24-171 Bijlage 1. Ingekomen stukken - MZ

60%

58%

40%

36%

20%

13% 6%

0%

We redden ons met eigen middelen

We hebben hulp van derden nodig

We moeten onze reserves aanspreken

Ons voortbestaan staat op het spel

De lokale hulporganisaties geven aan dat de gevolgen van hun financiële situatie negatief kunnen zijn. Het zou voor hen betekenen dat ze minder (gepaste) hulp kunnen bieden of af moeten schalen in de hoeveelheid ervan. Wanneer we hen vragen hoe ze contact hebben met de gemeente geeft 58% aan prettig contact te hebben en financieel ondersteund worden. Zie figuur 3.4. Een deel geeft aan niet financieel ondersteund te worden of geen contact te hebben.

18

Rapport - DE IMPACT VAN VOORTDURENDE ARMOEDE OP HULPORGANISATIES IN NEDERLAND

“We zitten nu voor de derde keer op een tijdelijke locatie, omdat we telkens wat anders moeten vinden. Gelukkig krijgen we nu subsidie om de huur van deze locatie te kunnen betalen, maar dit is niet vanzelfsprekend. Zonder steun en locatie kunnen we niet meer bestaan.” Stichting Weggeefwinkel

Figuur 3.4 Hoe heeft uw organisatie contact met de gemeente? (Ingevuld door 446 organisaties) We hebben geregeld prettig contact en worden financieel ondersteund

58%

We hebben geregeld prettig contact maar worden niet financieel ondersteund

20%

Overige

18%

We hebben gevraagd om meer steun maar krijgen dat niet

10%

We zouden meer contact willen

8%

We hebben geregeld contact, maar zijn hier ontevreden over

4%

We hebben geen contact

3%

Weet ik niet

2%

We hebben geen contact maar hebben dat ook niet nodig

2% 0%

10%

20%

30%

40%

50%

60%

70%

“We hebben veel contact en samenwerking met de gemeente. Samen organiseren we avonden voor hulpbehoevenden en hebben we een wijknetwerk. Zo kunnen we de gemeente steeds laten zien wat belangrijke onderwerpen zijn voor onze hulpvragers, dat is superbelangrijk.” Leger Des Heils Bij Bosshardt Hoorn

3.3 HULPORGANISATIES MET EEN WACHTLIJST Van alle armoedehulporganisaties geeft 7,5% aan te werken met een wachtlijst, zie figuur 3.5. Dit gaat met name over ‘overige’ hulporganisaties, zoals de Computerbank of Vakantiebank Groningen. Er staan medius 48 personen op een wachtlijst en na gemiddeld 66 dagen worden deze personen geholpen.

19

Rapport - DE IMPACT VAN VOORTDURENDE ARMOEDE OP HULPORGANISATIES IN NEDERLAND

Figuur 3.5 Werkt uw organisatie momenteel met een wachtlijst? (Ingevuld door 480 organisaties)

7,5% Ja 92,5% Nee

3.4 VOORWA ARDEN VOOR HULP EN MA ATWERK Waar voor gemeentelijke hulp vaker een vast inkomstenpercentage ten opzichte van de bijstandsnorm geldt, zien we dat lokale hulporganisaties over het algemeen ook mensen helpen die net buiten deze grenzen vallen. 27% geeft bijvoorbeeld aan dat zij iedereen die aanklopt voor hulp, ook hulp kunnen bieden. 13% van de armoedehulporganisaties zegt hulp te bieden aan iedereen die wordt doorgestuurd door een hulpverlener of maatschappelijke organisatie. 27% heeft ‘overig’ ingevuld. Ze lichtten toe dat ze bijvoorbeeld personen opvangen die niet meer door de Voedselbank geholpen kunnen worden; kijken naar de persoonlijke situatie en daarop beslissen; noodgevallen opvangen totdat ze op een andere plek terechtkunnen; het netto-besteedbaar inkomen toetsen; of mensen helpen zonder inkomen. Dit betreft verschillende soorten organisaties, zoals thuis- en daklozenopvangen of kleine lokale initiatieven. Figuur 3.6 Hanteert uw organisatie een vaste inkomensgrens voordat mensen voor uw hulp in aanmerking komen en zo ja welke grens? (Ingevuld door 454 organisaties) Nee, iedereen die bij ons komt krijgt hulp

27%

Overig

27%

Ja, wij kijken wat iemand vrij te besteden heeft

16%

Iedereen die wordt doorgestuurd door een hulpverlener/ maatschappelijke organisatie krijgt hulp

13%

Ja,130%

7% 6%

Ja, 120% Ja, 100% of minder van het sociaal minimum/bijstandsnorm

1%

Ja, 140%

1%

Ja, 110%

1%

Ja, 150%

0% 0%

10%

20%

30%

40%

20

Rapport - DE IMPACT VAN VOORTDURENDE ARMOEDE OP HULPORGANISATIES IN NEDERLAND

Daarbij zien we dat ongeveer 60% van de armoedehulporganisaties maatwerk toepast wanneer mensen volgens de richtlijnen niet in aanmerking komen voor hulp. Dit houdt in dat ze kijken wat een persoon nodig heeft om deze alsnog te kunnen helpen.

“We screenen niet op basis van inkomen. Iedereen die via een verwijzing vanuit een organisatie wordt doorgestuurd, wordt geholpen. Ook zijn er verschillende soorten en maten kleding zodat we alle mensen kunnen helpen. We zijn er voor iedereen, zodat elk mens een goed gevoel krijgt.” Hebben en Houwen

21

Rapport - DE IMPACT VAN VOORTDURENDE ARMOEDE OP HULPORGANISATIES IN NEDERLAND

4. TOENAME HULPVRAGEN EN MOGELIJKHEDEN NABIJE TOEKOMST Op Prinsjesdag heeft het kabinet bekendgemaakt dat ze de koopkracht willen laten stijgen en werken meer willen laten lonen, door een verlaging van de inkomstenbelasting. De inzet is om de groei van het aantal mensen in armoede in Nederland te doen stagneren. In dit hoofdstuk wordt ingegaan op de visie van de armoedehulporganisaties over het aantal hulpvragen. Wat betekent het voor lokale hulporganisaties? Hoe verwachten zij dat de hulpvragen zich de komende maanden gaan ontwikkelen? 4.1 A ANTAL HULPVRAGEN NABIJE TOEKOMST Wanneer de organisaties gevraagd wordt naar hun verwachting voor het komende half jaar geeft 63% aan een stijging in het aantal hulpvragen te verwachten, zie figuur 4.1. Een kleiner percentage, namelijk 27%, zegt geen zicht te hebben op de hulpvraag. 10% van de respondenten verwacht geen stijging. Figuur 4.1 Verwacht u dat het aantal hulpaanvragen het komende half jaar zal stijgen? (Ingevuld door 459 organisaties)

63%

Ja

10%

Nee

27%

Weet ik niet

Er is ook gevraagd of hulporganisaties actief bezig zijn om het aantal mensen dat zij bereiken uit te breiden. Een ruime meerderheid (63%) zegt actief op zoek te zijn naar nieuwe mensen om te kunnen ondersteunen, zie figuur 4.2. Dit doen zij bijvoorbeeld door acties via sociale media, het benaderen van pers of door contact te leggen met andere lokale hulporganisaties.

22

Rapport - DE IMPACT VAN VOORTDURENDE ARMOEDE OP HULPORGANISATIES IN NEDERLAND

“We willen onze organisatie laagdrempelig en toegankelijk houden, zodat iedereen die het nodig heeft de stap durft te zetten om naar ons te komen. Elk mens doet ertoe.” Leger Des Heils Bij Bosshardt Hoorn Figuur 4.2 Is uw organisatie actief op zoek naar nieuwe mensen om te ondersteunen? (Ingevuld door 453 organisaties)

63%

Ja

34%

Nee

3%

Weet ik niet

4.2 BENODIGDE MIDDELEN Een ruime meerderheid van de organisaties die de enquête heeft ingevuld verwacht nog steeds een stijging in het aantal hulpvragen. Om de hulp te kunnen blijven bieden zijn hulporganisaties vaak afhankelijk van verschillende vormen van fondsenwerving, zie figuur 4.3. De grootste groep richt zich op het werven van donateurs en eenmalige giften (81%). 70% maakt gebruik van de steun van Stichting Armoedefonds in de vorm van goederen of geld. In figuur 4.3 is ook te zien dat 64% een beroep doet op subsidies van de gemeente of overheid. Daarnaast zijn ook bijdragen vanuit de kerk (55%), giften uit het bedrijfsleven (54%), acties door particulieren (45%) en ondersteuning vanuit vermogensfondsen, landelijke organisaties en serviceclubs (45%) van belang voor hulporganisaties. Ook het ontvangen van giften in natura (37%) blijkt een groeiende hulpbron te zijn.

“Alle hulporganisaties in de buurt helpen elkaar; zo kunnen we gemakkelijk meer mensen ondersteunen en versterken. We zijn niet elkaars concurrent.” Leger Des Heils Bij Bosshardt Hoorn Daarnaast geven lokale hulporganisaties aan graag meer te willen doen met giften vanuit het bedrijfsleven, donateurs, vermogensfondsen en subsidies vanuit de gemeente. De reden waarom het voor betreffende organisaties niet lukt om dit op te pakken, is geen of weinig tijd, menskracht, financiën of kennis.

23

Rapport - DE IMPACT VAN VOORTDURENDE ARMOEDE OP HULPORGANISATIES IN NEDERLAND

Figuur 4.3 Op welke manier doet uw organisatie aan werving van geld- en hulpbronnen? (Ingevuld door 424 organisaties) Donateurs en eenmalige giftgevers

81%

Aanbod van stichting Armoedefonds

70%

Subsidies gemeente of overheid

64%

Bijdrage vanuit de kerk

55%

Giften uit het bedrijfsleven

54%

Vermogensfondsen, landelijke hulporganisaties en serviceclubs

45%

Acties door particulieren

45%

We krijgen veel hulp in natura

37%

Acties door bedrijven

34%

Online met donatiemogelijkheid op eigen website

32% 20%

Online met sociale media

14%

We hebben eigen reserves/noodfonds Online met digitale nieuwsbrief

9%

Overig

9%

Onze koepelorganisatie heeft een calamiteitenfonds

4%

Niet van toepassing

1% 0%

20%

40%

60%

80%

100%

24

Rapport - DE IMPACT VAN VOORTDURENDE ARMOEDE OP HULPORGANISATIES IN NEDERLAND

5. CONCLUSIES Stichting Armoedefonds werkt samen met meer dan 1.000 lokale armoedehulp­ organisaties uit heel Nederland. Hiervan nam ongeveer de helft (480 organisaties) deel aan dit periodieke onderzoek. Daarmee ontstaat een beeld van de huidige staat van armoedehulp in ons land. De drie deelvragen die centraal staan in dit onderzoek zullen hieronder worden beantwoord. Lokale hulporganisaties zijn degenen die armoede zien, verzachten en bestrijden. De resultaten uit dit onderzoek laten zien dat de helft van de deelnemende hulporganisaties een stijging in het aantal hulpvragen merkt, in tegenstelling tot wat de landelijke cijfers wellicht laten zien. 1.

HOE IS HET A ANTAL HULPVRAGEN BIJ LOK ALE HULPORGANISATIES IN HET AFGELOPEN HALF JA AR VERANDERD? Dit onderzoek toont een zorgwekkende trend: de helft (50%) van de hulporganisaties zag het afgelopen half jaar een stijging in hulpvragen, vooral onder alleenstaande ouders met kinderen, vluchtelingen, paren met kinderen, alleenstaanden zonder kinderen en ouderen. Slechts een klein gedeelte van de hulporganisaties (16%) ervaarde in het afgelopen half jaar een daling van het aantal mensen dat bij hen om hulp vroeg. De stijging van het aantal vluchtelingen, met name sinds de oorlog in Oekraïne, dat hulp nodig heeft, vergroot de groep mensen die door lokale hulporganisaties ondersteund moet worden. Daardoor wordt de capaciteit van hulporganisaties nog verder belast, terwijl zij al met beperkte middelen werken. Hulporganisaties geven aan dat mensen met name worstelen met hoge huishoudelijke kosten, schulden en een gebrek aan financiële buffers. Als het gaat om toegang tot basisproducten ziet 38% van de hulporganisaties het aantal hulpvragen voor voedsel stijgen. Ook de vraag naar verzorgingsproducten is hoog. Hulporganisaties zien veel vraag naar menstruatieproducten en wasmiddel (beide door 64% van de hulporganisaties genoemd), shampoo en douchegel (61%) en tandenborstels en tandpasta (51%).

“We helpen ook vluchtelingen die soms geen eten hebben. Er wordt daar wel gekookt maar dat is niet genoeg voor een volwassene. Ze krijgen twee broodjes voor een hele dag. Dat is niet menselijk.” Stichting Inclusie

25

Rapport - DE IMPACT VAN VOORTDURENDE ARMOEDE OP HULPORGANISATIES IN NEDERLAND

2.

IN WELKE MATE ZIJN LOK ALE HULPORGANISATIES OP DIT MOMENT IN STA AT (GESTELD) OM A AN DE HULPVRAGEN TE VOLDOEN? Hoewel meer dan de helft van de hulporganisaties financieel stabiel is, kampt 6% met ernstige problemen waardoor het voortbestaan op het spel staat. Dat is bijna dubbel zoveel als voorheen. Zij geven aan dat de gevolgen van hun financiële situatie negatief kunnen zijn omdat ze daardoor minder (gepaste) hulp kunnen bieden of af moeten schalen in de hoeveelheid ervan. Daarnaast geeft één op de drie hulporganisaties (34%, ten op zichten van 29% eerder dit jaar) aan een tekort aan vrijwilligers en/of betaalde krachten te hebben. De combinatie van stijgende hulpvragen en een tekort aan vrijwilligers leidt ertoe dat 7,5% van de hulporganisaties noodgedwongen met een wachtlijst werkt. Toch is er ook goed nieuws: ongeveer de helft van de hulporganisaties staat er financieel (redelijk) stabiel voor, zij zeggen zich namelijk volledig te redden met hun eigen middelen. Daar komt bij dat de meeste hulporganisaties maatwerk aanbieden en kijken wat iemand nodig heeft, zodat iedereen die hulp zoekt, geholpen kan worden.

3.

HOE VERWACHTEN LOK ALE HULPORGANISATIES DAT HULPVRAGEN ZICH DE KOMENDE MA ANDEN GA AN ONTWIKKELEN? Lokale armoedehulporganisaties staan voor een uitdagende periode waarin ze niet alleen een stijging in het aantal hulpvragen verwachten, maar ook afhankelijk blijven van steun om die groeiende vraag te kunnen blijven opvangen. Veel hulporganisaties zijn actief op zoek naar manieren om meer mensen die het nodig hebben, te helpen. Tekorten op het gebied van vrijwilligers en financiële middelen legt hierbij extra druk bij deze lokale armoedehulporganisaties. Dit, en de staat van armoede in Nederland, zouden kunnen verklaren waarom meer dan de helft van de hulporganisaties (63%) verwacht dat het aantal hulpvragen zal stijgen. Om dit te ondervangen zijn lokale armoedehulporganisaties afhankelijk van verschillende vormen van steun.

26

Rapport - DE IMPACT VAN VOORTDURENDE ARMOEDE OP HULPORGANISATIES IN NEDERLAND

6. A ANBEVELINGEN Op basis van de conclusies uit dit onderzoek naar de staat van armoedehulp in Nederland, ziet het Armoedefonds de volgende aanbevelingen. Deze aanbevelingen zijn gericht op het versterken van lokale armoedehulporganisaties en het verzachten en bestrijden van armoede, zodat iedereen volwaardig mee kan doen in de samenleving. 1.

VERSTERK LOK ALE HULPORGANISATIES: ZIJ ZIJN DEGENEN DIE ARMOEDEHULP HET DICHTST BIJ MENSEN A ANBIEDEN Keer op keer geeft (meer dan) de helft van de hulporganisaties aan dat het aantal hulpvragen stijgt. Om mensen in armoede laagdrempelige hulp te bieden, zijn lokale hulporganisaties en vrijwilligers van groot belang. Zij bereiken de meest kwetsbare mensen vaak het eerst, komen achter de voordeur en bieden steun en vertrouwen. Hun hulp is cruciaal om te voorkomen dat financiële problemen escaleren. Daarnaast biedt deze hulp een periode van rust. Door de zekerheid van een maaltijd of verzorgingsproducten te bieden, ontstaat de stabiliteit vanuit waar iemand weer verder kan bouwen aan diens toekomst. Daarom is versterking van lokale hulporganisaties nodig. De stijging van hulpvragen bij veel organisaties betekent dat zij meer middelen nodig hebben om hun hulp te blijven bieden. Financiële zekerheid is met name nodig voor de organisaties waarbij het voortbestaan op het spel staat, en waarbij mogelijk de mensen die zij helpen in nog grotere problemen komen. Daarom is structurele financiering belangrijk. Het garandeert de continuïteit van armoedehulp en zorgt ervoor dat mensen in armoede blijvend geholpen worden. Zonder eerst op een wachtlijst te belanden en zonder dat het voorbestaan van de nodige hulp op het spel komt te staan.

“Het is duidelijk dat er dringend actie moet worden ondernomen om deze mensen te ondersteunen. We moeten niet alleen kijken naar kortetermijnoplossingen zoals voedselhulp, maar ook naar structurele veranderingen die de dieperliggende oorzaken van werkende armoede aanpakken. Dit omvat het verhogen van lonen, het verbeteren van arbeidsvoorwaarden en het bieden van meer ondersteuning aan mensen in kwetsbare situaties.” Stichting het Rode Lint

27

Rapport - DE IMPACT VAN VOORTDURENDE ARMOEDE OP HULPORGANISATIES IN NEDERLAND

2.

VERHOOG MINIMUMLOON EN UITKERINGEN OM ARMOEDE BIJ DE KERN A AN TE PAKKEN Armoede begint bij onvoldoende inkomsten. Dat heeft effecten op hoe je deel kunt nemen aan de samenleving, op je gezondheid en op je kansen. Om armoede aan te pakken moeten het minimumloon en de bijstandsuitkering verhoogd worden. Daarbij kan rekening worden gehouden met de Europese armoedegrens van een bestaansminimum van ten minste 60% van het mediaan inkomen. Totdat structurele veranderingen zijn doorgevoerd, is het noodzakelijk om lokale armoedehulporganisaties te ondersteunen. Deze organisaties bieden essentiële hulp aan mensen die worstelen om rond te komen en vormen een vangnet voor gezinnen die het moeilijk hebben.

3. VERLENG DE INZET TEGEN MENSTRUATIEARMOEDE EN ZORG VOOR TOEGANG TOT BASISVERZORGINGSPRODUCTEN Menstruatiearmoede blijft een urgent probleem in Nederland. 1 op de 8 jonge meisjes en vrouwen heeft thuis niet altijd voldoende geld om menstruatieproducten te kopen 13. Dat belemmert hen om volwaardig deel te nemen aan school, werk en sociale activiteiten. Lokale hulporganisaties geven in groten getale aan dat er veel vraag is naar menstruatieproducten en andere verzorgingsproducten. Daarom blijft het nodig om deze producten laagdrempelig aan te bieden aan hen die het nodig hebben. Dit voorkomt dat jonge meiden vanwege financiële beperkingen worden uitgesloten van het dagelijks leven. Daarbij moet er ook aandacht zijn voor andere essentiële verzorgingsproducten, zoals shampoo, luiers en tandenborstels. Een gebrek aan deze producten zorgt ervoor dat mensen zich minderwaardig voelen en belemmert hun dagelijkse functioneren.

“Het niet kunnen uitdelen van maandverband betekent voor onze klanten, dat zij te weinig of geen maandverband kunnen kopen en ten tijden van menstruatie verplicht thuis moeten blijven.” Steunfonds Alkmaar

Armoede in Nederland blijft een groot probleem. Lokale armoedehulporganisaties spelen een cruciale rol in het bieden van directe hulp en ondersteuning aan mensen in nood. Het is essentieel dat zij worden versterkt en gesteund, zodat zij hun werk kunnen blijven doen. Tegelijkertijd moeten de onderliggende oorzaken van armoede worden aangepakt, zoals het verhogen van het minimumloon en de uitkeringen, om ervoor te zorgen dat iedereen in Nederland in waardigheid kan leven.

28

Rapport - DE IMPACT VAN VOORTDURENDE ARMOEDE OP HULPORGANISATIES IN NEDERLAND

BRONNEN 1

Centraal Planbureau (2024, september). Concept Macro Economische Verkenning 2025. https://www.cpb.nl/sites/default/files/omnidownload/CPB-Raming-Concept-Macro-EconomischeVerkenning-2025.pdf

2

CBS (2024). Aankondiging nieuwe methode om armoede te meten door CBS, SCP en Nibud. https://www.cbs.nl/nl-nl/nieuws/2024/29/aankondiging-nieuwe-methode-om-armoede-te-metendoor-cbs-scp-en-nibud

3

CBS (2024). SDG 1 Geen armoede. https://www.cbs.nl/nl-nl/visualisaties/monitor-brede-welvaart-en-de-sustainable-development-goals/ sdg-s/sdg-1-geen-armoede#:~:text=Het%20deel%20van%20de%20bevolking,5%20procent%20van%20 de%20bevolking

4

Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid (2024, september). Factsheet Participatiewet. Factsheet Participatiewet l - 2024 (overheid.nl)

5

Nvkk (september 2024). Aantal aanmeldingen schuldhulpverlening stijgt. Aantal aanmeldingen schuldhulpverlening stijgt - NVVK

6

Ipsos i&o (juni 2024). Verzorgingsarmoede in Nederland en België; onderzoeksrapport in opdracht van Kruidvat, Het Armoedefonds en de Belgische Federatie van Voedselbanken. Verzorgingsarmoede NL/BE (ipsos.com)

7

Neighbourhood Feminists (2024). Een gids voor het aanpakken van menstruatiearmoede; kwantitatief onderzoek naar menstruatiearmoede in Nederland 2024. CODE ROOD ZONDER ILLUSTRATIES (neighborhoodfeminists.com)

8

Nibud (2024). Geldproblemen in Nederland. https://www.nibud.nl/dossiers/geldproblemen-in-nederland/#:~:text=In%202022%20was%2060%20 procent,alle%20rekeningen%20zonder%20problemen%20betalen

9

Rijksoverheid (2024). Hoge maatschappelijke kosten van schulden vragen om stevige aanpak. Hoge maatschappelijke kosten van schulden vragen om stevige aanpak | Nieuwsbericht | Rijksoverheid.nl

10 CBS (2024). SDG 1 Geen armoede. https://www.cbs.nl/nl-nl/visualisaties/monitor-brede-welvaart-en-de-sustainable-development-goals/ sdg-s/sdg-1-geen-armoede#:~:text=Het%20deel%20van%20de%20bevolking,5%20procent%20van%20 de%20bevolking 11 Nibud (2024). Rapport Geldzaken in de praktijk (2024). Rapport Geldzaken in de praktijk (2024) - Nibud 12 CBS (2024). Inflatie 3,8 procent in 2023; exclusief energie 6,5 procent. https://www.cbs.nl/nl-nl/nieuws/2024/02/inflatie-3-8-procent-in-2023-exclusief-energie-6-5procent#:~:text=Vooral%20de%20prijsontwikkeling%20van%20voedingsmiddelen,werden%20in%20 een%20jaar%20tijd. 13 Neighbourhood Feminists (2024). Een gids voor het aanpakken van menstruatiearmoede; kwantitatief onderzoek naar menstruatiearmoede in Nederland 2024. CODE ROOD ZONDER ILLUSTRATIES (neighborhoodfeminists.com)

29

Steun elkaar!

Powered by TCPDF (www.tcpdf.org)