoek participatie. 114 Berenschot. (2021, 1 februari). Evaluatie participatietraject Trekdijk

45.

4.3.3 Vervolg participatie Trekdijk De raad behandelt vervolgens het raadsvoorstel over het vervolg van het participatietraject rondom Trekdijk.115 Het college stelt voor om bij de verdere planvorming participatie te organiseren over de groene entree langs de Weizichtweg, het overige groen en water en de beeldkwaliteit van de bebouwing. Deze onderdelen vormen samen het beeldkwaliteitsplan. Het college stelt voor om de voorziene boomgaard buiten beschouwing te laten en participatie hierover te laten plaatsvinden bij de realisatie van fase 2 van Trekdijk. Het college vraagt de raad een plan van aanpak vast te stellen. In het plan van aanpak geeft het college ook aan hoe hiermee uitvoering wordt gegeven aan de adviezen van de evaluatie van Berenschot: • Het college streeft met het vervolgtraject naar één advies. • Er wordt externe begeleiding ingeschakeld op zowel proces als inhoud. • Een bredere selectie aan stakeholders kan deelnemen. • Er is een proces voorbereid voor drie sessies en terugkoppeling en verificatie van het resultaat. • Het participatieproces resulteert in een advies aan het college.

Bij de bespreking van het plan van aanpak wordt een amendement ingediend waarmee de raad de reikwijdte van het participatieproces uitbreidt.116 Besloten wordt om de invulling van 8,8 hectare boomgaard langs het gebied Trekdijk toch mee te nemen in het participatietraject, ondanks het voorstel van het college om dit in een later stadium te doen. Aan het onderwerp beeldkwaliteit wordt het aspect duurzame bebouwing toegevoegd en wat ook de verkeersveiligheid van de Weizichtweg moet onderwerp worden van het participatietraject. Verder voegt de raad de uitwerking van de landbouwroute en het zonnepark toe als onderwerpen voor het participatietraject. Uit documenten en interviews blijkt dat de kaders voor het participatietraject hiermee alsnog onduidelijk werden.