24-118 Bijlage 1. Ingekomen stukken MZ

Zo, nu heb ik een heleboel slecht nieuws over u uitgeworpen. Maar dan komt het goede nieuws. Door goddelijk ingrijpen komt er een nieuwe wereld waarin iedereen genoeg heeft en heel oud wordt. Kindersterfte is dan een zeldzaamheid. Wat is namelijk het geval..? Net als in deze wereld de situatie onhoudbaar dreigt te worden, zal er echter allereerst een allermerkwaardigst fenomeen plaatsgrijpen. En dat is de Opname. Misschien kent u die term nog niet, dan zal ik u ermee bekend maken. De Opname ( Eng : rapture ) zal een wereldwijd verschijnsel zijn waarin alle gelovige en trouwe christenen in een klap van deze wereld worden weggenomen..! Ja, ze worden in een ondeelbaar ogenblik weggerukt… De bijbel spreekt daarvan in de brieven van Paulus onder andere, in het tweede deel van de bijbel. Dat zal natuurlijk een enorme schok zijn voor de achterblijvers. Misschien hoort u daar wel bij, of uw ( klein- ) kinderen, als het nog even duurt. Om te beginnen zullen wellicht alle rijdende en vliegende voertuigen van alle gelovige chauffeurs en piloten verongelukken. Daarbij komen vele mensen om of raken gewond. Er zal dus sprake zijn van een abrupte noodtoestand, als dat gebeurt. Na enkele dagen zal de discussie losbarsten over wat er nu precies gebeurd is. Sommigen zullen smalend zeggen dat de individuen die weg zijn, toch al niet zulke voorbeeldige staatsburgers waren.

Voor een deel hebben ze daar gelijk in, in zoverre dat ware christenen steeds meer gehaat zullen worden om hun overtuigingen die steeds haakser zullen gaan staan op een libertaire samenleving. De boodschap van de bijbel botst nu al steeds meer met het moderne levensgevoel, daar zullen we maar niet omheen draaien. Seks is in de bijbel beperkt tot een man en een vrouw in een huwelijksverband. Maar die zienswijze is hopeloos verouderd.

Dus ja, sommigen zullen zeggen dat buitenaardse wezens de opgenomenen hebben ontvoerd. Dan zitten ze er niet zo ver naast, want G-d zal de gelovigen via de Opname tot zich nemen in zijn paradijs. Je kunt wel raden dat de stemming na de Opname er niet beter op zal worden. Sommigen zullen radeloos zijn, angst zal velen beklemmen en veel goede mensen zullen er niet meer zijn. Alleen de humanisten die volgens hun geweten nauwgezet zullen leven, zullen nog een ankerpunt vormen in die tijd. Wat er zal gaan gebeuren is dit : men zal roepen om een wereldregering en om een sterke man, die de problemen van de aarde aankan. Welnu, op dat tijdstip, kort na de Opname, wordt inderdaad een sterke man op het schild gehesen, die belooft de wereld te redden. Oorlogen zal hij in eerste instantie weten te beëindigen en zelfs het conflict van Israël en zijn buren zal bijgelegd worden. Tekenen en wonderen zal hij doen, zodat velen misleid worden. De joden mogen dan op het tempelplein in Jeruzalem de derde tempel bouwen… De bijbel noemt deze man de antichrist. Dat woord kent u wel, dat is de man die zich zal voordoen als de Christus, de verlosser, maar dat in wezen niet is. Integendeel, hij wordt geïnspireerd door de duivel, zoals we ondermeer in het laatste bijbelboek lezen.

Er komt ook een valse profeet aan, die een beeld van de antichrist in de tempel zal plaatsen en iedereen zal dwingen dat te aanbidden. Dan zijn we al een paar jaar verder in deze periode na de Opname die zeven jaar zal duren en geen jaar langer of korter. Wie dan nog Christus wil volgen, zoals de velen die door de Opname de ogen zijn opengegaan, zal zijn geloof op moeten geven of zal worden gedood..! Zo ernstig is de vervolging tegen de christenen die dan zal losbarsten. Om hun hachje te redden, zullen sommigen meespelen met de antichrist en het veelgenoemde teken van het beest aannemen. U kent dat wel, dat is het getal 666 dat op je voorhoofd of je rechterhand zal worden ingebracht. Zonder dat teken zul je niets kunnen kopen of verkopen. Wie dat teken niet aanneemt, kan geen enkele betaling meer doen en zal dus verhongeren of het wijde veld in vluchten op zoek naar wat te eten. Dat is geen prettig vooruitzicht. Het is in ieder geval heel verstandig om het teken van het beest ( de antichrist wordt zo in de bijbel genoemd niet aan te nemen. Zeg het aan uw kinderen en kleinkinderen, aan uw neefjes en nichtjes. Want als je dat teken eenmaal hebt aangenomen, kun je niet in de hemel komen en zul je de eeuwigheid moeten doorbrengen ver van G-d in de diepste duisternis.

Dan is het alternatief beter : je kunt beter even pijn lijden en dit aardse leven neerleggen en voor altijd in de toestand der gelukzaligen komen, bij Jezus. Dus : wie dit leest is gewaarschuwd. Neem niet het teken van de antichrist aan. Ik herhaal : niet. Dit is mijn plicht als christen om alle mensen op het hart te binden niet zonder Jezus dit leven te verlaten. Een gewaarschuwde man of vrouw telt voor twee. B I B L E Best information before leaving earth, zeggen de Engelsen. De wereld zal in deze periode, die de Grote Verdrukking wordt genoemd, geteisterd worden door de straffen van G-d : oorlogen, aardbevingen, hagel, vuur, besmet water, vreselijke monsters, zullen de mensheid kwellen en voor meer dan de helft wegvagen zelfs..

En waar ze dan blijven na dit leven is zeer de vraag, hemel of hel..? Nu, als u zo lang hebt doorgelezen, feliciteer ik u. U hebt de weg gehoord, waarlangs redding is en die uitzicht biedt op blijvend geluk. Futurologen vertellen u dit niet. Hoe het met de antichrist en deze bestaande orde afloopt..? Dat kunt u lezen in het laatste bijbelboek hoofdstuk 19 en 20. Jezus zal neerdalen uit de hemel en de vijanden overwinnen. Wij noemen dat de wederkomst van Jezus en dat is het gebed van de kerk : Heer Jezus, kom haastig… Daarna komt er duizend jaar vrede, de Nieuwe Wereld. Oorlog en honger zal er niet meer zijn, de duivel is gebonden dus die kan de boel niet meer verzieken. Het kwaad wordt alom bestraft voorzover dat er nog is en veel zieken zullen er niet zijn. Er zal geluk en vrede heersen, iets waar de mens intuïtief altijd al naar heeft uitgezien, een betere wereld. De mensen die opgenomen zijn, zullen dan meeregeren. Wat daarna weer volgt, daar besluit de bijbel mee, dat is een nieuwe hemel en een nieuwe aarde. Dit lijkt me een goed moment om even halt te houden, en G-d de Vader aan te roepen. Dat doe ik als volgt : Vader in de hemel, U hebt ons gemaakt en u willen wij toebehoren. Wij geloven dat er bij U een gelukzalig einde is voor ieder die in Jezus gelooft.

In Jezus geloven betekent : ja, ik geloof dat Christus aan het kruis is gestorven om mijn verkeerde Dingen te boeten. Ik neem dit cadeau van redding van mijn verkeerde dingen en gedachten in dank aan. Ik vertrouw Jezus de leiding van mijn leven voortaan toe. U bent de leraar, ik ben de leerling. Amen. Als u dit kunt nazeggen, bent u een nieuw leven begonnen. Welkom in G-ds huisgezin… Als u hierover nog twijfels heeft : geen man overboord, Keulen is ook niet in één dag gebouwd, luidt het spreekwoord immers. Of was het Rome..? Afijn, de bedoeling is duidelijk. Bovendien : sommigen van u zullen beslist vragen hebben zoals : a. Hoe betrouwbaar is de bijbel..? b. Als G-d liefde is, waarom was er dan Auschwitz..? c. Vroeger zijn mijn ( groot- ) ouders met pijn en ruzie uit de kerk gestapt. Christenen zijn niet allemaal liefdevol, merkten ze. Ad a. Hoe betrouwbaar is de bijbel..? Ik kreeg de idee voor het eerst eens kunstmatige intelligentie te raadplegen en hieronder, in cursieve letters, het resultaat. Steeds zal ik aanvullend commentaar geven. Dus eerst over de betrouwbaarheid van de bijbel :

De betrouwbaarheid van de Bijbel is een onderwerp dat al lange tijd onderwerp van discussie is en afhangt van iemands geloofsovertuigingen, theologische standpunten en wetenschappelijke benaderingen.

Voor gelovigen wordt de Bijbel beschouwd als het heilige geschrift en het geïnspireerde woord van G-d. Anderen, zoals seculiere wetenschappers, kunnen de Bijbel als een historisch of literair document beschouwen, en ze kunnen verschillende opvattingen hebben van de nauwkeurigheid van specifieke gebeurtenissen of passages. Het is belangrijk om te erkennen dat de Bijbel uit verschillende boeken bestaat, geschreven door verschillende auteurs over een periode van vele eeuwen. Deze boeken omvatten verschillende literaire genres, zoals geschiedenis, poëzie, profetie en brieven. Daarom kan de vraag naar de betrouwbaarheid van de Bijbel niet als een eenvoudig ja of nee worden beantwoord, omdat het afhangt van welk deel van de Bijbel wordt bedoeld en vanuit welk perspectief. Sommige gelovigen beschouwen de Bijbel als inherent onfeilbaar, terwijl anderen een meer symbolische of allegorische ( zinnebeeldige ) interpretatie toepassen op bepaalde passages. Wetenschappers en historici kunnen kritisch kijken naar de historische nauwkeurigheid van specifieke gebeurtenissen in de Bijbel op basis van beschikbaar bewijsmateriaal. Het is altijd nuttig om verschillende perspectieven en bronnen te overwegen en zelf onderzoek te doen als je geïnteresseerd bent in het begrijpen van de betrouwbaarheid van de Bijbel.

Het is ook belangrijk om respectvol te zijn ten opzichte van de overtuigingen van anderen, omdat dit een zeer persoonlijk en gevoelig onderwerp kan zijn. Tot zover de beantwoording van de vraag naar de betrouwbaarheid van de bijbel volgens kunstmatige intelligentie. Dit zijn weer mijn woorden, we houden AI en mijn tekst zorgvuldig gescheiden zodat u weet wie wat wanneer zegt. Het antwoord van AI is zeker weer diplomatiek en niet zoveel zeggend. Maar het is toch aardig wat de computer opdiept. Ondermeer dat tientallen schrijvers over een periode van ongeveer 1500 jaar allemaal instemmen met de waarheid van de geschiedenis van Israël en het verloop van het evangelie. Archeologische vondsten hebben de betrouwbaarheid van de bijbel al in vele gevallen bevestigd. De bijbel is geïnspireerd, dat betekent ingeblazen, door de Geest van G-d. Mensen hebben hun best gedaan G-ds stem te verstaan en te noteren. Kopiïsten hebben hun producten getrouw overgeschreven totdat de boekdrukkunst werd uitgevonden halverwege het tweede millennium na

Chr. Aan het eind van de Middeleeuwen gebeurde dat dus, door ene Gutenberg en door ene landgenoot Koster, beiden waarschijnlijk onafhankelijk van elkaar. Vooral vanaf de 1e eeuw is de bijbelverspreiding hard gegaan en het is nu het meest verspreide en gedrukte boek ter wereld. Maar leest u er ook in..? Dat is een tweede vraag. Je kunt de bijbel zien als een brief van een liefhebbend G-d aan jou geschreven. G-d wil dat het goed met je gaat, Hij heeft je geschapen, verschillend van alle andere mensen. Ik heb een tweelingbroer maar ook hij is anders dan ik. In de bijbel staat de weg naar de zaligheid beschreven. De zaligheid is de tijd na je dood waarin je je nergens meer zorgen over hoeft te maken en waarin je geen centje pijn of verdriet meer hebt. Alles is daar volmaakt, alles wordt voor je gedaan, je hoeft niets te doen, het eten moet je misschien zelf nog wel pakken. Maar er is geen vuil of afval in de hemel, dus afwassen hoef je niet, alles blijft schoon. Vraag me niet hoe dat kan, want ik ben net als u een aardse sterveling, die door zijn fantasie en door de bijbelse gegevens zich maar een beperkt beeld van de hemelse zaligheid kan schetsen. Maar dat het er heerlijk zal zijn, een lustoord, dat is duidelijk. Hoe anders als je het leven na dit leven moet doorbrengen zonder G-d. Daar zal het koud en donker zijn en heb je altijd pijn en chagrijn.

De plaats waar de duivel de baas is, daar wil je toch niet zijn..? Kies daarom met je hele hart voor G-d en Jezus, dan ben je veilig tot in alle eeuwigheden. Ik heb dit niet zelf verzonnen, maar dit is mij overgebriefd door de heilige Geest die van G-d komt en je alles vertelt wat je behoort te weten. Hij doet dat door influistering in je gedachten. Daarom is het belangrijk om elke dag even stil te zijn en te vragen : G-d, wilt U alstublieft tot mij spreken..? Je mag je eigen gebeden en wensen uiten, graag zelfs, maar let ook op de antwoorden. Zo, ik ben een beetje afgedwaald van het onderwerp, de betrouwbaarheid van de bijbel. Volgens mij is die heel betrouwbaar, en is veel menselijke wetenschap bedorven. Daar bedoel ik mee dat op biologisch terrein bijvoorbeeld de wetenschap al anderhalve eeuw stilstaat door de misleiding van de evolutietheorie. Er is veel meer geloof voor nodig om daarin te geloven dan in het bericht van het eerste bijbelboek waarin in de eerste paar hoofdstukken over de schepping van de wereld wordt gesproken. Het is duidelijk dat er een geniaal ontwerper is die de hele kosmos en zijn bewoners heeft bedacht, u en ik incluis. Geef hem je leven over… Kom laten we nu overgaan tot de beantwoording van de tweede vraag : Als G-d liefde is, waarom was er dan Auschwitz..? laten we eerst weer AI aan het woord laten, in cursieve letters :

De vraag waarom er kwaad en lijden in de wereld bestaat, vooral in de vorm van gruwelijke gebeurtenissen zoals de Holocaust in Auschwitz, is een diepgaand theologisch en filosofisch vraagstuk. Het is een kwestie die gelovigen en denkers al eeuwenlang bezighoudt en geen eenvoudig antwoord heeft. Theologen hebben verschillende antwoorden en theorieën aangedragen zoals de vrije wil van de mens, de gebrokenheid van de

wereld als gevolg van de zonde en de mysterieuze wegen van G-ds plan die voor ons menselijk begrip verborgen zijn. Voor sommige gelovigen is het idee dat G-d liefde is, ondanks het bestaan van het lijden, een kwestie van het geloof in een hoger plan dat we als mensen niet volledig kunnen begrijpen. Anderen hebben mogelijk hun geloof verloren vanwege de schijnbare tegenstrijdigheid tussen de goedheid van G-d en het lijden in de wereld. Het is belangrijk op te merken dat deze kwestie diep persoonlijk is en voor iedereen anders kan zijn. Sommige mensen vinden troost en betekenis in hun geloof, terwijl andere mensen mogelijk andere manieren zoeken om met het lijden om te gaan, zoals filosofie, psychologie of humanisme. Het is ( kortom ) een complexe en diepgaande kwestie en er bestaat geen eenduidig antwoord dat alle vragen volledig kan bevredigen. Het bespreken van dergelijke vragen vereist een gevoelig begrip voor de diversiteit van overtuigingen en ervaringen. Hier ben ik weer. De kunstmatige intelligentie heeft het over een geloof in een hoger plan. Dat is in zeker opzicht juist. Wat we goed voor ogen dienen te houden is, dat deze wereld niet de wereld is die G-d oorspronkelijk bedoeld heeft. Deze wereld getuigt van een noodsprong die gemaakt moest worden om G-ds eigenlijke plan door te laten gaan.

Zijn echte plan met ons is dat we in ongestoorde liefde en vrede met elkaar zouden kunnen verkeren, en het opperste en blijvende geluk zouden kennen. U bent het vast met me eens als ik zeg dat dit hogere plan niet in deze wereld is terug te vinden als geheel. Oja, er zijn perioden en plaatsen van vrede, liefde en blijdschap. Maar die zijn op aarde nooit ongestoord. Ergernis, verdriet en zorg en leed komen steeds tussenbeide, en nog veel meer nare dingen. Er zijn wel handvatten, bijv. in het geloof en in de psychologie, om daarmee om te gaan, maar een volmaakte toestand bereik je ermee op deze aarde niet. Verder, de ene mens krijgt meer voor zijn kiezen dan de andere, en het ene volk is gelukkiger en tevredener dan het andere. Naar dat laatste wordt geregeld onderzoek gedaan, zoals u weet. Sommige mensen lijken pech aan te trekken, en anderen vrolijkheid. Voor een deel zit dat in je karakter waarmee je geboren bent, maar een positieve grondhouding helpt zeker ook. Spreek elkaar moed in en bemoedig elkaar. Roddel niet, dat bederft de sfeer en je kansen op vooruitgang. Ik was eens op bezoek bij iemand hier in Twente die zijn zoontje verloor door een ongeluk op het kruispunt bij zijn huis. De dominee die langskwam, maakte helaas een paar ongevoelige opmerkingen over het voorval, de aanwezige agent zei : gaat u maar naar huis.

Dientengevolge stopte mijn kennis met zijn kerkgang en zijn geloof.

Ook scheiding tussen echtelieden wil nogal eens het einde van een gelovig leven betekenen, of in veel gevallen een verzwakking. Of het verhuizen naar een nieuw adres, waar je weinig gelovige mensen tegenkomt, is ook geen pre om je geloof te behouden. Kinderen verliezen vaak hun geloof als ze op eigen benen komen te staan. Ja, er zijn in onze tijd vele manieren om je geloof te verliezen. Maar vragen naar zingeving blijven bestaan, zoals : waarom ben ik hier op aarde, hoe kwam ik hier en hoe zal mijn einde zijn..? Waar kan ik me het beste mee bezighouden..? Wat zal het resultaat zijn van als ik dit of dat doe of denk..? Bij al deze vragen kan het geloof je helpen. Je bent hier met een reden, niet door een of ander toeval. Wat je doet kan impact hebben als je het om de juiste redenen doet. Een stukje eigengewin laten samengaan met het algemeen welzijn is al een heel fraai resultaat. Jezus zei : verloochen jezelf, neem je kruis op en volg mij. Iets om over na te denken… Ik meen dat Alexei Navalny dat deed. Hij is deze week overleden in een strafkamp in Rusland. Hij was een moedig man, een lichtend voorbeeld. Een ster in een donkere nacht. Afijn, ik zou nog een vraag beantwoorden, die je als volgt zou kunnen omschrijven : 3. Mijn ouders ontmoetten onbegrip in hun kerk. Hoe kan dat..?

Datum: Stichting Suïcide Preventie Centrum Sluisweg 8, 8332 JC, Steenwijk info@suicidepreventiecentrum.nl

Geachte heer/mevrouw, Recent is de Wet Integrale Suïcide Preventie aangenomen. Met deze wet is het de plicht van de overheid geworden om zich in te zetten voor suïcidepreventie verankerd in de Wet publieke gezondheid. Ook krijgen gemeenten een belangrijke rol, waaraan zij zelf invulling kunnen gaan geven. Dat heeft ons als Suïcide Preventie Centrum doen besluiten alle gemeenten in Nederland deze brief aan te bieden. Want het handen en voeten geven aan suïcidepreventie beleid is helemaal niet zo gemakkelijk en daarnaast is kennis en deskundigheid met betrekking tot de invulling van dat beleid vaak onvoldoende aanwezig. De Stichting Suïcide Preventie Centrum is een onafhankelijke organisatie die zich inzet voor mensen die te maken hebben met suïcidaliteit, zelf, als naaste, als nabestaande of als hulpverlener. De basis van de activiteiten is ervaringsdeskundigheid. De medewerkers van de stichting hebben zelf, vanuit verschillende rollen, te maken gehad met suïcidaliteit. Het streven van de Stichting Suïcide Preventie Centrum is het tot stand brengen van laagdrempelige toegang tot ondersteuning en het overdragen van kennis op het gebied van suïcidaliteit. Dit door het tot stand brengen van een landelijk dekkend netwerk van ondersteuningspunten door en voor de doelgroep, in samenwerking met formele en informele (zorg) organisaties en instellingen die met het thema te maken hebben.

Het Suïcide Preventie Centrum heeft de kennis & expertise vanuit ervaringsdeskundigheid. Dat is ook wat ons onderscheidt van andere partijen; wij zijn ervaringsdeskundigen en denken, doen en evalueren vanuit deze ervaringsdeskundigheid: professioneel, integer en op maat. En daarmee sluiten we naadloos aan op, en werken we intensief samen met landelijke en regionale (formele)partijen. (zie bijlage 1) Als stichting bieden wij een plan van aanpak voor het realiseren en borgen van suïcidepreventiebeleid op basis van deze ervaringsdeskundigheid. Een integraal aanbod van begeleiding, individueel & groepen, training & intervisie, en projectbegeleiding voor het realiseren en borgen van beleid in samenwerking met lokale, regionale en landelijke partijen. Als gemeente houdt U de regie over de snelheid, het pakket diensten van keuze en de betrokken partijen en hun mandaat. (voor aanvullende informatie dienstenpakket zie bijlage 2) We nodigen U van harte uit om vrijblijvend contact op te nemen met een van onze projectbegeleiders voor meer informatie en/of een voorstel op maat. Met hartelijke groet, Koos de Boed Directeur SPC Projectleiders: Ricco de Goede: ricco@suicidepreventiecentrum.nl 0633051236 Marja Fuchs: marja@suicidepreventiecentrum.nl 0642055290 HET SUICIDE PREVENTIE CENTRUM

Bijlage 1: Dienstenaanbod Suïcide Preventie Centrum Laagdrempelige individuele ondersteuning. Groepsbegeleiding & ondersteuning: Overleven Groepsbegeleiding & ondersteuning: Meeleven Ondersteuning voor organisatie waar een suïcide heeft plaatsgevonden Kennis & Expertise Platformfunctie voor doorverwijzing

Door ervaringsdeskundigen bij suïcidale gedachten, suïcidaliteit en na een suïcidepoging conform methodiek Sumona. In de Over Leven groep gaat het over het delen van ervaringen en gevoelens, het uitwisselen van handvatten en ervaren van begrip, (h)erkenning en hoop. In zelfhulpgroepen Mee Leven wordt onder begeleiding van twee ervaren groepsbegeleiders, gesproken over hoe je elkaar kunt ondersteunen en helpen om de handvatten te vinden om weer door te gaan. Het SPC levert als partner ondersteuning en begeleiding aan organisaties waar een suïcide heeft plaatsgevonden volgens een vast protocol. Deze ondersteuning en begeleiding vindt altijd plaats in samenwerking met de GGD en slachtofferhulp. Het SPC levert trainingen aan professionals & ervaringsdeskundigen die zich willen inzetten als ervaringsdeskundige binnen informele of formele zorg. Het SPC deelt expertise landelijk, regionaal en/of lokaal gevraagd en ongevraagd. Voor cliënten en partners kan het SPC de rol van platform op zich nemen. Als individuele ondersteuning een specifieke behoefte heeft kan in samenwerking met partnerorganisaties worden doorverwezen naar de betreffende partner en haar hulpaanbod regionaal of landelijk.

Bijlage 2: Overzicht van partijen waarmee het SPC samenwerkt. Stichting 113 Stichting MIND Stichting Aurora Centrum voor Levensvragen Eigen Kracht Centrale Zelfregiecentrum Venlo/Weert Herstelacademie Roermond Zelfhulp Netwerk Zuidoost Brabant Stichting Kompassie (Den Haag) Stichting Hersteltalent (Zeeland) Zelfregie & Herstel (Utrecht) Zelfregiecentrum De Stijl (Den Bosch) Versa Welzijn (Hilversum) Burgerkracht Limburg Stichting Zorg & Zelfdoding Ivonne van de Ven Stichting Rogier Hulst Foundation GGD GGZ-instellingen Gemeenten

Isala Ziekenhuizen

Projecten in LA & Actie Netwerk Suïcidepreventie https://samenmindersuicide.nl/supranet-community-suicidepreventie-actienetwerk/ https://wijzijnmind.nl https://voorkomzelfdoding.nl https://www.centrumlevensvragenzhn.nl https://www.eigen-kracht.nl https://weert.zelfregiecentrum.nl https://herstelacademieroermond.nl https://zelfhulpnetwerk.nl https://kompassie.nl https://hersteltalent.nl https://zelfregie-herstel.nl https://www.reiniervanarkel.nl/teams-en-locaties/herstelacademie-de-stijl/ https://www.versawelzijn.nl/waar/kantoor-hilversum/ https://burgerkrachtlimburg.nl https://zorgenzelfdoding.nl https://ivonnevandevenstichting.nl https://www.rogierhulstfoundation.nl GGD NOG, GGD IJsselland GGZ Rivierduinen, Met GGZ, GGZ Centraal, Parnassia, Dimence Steenwijkerland, Oldebroek/Wezep, Nunspeet Elburg, Harderwijk, Ermelo, Putten, Zeewolde, Hilversum, Den Haag, Gouda, Zutphen, Deventer, Brummen, Voorst, Beverwijk, Heemskerk, Bodegraven-Reeuwijk, Krimpenerwaard, Waddinxveen, Zuidplas Zwolle & Meppel

HET SUICIDE PREVENTIE CENTRUM

6-9-2024 Beste griffiers, De afgelopen maand is de begroting 2025 van Orionis Walcheren, met daarin opgenomen de 3e begrotingswijziging 2024, aan de gemeenteraden ter zienswijze voorgelegd. Het Dagelijks Bestuur van Orionis Walcheren constateert dat alle drie de gemeenten kennis hebben genomen van de begroting 2025 en de daarin opgenomen 3e begrotingswijziging 2024 en een positieve zienswijze hierop afgeven. Voor de Vlissingse Raad is deze zienswijze onder voorbehoud van goedkeuring van de artikel 12 inspecteur en instemming van de Provincie Zeeland als toezichthouder. Het DB is dan ook van mening dat het AB de begroting 2025 en de 3e begrotingswijziging 2024 ongewijzigd kan vaststellen. Het Algemeen Bestuur heeft in haar vergadering van 5 september de begroting 2025 en 3e begrotingswijziging 2024 (ongewijzigd) vastgesteld. Deze is als bijlage toegevoegd. Willen jullie dit aan de Raad ter informatie meedelen? Groet, Peter

Peter Dingemanse Concerncontroller 06 1376 6341

Begroting 2025 met daarin opgenomen de 3e begrotingswijziging 2024

[april 2024]

Vastgesteld DB 4 april 2024 Vastgesteld AB 5 september 2024

Inhoudsopgave Managementsamenvatting

3

Vier overstijgende sporen voor 2024 en 2025

6

PROGRAMMA’S Programma Arbeidsmarkt Programma Werkleerbedrijf Programma Inkomen Programma Schuldhulpverlening Programma Overhead Overzicht taakvelden Algemene Dekkingsmiddelen

10 15 21 28 32 38 39

PARAGRAFEN Paragraaf weerstandsvermogen en risicobeheersing Paragraaf onderhoud kapitaalgoederen Paragraaf financiering Paragraaf verbonden partijen Paragraaf bedrijfsvoering Paragraaf Wet open overheid

41 43 43 44 44 45

FINANCIËN Balans Overzicht van lasten en baten Toelichting op het overzicht van lasten en baten Programma Arbeidsmarkt Programma Werkleerbedrijf Programma Inkomen Programma Schuldhulpverlening Programma Overhead Algemene Dekkingsmiddelen Overzicht van geraamde incidentele baten en lasten EMU-saldo

47 48 48 50 51 52 53 54 55 55 56

BIJLAGE 1: Kerncijfers 2: Financiële bijdragen van gemeenten 3: Lijst van afkortingen

57 58 61

2

Managementsamenvatting Begrotingsproces Hierbij ligt de begroting 2025 voor met daarin opgenomen de 3 e begrotingswijziging 2024. Conform de wettelijke eis dient deze ultimo april door het Dagelijks Bestuur aan de gemeenten te worden aangeboden ter zienswijze. Veel ontwikkelingen die momenteel spelen hebben uiteraard hun doorwerking in 2025 en verder. Kadernota en ontwikkelingen Zoals we zo langzamerhand gewend zijn is er het afgelopen jaar weer veel veranderd in de maatschappij en dit zal de komende jaren niet anders zijn. Juist in een tijd - zo hebben we het afgelopen jaar gezien - dat de inwoners die van ons afhankelijk zijn steeds moeilijker te bemiddelen zijn naar de arbeidsmarkt, ondanks dat de vraag op de arbeidsmarkt groot is. Dit is een landelijk beeld hetgeen ook mooi is weergegeven in de notitie van de VNG, Bestaanszekerheid als belofte. Deze bestaanszekerheid was ook één van de belangrijkste thema’s bij de verkiezingen omdat van links tot rechts duidelijk is dat van teveel inwoners de bestaanszekerheid niet gegarandeerd is. Orionis Walcheren heeft hier in de Kadernota al uitvoerig over geschreven. We waren onze tijd vooruit! Met het wetsvoorstel Participatiewet in Balans probeert de overheid een aantal wijzigingen in de Participatiewet door te voeren waardoor inwoners beter geholpen kunnen worden.

Te denken valt dan aan meer vanuit vertrouwen werken, moet werken (nog) meer gestimuleerd worden door onder meer de bijverdienmogelijkheden te verruimen en wil de minister dat er ook ruimte komt voor maatschappelijke participatie. Opvallend is de verwachting vanuit het Rijk dat het landelijke bijstandsniveau de komende jaren gaat stijgen. Afdeling Werk Met een groot aantal zaken is de afdeling Werk in het programma Werken naar Vermogen al bezig en zal dit de komende jaren verder naar analogie van het bovenvermelde wetsvoorstel uitbouwen. Daarnaast wordt er in 2024 een aanvang gemaakt met de extra investering in Re-integratie waardoor meer inwoners op Walcheren kunnen worden geholpen op weg naar werk en een betere bestaanszekerheid en écht verder kunnen worden geholpen op de Participatieladder. Dit heeft ook de komende jaren als resultaat dat we honderden mensen naar werk begeleiden. Wel verwachten dat steeds vaker een deeltijdbaan een eerste opstap zal zijn omdat de afstand tot de arbeidsmarkt voor een groot deel van de mensen toe is genomen. Werkleerbedrijf Het Werkleerbedrijf heeft zich na de terugval als gevolg van de Oekraïne oorlog goed hersteld en is weer op koers met de uitvoering van het implementatieplan wat - zoals eerder aangegeven wat later gerealiseerd is.

Er worden echter grote stappen gezet in de ontwikkeling van de SW medewerkers die steeds meer gaan werken aan voor hen meer interessante opdrachten die ook veel meer financieel rendement opleveren. Rendabele opdrachten worden afgesproken met grote nieuwe opdrachtgevers en met bestaande opdrachtgevers. Orionis Walcheren ziet 2024 voor het Werkleerbedrijf echt als een omslagjaar naar een nieuwe vorm van werken en ondernemen met onze opdrachtgevers. Met in het verlengde hiervan een forse rendementsverbetering voor 2024/2025 als gevolg. Dit heeft te maken met het rendabel maken van bestaande opdrachten die hierdoor niet langer verlieslatend zijn en alleen nieuwe rendabele opdrachten aannemen.

3

Samenwerking Ketenpartners We zien dat samenwerking met Ketenpartners steeds belangrijker wordt. Zo werken we in 2024 samen met zorgpartijen, het UWV en intensiveren we onze samenwerking met de woningcorporaties in een publiek private samenwerking voor leefbare wijken en meer kansen voor mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt. Ook kijken wij samen met ketenpartners op Walcheren naar initiatieven die zich richten op groepen inwoners die buiten elke regeling vallen. Te denken valt aan jongeren tussen de 18 en de 27 die niet meer op school zijn maar ook niet werken. Door deze wijze van samenwerken blijven de kosten zeer beperkt en kan al door het gebruik maken van gezamenlijk sporten een eerste stap gezet worden. We streven er steeds naar om ondanks de verschillen tussen de gemeenten Vlissingen, Middelburg en Veere zoveel mogelijk een “Walcherse aanpak” te realiseren. Dit is efficiënter voor de uitvoering en ook eerlijker voor inwoners waardoor het adres zo min mogelijk bepalend is welke ondersteuning er geboden wordt. Risico’s en onzekerheden De afgelopen jaren hebben laten zien dat er grote onzekerheid is. De risico’s zijn divers, de bandbreedtes in financiële gevolgen die daarbij optreden kunnen erg groot zijn en incidenten volgen elkaar soms snel op. Deze begroting moet dan ook niet gezien worden als een spoorboekje voor 2024 en 2025 wat zo afgewikkeld wordt.

Beseft moet worden dat er altijd mutaties zullen optreden waarop we moeten inspelen. Middels begrotingswijzigingen zullen deze worden voorgelegd. Onzekerheid is er ook ten aanzien van Rijksvergoedingen. De BUIG-vergoeding is daarin een belangrijke factor. Deze vormt ruim 50% van onze inkomsten, maar wordt twee keer per jaar door het Rijk herzien. De afgelopen jaren hebben laten zien dat ook daarin grote schommelingen kunnen optreden, tot wel € 2 miljoen per jaar. In 2023 kwam het BUIG-saldo uit op € 760.000 positief. Financieel In de twee jaren van deze begroting(swijziging) 2024/2025 wordt door gemeenten extra geïnvesteerd in re-integratie. Hiertoe is medio 2023 besloten. Deze investering is tijdelijk van aard. En vormt daarmee een risico voor de toekomst: immers de met de extra investering te behalen resultaten (in het Buig-saldo) nemen voor een deel in de toekomst weer geleidelijk af. Dit omdat de autonome uitstroom in de toekomst daardoor ook afneemt. Voor het financieel resultaat op uitkeringen zijn niet alleen de prestaties van Orionis zelf van belang, maar ook de relatieve positie ten opzichte van het gemiddelde van Nederland. Immers, de Rijksbekostiging – het Buig-budget – muteert mee met de landelijke ontwikkeling. Zijn er meer uitkeringen, dan komt er ook meer vergoeding en andersom.

Om het Buig-saldo vast te houden moet Orionis dus presteren conform het landelijk gemiddelde. En dus is het van belang dat de middelen die beschikbaar zijn voor re-integratie ook conform dit landelijk gemiddelde zijn, om op die manier dezelfde uitgangspositie te hebben als het gemiddelde van Nederland. Daarbij is het van belang vast te stellen dat in de afgelopen jaren op meerdere momenten door gemeenten minder middelen beschikbaar zijn gesteld dan gemiddeld beschikbaar waren. Belangrijke post daarin is het steun en herstelpakket wat tijdens de coronacrisis door het Rijk beschikbaar is gesteld aan gemeenten maar niet volledig is doorgezet naar Orionis. Denk daarbij ook aan de aanvullende middelen 2016-2020, die in de periode 2021-2023 voor de helft weer zijn afgebouwd. De uitgangspositie van Orionis ligt dus onder het landelijk gemiddelde, wat het belang van investeren in re-integratie alleen maar pregnanter maakt. 4

Drie belangrijke onderdelen die het begrotingssaldo beïnvloeden zijn het Buig-saldo, de rendementsontwikkeling van het WLB (incl. de krimp in aantal personeelsleden) en algemene exploitatiekosten Buig-saldo De investering in re-integratie die voor 2024 en 2025 is afgesproken maakt uiteraard onderdeel uit van deze begroting. We zien dat volledige uitstroom steeds minder haalbaar is, parttime uitstroom is vaak het maximaal haalbare, al dan niet met loonkostensubsidie. Ook dat is positief voor de inwoner en voor de financiën. Gezien de voorlopig toegezegde Rijksvergoeding en alle ontwikkelingen in acht nemend blijft het financiële meerjarenperspectief vooralsnog ongewijzigd. Dit betekent een beperkt negatief saldo in 2024, oplopend naar een saldo rond de nullijn in de komende jaren. Rendementsverbetering WLB In 2022 hadden we als gevolg van de Oekraïne-oorlog, inflatie- en energiecrisis te maken met een flinke terugval. Dit heeft zich in 2023 niet volledig hersteld. Ook in 2023 hebben we middels begrotingswijzigingen de resultaten af moeten ramen. Dit heeft uiteraard ook doorwerking naar 2024. Voor 2024 en 2025 is een nieuwe, realistische prognose opgesteld, met als basis de resultaten 2023 en rekening houdend met de nodige voorzichtigheid. Ten opzichte van 2023 verbeteren we in 2024 met € 0,4 miljoen en in 2025 met nog eens € 0,9 miljoen (beide jaren incl. saldo Wsw en BsW).

Dit ondanks een verdere krimp van de bezetting in het Werkleerbedrijf en de zwaardere begeleidingsbehoefte van de nieuwe doelgroep. Ten opzichte van de eerder afgegeven meerjarenraming betekent dit in die jaren een negatieve bijstelling ten opzicht van de eerder afgegeven hogere prognoses. Algemene exploitatiekosten Twee ontwikkelingen leiden tot stijgende exploitatiekosten. Loonkosten stijgen in deze tijd van inflatie en krapte op de arbeidsmarkt meer dan gemiddeld, ook meer dan de gemeentelijke indexering bedraagt. Daarnaast leiden stijgende ICT-kosten als gevolg van prijsstijgingen, toenemende complexiteit, veiligheidsbeleid en voortgaande ICT-ontwikkelingen tot hogere lasten. Begrotingssaldo Bij vaststelling van deze begroting door het DB worden de begrotingssaldi verwerkt in de gemeentelijke bijdragen en daarmee is de begroting sluitend. In de toelichting op het Overzicht van baten en lasten (pagina 49) is een tabel opgenomen waarin de belangrijkste mutaties ten opzichte van de vorige meerjarenraming zijn weergegeven. Vlissingen, 4 april 2024 Jeroen Louws voorzitter

Henk Guise algemeen directeur

5

Vier overstijgende sporen voor 2024 en 2025 1.

2.

3.

4.

Kadernota Orionis Walcheren 2023 – 2026 Door de drie gemeenten is de kadernota Orionis Walcheren 2023-2026 vastgesteld. Het beleid en de keuzes in deze begroting zijn gebaseerd op deze kaders. Toekomstvisie Werkleerbedrijf In december 2023 heeft het Rijk aangegeven hoe zij aankijken tegen de toekomstige infrastructuur van Sociaal Ontwikkelbedrijven. De financiering wordt ook hier op aangepast. Deze landelijke visie moet in 2024 en 2025 uitgewerkt worden voor Walcheren. Participatiewet in Balans Er is een wetvoorstel opgesteld, met een 20-tal wetswijzigingen. Dit wetsvoorstel heeft als doel meer vanuit vertrouwen in inwoners te werken en aanpassingen door te voeren op basis van wat inwoners aan ondersteuning nodig hebben. Geplande ingangsdatum is 1-1-2025. Doorontwikkeling samenwerking Orionis Walcheren met Walcherse gemeenten Op meerdere fronten willen we de samenwerking met de Walcherse gemeenten versterken: - Vergroten van de rol van gemeenten ten behoeve van de doelstellingen van Orionis Walcheren - Gezamenlijke inspanning om de bestaanszekerheid van inwoners te versterken - Vanuit de evaluatie van de gemeenschappelijke regeling toewerken naar een stabiele samenwerking

Deze vier sporen worden hieronder verder uitgewerkt. 1. Kadernota Orionis Walcheren 2023 - 2026 Door de drie gemeenten is de kadernota Orionis Walcheren 2023-2026 vastgesteld. De kaders zijn gebaseerd op maatschappelijke, economische, politieke en interne ontwikkelingen. Hieronder zijn de vastgestelde kaders weergegeven

6

2. Toekomstvisie Werkleerbedrijf Een aantal jaren terug is een motie in de Tweede Kamer aangenomen om de te borgen dat de infrastructuur van sociaal ontwikkelbedrijven (het voormalige SW-bedrijf) behouden blijft. Als reactie hierop heeft het Ministerie van SZW Berenschot gevraagd voor een onderzoek en advies. Dit advies is medio 2023 opgeleverd. Op basis hiervan heeft minister Schouten middels een kamerbrief1 in december 2023 de vervolgstappen aangekondigd. Dit bevat de geconstateerde knelpunten en de aanpak vanuit het Ministerie. De kamerbrief is hieronder verkort weergegeven. Knelpunten: 1. Er mist een helder toekomstperspectief. Daarnaast wordt gebrek aan kaders vanuit het Rijk ervaren. Wanneer doen gemeenten en bedrijven het goed? 2. Uit onderzoek blijkt dat Sociale diensten de huidige infrastructuur van de sociaal ontwikkelbedrijven voor de Wsw nu al of op termijn als onvoldoende passend zien voor de uitvoering van de Participatiewet. 3. Afname van medewerkers bij sociaal ontwikkelbedrijven leidt onvoldoende tot aanpassing van de infrastructuur. Dit heeft overcapaciteit, inefficiëntie en aanzienlijke kosten als gevolg. Bedrijven hebben zorgen over of zij in de toekomst nog genoeg ‘kritische massa’ hebben om uitvoering te kunnen geven aan de Wsw en beschut werk. 4.

Naar de toekomst toe geven bedrijven aan dat de kwaliteit en kwantiteit van dienstverlening niet overal gewaarborgd kan worden. Dat leidt tot verminderde kansen op werk/ondersteuning van mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt. 5. Sociaal ontwikkelbedrijven stellen wanneer interne werksoorten worden afgebouwd, het steeds lastiger zal worden om een vangnetfunctie te vervullen: de door hen uitgeplaatste mensen zullen bij uitval moeilijker weer tijdelijk op te vangen zijn binnen het eigen bedrijf. Daarnaast wordt het met lage volumes steeds moeilijker om banen te garanderen voor mensen die vallen onder de Wsw en beschut werk. 6. Dit leidt tot een dilemma: de huidige infrastructuur in stand houden sluit niet altijd aan bij de doelstelling en de mogelijkheden om mensen bij reguliere werkgevers aan het werk te helpen. Tegelijkertijd kan afbouw tot een risico leiden wanneer mensen het toch niet blijken te redden op de reguliere arbeidsmarkt. De uitdaging is om tot een reële inschatting van de benodigde vangnetfunctie te komen en de bedrijfsvoering van sociaal ontwikkelbedrijven hierop aan te passen. 7. De financiering van de Participatiewet wordt als onduidelijk en complex ervaren. Vooral als het gaat om de financiering van taken die bij sociaal ontwikkelbedrijven zijn belegd.

Gemeenten ervaren de budgetten als ontoereikend en benoemen een gebrek aan randvoorwaarden bij de uitvoering van de Participatiewet. Ook bemoeilijkt de lage toegevoegde waarde van het werk en de doelgroep bij sociaal ontwikkelbedrijven het hebben van een financieel gezonde bedrijfsvoering en aanpassingen. De balans tussen economische opbrengsten en maatschappelijke baten is cruciaal. Oplossing: De sociale infrastructuur: een opstap, vangnet en beschutte omgeving. Een basisinfrastructuur gekoppeld aan de realisatie van ten minste 30.000 beschutte banen en in 2048 10.000 banen voor andere groepen mensen die niet regulier aan het werk kunnen komen. Het Rijk stelt een duidelijke norm over de beschikbaarheid van een stabiele vangnetfunctie voor mensen die niet (direct) bij reguliere werkgevers kunnen werken. Gemeenten behouden hierbij lokale vrijheid om het ‘hoe’ te bepalen. Omdat sociaal ontwikkelbedrijven al een sterke infrastructuur hebben opgebouwd, waar de beoogde vangnetfunctie al onderdeel van is, is het aannemelijk dat gemeenten deze vangnetfunctie bij sociaal ontwikkelbedrijven (blijven) beleggen. Wanneer sociaal ontwikkelbedrijven de lokale vangnetfunctie uitvoeren, blijven gemeenten de decentrale 1 Kamerbrief d.d. 21 december 2023, kenmerk 2023-0000595931 file (overheid.nl)

7

bevoegdheid behouden om ook andere taken bij het sociaal ontwikkelbedrijf neer te leggen. Denk aan het bieden van detacheringen, re-integratietrajecten en plaatsen voor arbeidsmatige dagbesteding. Het Rijk stelt de volgende acties voor: 1. Gemeenten maken duidelijke plannen gericht op een toekomstbestendige inrichting van de infrastructuur. Zij geven aan welke taken bij de bedrijven worden belegd, hoe dit bijdraagt aan de doelen van de Participatiewet en het bevorderen van duurzame (leer)banen bij reguliere werkgevers, welke operationele afspraken hierbij horen, hoe budgetten worden verdeeld, hoe de financiële gezondheid wordt geborgd en op welke manier lokaal wordt gestuurd op naleving. 2. Voor gemeenten komt een budget beschikbaar voor de transformatie van sociaal ontwikkelbedrijven. Met het transformatiebudget kunnen bovengenoemde plannen worden uitgevoerd en (een deel van) de transitiekosten bekostigd. Om aanspraak te maken op het transformatiebudget is indiening van een plan een vereiste. 3. Er wordt een structurele infrastructurele opslag beschikbaar gesteld voor de 10.000 nieuwe banen zoals hierboven benoemd. Het betreft de financiering van essentiële zaken zoals huisvesting, vervoer en gereedschap.

De infrastructurele opslag wordt ingezet voor de banen voor mensen die niet vallen onder beschut werk en die (tijdelijk) aangewezen zijn op de infrastructuur van sociaal ontwikkelbedrijven. 4. De budgetten voor gemeenten worden geëxpliciteerd. Bezien wordt hoe voor gemeenten duidelijker kan worden gemaakt hoeveel geld er beschikbaar is voor de gemeentelijke uitvoering van de Participatiewet. Deze landelijke visie moet in 2024 en 2025 uitgewerkt worden voor Walcheren: Wat staat vast? Welke keuzes hebben we? Wat zijn de gevolgen voor de huidige infrastructuur? In de loop van 2024 gaan we samen met de drie gemeenten hier mee aan de slag. 3.Programma Participatiewet in balans De Participatiewet wordt de komende jaren herzien. De huidige wet is te complex, legt een te sterke nadruk op rechtmatigheid en uitstroom naar werk en bereikt niet in alle opzichten de gestelde doelen. Mensen geven aan zich niet goed ondersteund te voelen. Wetgeving moet als uitgangspunt de leefwereld van mensen nemen en niet de realiteit van het systeem. Rond de hoogte van het sociaal minimum en de re-integratiedoelstellingen van de bijstand hebben zich de afgelopen periode vragen voorgedaan die de komende tijd om een antwoord vragen. Met Participatiewet in Balans worden de volgende doelen nagestreefd: I. De wet biedt een passend perspectief op werk en participatie. II.

De wet (rechten en plichten) is begrijpelijk en goed na te leven. III. Mensen voelen zich ondersteund door de wet als het gaat om participatie en inkomen. IV. De wet biedt een doelmatig vangnet: zeker en voorspelbaar. V. De wet biedt een toereikend inkomen. VI. De wet sluit goed aan bij brede vormgeving sociaal domein en het inkomensstelsel. Een van de sporen in het Rijksprogramma betreft een wetsvoorstel met daarin een samenhangend pakket aan maatregelen waarmee de regering een eerste, stevige stap wil zetten naar een uitvoering van de Participatiewet waarbinnen vertrouwen en de menselijke maat kernwaarden zijn. De beoogde datum van inwerkingtreding is 1 januari 2025. De demissionaire status van het kabinet kan nog invloed hebben op de doorloop van de termijnen. Dit spoor heeft ook zelf weer drie uitgangspunten: A. De regels en ondersteuning van de Participatiewet beter te laten aansluiten op de mogelijkheden en omstandigheden van de mensen voor wie ze bedoeld zijn Een groot deel van de bijstandsafhankelijken heeft niet of niet op korte termijn een reëel perspectief op (volledige) uitstroom naar arbeid. Vanuit dit perspectief zijn in het wetsvoorstel maatregelen opgenomen om deeltijdarbeid in combinatie met aanvullende bijstand aantrekkelijker te maken. Te denken valt aan: de verruiming van de bijverdiengrenzen, het 8

automatisch verrekenen van inkomsten en het versoepelen van de administratieve lasten bij een bijstandsaanvraag. B. Het vergroten van de rechtszekerheid, zowel qua rechten als plichten; en Vertrouwen vraagt om wetgeving die zekerheid biedt, zowel in rechten als in plichten. In het wetsvoorstel worden rechten verduidelijkt en worden verplichtingen gewijzigd zodat deze helder en haalbaar zijn. Binnen dit kader past onder meer de introductie van een giftenvrijlating, de harmonisatie van de aanvulling op de jongerennorm en de verplichting om maatwerk toe te passen voor gehuwden met een niet-rechthebbende partner. C. Het creëren van meer handelingsruimte voor de uitvoerend professional Tenslotte moet zich ook vertalen in een vertrouwen in het oordeel van de professional. Het is uiteindelijk aan de uitvoerend professional om te bezien of de wet in het individuele geval tot een uitkomst leidt die in overeenstemming is met de bedoeling van de wet. Zo niet, dan moet de uitvoerder de ruimte krijgen om de uitkomst bij te stellen. Denk hierbij aan de mogelijkheden om indien de individuele omstandigheden daarom vragen de 4-weken zoekperiode voor jongeren en het principe van “aanvraagdatum is ingangsdatum” buiten toepassing te laten. 4.

Doorontwikkeling samenwerking Orionis Walcheren met Walcherse gemeenten Op de volgende onderdelen willen we de samenwerking met de Walcherse gemeenten versterken: Ondersteunende rol gemeenten ten behoeve van resultaten Orionis Walcheren. Voor het bereiken van haar resultaten is Orionis Walcheren in grote mate afhankelijk van samenwerkingen met gemeenten. In het voorjaar van 2023 hebben alle partijen zich gecommitteerd aan de volgende inspanning vanuit gemeenten: • Gemeenten als werkgever van SW medewerkers (of bijstand) • Gemeenten als opdrachtgever voor het Werkleerbedrijf • Gemeenten als inkoper met invulling SROI. Om dit succesvol te implementeren heeft Orionis Walcheren gemeenten geadviseerd om een neutrale intermediair in te zetten. En tevens bij SROI breder in zetten dan alleen ‘handjes’. Denk bijvoorbeeld ook aan een financiële bijdrage voor ontwikkeling van klanten. • Minimaal kostendekkende tarieven Groen (Middelburg en Vlissingen) • Politieke lobby: Zeeuwse middelen (AMR) maximaal naar Walcheren • (Intensieve) samenwerking WMO: Parallelle zorgtrajecten & re-integratie • Meedenken over bestemming vrijkomende hallen en terrein • Lastenverdeling I&A onderzoeken Deze inspanning vanuit gemeenten blijft ook in 2024 en 2025 noodzakelijk en gewenst. Versterken bestaanszekerheid Een groep inwoners ervaart grote bestaansonzekerheid.

Dit betreft hun financiële positie, huisvesting, gezondheid of hun positie binnen de samenleving. Vaak is het een combinatie van deze leefgebieden. Om deze inwoners de juiste ondersteuning te bieden is een duidelijke rolverdeling tussen Orionis Walcheren en gemeenten noodzakelijk. Vanuit deze rolverdeling is een intensievere samenwerking randvoorwaarde voor een gerichte versteviging van de bestaanszekerheid van de inwoners. Toekomstperspectief GR Gemeenten evalueren op dit moment onze gemeenschappelijke regeling onder begeleiding van het bureau Proof. Onderdeel van deze evaluatie is de samenwerking. Daarbij gaat het ook over invulling van de rollen, taken en bevoegdheden van de verschillende organen. Ten aanzien van de samenwerking komen drie dimensies aan bod: institutioneel (juridische en bestuurlijke kaders), procedureel (inrichting ten aanzien van overleg en verantwoording) en relationeel (vertrouwen en commitment tussen de betrokken functionarissen). Doelstelling is een hernieuwde en stabiele samenwerking. 9

Programma Arbeidsmarkt Het programma Arbeidsmarkt bevat alle re-integratie activiteiten voor bijstandsgerechtigden en gerelateerde groepen. Activerend re-integratiebeleid is onmisbaar voor iedere bijstandsgerechtigde. Iedere investering hierin heeft altijd een positieve opbrengst, financieel en/of maatschappelijk. De re-integratiebudgetten zijn echter beperkt. We kunnen hiermee niet iedereen activeren en ondersteunen. We streven ernaar om iedere klant te laten werken naar vermogen. Ultieme doel van re-integratie is een betaalde baan en geen afhankelijkheid meer van de bijstand. De huidige klantgroep is niet altijd in staat dit te bereiken. Het verkrijgen van een deeltijdbaan is voor veel klanten het maximaal haalbare. Ook een betaalde baan, waarbij de werkgever een loonkostensubsidie ontvangt, behoort tot de opties. Wat willen we bereiken Product re-integratie

Realisatie 2023

Begroot 2024-2

Begroot 2024-3

Begroot 2025

Voortgang op de participatieladder

---

---

80 %

80 %

Aantal plaatsingen op werk (ft + pt)

389

---

359

359

Duurzaamheid plaatsing ft+pt (% na 6 maanden nog uit de uitkering)

93 %

75 %

75 %

75 %

Nieuwe doelstellingen op nemen in tabel hierboven: • Stijging op de participatieladder: percentage klanten in actieve caseload wat binnen 1 jaar een stap op de participatieladder zet. Norm 80%. • Plaatsingen op werk (volledig en deeltijd voor minimaal 12 uur): 359 klanten (waarvan ongeveer 173 ft en 186 pt). Hierbij willen we aangeven dat het aantal plaatsingen lastig in te schatten is. Enerzijds is onze aanpak volop in ontwikkeling maar de potentie van de klantgroep is onzeker. Belangrijke norm voor ons is om minimaal landelijk gemiddeld te presteren. Vandaar dat het BUIG-saldo bij Programma Inkomen ook ongewijzigd is begroot t.o.v. de eerdere meerjarenraming. We volgen dus de landelijke trend. • Duurzaamheid plaatsingen (volledig en deeltijd voor min. 12 uur). Norm houden op 75%. Volledige uitstroom naar werk blijft ons streven voor iedere klant. Een steeds groter deel van de klanten in de bijstand heeft echter een langere weg af te leggen voordat deze volledig aan het werk kan. Veelal is ook dit einddoel niet haalbaar. De doelen van re-integratie dienen dan ook verbreed te worden. Naast volledige uitstroom naar werk zijn ook deeltijdwerk en groei op de participatieladder doelstellingen van re-integratie, afhankelijk van de maximale mogelijkheden van de klant. De participatieladder geeft het niveau van maatschappelijke participatie weer:

10

Wat gaan we daarvoor doen Vanuit de kadernota gelden de volgende kaders: We hebben een eenvoudige dienstverlening zonder drempels We hanteren de menselijke maat vanuit het perspectief van de inwoner Voorkomen is beter dan genezen We verkleinen de mismatch tussen arbeidsvraag bij werkgevers en arbeidspotentieel Werken moet lonen Investeren in re-integratie We maken onderdeel uit van een brede gemeentelijke ondersteuning voor inwoners Iedere jongere doet mee We streven naar duurzame oplossingen Doorontwikkeling Werken naar Vermogen De arbeidsmarkt staat te springen om personeel. Toch leidt dit niet automatisch tot meer uitstroom vanuit de bijstand naar werk. De klanten met een korte afstand tot de arbeidsmarkt zijn nagenoeg allemaal aan het werk. En stromen ook niet meer in de bijstand in. De instroom in de bijstand bestaat vooral uit inwoners die voorheen in de andere regelingen zoals SW of Wajong instroomden en een grote afstand tot werk hebben. De meest voorkomende problemen van de klant zijn: • Lichamelijke problemen • Psychische problemen • Verslaving • Geen vaste woon- en verblijfplaats • Financiële zorgen en schulden • Detentie • Geen sociaal netwerk • Alleenstaande moeders zonder kinderopvang • Problemen in de nabije omgeving, zoals geweld, mishandeling, gezinsleden met ernstige problemen. En vaak heeft een klant meerdere problemen tegelijkertijd.

Een deel van de klanten in de bijstand is simpelweg niet in staat om te werken door te grote beperkingen. Een ander deel van de klanten kan op termijn (gedeeltelijk) aan het werk. Hiervoor is wel een aanvullende methodiek en instrumentarium nodig: Dit noemen we Werken naar Vermogen. Werken naar Vermogen zorgt ervoor dat alleen die klanten worden opgenomen in de dienstverlening die ook daadwerkelijk in maximaal 18 maanden naar werk worden begeleid met een slagingspercentage van 40%. Deze methodiek wordt de komende beleidsperiode verder doorontwikkeld. Belangrijke elementen in deze doorontwikkeling zijn: 1. Investering in personeel 2. Investering in methodisch werken. Onderdeel hiervan is ook het inzichtelijk maken van de groei van klanten op de participatieladder 3. De stap naar deeltijd werk makkelijker maken. a. Deeltijdwerk beter lonend te maken door vergoeding van arbeidskosten en het invoeren van een deeltijdpremie b. Intensieve begeleiding bieden ten aanzien van de administratieve en financiële gevolgen c. Administratieve processen vereenvoudigen voor de klant 4. Intensievere samenwerking met gemeenten en zorg: Klanten in re-integratie hebben over het algemeen meerdere problemen. Alleen als deze in samenhang bezien en aangepakt worden kan de re-integratie succesvol zijn. Hiervoor is een intensievere samenwerking met partners uit het sociaal domein nodig.

We gaan de komende beleidsperiode de 11

5. 6.

7.

samenwerking met GGZ en zorgaanbieders verder intensiveren. In deze begrotingsperiode zetten we in op een intensievere samenwerking met WMO en wijkteams van gemeenten. We hebben met gemeenten afgesproken om samen te zorgen voor het succesvol tot stand brengen van goede verbindingen en een intensievere samenwerking. Zodat we de klanten parallelle zorgtrajecten & re-integratie kunnen aanbieden. Met gemeente Middelburg is afgesproken om aan de hand van het beleidskader ‘Meedoen naar Vermogen’ deze samenwerking op te pakken. Met de gemeente Veere zijn ook samenwerkingsafspraken gemaakt. Met de gemeente Vlissingen dienen nog afspraken te worden gemaakt. Werkgevers helpen hun arbeidsvraag en begeleidingsmogelijkheden aan te passen op de capaciteiten van de klant. Herijken van de rol van het Werkleerbedrijf ten aanzien van re-integratie. Dit start met het opnieuw opzetten van het test- en trainingscentrum. Dit is een ruimte in het Werkleerbedrijf waar de arbeidsmogelijkheden van de bijstandsklanten in beeld gebracht worden. Daarnaast focus op de werkleertrajecten binnen Bedrijfsrestaurant, Schoonmaak, Facilitair en Wonen en Werken in de Wijk. Data gestuurd werken: Inzicht, monitoring en analyse. Zo wordt bijvoorbeeld een aparte monitor opgesteld m.b.t. de effecten van de extra investering in re-integratie 2024/2025.

Doorvoeren wetswijzigingen Centraal in 2024 en 2025 staat de implementatie van de ‘Participatiewet in balans’. Daarnaast dienen aanpassingen op het gebied van inkomstenvrijlating en loonkostensubsidie vanuit het Breed Offensief doorgevoerd te worden. En zal de dienstverlening aan niet-uitkeringsgerechtigden vastgesteld moeten worden. Dit laatste punt wordt hieronder verder uitgewerkt. Visie op dienstverlening aan niet uitkeringsgerechtigden (nuggers) Het huidige beleid gaat uit van een zeer beperkte dienstverlening aan nuggers die willen werken. Dit is hoofdzakelijk vanuit financiële motieven. We zien wel een steeds groter beroep van met name jonge nuggers op onze dienstverlening. Het budget is beperkt dus er moeten keuzes gemaakt worden. En het aan het werk helpen van een nugger bespaart geen uitkeringslast. In het kader van het landelijke ‘Breed Offensief’ worden gemeenten verplicht duidelijkere keuzes te maken inzake de dienstverlening aan nuggers. De komende periode gaan we samen met gemeenten de visie op dienstverlening aan nuggers vaststellen. Daarna zal de reintegratieverordening en bijhorende communicatie aangepast worden. Hierin speelt ook het wetsvoorstel ‘van school naar duurzaam werk’ een rol. Doel van het wetsvoorstel is dat jongeren die dit nodig hebben, begeleiding krijgen bij de overstap van school naar werk en bij (dreigende) werkloosheid.

Beoogde invoeringsdatum is 1 augustus 2025. De wijziging van de Participatiewet zorgt ervoor dat gemeenten een extra taak krijgen bij de ondersteuning van de overgang naar werk voor jongeren waarvoor ondersteuning van de onderwijsinstelling of het Doorstroompunt (=RMC) niet voldoende is. Als Orionis vanuit het Mbo preventief wordt betrokken bij loopbaanbegeleiding is hier wel een andere werkwijze voor nodig. Dit vraagt een meer integrale werkwijze om aan te sluiten bij de ondersteuningsbehoefte van de jongeren en dus goede samenwerking met Mbo-instellingen en doorstroomcoaches vanuit het RMC. Divosa vraagt aandacht voor de beschikbare middelen: ‘Vanuit de participatiewet krijgen gemeenten een duidelijke taak bij de ondersteuning van de overgang van school naar werk. Binnen dit wettelijk kader kampen gemeenten al een tijd met grote tekorten. Gemeenten moeten inwoners begeleiden vanuit schaarste van middelen en noodgedwongen keuzes maken hierin.’ Het ministerie van SZW is ervan op de hoogte dat hier keuzes in gemaakt moeten worden. Dit wordt Zeeuws opgepakt.

12

Wat mag het kosten

Re-integratie

realisatie 2023

begroting 2024-2

(bedragen * € 1.000)

lasten

baten

lasten

baten

lasten

baten

lasten

baten

Personeelslasten

2.866

0

2.959

0

11

342

2.970

342

extra personele inzet

1.138

638

1.270

500

235

235

1.505

735

Doorbelast werkinfra

1.558

0

1.611

0

0

0

1.611

0

loonkosten WiW/BsW

37

0

39

0

0

0

39

0

overige re-integratie

622

94

784

0

0

0

784

0

Bijdrage gemeenten

407

5.891

450

5.998

0

0

450

5.998

6.628

6.623

7.114

6.498

246

577

7.359

7.075

940

0

718

0

114

0

832

0

7.568

6.623

7.832

6.498

359

577

8.191

7.075

Subtotaal Directe apparaatskosten Totaal product Saldo

-945

3e wijziging

-1.334

218

begroting 2025

(bedragen * € 1.000)

lasten

baten

lasten

baten

lasten

baten

lasten

baten

Personeelslasten

3.086

355

3.206

369

3.331

384

3.461

399

extra personele inzet idem door groei doelgroep

1.849

764

1.317

793

1.369

824

1.422

857

315

581

776

985

Doorbelast werkinfra

1.674

1.739

1.807

1.877

overige re-integratie

964

702

729

758

Bijdrage gemeenten

493

6.572

536

7.106

579

7.578

628

8.079

8.381

7.691

8.081

8.269

8.591

8.786

9.131

9.334

864

0

898

0

933

0

969

0

9.245

7.691

8.979

8.269

9.524

8.786

10.100

9.334

Directe apparaatskosten Totaal product Saldo

-1.554

raming 2027

-1.116

Re-integratie

Subtotaal

raming 2026

begroting 2024-3

-710

raming 2028

-738

Alle overheadkosten zijn opgenomen in programma Overhead. Alle kosten die direct toerekenbaar zijn aan een programma worden vervolgens naar dat programma doorbelast. Doorbelasting werkinfra Dit betreft de doorbelasting van interne kosten bij het Werkleerbedrijf (voor de re-integratie trajecten) en bij Bedrijfsvoering (voor de personele inzet voor re-integratie vanuit algemene middelen). Extra personele inzet Dit betreft een vast bedrag van € 485.000 extra personele inzet en daarbovenop het beschikbare 13

-766

bedrag vanuit subsidies en eventuele overige opbrengsten. Het begrote bedrag van € 735.000 in 2024 is zo gesteld om een vergelijkbaar niveau aan re-integratie inspanningen te kunnen doen als in 2023, aangevuld met de extra investering (2024: € 285.000) die is afgesproken. In 2025 stijgt deze extra investering naar € 570.000, in 2026 valt deze weer weg. Door de daling van de incidentele middelen en subsidies is er nog geen volledige dekking voor de opgenomen opbrengsten. Het bureau Berenschot heeft in 2020 en 2022 aangegeven dat er een verschil lijkt te zijn in structurele middelen bij Orionis Walcheren op het gebied van reintegratie ten opzichte van vergelijkbare gemeenten. De incidentele middelen vulden dit tekort op. Nu deze incidentele middelen wegvallen wordt een gesprek over de structurele middelen nog meer opportuun. Groei personele inzet door groei doelgroep De komende jaren stijgt de doelgroep fors. Door de stijging van bijstandsaantallen, het aantal plaatsingen met LKS en de dienstverlening aan nuggers. Daardoor stijgt de begeleidingsbehoefte, en daarmee de personele lasten (2025: € 315.000, oplopend naar € 985.000 in 2028). Overige instrumenten De extra investering op re-integratie in 2024 en 2025 leidt tot een tijdelijk groter beroep op trajecten en overige instrumenten.

Vanuit de extra investering re-integratie is er een tijdelijk verhoogd budget voor 2024 (+ € 150.000) en 2025 (+ € 300.000). Deze verhoging valt in 2026 weer weg. Bijdrage gemeenten Tot en met 2024 gaan we uit van de door het Rijk beschikbaar gestelde re-integratiemiddelen aan gemeenten. Deze financiering is in 2023 gewijzigd, de re-integratiemiddelen zijn een geïntegreerd onderdeel van het Gemeentefonds geworden. De begroting van Orionis heeft dus niet meer de re-integratievergoeding als uitgangspunt, maar de benodigde middelen voor Orionis. Drie variabelen bepalen de noodzakelijke middelen: • Aantal bijstandsklanten Een hoger bijstandsvolume betekent een grotere noodzaak voor re-integratie. Er zijn geen middelen voor alle klanten. Vandaar houden we de huidige factor aan. Er zijn nu grofweg 2800 uitkeringen PW (huishoudens). Dit betekent 3.200 klanten in de bijstand. Met de reguliere middelen helpen we circa 800 klanten. Dit is 25% (800 / 3200). Bij een stijging van het bijstandsvolume houden we dezelfde verhouding aan. Dus bij een stijging van 100 klanten in de bijstand, stijgt het aantal klanten in caseload met 25. Bij een daling van het bijstandsvolume adviseren we gemeenten om het aantal van 800 klanten in dienstverlening aan te houden, zodat een groter aandeel klanten begeleid kan worden. Een re-integratietraject kost grofweg € 5.000 per jaar.