24-118 Bijlage 3. Ingekomen stukken RM
Tekst van het document
22.277.060
23.334.800
0.4 Overhead 0.5 Rente 0.9 Vennootschapsbelasting
129.352 -21.521 16.598
123.500 23.067 15.000
127.500 23.067 16.000
Totaal taakvelden overhead / treasury / VPB
124.429
161.567
166.567
Bijdragen van gemeenten Bijdrage milieustraten (ZRD)
-19.095.576 -873.141
-21.558.575 -930.052
-22.516.127 -1.035.240
Totaal algemene dekkingsmiddelen
-19.968.717
-22.488.627
-23.551.367
0
50.000
50.000
Saldo van baten en lasten
-86.386
0
0
Mutatie reserves
86.386
0
0
Programma Afvalverwijdering 21 22 24 25 26 40 60 80
Verwerking brandbaar afval (incl. grof) Verwerking GFT Verwerking oud papier Verwerking flessenglas PMD-afval Milieustraten Zeeland Voorlichting en communicatie Afvalbeleid & consultancy
Totaal programma Afvalverwijdering
Taakvelden overhead / treasury / VPB
Algemene dekkingsmiddelen 90 91
Onvoorzien
Pagina 12
2.2 OVERZICHT VAN BATEN EN LASTEN (toelichting) Jaarrekening Begroting 2024 2023
Begroting 2025
21 BRANDBAAR AFVAL (incl. grof) Verwerkingskosten verbrandingsinstallatie Transport- en overslagkosten Toeslag afvalstoffenbelasting Kosten PMD-afkeur
4.695.056 2.142.853 2.664.620 145.354
4.858.750 2.242.500 2.765.750 p.m.
4.923.600 2.275.300 3.133.200 p.m.
Totaal verwerkingskosten
9.647.883
9.867.000
10.332.100
Aanlevering door gemeenten Aanlevering via milieustraten
aantal ton 68.323 8.423 76.746
aantal ton 66.550 8.200 74.750
aantal ton 66.200 8.400 74.600
Opbouw tarief Verwerkingskosten verbranding/nascheiding Transport- en overslagkosten Toeslag afvalstoffenbelasting Kosten PMD-afkeur
€ 61,18 € 27,92 € 34,72 € 1,89
€ 65,00 € 30,00 € 37,00 p.m.
€ 66,00 € 30,50 € 42,00 p.m.
Tarief brandbaar afval per ton
€ 125,71
€ 132,00
€ 138,50
Verwerking brandbaar afval O.L.A.Z. heeft een 10-jarige overeenkomst afgesloten met de combinatie AVR / PreZero voor de verwerking van het brandbaar afval. De overeenkomst eindigt op 31-12-2027. Deze overeenkomst is ook van toepassing op de 3 gemeenten die gebruik maken van de nascheidingsinstallatie. De gemeenten Noord-Beveland, Borsele en Terneuzen leveren brandbaar restafval inclusief PMD-afval aan onder de noemer PMD+ Afval. Transport- en overslagkosten T.b.v. de op- en overslag van het brandbaar afval is door OLAZ een overeenkomst afgesloten met Indaver. Deze overeenkomst is verlengd t/m 31-12-2025 en geldt voor het AOS Sloe. De overslagkosten voor het AOS Sloe bedragen € 16,00 per ton (prijspeil 2024). Het AOS Koegorspolder wordt vanaf 1-1-2023 geëxploiteerd door de ZRD. De kosten worden doorbelast naar verhouding van de tonnages van de verschillende afvalstromen. Het transport van het brandbaar afval naar de verbrandingsinstallaties wordt verzorgd door Wielemaker. Hiervoor gelden verschillende tarieven, afhankelijk van de afstand. De overeenkomst met Wielemaker loopt t/m 31-12-2027. Toeslag afvalstoffenbelasting In 2024 bedraagt het tarief van de afvalstoffenbelasting € 39,23 per ton brandbaar afval. Voor 2025 wordt uitgegaan van een tarief van € 42,-- afvalstoffenbelasting per ton. Pagina 13
2.2 OVERZICHT VAN BATEN EN LASTEN (toelichting) Jaarrekening Begroting 2024 2023 incl. wijziging
Begroting 2025
22 GFT-afval Verwerkingskosten compostering Analysekosten Transport- en overslagkosten
2.595.157 20.153 476.721
3.060.985 10.697 595.998
3.132.500 15.040 617.460
Verwerkingskosten GFT-afval
3.092.031
3.667.680
3.765.000
Aanlevering door gemeenten
aantal ton 50.157
aantal ton 50.940
aantal ton 50.200
Opbouw tarief Verwerkingskosten compostering Analysekosten Transport- en overslagkosten
€ 51,74 € 0,00 € 9,50
€ 60,09 € 0,21 € 11,70
€ 62,50 € 0,20 € 12,30
Tarief GFT-afval per ton
€ 61,24
€ 72,00
€ 75,00
Verwerkingskosten compostering O.L.A.Z. heeft een 10-jarige overeenkomst afgesloten met Indaver Compost voor de verwerking van het GFT-afval. De overeenkomst eindigt op 31-12-2032. Een van de nieuwe elementen in deze overeenkomst is dat er een bonus/malus-regeling van toepassing is op het verwerkingstarief afhankelijk van de mate van vervuiling van het GFT-afval. Vooralsnog wordt in de begroting uitgegaan van het basistarief + geschatte indexering van 4,0%. Analysekosten De analysekosten bestaan uit 26 te nemen monsters door een externe partij ter bepaling van de mate van vervuiling. De kosten hiervan worden geraamd op € 0,20 per ton (netto). Transport- en overslagkosten Het transport van het GFT-afval naar de composteringsinstallatie wordt verzorgd door Wielemaker. Hiervoor gelden verschillende tarieven, afhankelijk van de afstand. De overeenkomst met Wielemaker loopt t/m 31-12-2027.
Pagina 14
2.2 OVERZICHT VAN BATEN EN LASTEN (toelichting) Jaarrekening Begroting 2024 2023
Begroting 2025
24 OUD PAPIER en KARTON (OPK) De kosten en opbrengsten zijn als volgt : Logistieke kosten Af : opbrengsten (marktprijzen)
670.243 -1.910.299
752.500 -1.827.500
779.000 -1.640.000
Verwerking oud papier en karton (OPK)
-1.240.056
-1.075.000
-861.000
Logistieke kosten Exploitatiekosten ZRD - lokatie Goes Overslagkosten AOS Koegorspolder Transportkosten naar verwerkingslokaties
268.851 64.811 336.581
313.500 70.000 369.000
330.000 74.000 375.000
Totaal logistieke kosten
670.243
752.500
779.000
Aanlevering OPK door gemeenten Aanlevering OPK door milieustraten
aantal ton 17.591 3.160 20.751
aantal ton 18.500 3.000 21.500
aantal ton 17.500 3.000 20.500
Verwerkingstarief logistieke kosten
€ 32,30
€ 35,00
€ 38,00
Exploitatiekosten ZRD - Lokatie Goes De lokatie aan de Courtinestraat te Goes wordt vanaf 2020 gebruikt voor zowel de overslag van oud papier en karton (OPK), als ook voor de overslag van PMD-afval. De logistieke kosten worden voor toegerekend aan OPK, PMD-afval en evt. PMD-afkeur. Overslagkosten AOS Koegorspolder Het AOS Koegorspolder wordt vanaf 1-1-2023 geëxploiteerd door de ZRD. De kosten worden doorbelast naar verhouding van de tonnages van de verschillende afvalstromen.
Pagina 15
2.2 OVERZICHT VAN BATEN EN LASTEN (toelichting) Jaarrekening Begroting 2024 2023
Begroting 2025
OPBRENGST OUD PAPIER en KARTON (OPK) Opbrengst oud papier en karton
1.910.299
1.827.500
1.640.000
Aanlevering OPK door gemeenten Aanlevering OPK door milieustraten
aantal ton 17.591 3.160 20.751
aantal ton 18.500 3.000 21.500
aantal ton 17.500 3.000 20.500
€ 92,06
€ 85,00
€ 80,00
Netto opbrengst per ton
Opbrengst oud papier en karton (netto) O.L.A.Z. heeft een meerjarige overeenkomst afgesloten met Kempenaars Recycling voor de verwerking van het oud papier en karton. De huidige overeenkomst eindigt op 31-3-2025. De vergoeding voor de opbrengst van het oud papier wordt gebaseerd op de gepubliceerde prijzen in Marktberichten Oud Papier.
Pagina 16
2.2 OVERZICHT VAN BATEN EN LASTEN (toelichting) Jaarrekening Begroting 2024 2023
Begroting 2025
25 FLESSENGLAS De kosten en opbrengsten zijn als volgt : Transportkosten Af : opbrengsten (marktprijzen)
150.680 -234.689
165.600 -237.820
171.000 -279.000
Verwerking flessenglas
-84.009
-72.220
-108.000
Transportkosten Dit betreft de transportkosten van Wielemaker naar de verwerkingslokatie van de glasverwerker.
Aanlevering flessenglas door gemeenten Aanlevering flessenglas door milieustraten
Tarief transportkosten per ton
aantal ton 8.536 400 8.936
aantal ton 8.800 400 9.200
aantal ton 8.600 400 9.000
€ 16,86
€ 18,00
€ 19,00
234.689
237.820
279.000
aantal ton 8.536 400 8.936
aantal ton 8.800 400 9.200
aantal ton 8.600 400 9.000
€ 26,26
€ 25,85
€ 31,00
OPBRENGST FLESSENGLAS Opbrengst huishoudelijk flessenglas
Aanlevering flessenglas door gemeenten Aanlevering flessenglas door milieustraten
Netto opbrengst per ton
Opbrengst flessenglas O.L.A.Z. heeft een meerjarige overeenkomst afgesloten met Maltha Glasrecycling voor de verwerking van het huishoudelijk flessenglas. De huidige overeenkomst eindigt op 31-12-2025. De gemiddelde opbrengst per ton wordt geraamd op € 31,-- per ton.
Pagina 17
2.2 OVERZICHT VAN BATEN EN LASTEN (toelichting) Jaarrekening Begroting 2024 2023
Begroting 2025
26 PLASTIC VERPAKKINGEN, METALEN VERPAKKINGEN en DRANKENKARTONS (PMD-afval) Exploitatiekosten Goes Exploitatiekosten AOS Koegorspolder Overige logistieke kosten Af : bijdrage op- en overslag Verpact
186.611 19.444 0 -163.786 42.269
228.000 21.000 1.850 -210.250 40.600
240.000 17.600 0 -179.800 77.800
Transportkosten Af : bijdrage transportkosten Verpact
314.975 -320.731 -5.756
439.350 -453.850 -14.500
169.500 -179.100 -9.600
36.513
26.100
68.200
Aanlevering PMD-afval door gemeenten Aanlevering PMD-afval door milieustraten
aantal ton 5.366 239 5.605
aantal ton 7.030 220 7.250
aantal ton 5.960 240 6.200
Tarief sorteren/transport/overslag per ton
€ 6,51
€ 3,60
€ 11,00
Totaal PMD-afval
Verwerking PMD-afval Vanaf 2020 worden de verwerkingskosten rechtstreeks verrekend tussen de verwerker en de verpakkingsindustrie. Gemeenten hebben hierdoor geen recht meer op een vergoeding van Verpact (v/h Nedvang) voor het verwerken van PMD-Afval (vereenvoudigd regiemodel). Het PMD-afval wordt door de ZRD overgeslagen op de lokaties Courtinestraat Goes respectievelijk op het AOS Koegorspolder. De overslagkosten van Goes en Koegorspolder worden voor 2024 in totaal geraamd op € 249.000,-. Door OLAZ is een overeenkomst voor 2024 en 2025 afgesloten met Verpact (v/h Nedvang) m.b.t. een vergoeding voor de op- en overslagkosten van PMD-afval. Door Verpact wordt € 29,-- per ton (prijspeil 2023) vergoed over de inkomende tonnen PMD-afval. Verder worden de transportkosten van het PMD-afval naar de verwerkingslokatie in Rotterdam vergoed door Verpact (v/h Nedvang).
Nascheiding Gemeenten met nascheiding kennen een inzameling van het brandbaar afval inclusief het PMD-afval onder de noemer PMD+ Afval en hebben geen aparte inzameling van PMD-afval.
Pagina 18
2.2 OVERZICHT VAN BATEN EN LASTEN (toelichting) Jaarrekening Begroting 2024 2023
Begroting 2025
40 MILIEUSTRATEN ZEELAND De exploitatie van de milieustraten in Zeeland is door het OLAZ ondergebracht bij de Zeeuwse Reinigingsdienst (ZRD). De exploitatiekosten van de Milieustraten kunnen als volgt worden weergegeven : Personeelskosten Beheerskosten Transport- en overslagkosten Afzet componenten (afvalstromen) Kapitaallasten (afschrijvingen)
Rente milieustraten Overheadkosten Stelpost voor toekomstige kapitaallasten
2.954.404 663.389 1.667.437 3.463.006 232.739 8.980.975 -1.641.294 7.339.681 51.596 741.983 0
2.999.000 600.000 1.750.000 3.904.000 282.000 9.535.000 -1.427.000 8.108.000 58.000 706.000 874.000
3.073.000 655.000 1.750.000 3.832.000 308.000 9.618.000 -1.353.000 8.265.000 59.000 758.000 874.000
Totaal exploitatiekosten
8.133.260
9.746.000
9.956.000
Aantal inwoners per 1 januari 2023
391.124
391.124
391.124
Kosten per inwoner Uitvoeringskosten (per saldo)
€ 20,79
€ 24,92
€ 25,45
Af : opbrengst afvalstromen
Personeelskosten De personeelskosten zullen in 2024 verder toenemen door afgesproken loonstijgingen volgens de CAO Grondstoffen Energie en Omgeving (GEO). Daarnaast is er een uitbreding in de formatie door het versterken van de aansturing van de operationele beheerders/toezichthouders op de milieustraten. Afzet componenten (afvalstromen) De verwerkingskosten van de diverse afvalstromen zijn afhankelijk van marktontwikkelingen en de bijbehorende contractposities van de ZRD. Opbrengst afvalstromen De opbrengsten van de afvalstromen metaal en textiel zijn iets lager geraamd dan in de begroting 2024 als gevolg van marktontwikkelingen en gevoerde onderhandelingen met marktpartijen. Stelpost voor toekomstige kapitaallasten Er is een stelpost van € 874.000 structureel opgenomen t.b.v. toekomstige kapitaallasten als gevolg van benodigde investeringen c.q. realisering van circulaire ambachtscentra.
Pagina 19
2.2 OVERZICHT VAN BATEN EN LASTEN (toelichting) Jaarrekening Begroting 2024 2023 incl. wijziging
Begroting 2025
60 VOORLICHTING en COMMUNICATIE Uitvoeringskosten E-waste / textielraces Voorlichtingskosten
6.475 45.000 8.679
7.500 45.000 15.000
7.500 45.000 10.000
Totaal voorlichting en communicatie
60.154
67.500
62.500
Aantal inwoners per 1 januari 2023
391.124
391.124
391.124
€ 0,15
€ 0,17
€ 0,16
Kosten per inwoner
E-waste races In 2025 zijn opnieuw 3 E-waste races gepland. Dit betreft het inzamelen van E-waste op lagere scholen in de verschillende regio's in Zeeland.
80 AFVALBELEID & CONSULTANCY Advieskosten Kosten sorteeranalyse Overige kosten
38.426 67.100 6.600
50.000 0 0
50.000 70.000 0
Totaal
112.126
50.000
120.000
Aantal inwoners per 1 januari 2023
391.124
391.124
391.124
€ 0,29
€ 0,13
€ 0,31
Kosten per inwoner
Sorteeranalyse Dit betreft de kosten van het uitvoeren van sorteeranalyses van huishoudelijk afval met als uiteindelijk doel om een betere afvalscheiding bij de burger te realiseren.
Pagina 20
2.2 OVERZICHT VAN BATEN EN LASTEN (toelichting) Jaarrekening Begroting 2024 2023
Begroting 2025
TAAKVELDEN Hieronder volgen de toelichtingen op de taakvelden overhead / rente / VPB en de post onvoorzien. Taakveld 0.4 Overhead Taakveld 0.5 Rente Taakveld 0.9 Vennootschapsbelasting Onvoorzien
129.352 23.067 16.598 169.017 0
123.500 23.067 15.000 161.567 50.000
127.500 23.067 16.000 166.567 50.000
Totaal taakvelden + onvoorzien
169.017
211.567
216.567
Aantal inwoners per 1 januari 2023
391.124
391.124
391.124
€ 0,43
€ 0,54
€ 0,55
Accountantskosten Kosten VPB-aangifte Kosten betalingsverkeer
21.557 3.562 359
16.000 5.000 500
20.000 5.000 500
Totaal Financiën, toezicht en controle
25.478
21.500
25.500
Bestuurszaken en ondersteuning Vergoeding Begeleidingscommissie Bestuurskosten Representatiekosten Voorlichting gemeenteraden / publicaties
103.284 590 0 0
100.000 1.000 500 500
100.000 1.000 500 500
Totaal Bestuurszaken en ondersteuning
103.874
102.000
102.000
Totaal taakveld 0.4 Overhead
129.352
123.500
127.500
Kosten per inwoner
Taakveld 0.4 Overhead Financiën, toezicht en controle
Pagina 21
2.2 OVERZICHT VAN BATEN EN LASTEN (toelichting) Jaarrekening Begroting 2024 2023
Begroting 2025
Taakveld 0.5 Rente Rente leningen Overige rente en betalingsverschillen Rentebaten
23.067 1.199 -45.787
23.067 0 0
23.067 0 0
Totaal
-21.521
23.067
23.067
Rente leningen Door OLAZ zijn een aantal langlopende leningen bij de BNG Bank afgesloten voor een totaalbedrag van € 7.700.000. Hiervan is een bedrag van € 5.570.000 uitgeleend aan de ZRD onder dezelfde condities v.w.b. rente en looptijd. In 2025 heeft OLAZ een bedrag van € 107.800 aan rentelasten leningen, waarvan € 84.733 voor rekening van de ZRD komt. Per saldo resteert voor OLAZ een bedrag van € 23.067 aan rentelasten.
Taakveld 0.9 Vennootschapsbelasting Vennootschapsbelasting
16.598
15.000
Het OLAZ is sinds 2016 belastingplichtig voor de vennootschapsbelasting. De vennootschapsbelasting wordt bepaald op basis van de 1% regeling over de belaste afvalstromen. De VPB-last over 2025 wordt geraamd op € 16.000.
Pagina 22
16.000
2.2 OVERZICHT VAN BATEN EN LASTEN (toelichting) Jaarrekening Begroting 2024 2023 incl. wijziging
Begroting 2025
Algemene dekkingsmiddelen De algemene dekkingsmiddelen bestaan uit bijdragen van gemeenten en bijdragen van de milieustraten door de Zeeuwse Reinigingsdienst. 90 BIJDRAGEN GEMEENTEN Verwerking brandbaar afval (incl. grof) Verwerking GFT Verwerking oud papier Verwerking flessenglas Verwerking PMD-afval Milieustraten Zeeland Voorlichting en communicatie Afvalbeleid & consultancy
8.586.951 3.092.031 -1.054.826 -80.252 35.317 8.133.260 60.154 112.126
8.784.600 3.667.680 -925.000 -69.080 25.308 9.746.000 67.500 50.000
9.168.700 3.765.000 -735.000 -103.200 65.560 9.956.000 62.500 120.000
Totaal bijdrage gemeenten programma
18.884.761
21.347.008
22.299.560
210.815
211.567
216.567
19.095.576
21.558.575
22.516.127
Taakvelden overhead / rente / VPB
Totaal bijdragen gemeenten
De bijdragen door gemeenten worden op basis van artikel 25 van de gemeenschappelijke regeling in rekening gebracht.
Pagina 23
2.2 OVERZICHT VAN BATEN EN LASTEN (toelichting) Jaarrekening Begroting 2024 2023
Begroting 2025
91 BIJDRAGE MILIEUSTRATEN (ZRD) A B C D
Brandbaar afval Oud papier en karton (OPK) Flessenglas PMD-afval
1.060.932 -185.230 -3.757 1.196
1.082.400 -150.000 -3.140 792
1.163.400 -126.000 -4.800 2.640
873.141
930.052
1.035.240
Aanlevering via milieustraten Tarief brandbaar afval per ton
8.423 € 125,96
8.200 € 132,00
8.400 € 138,50
Bijdrage ZRD - Brandbaar afval Milieustraten
1.060.932
1.082.400
1.163.400
Logistieke kosten Milieustraten Af : inkoopkosten OPK Milieustraten
102.057 -287.287
105.000 -255.000
114.000 -240.000
Bijdrage ZRD - OPK (per saldo)
-185.230
-150.000
-126.000
Transportkosten flessenglas Milieustraten Af : inkoopkosten flessenglas Milieustraten
7.196 -10.953
7.200 -10.340
7.600 -12.400
Bijdrage ZRD - Flessenglas (per saldo)
-3.757
-3.140
-4.800
Bijdrage ZRD - PMD-Afval Milieustraten
1.196
792
2.640
Totaal bijdrage milieustraten (ZRD)
A
B
C
D
Bijdrage ZRD - Brandbaar afval Milieustraten
Bijdrage ZRD - OPK Milieustraten
Bijdrage ZRD - Flessenglas Milieustraten
Pagina 24
2.3 Financiële positie en toelichting 2.3a Geprognosticeerde begin- en eindbalans (artikel BBV 20)
Activa
Balans 31-12-2023 €
Prognose 31-12-2024 €
Prognose 31-12-2025 €
Prognose 31-12-2026 €
Prognose 31-12-2027 €
Financiële vaste activa Vlottende financiële activa
7.679.357 5.366.502
9.179.357 5.366.502
9.179.357 5.366.502
9.179.357 5.366.502
9.179.357 5.366.502
TOTAAL ACTIVA
13.045.859
14.545.859
14.545.859
14.545.859
14.545.859
Eigen Vermogen Langlopende leningen Kortlopende schulden
638.024 7.700.000 4.707.835
638.024 9.200.000 4.707.835
638.024 9.200.000 4.707.835
638.024 9.200.000 4.707.835
638.024 9.200.000 4.707.835
TOTAAL PASSIVA
13.045.859
14.545.859
14.545.859
14.545.859
14.545.859
Passiva
Toelichting Bij de uitvoering van het programma Afvalverwijdering worden alle baten en lasten elk jaar per onderdeel afgerekend met de deelnemende gemeenten. De bijdrage van de gemeenten in de begroting is ook op dit uitgangspunt gebaseerd. De baten en lasten zijn elk jaar per definitie aan elkaar gelijk, waardoor er geen wezenlijke veranderingen in de geprognosticeerde balansposities optreden. Financiering investeringen ZRD Het Algemeen Bestuur van OLAZ heeft in een vergadering dd. 2 maart 2023 besloten om een extra lening aan te trekken i.v.m. de financiering van de investeringen in de toegangscontrole van de milieustraten. Hiermee zal naar verwachting een bedrag van € 1.500.000 gemoeid zijn. Het bedrag van de lening zal t.z.t. onder dezelfde condities worden uitgeleend aan de ZRD.
Pagina 25
2.3b Financiële ratio's De financiële ratio's zijn als volgt te berekenen : Netto schuld-quote, gecorrigeerd
Kortlopende schulden Af : vlottende financiële activa Totaal baten (= algemene dekking) Netto schuld-quote, gecorrigeerd
2024 €
2025 €
2026 €
2027 €
4.707.835 5.366.502 -658.667 22.488.627
4.707.835 5.366.502 -658.667 23.551.367
4.707.835 5.366.502 -658.667 24.469.867
4.707.835 5.366.502 -658.667 25.424.197
-2,93%
-2,80%
-2,69%
-2,59%
Een netto schuld-quote, gecorrigeerd voor leningen met een negatief percentage houdt in dat de Gemeenschappelijke Regeling beschikt over een werkkapitaal, dat voldoende is om aan de kortlopende verplichtingen te voldoen.
Solvabiliteitsratio
Eigen vermogen Vaste en vlottende passiva Solvabiliteitsratio
31-12-23 €
31-12-24 €
31-12-25 €
31-12-26 €
31-12-27 €
638.024 12.407.835
638.024 13.907.835
638.024 13.907.835
638.024 13.907.835
638.024 13.907.835
5,14%
4,59%
4,59%
4,59%
4,59%
Een solvabiliteitsratio van 5,14 % resp. 4,59 % houdt in dat de Gemeenschappelijke Regeling over een relatief laag eigen vermogen beschikt. De VZG-richtlijn geeft aan dat het eigen vermogen maximaal 5% van de jaaromzet mag zijn. Voor OLAZ komt dat neer op een eigen vermogen van maximaal € 998.000 per 31-12-2023.
2.3c EMU-saldo
2024 €
2025 €
2026 €
2027 €
Exploitatiesaldo voor toevoeging reserves Mutatie immateriële vaste activa Mutatie voorzieningen Mutatie voorraden (incl. bouwgronden) Verwachte boekwinst vaste activa
874 0 0 0 0
874 0 0 0 0
908 0 0 0 0
943 0 0 0 0
EMU saldo
874
874
908
943
Pagina 26
Bijlage 1
OVERZICHT BIJDRAGE AOS ZIERIKZEE 2025 In 1995 zijn door de toenmalige Reinigingsdienst Schouwen-Duiveland en OLAZ afspraken gemaakt over de bijdrage van OLAZ in de exploitatiekosten van het Afvaloverslagstation te Zierikzee. De bijdrage aan de Gemeente Schouwen-Duiveland maakte tot en met 2017 onderdeel uit van de vervoerskostenregeling tussen de gemeenten in Midden- en Noord-Zeeland. Vanaf 2018 is de vervoerskostenregeling komen te vervallen. De bijdrage aan de Gemeente Schouwen-Duiveland voor de exploitatie van het Afvaloverslagstation is voor 2025 bepaald op € 61.111. De bijdrage van OLAZ wordt toegerekend aan de overslag van het door alle gemeenten aan OLAZ geleverde tonnage brandbaar restafval resp. GFT-afval.
Voor de begroting 2025 leidt dit tot het volgende overzicht :
Begrote tonnages 2025 (basis : tonnages 2023)
Rest tonnage
GFT tonnage
Totaal tonnage
Percentage %
Bijdrage €
Kapelle Reimerswaal Borsele Goes Noord-Beveland Tholen Schouwen-Duiveland Veere Middelburg Vlissingen Sluis Terneuzen Hulst
1.424 2.456 4.273 5.533 1.993 3.547 3.320 7.595 10.750 4.469 13.893 3.732
1.883 2.897 3.841 4.551 1.256 3.386 3.522 5.140 3.125 3.893 6.629 4.567
3.307 5.352 8.114 10.084 3.248 6.933 6.842 12.735 13.875 8.361 20.522 8.299
3,07% 4,97% 7,54% 9,37% 3,02% 6,44% 6,35% 11,83% 12,88% 7,77% 19,05% 7,71%
1.876 3.037 4.608 5.726 1.846 3.936 3.881 7.229 7.871 4.748 11.641 4.712
Totaal
62.983
44.690
107.673
100,00%
61.111
Pagina 27
OLAZ Begroting 2025 Tonnages en inwoneraantallen per gemeente
Gemeente
Bijlage 2A
Brandbaar restafval ton
GFT-afval
Flessenglas
PMD-afval
ton
Oud papier en karton ton
ton
ton
Inwoners per 1-1-24 aantal
Kapelle Reimerswaal Borsele Goes Noord-Beveland Tholen Schouwen-Duiveland Veere Middelburg Vlissingen Sluis Terneuzen Hulst
1.400 2.400 4.300 5.600 2.000 3.500 5.400 3.300 6.500 9.500 4.500 14.000 3.800
1.900 2.900 3.800 4.600 1.200 3.400 5.400 3.500 5.200 3.400 3.800 6.600 4.500
600 1.200 1.100 1.900 600 1.100 1.700 1.300 1.600 1.600 1.000 2.500 1.300
260 390 380 880 210 420 1.050 630 1.060 870 650 1.100 700
260 500 0 800 0 570 950 560 600 520 480 0 720
13.011 23.325 23.116 39.677 7.943 26.864 34.631 22.067 50.002 45.410 23.152 55.128 27.331
Totaal gemeenten
66.200
50.200
17.500
8.600
5.960
391.657
ZRD Milieustraten
8.400
0
3.000
400
240
0
Totaal
74.600
50.200
20.500
9.000
6.200
391.657
Pagina 28
OLAZ Begroting 2025 Bijdrage per gemeente
Gemeente
Bijlage 2B
GFT-afval
OPK
Tarief
Brandbaar restafval € 138,50
PMD-afval
-€ 42,00
Flessenglas -€ 12,00
Voorlicht.
Afvalbeleid
€ 11,00
Milieustr. Zeeland € 25,45
€ 75,00
Kapelle Reimerswaal Borsele Goes Noord-Beveland Tholen Schouwen-Duiveland Veere Middelburg Vlissingen Sluis Terneuzen Hulst
193.900 332.400 595.550 775.600 277.000 484.750 747.900 457.050 900.250 1.315.750 623.250 1.939.000 526.300
142.500 217.500 285.000 345.000 90.000 255.000 405.000 262.500 390.000 255.000 285.000 495.000 337.500
-25.200 -50.400 -46.200 -79.800 -25.200 -46.200 -71.400 -54.600 -67.200 -67.200 -42.000 -105.000 -54.600
Totaal gemeenten
9.168.700
3.765.000
ZRD Milieustraten
1.163.400
Totaal
10.332.100
TOTAAL
€ 0,31
Overhead + rente + VPB € 0,55
€ 0,16
-3.120 -4.680 -4.560 -10.560 -2.520 -5.040 -12.600 -7.560 -12.720 -10.440 -7.800 -13.200 -8.400
2.860 5.500 0 8.800 0 6.270 10.450 6.160 6.600 5.720 5.280 0 7.920
332.210 591.950 589.510 1.003.760 200.000 682.830 879.740 561.150 1.271.620 1.149.290 591.650 1.399.840 702.450
2.090 3.720 3.700 6.300 1.260 4.290 5.520 3.520 7.980 7.210 3.710 8.790 4.410
4.000 7.130 7.110 12.100 2.410 8.230 10.600 6.760 15.330 13.850 7.130 16.880 8.470
7.230 12.880 12.820 21.830 4.350 14.850 19.140 12.210 27.660 25.000 12.870 30.447 15.280
656.470 1.116.000 1.442.930 2.083.030 547.300 1.404.980 1.994.350 1.247.190 2.539.520 2.694.180 1.479.090 3.771.757 1.539.330
-735.000
-103.200
65.560
9.956.000
62.500
120.000
216.567
22.516.127
0
-126.000
-4.800
2.640
3.765.000
-861.000
-108.000
68.200
1.035.240 9.956.000
Pagina 29
62.500
120.000
216.567
23.551.367
g. morgen; over woningnood gesproken: hier in middelburg vinden ze het nodig om een 3 tal flats af te breken om en een "brede school" voor in de plaats te zetten. die flats zijn pas gerenoveerd—en hebben nieuwe cv ketels gekregen. veel mensen hebben geld besteed om hun tuinen mooi te maken. velen hebben een handycap en dus is hun appartement aangepast. het is geen slopen, het is pure kapitaal vernietiging. iets verder staat een groot gebouw, het voormalige politie kantoor. de politie heeft nu een nieuw onderkomen. het gerucht gaat dat op die plaats nieuwe woningen komen voor de mensen die in de flats woonden. velen zijn er op tegen en wonen prettig in de flats. beter is het om op de plaats van het nu voormalige politie kantoor die "brede school" te plaatsen. dat bespaart een hoop ellende en frustratie. er is geklaagd bij de gemeente maar die vertellen niet veel. met mij vinden velen het getuigen van waanzin om prima appartementen te slopen om er een school neer ze zetten. willem. willem schot telepaat28@hotmail.com
179. VNG ledenbrief 24 036 Landelijke monitor voortgang woningbouw
Het bestand 179. VNG ledenbrief 24 036 Landelijke monitor voortgang woningbouw kon niet correct worden ingeladen, het is mogelijk corrupt of beschadigd. Het originele bestand kunt u hier vinden: https://middelburg.raadsinformatie.nl/document/14542947/1/179_+VNG+ledenbrief+24+036+Landelijke+moni tor+voortgang+woningbouw?connection_type=17&connection_id=10962818
179. Bijlage 1. Informatiebrief Landelijke Monitor Voortgang Woningbouw
Het bestand 179. Bijlage 1. Informatiebrief Landelijke Monitor Voortgang Woningbouw kon niet correct worden ingeladen, het is mogelijk corrupt of beschadigd. Het originele bestand kunt u hier vinden: https://middelburg.raadsinformatie.nl/document/14542949/1/179_+Bijlage+1_+Informatiebrief+Landelijke+Mo nitor+Voortgang+Woningbouw?connection_type=16&connection_id=972596
179. Bijlage 2. Basisset 2.0 Landelijke monitoring voortgang woningbouw (LMVW)
Het bestand 179. Bijlage 2. Basisset 2.0 Landelijke monitoring voortgang woningbouw (LMVW) kon niet correct worden ingeladen, het is mogelijk corrupt of beschadigd. Het originele bestand kunt u hier vinden: https://middelburg.raadsinformatie.nl/document/14542950/1/179_+Bijlage+2_+Basisset+2_0+Landelijke+mon itoring+voortgang+woningbouw+%28LMVW%29?connection_type=16&connection_id=972596
179. Bijlage 3. Dataprotocol Landelijke Monitoring Voortgang Woningbouw (LMVW)
Het bestand 179. Bijlage 3. Dataprotocol Landelijke Monitoring Voortgang Woningbouw (LMVW) kon niet correct worden ingeladen, het is mogelijk corrupt of beschadigd. Het originele bestand kunt u hier vinden: https://middelburg.raadsinformatie.nl/document/14542951/1/179_+Bijlage+3_+Dataprotocol+Landelijke+Moni toring+Voortgang+Woningbouw+%28LMVW%29?connection_type=16&connection_id=972596
179. Bijlage 4. Invultips
Het bestand 179. Bijlage 4. Invultips kon niet correct worden ingeladen, het is mogelijk corrupt of beschadigd. Het originele bestand kunt u hier vinden: https://middelburg.raadsinformatie.nl/document/14542948/1/179_+Bijlage+4_+Invultips?connection_type=16&connection_id=972596
Geachte college van B&W en fractieleden, Opnieuw willen wij van ons laten horen betreffende het onderwerp ‘Gebiedsontsluiting Veerse Meer’. Op korte termijn neemt u een besluit rondom deze casus en wij vragen ons af of u een besluit durft te nemen zonder juiste informatie? Maar ook zonder draagvlak binnen de inwoners van zowel Arnemuiden als Lewedorp! Wij zijn verder gegaan met het voeren van acties, het inwinnen van informatie en het bijwonen van verschillende bijeenkomsten. Hieruit is ons nóg duidelijker geworden dat er onjuiste informatie is verstrekt. Wij hopen als betrokken inwoners van Arnemuiden een stem te hebben in dit proces maar ook juist te worden geïnformeerd. Middels deze brief willen wij u allen informeren over onze bevindingen en deze willen we uiteraard toelichten door aan te schuiven bij de projectgroep of een nadere toelichting te geven aan de fracties. In de bijlage vindt u onderstaande punten uitgewerkt: 1. 2. 3. 4.
Standpunt Rijkswaterstaat Participatietraject Verkeersanalyse Omgevingsanalyse
Onze wens is een nieuwe projectgroep samen te stellen, waar alle partijen bij betrokken zijn. Dit zijn zowel de actiegroepen uit Arnemuiden en Lewedorp maar ook Rijkswaterstaat. Het huidige traject is niet objectief verlopen. Alles wat we tot nu hebben gehoord rammelt, is onduidelijk en niet financieel onderbouwd. Een contra expertise zou hierop zijn plaats zijn. Te meer omdat we twijfelen aan de betrouwbaarheid van de informatie die wij hebben ontvangen. Iedere presentatie/ bijeenkomst bevatte foutieve informatie en tegenstrijdigheden. Daar is de aanvullende informatie vanuit Rijkswaterstaat het bewijs voor. Wij hopen dat ook bij u de vraagtekens zijn ontstaan na het lezen van deze informatie????? Kunnen er verantwoorde keuzes gemaakt worden op basis van de summiere en zelfs onjuiste informatie die u als bestuurder van de Gemeente Middelburg heeft ontvangen? Wij zijn dan ook in afwachting wat u binnen dit proces gaat doen en onze participatie een stem wilt geven. Onze grote wens is te mogen aanschuiven in dit proces, waarbij we onze zorgen, ideeën en verwachtingen nader kunnen verklaren en toelichten.
Met vriendelijke groet;
Actiecomité Arnemuiden
1. Standpunt Rijkswaterstaat (RWS): Tijdens het overleg met RWS hebben wij onze vragen kunnen stellen over de afhankelijkheid van en de samenwerking met RWS als het gaat om de ‘Gebiedsontsluiting Veerse Meer’. Hieronder de opsomming van uitspraken door Rijkswaterstaat. Deze uitspraken staan haaks op die vanuit de projectgroep zoals wij deze samen met onze dorpsgenoten op de bewonersavonden of via reacties op de mail te horen gekregen hebben: •
•
•
•
•
• •
RWS geeft aan dat er buitenom de formele beantwoording in de brief van d.d. 24 mei 2024 geen contact is geweest met de projectgroep voor verdere afstemming. Dit is wel toegezegd tijdens de bewonersavond in Arnemuiden eind mei; De realisatietermijn van 20 jaar is onjuist, deze uitspraak heeft RWS niet gedaan. Zij hebben aangegeven geen termijn te kunnen noemen, omdat deze afhankelijk is van vele factoren. RWS heeft termijnen genoemd tussen de 5-20 jaar, afhankelijk van vele factoren. Hierbij is de financiële onderbouwing één van de belangrijkste; De nieuwe aansluiting in Goes was in 3 jaar gereed omdat de gemeente Goes deze zelf heeft betaald en uitgevoerd. De uitspraak dat de noodzaak vanuit RWS bepalend was voor deze korte doorlooptijd is onjuist; RWS werkt wel mee aan een volledige nieuwe aansluiting tussen Arnemuiden en Lewedorp maar wil niet hiervoor betalen. Dat is een andere uitspraak dan dat zij niet mee willen werken. Er is zelfs uitgesproken dat vanuit RWS variant A3 de voorkeur heeft omdat daarmee een betere aansluiting op de snelweg ontstaat. De huidige minder veilige en verouderde aansluiting in Arnemuiden komt dan te vervallen. RWS geeft aan dat deze oplossing de meeste impact heeft op de huidige en toekomstige verkeersintensiteit en het een robuuste variant is voor nu en de toekomst.
RWS is geen ondertekenaar van het projectteam omdat de betrokken gemeenten zelf verantwoordelijk zijn voor het aandragen en betalen van de oplossing. Het gevoel bij RWS is dat zij alleen betrokken worden wanneer er “rumoer” ontstaat en er dan met de vinger wordt gewezen naar hen; RWS is van mening dat de randweg A5 geen oplossing is, maar slechts een verschuiving van het probleem van zuid naar dichter bevolkt noord Arnemuiden (waar alle scholen staan); RWS geeft als tip om Provincie te laten meebetalen omdat er een regionaal probleem ontstaat door de ontwikkeling van Park Veerse Meer. Een sterke lobby Den Haag zou hiervoor nodig zijn. De gesprekken met de Provincie hierover worden ingang gezet.
2. Participatietraject Zowel in de beantwoording van de motie D66 als de bijeenkomst 27 & 30 juni wordt gerefereerd naar het participatietraject en de mogelijkheid aan te melden voor informatie. Voor ons komt dit over als een “afvinklijstje” van alle momenten die geweest zijn. Er is zover bij ons bekend geen tussentijdse rapportage opgesteld of geëvalueerd met alle belanghebbenden. Is het doel van het participatietraject behaald, namelijk draagvlak? Van draagvlak is nog steeds geen sprake omtrent de variant A5. En horen en gehoord worden is ook niet aan de orde. Het toevoegen van 2 varianten, die vooraf al als kansloos betiteld kunnen worden gezien is geen handreiking maar voor de bühne laten zien dat je zogenaamd luistert. In een reactie naar de omgevingsmanager is aangegeven dat aanmelden via email en digitale bijeenkomsten niet wenselijk zijn. Temeer omdat niet alle inwoners digitaal vaardig zijn. Met deze opmerkingen is niets gedaan. De digitale barrière heeft veel mensen buitengesloten. Dit is ons duidelijk geworden uit gesprekken met dorpsgenoten. Je hoort te vaak mensen zeggen, maar je moest je toch aanmelden anders ben je niet welkom… Dat klink niet als participatie. Uit de gesprekken met de dorpsbewoners van Lewedorp komt de aanpak niet overeen met die van Arnemuiden. Als voorbeeld: • • • • •
Overleg met de gemeente Borsele Overleg met stakeholders Rijkswaterstaat en Driestar Geen gesplitste bewonersbijeenkomst maar één bijeenkomst 12 juni Een presentatie vanuit het actiecomité tijdens deze bewonersbijeenkomst Dorpsraad die zich duidelijk iets heeft gedaan met de kritiek en zich als vertegenwoordiger opstelt van de inwoners van Lewedorp
Het standaard antwoord van de omgevingsmanager is: Je kunt mij het gewoon vragen. Als je niet weet dat je kunt vragen stel je dan de juiste vragen? Wat hebben wij gedaan? Wij hebben als actiecomité flyers rondgebracht in Arnemuiden (zie bijlage). Tijdens de Visserijdagen waren wij aanwezig met een stand en hebben we belangstellenden te woord gestaan. Door tekeningen op tafel te leggen konden zij informatie geven over de verschillende varianten en hebben we veel vragen kunnen beantwoorden. Maar we hebben ook veel handtekeningen opgehaald, gericht tegen variant A5!
3. Verkeersanalyse: De verkeersanalyse is getoond aan een select aantal inwoners die aanwezig waren bij de digitale bijeenkomst. Voor ons blijft onduidelijk op welke manier het verkeersmodel is opgebouwd, welke uitgangspunten er zijn gehanteerd en welke metingen zijn uitgevoerd.
We krijgen bijvoorbeeld geen zicht op welke invloed de Jumbo heeft op de belasting van Schuttershof/Nieuwlandseweg. Maar ook wijken de getallen enorm af van eerder uitgevoerde analyses in 2000.
Heeft u als bestuurder de vraag gesteld welke trends er zijn waargenomen: -
wanneer is er overlast, welk type verkeer veroorzaakt de overlast, wat is het aandeel Jumbo, veroorzaakt de streetprint in het asfalt overlast hoeveel ongelukken hebben er plaatsgevonden op deze verkeersroute is het zo druk dat het verkeer lange tijd stilstaat en er file ontstaat
De antwoorden op deze vragen halen wij niet uit de verkeersanalyse en is wel de pijler in dit hele verhaal. Wij missen feiten ter onderbouwing van antwoorden. Algemeenheden en juridische zekerheid voeren de boventoon. Het ontbreken van lokale kennis en kennis over verkeersgedrag ontbreekt. Het detailniveau van de verschillende varianten ontbreekt. Logisch, in een verkennende situatie maar onlogisch wanneer daarmee een keuze gemaakt moet worden voor een investering van meer dan € 40 miljoen met het ontbreken van specifieke kennis. Wederom een onderbouwing dat de investering en de ingreep van variant A5 te groot is voor het onduidelijk probleem Arnemuiden
De grote vraag is: Is het waard om miljoenen uit te geven aan een probleem welke mogelijk geen probleem is of met een andere inrichting opgelost kan worden?
Mogelijk is het uitvoeren van de maatregelen in Schuttershof/Nieuwlandseweg al afdoende. Wat wij opmerken is dat er geen rekening gehouden is met: • • •
Het slopen van de 3 gedateerde huurwoningen Schuttershof → ter verbetering van de kruising Dokstraat/ Schuttershof Het inzetten van het pleintje aan de Noordwal → meer ruimte voor het nemen van verkeersmaatregelen nabij de spoorovergang en vervangen van grijs voor groen Het volledig dichtzetten van de huidige aansluiting vanuit Arnemuiden met de A58 en verkeer via de N57 → Aanpassingen Doeleweg voor toename verkeer
Voor Arnemuiden is de toename van verkeer veroorzaakt door Waterpark Veerse Meer te verwaarlozen. Vanuit de berekening neemt het aantal verkeersbewegingen met 400 st/etm toe. Dat komt neer op nog geen 5%. Onze conclusie is dat voor Arnemuiden een ander probleem met bijbehorende doelstelling speelt. Dit heeft effect op de toepassing van de varianten:
De data voor de verkeersanalyses dateren uit 2012 en 2018. Een deel van deze onderzoeken en metingen zijn verouderd of niet representatief ivm COVID. Waarom geen nieuwe metingen doen of gebruik maken van nieuwe technieken die voorspellend zijn? Als antwoord op vragen over de verkeersanalyse krijgen we van Goudappel dat het een landelijk toegepaste methode is en in gerechtelijke procedures geaccepteerd als middel voor het doorrekenen van verkeerstromen. Maar is dat het doel van een verkeersanalyse? Volgens mij willen we met elkaar de juiste oplossing voor het juiste probleem. De aangeleverde tellingen uit Arnemuiden laten zien dat het geen goede afspiegeling is van de huidige situatie (invloed COVID etc.). De nieuw benodigde tellingen geven wellicht beter beeld, maar dan is een aanvullend onderzoek nodig waar het verkeer heen gaat (op meerdere momenten, hoog & laagseizoen etc.) noodzakelijk. Dus opzoek naar de trend en bepalen hoe groot de overlast is. En niet een theoretisch model! Bij een analyse van de aantallen qua verkeersintensiteit ‘verdwijnt’ er een substantieel aandeel van het verkeer in het eerste deel van de route. Dit suggereert dat een groot deel van de weggebruikers niet naar het park gaat. Bijvoorbeeld tussen Nieuwlandseweg en Schuttershof. Hiervoor zijn intensiteitsmetingen per wegvak nodig en het is onduidelijk of dit is gedaan.
De max toelaatbare intensiteit van een erftoegangsweg (ETW) is 6000 voertuigbewegingen per etmaal. De intensiteiten gemeten en voorspeld voor Nieuwlandseweg en Schuttershof geven relatief kleine overschrijding aan van dit getal. Daarnaast heeft deze weg echter een functie als, gebiedsontsluitingsweg (GOW). Dan zouden er meer verkeersbewegingen als norm worden gehanteerd. Hoe bepalend is dit voor het nemen van maatregelen van ca. € 40 milj? Het is voor ons onduidelijk of de verkeersanalyse rekening houdt met opgedeelde verkeersstromen, dus per aftakking. Deze vraag sluit aan bij de onduidelijkheid over de Jumbo. Een heldere verklaring voor de modelmatige verkeersaantallen blijft uit.
4. Omgevingsanalyse: Uit het bestaande kaartje komt naar voren dat de A2 de beste optie is voor zowel Lewedorp als Arnemuiden en ook de beste oplossing is op langere termijn 10 jaar. Vanuit de eerder opgeleverde adviezen is de doelstelling een robuuste oplossing voor de huidige problemen evenals de toekomstige ontwikkelingen. Waarbij de dorpskernen worden ontlast. Wil je voldoen aan deze doelstelling dan blijven de varianten A2, A3 en A4b over. In de omgevingsanalyses zijn omgevingsfactoren niet meegenomen in de afweging. Hierdoor zijn de risico’s met bijbehorende kosten niet in beeld. Wij zijn van mening dat op basis van al deze openstaande punten het niet mogelijk is een onderbouwd advies en uiteindelijk de juiste keuze te maken. De bijbehorende raming is gebaseerd op onvoldoende informatie. De harde woorden van de verkeersdeskundige was dat Arnemuiden het probleem zelf zou hebben veroorzaakt door de groei van de bevolking en dat het nieuwe park maar slechts 5% toename zou betekenen. De bewering omtrent de groei van de bevolking staat haaks op de groeicijfers van het CBS.
Bron : https://allecijfers.nl/woonplaats/arnemuiden/
Middelburg, 10 september 2024. Onderwerp: Pleidooi positieve uitslag project molen Sint Laurens.
Geacht College, geachte wethouder Smit, geachte raadsleden,
Al jaren volgt de Stichting Vrienden van Middelburg de ontwikkelingen rondom de toekomst van de molen De Hoop in Sint Laurens. Als bestuur steunen wij niet alleen het burgerinitiatief van de dorpsvereniging Sint Laurens om de molen in ere te herstellen; ook het initiatief vanuit de raad om voor de restauratie / reconstructie van molen De Hoop in Sint Laurens een omgevingsvergunning te verlenen steunt het bestuur van harte. Daarom pleiten we ervoor om de nodige 1,5 miljoen euro, die nodig is om het project molen De Hoop tot een success te laten maken, over te maken aan de projectgroep. Wij ondersteunen de actie van de raad en wethouder Smit om in de eerste plaats in gesprek te blijven met de initiatiefnemers van het molenproject en het advies van de Rijksdienst voor Cultureel Erfgoed zoals het er nu ligt niet te volgen. Het zijn de burgers die moeten laten zien dat hun project kans van slagen heeft. Geef hen het vertrouwen dit uit te voeren. Desnoods met toetsmomenten tijdens het project. Pas dan staat u als bestuurder en als volksvertegenwoordiger dicht bij de vragende burger. Op die manier toont u een goed bestuurder en raadslid. Open desnoods de gesprekken met het RCE en overtuig hen van uw gelijk. Wij als Vrienden van Middelburg ondersteunen het geweldige resultaat tot nu toe. Alleen het laatste zetje om tot realisatie te komen van een prachtige molen is aan u.
Tot slot wil ik wethouder Smit citeren toen hij bij het afscheid van scheidend adviserend ARK-lid Wytze Patijn de door hem geschreven Een Nieuwe Nota Ruimtelijke Kwaliteit ontving: “ …dat dat stuk goed gebruikt gaat worden om een nieuwe Nota Ruimtelijke Kwaliteit in Middelburg het licht te laten zien.” Het bestuur hoopt dat het project Molen De Hoop in alle glorie kan worden uitgevoerd. Met vriendelijke groet, Namens het bestuur, Th.A.M. Rietveld
Stichting Vrienden van Middelburg Laan der Verenigde Naties 7 4334ES MIDDELBURG info@vriendenvanmiddelburg.nl Middelburg, 10 september 2024. Onderwerp: Pleidooi positieve uitslag project molen Sint Laurens.
Geacht College, geachte wethouder Smit, geachte raadsleden,
Al jaren volgt de Stichting Vrienden van Middelburg de ontwikkelingen rondom de toekomst van de molen De Hoop in Sint Laurens. Als bestuur steunen wij niet alleen het burgerinitiatief van de dorpsvereniging Sint Laurens om de molen in ere te herstellen; ook het initiatief vanuit de raad om voor de restauratie / reconstructie van molen De Hoop in Sint Laurens een omgevingsvergunning te verlenen steunt het bestuur van harte. Daarom pleiten we ervoor om de nodige 1,5 miljoen euro, die nodig is om het project molen De Hoop tot een success te laten maken, over te maken aan de projectgroep. Wij ondersteunen de actie van de raad en wethouder Smit om in de eerste plaats in gesprek te blijven met de initiatiefnemers van het molenproject en het advies van de Rijksdienst voor Cultureel Erfgoed zoals het er nu ligt niet te volgen. Het zijn de burgers die moeten laten zien dat hun project kans van slagen heeft. Geef hen het vertrouwen dit uit te voeren. Desnoods met toetsmomenten tijdens het project. Pas dan staat u als bestuurder en als volksvertegenwoordiger dicht bij de vragende burger. Op die manier toont u een goed bestuurder en raadslid. Open desnoods de gesprekken met het RCE en overtuig hen van uw gelijk. Wij als Vrienden van Middelburg ondersteunen het geweldige resultaat tot nu toe. Alleen het laatste zetje om tot realisatie te komen van een prachtige molen is aan u.
Tot slot wil ik wethouder Smit citeren toen hij bij het afscheid van scheidend adviserend ARK-lid Wytze Patijn de door hem geschreven Een Nieuwe Nota Ruimtelijke Kwaliteit ontving: “ …dat dat stuk goed gebruikt gaat worden om een nieuwe Nota Ruimtelijke Kwaliteit in Middelburg het licht te laten zien.” Het bestuur hoopt dat het project Molen De Hoop in alle glorie kan worden uitgevoerd. Met vriendelijke groet, Namens het bestuur, Th.A.M. Rietveld
https://www.vriendenvanmiddelburg.nl
Ap J.H.G. Cloosterman
versie 2
6 September 2024
Waterdamp, dat vrijkomt bij verbranding van waterstof veroorzaakt meer opwarming. CO2: not guilty
1937
e atmosfeer kan meer waterdamp opnemen
waterstof
Een belangrijke oorzaak van de aardse opwarming is de grote hoeveelheid waterdamp in de atmosfeer, stelt het KNMI. Deze waterdamp werkt als een broeikasgas.
Waterdamp als broeikasgas
Waterdamp is het meest voorkomende broeikasgas in de atmosfeer, zowel qua gewicht als qua volume. Waterdamp is voor 90% als broeikasgas verantwoordelijk voor de opwarming van de lucht.
Pagina 1 van 14
Ap J.H.G. Cloosterman
versie 2
6 September 2024
Warme lucht kan meer vocht bevatten dan koude lucht. e hoeveelheid waterdamp, die de lucht kan bevatten neemt met 7% toe bij elke graad temperatuurstijging. In onderstaande figuur is aangegeven hoe groot de verschillen in gehaltes van waterdamp (uitgedrukt in grammen water per m³ lucht) in onze atmosfeer kunnen zijn bij verschillende lucht temperaturen.
emperatuurverschillen in het ederlandse klimaat
e gehaltes aan waterdamp in onze lucht kunnen
een factor
verschillen.
Bij het ontbreken van waterdamp in de lucht is het kleine beetje CO2 (0,042%) nauwelijks in staat om de warmte na het ondergaan van de Zon vast te houden. Het praktische voorbeeld doet zich voor in de woestijn (de lucht bevat nauwelijks waterdamp, maar wel CO2), waar het overdag zo’n 45°C kan zijn en de temperatuur ’s avonds al vlot onder 0°C kan worden. Het vasthouden van warmte werkt dus niet door de afwezigheid van vocht in de atmosfeer en de aanwezigheid van CO2 heeft ook geen effect. Vergeleken met andere broeikasgassen blijft waterdamp slechts kort in de atmosfeer voordat het condenseert. Een CO2 molecuul verblijft gemiddeld 100 jaar in de atmosfeer. Als de lucht verzadigd is met vocht zal het overschot aan waterdamp condenseren en binnen een week uitregenen. Warmere lucht kan meer vocht vasthouden. e toename van waterdamp in de atmosfeer draagt dus op die manier bij aan nog meer opwarming: het versterkt het broeikasgaseffect. Pagina 2 van 14
Ap J.H.G. Cloosterman
versie 2
6 September 2024
Van de 33° C temperatuurverhoging van de troposfeer in het verre verleden als gevolg van het broeikaseffect komt ruwweg 21° C voor rekening van waterdamp. aarmee heeft de gemiddelde aardtemperatuur een leefbaar niveau van gemiddeld 15⁰C bereikt. e hoeveelheid waterdamp in het klimaatsysteem wordt vooral gestuurd door de oppervlaktemperatuur van de oceanen en de luchttemperatuur. it staat ook bekend als de wet van Clausius-Clapeyron.
Relatieve vochtigheid
e relatieve vochtigheid is de verhouding van de hoeveelheid waterdamp (in procenten) die de lucht bevat tot zou kunnen bevatten bij die temperatuur. Een waarde van 100% wijst op een maximale aanwezige hoeveelheid waterdamp. e lucht is dan verzadigd.
Hierboven een grafiek met de zgn. dauwpunt lijn, die voor elke temperatuur het maximale gehalte aan waterdamp aangeeft. Stel we hebben een hoeveelheid lucht met een temperatuur van 30oC en een vochtgehalte van 10 g/m³. Koel die lucht af tot ongeveer 11oC en de relatieve vochtigheid wordt 100%. Koel ietsje verder af en er ontstaat nevel (condens). In deze grafiek zijn ook de gegevens van 30 augustus 2024 ingebracht:
Pagina 3 van 14
Ap J.H.G. Cloosterman
Minimum Maximum
versie 2
Temperatuur ⁰C 12,9 22,8
6 September 2024
Rel vochtigheid in % 43 98
auwpunt in ⁰C 0,35 22,23
Zie grafiek A B
e grote verschillen per dag in relatieve vochtigheid betekenen dus ook grote verschillen in de broeikaswerking door waterdamp. Overdag met zonneschijn vindt het grootste broeikaseffect door waterdamp plaats (de atmosfeer bevat veel waterdamp). Als het ’s avonds of ’s nachts warm blijft is het de bewolking die de warmte uitstraling verhindert. Bij een heldere hemel kan het flink afkoelen. H
b
j v b
v p p
Het zonlicht, dat de Aarde beschijnt bestaat uit golflengtes tussen 0,4 en 0,8 μm. eze warmte wordt door de Aarde geabsorbeerd en vervolgens over een breed golflengte gebied uitgestraald. e opstijgende warmte passeert verschillende gassen, zoals waterdamp, kooldioxide en methaan. In onderstaande afbeelding is het absorptievermogen per gas aangegeven. it zijn de donkergrijze vlakken. uidelijk zichtbaar is dat waterdamp (H2O) over een breed spectrum veel warmtestraling absorbeert, terwijl CO2 voornamelijk bij 15 μm sterk absorbeert.
Straling is het uitzenden van energie als golven. Golflengte (wavelength) is de afstand tussen twee pieken. e golflengte wordt uitgedrukt in micrometer m (mhu) 1 miljoenste meter.
Pagina 4 van 14
Ap J.H.G. Cloosterman
versie 2
6 September 2024
Men heeft met infraroodmeters de IR-golflengte van 15 μm gemeten bij het uittreden van de aardse bodem en met behulp van satellieten is 15 μm bij het intreden van de ruimte gemeten. Feldman et al (Nature 2015) constateerden dat het overgrote deel van deze 15 μm bij het intreden van de ruimte niet meer werd teruggevonden. e metingen vonden plaats bij een atmosferisch CO2 gehalte van 380 ppm. Het huidige CO2 gehalte is nu 423 ppm. (423 ppm parts per million 0,042 %). at betekent dus, dat de gemiddelde hoeveelheid 15 μm straling vanuit de Aarde al praktisch geheel is geabsorbeerd door 380 ppm CO2 en dat dus meer CO2 nauwelijks effect meer heeft. Omdat de band rond 15 µm vrijwel verzadigd is, zal een stijgend CO2 gehalte slechts een kleine stijging van absorptie veroorzaken in de smalle banden van 2,6 en 4,2 µm.
W
pp
u
Het is onvoorstelbaar hoeveel waterdamp er in onze atmosfeer wordt ingebracht. Al eerder is er vermeld, dat de hoeveelheid ingebrachte waterdamp binnen een week verdwijnt, maar van de andere kant elk uur van de dag weer wordt aangevuld. Ik geef u onderstaand de bronnen en wat bijbehorende hoeveelheden: •
Verdamping uit oceanen, zeeën, rivieren, meren, kanalen, geisers, bossen en regen. Geen idee hoeveel, maar wel veel;
•
Verbranding van fossiele aardolie. e samenstelling van ruwe olie of crude verschilt per soort, maar kan meer dan honderd verschillende soorten koolwaterstoffen bevatten: e algemene chemische formule is: CnH2n+2, waarbij n kan variëren tussen 1 en 20. Een voorbeeld bij een component n 10: 2 C10 H22 + 31 O2 20 CO2 + 22 H2O Verbranding van 1 kg aardolie geeft: 1/284 x 396 1,4 kg water. Wereldwijd aardolie verbruik per dag in 2023: 2,2 miljoen vaten. 1 vat bevat 159 olie 159 x 0,85 135 kg. Per dag is dit: 135 x 2200.000 297.000.000 kg. Per dag komt er dus minstens 297.000.000 x 1,4 415 miljoen kg waterdamp vrij.
Pagina 5 van 14
Ap J.H.G. Cloosterman
versie 2
6 September 2024
e hoeveelheid CO2 die bij het verbranden van 297.000.000 kg aardolie per dag vrijkomt: 1/284 x 880 x 297.000.000 920,7 miljoen kg. •
Verbranding van aardgas. Wereldwijd aardgasverbruik per dag in 2023: 112.235.900 m³. 1 m³ gas weegt 0,829 kg. Per dag: 93.043.561 kg. CH4 + 2O2 CO2 + 2H2O Verbranding van 1kg aardgas geeft 1/16 x 36 2,25 kg water. Per dag komt er dus: 2,25 x 93.043.561 209 miljoen kg waterdamp vrij. e hoeveelheid CO2 die bij het verbranden van 93.043.561 kg aardgas per dag vrijkomt: 1/16 x 44 x 93.043.561 255 miljoen kg.
• Bij het dagelijks verbruik van aardolie en aardgas komt er 624 miljoen kg H2O-damp en 1175 miljoen kg CO2 vrij.
Het IPCC en de regeringen zaaien paniek en komen met desastreuze maatregelen tegen (het niet meer werkende) CO2, maar gaan volledig voorbij aan de hoeveelheid vrijkomende waterdamp, welke een veel grotere impact heeft als broeikasgas op de opwarming van de Aarde. •
Transpireren en uitademen van mensen. e vochtopname door de mens vindt plaats met vloeibaar water. Gemiddeld is dit 2,5 liter. Het afscheiden van water vindt plaats via urineren en transpireren. Bij het uitademen gebeurt dit met waterdamp. e mens ademt per dag 800 ml 0,8 kg waterdamp uit. e mens ademt per dag 12.000 liter lucht in met een vochtgehalte van 2%, dit is 240 kg. e mens voegt dus per dag door uitademen 0,8 kg aan waterdamp toe. Het aantal mensen in 2024: 7 miljard. oor het totaal aantal mensen komt er per dag 0,8 x 7 miljard 5, miljard kg waterdamp vrij. In een koude omgeving zal deze waterdamp snel condenseren. Onbekend is de hoeveelheid waterdamp die hiervan nog in de atmosfeer achterblijft en dus als broeikasgas bijdraagt aan de aardse opwarming. Ik verwacht, dat dit een verwaarloosbaar effect heeft. Pagina 6 van 14
Ap J.H.G. Cloosterman
versie 2
6 September 2024
e hoeveelheid CO2 die alle mensen per dag uitademen is 7 miljard kg. eze CO2 ontstaat door vertering van plantaardig en/of dierlijk voedsel binnen het menselijk lichaam. Planten hebben voor hun groei CO2 uit de atmosfeer hiervoor gebruikt. e menselijke longen brengen deze CO2 weer terug in de atmosfeer en dat betekent, dat er geen sprake is van een atmosferische CO2 toename door de menselijke uitademing. atzelfde geldt voor zoogdieren die plantaardig of dierlijk voedsel eten. e hoeveelheid CO2 in onze atmosfeer is 0,042%, terwijl waterdamp, in zijn verschillende vormen, varieert van 0% tot 4% van de atmosfeer. Het grootste deel van het broeikaseffect wordt veroorzaakt door waterdamp als gevolg van de overvloedige aanwezigheid ervan in de atmosfeer. Water is goed voor ongeveer 90% van het broeikaseffect.
M
CO2 v u jk p
z
k
Enkele wetenschappers aan het woord: e Amerikaanse natuurkundige prof. dr. William Happer Een verdubbeling van de CO2-concentratie in de lucht heeft maar een miniem effect heeft op de aardse opwarming. atuurwetenschapper prof. dr. William van Wijngaarden Toenemende concentraties van CO2 in de atmosfeer zullen slechts een minimaal effect hebben op stijgende temperaturen en extremer weer, omdat het broeikasgas al ‘verzadigd’ is. r. ir. Frans van den Beemt (fysicus): Zelfs een verdubbeling van het CO2 gehalte in onze atmosfeer heeft geen effect op de opwarming of afkoeling van de Aarde. Prof. dr. Hermann Harde (Helmut Schmidt University, Hamburg): Over de afgelopen eeuw is de gemiddelde temperatuurverhoging van de Pagina 7 van 14
Ap J.H.G. Cloosterman
versie 2
6 September 2024
Aarde onder invloed van CO2 met 0,3⁰C toegenomen. Aangezien slechts ongeveer 15% van de wereldwijde CO2-toename van antropogene (menselijke) oorsprong is, blijft slechts 15% van 0,3°C, d.w.z. minder dan 0,05°C over, wat kan worden toegeschreven aan de mens. Em. prof. dr. Wim Witteman e absorptie van thermische emissie uit de Aarde door CO2 vindt plaats op golflengten rond 15,5 en 4,3 micron. e absorptie is beperkt tot smalle frequentiegebieden. Ongeveer minder dan 10% van de infraroodflux die binnen de absorptiebanden van CO2 valt, zal worden geabsorbeerd. Wijlen prof. Freeman
yson
e voordelen van extra CO2 wegen op tegen de eventuele negatieve effecten. In veel opzichten is het verhoogde kooldioxide in de atmosfeer gunstig en dat het de biologische groei, landbouwopbrengsten en de kwaliteit van de bossen verhoogt. Prof.dr.ir. Guus Berkhout en wijlen prof.dr.ir.
ick
hoenes
Het bewijs van de onjuistheid van de IPCC-klimaatmodellen:
Pagina 8 van 14
Ap J.H.G. Cloosterman
versie 2
6 September 2024
Geoloog prof. dr.
avid Archibald
ij de huidige concentratie van 2 ppm heeft elke ppm CO 2 verhoging slechts een temperatuurstijging van , C tot gevolg. Op
v
K A
p j
v v
evel 2024
2 CO2
2
v f v
k u.
Aardgasleidingen gebruiken voor waterstof. Waterstof heeft zulke afwijkende fysische en chemische eigenschappen vergeleken met aardgas (dat hoofdzakelijk bestaat uit methaan) dat dit grote gevolgen heeft voor de veiligheid, de hoeveelheid energie die kan worden vervoerd, het klimaat en de kosten.
e waterstofvlam is bijna kleurloos en het is dus slecht zichtbaar en dat kan risico’s met zich meebrengen. Waterstofmoleculen zijn kleiner en waterstofgas is explosiever dan aardgas.
Pagina 9 van 14
42
Ap J.H.G. Cloosterman
versie 2
6 September 2024
Aardgasleidingen zijn van staal gemaakt. Het waterstofmolecuul is het kleinste molecuul dat er bestaat en kan daardoor het staal binnendringen. aar zorgt het voor haarscheurtjes die optreden door langdurige wisselende belasting (vermoeiing) en die daardoor sneller groeien. Er is een omvangrijke studie gemaakt: HyWay 27, die onder de coördinatie van het ministerie van Economische Zaken en Klimaat (tegenwoordig Klimaat en Groene Groei) is uitgevoerd. Het onderzoek in HyWay 27 toont aan dat het bestaande aardgasnet veilig kan worden ingezet voor het transport van waterstof. Leverancier de Gasunie conformeert zich aan de resultaten van dit onderzoek. e reactie van dr. ir. Friso Sikkema: Waterstof is chemisch gezien een nachtmerrie om mee te werken. Het dringt door in metalen, waardoor ze broos worden (dus je hebt speciale legeringen nodig), het is erg moeilijk te comprimeren (met een zeer lage dichtheid) en het is explosief in een bijna belachelijk bereik van concentraties. Ik zou nooit een centrale verwarming in huis willen hebben, gevoed door waterstof - veel te gevaarlijk. Laten we hopen dat er in de EU naar serieuze scheikundigen en natuurkundigen wordt geluisterd. In de jaren ’70 ben ik bedrijfsleider geweest van een bedrijf in de Botlek waar plantaardige oliën, met waterstofgas en nikkel als katalysator, werden gehard tot vetten met een smeltpunt 36-38⁰C.
it gebeurde in autoclaven met een inhoud van 12.000 liter onder een druk van 2 bar. Bij AKZO chemie, de overbuurman, werd via elektrolyse groene waterstof geproduceerd en via een ondergrondse pijpleiding naar ons bedrijf getransporteerd. Superstrenge veiligheidsmaatregelen waren een must! Elektriciteitscentrales op waterstof. Groene waterstof wordt door elektrolyse uit water gemaakt en hiervoor is elektriciteit nodig. Rendement 75%. Vervolgens wordt dit waterstof in centrales gebruikt om elektriciteit op te wekken. Het rendement hiervan is 55%. Totale rendement: 40%. at betekent, dat we per kilowattuur eindverbruik minimaal dubbel zo duur uit zijn dan bij gebruik van aardgas. Vrijkomende waterdamp bij gebruik van aardgas en waterstofgas voor verwarming en motorisch transport. CH4 + 2O2 --> 2H2O + CO2. Pagina 10 van 14
Ap J.H.G. Cloosterman
versie 2
6 September 2024
Er is 3x zoveel waterstof nodig voor dezelfde energie opbrengst: 3x2H2 + 3O2 --> 3x2H2O. Bij de verbranding van aardgas komt CO2 vrij, maar dat heeft nauwelijks als broeikasgas nog effect. Bij de verbranding van waterstof komt geen CO2 vrij. aar staat tegenover dat bij de verbranding van de driemaal zo grote hoeveelheid waterstof 3x zoveel waterdamp vrijkomt en waterdamp is een sterk broeikasgas. it geldt voor de onderste regionen van de troposfeer. Grote passagiersvliegtuigen vliegen in de stratosfeer bij temperaturen van -50⁰C. Als deze vliegtuigen op waterstof zouden gaan vliegen om CO2 uitstoot te vermijden dan komt er veel meer waterdamp vrij welke uiteindelijk condenseert tot kleine ijskristallen en daarmee het zonlicht reflecteren en dat kan tot een ongecontroleerde aardse afkoeling leiden. Conclusie: Vanwege de milieu vervuiling door fossiele brandstoffen (kolen, hout en olie) is het verstandig om hiermee op termijn te stoppen. Maar haastige spoed is zelden goed en dus moet er een stappenplan zijn waarbij de fossiele afbouw in overeenstemming is met de opbouw van kerncentrales. Belangrijk is om te stoppen met het niet werkende Green eal miljarden project, waardoor veel geld vrijkomt om overheidstekorten te dekken. Twee miljoen Nederlanders hebben acute financiële zorgen, aldus WNL (2 september 2024). e EU begroting voor Green eal is 0,6 biljoen Euro.
us: Stoppen met het beleid van een netto nul CO2 in 2050; Vermindering in gebruik van kolen, biomassa en olie; Energie opwekking met kerncentrales; Aardgas blijven gebruiken; Stoppen met windturbines; Stoppen met ondergrondse opslag van CO2; Geen dure nutteloze CO2 stofzuiger (https://www.telegraaf.nl/financieel/864782760/ruim-15-miljoengroeigeld-voor-nederlandse-co2-stofzuiger); Stoppen met CO2 heffingen; Intensief onderzoek naar de echte waarheid betreffende de invloed van CO2 en H2O als broeikasgas. Nederland heeft minstens 15 kerncentrales (80 jaar operatief) nodig om te kunnen stoppen met fossiele brandstoffen en windturbines (over 20 à 25 Pagina 11 van 14
Ap J.H.G. Cloosterman
versie 2
6 September 2024
jaar zijn ze aan vervanging toe). Een zeer groot probleem is nog niet opgelost: Hoe afstand te doen van olie bij het onmisbare gebruik van benzine, kerosine, smeerolie, kunststoffen, etc. Kernenergie is een must, maar is nog niet zonder (milieu)technische problemen * Kernafval; * Waar de kerncentrales te plaatsen; * Enorm veel vrijkomende waterdamp uit koeltorens:
Bron: Shutterstock
T
Er bestaan twee grote verschillen van mening over de belangrijkste oorzaak van de aardse opwarming:
CO2 ?
en/of
H 2O ?
Een oorzaak is absoluut zeker:
e Zon
Pagina 12 van 14
Ap J.H.G. Cloosterman
versie 2
6 September 2024
T.o.v. het 30 jaar gemiddelde van 1991 tot 2020 is de aardse temperatuur in de afgelopen twee jaar met maar liefst 0,8⁰C gestegen. Onderstaande grafiek geeft een beeld van het aantal zonnevlekken op de Zon. Het aantal zonnevlekken is een maat voor de activiteit van de Zon. Hoe meer, hoe actiever.