24-088 Bijlage 1. Jaarrekening 2023 Zeeuws Archief
Tekst van het document
Alle gebruikers zijn in 2023 getraind over de voor hen relevante onderdelen van de applicatie. Naar aanleiding van deze training zijn alle rechten, rollen en autorisaties voor de verschillende gebruikersgroepen nog eens onder de loep genomen en zo nodig aangepast. Gedurende het jaar is door de functioneel applicatiebeheerders aanvullend extra ondersteuning gegeven bij het gebruik van de Behoudsmodule (schaderegistraties) en de vernieuwde module Scanverwerking. Om het raadplegen van de tekeningen van gedigitaliseerde bouwdossiers via de website van het Zeeuws Archief mogelijk te maken is hiervoor in overleg met leverancier De Ree nieuwe functionaliteit ingericht. Voor de gedigitaliseerde bouwdossiers van de gemeente Veere (1966-2010) is het per e-mail aanvragen van scans van bouwtekeningen door het publiek digitaal gerealiseerd, rekening houdend met de geldende auteursrechten en AVG-bepalingen. Deze dienstverlening is begin 2023 geïmplementeerd. Bevoegde ambtenaren van de betrokken gemeente kunnen de gedigitaliseerde dossiers wel zonder beperkingen inzien via een speciale raadpleegomgeving. Jaarverantwoording 2023
22
Andere nieuw ingerichte functionaliteit betreft een nieuwe uitvoerdefinitie waardoor het mogelijk is niet alleen een volledige scantoegang uit te voeren, maar ook een enkel gescand inventarisnummer. Deze werkwijze verbetert de performance, vergt minder rekenkracht en is om die reden ook duurzamer. Daarnaast is de inrichting van de harvest voor het Netwerk Oorlogsbronnen (NOB) aangepast, zodat deze kan worden uitgebreid met beeldmateriaal uit 1939-1945. Verder zijn aanpassingen gedaan om transcripties afkomstig uit Transkribus via MAIS-(M)DWS te kunnen publiceren. Dit laatste sluit aan bij de implementatie van een nieuwe zoekfunctie op Archieven.nl. Via deze zoekingang ‘Zoeken in bestanden’ is het mogelijk om naast het doorzoeken van beschrijvingen (metadata) ook te zoeken naar woorden die voorkomen in de inhoud van archiefstukken zelf (transcripties en Alto-xml-bestanden van scans). Zakelijke dienstverlening Meerwerk digitalisering bouwdossiers Terneuzen. Archivistische en materiële bewerking van de analoge archieven van het NIOZ Yerseke periode ca. 1949-2011 Archivistische en materiële bewerking van de analoge archieven van de PZEM en Delta uit de periode ca. 1919- ca. 2014 Materiële verzorging en sealen posters Zeeuwse Bibliotheek Bewerken en overbrenging digitaal archief SERZeeland Behoudswerkzaamheden gemeente Kapelle Deelname Drents Archief Delta-Phot
Jaarverantwoording 2023
Opbrengst 2023: € 46.544,Opbrengst 2023: € 2.144,De materiële verzorging vindt in 2024 plaats Opbrengst 2023: € 14.401,Het project is afgerond. Opbrengst 2023: € 637,Opbrengst 2023: € 1.124,Opbrengst 2023: € 5.000,Opbrengst 2023: € 1.231,-
23
Wat heeft dit gekost?
Programma informatie en kennis Totale lasten Totale baten Saldo
Realisatie 2023 2.000.458 -71.158 1.929.299
2e wijziging Begroting 2023 2.058.451 -75.280 1.983.171
Realisatie 2022 1.967.259 -331.877 1.635.382
Realisatie 2023
2e wijziging Begroting 2023
Realisatie 2022
1.389.031
1.409.828
1.372.071
107.583 101.030 50.626 235.404 116.247 537 611.427
115.277 106.767 54.523 250.792 121.265 0 648.623
5.495 61.685 16.397 138.784 125.823 247.004 595.188
-71.158 -71.158
-75.280 -75.280
-331.877 -331.877
1.929.299
1.983.171
1.635.382
Specificatie programma I&K
Salarislasten programma informatie en kennis Materiële lasten programma informatie en kennis - relatiebeheer, inspectie en acquisitie - primair toegankelijk maken - nader toegankelijk maken - digitalisering - DVO's fysiek archief - zakelijke dienstverlening
Baten programma informatie en kennis - zakelijke dienstverlening
Saldo
Jaarverantwoording 2023
24
Programma Publieksbereik Wat was het doel? Het Zeeuws Archief is een gastvrij kenniscentrum, zowel fysiek als digitaal, waar de geschiedenis van Zeeland professioneel en op uiteenlopende manieren wordt aangeboden en kan worden beleefd. Het Zeeuws Archief is een trefpunt voor alle belangstellenden in de Zeeuwse historie. Middelen die hiervoor worden ingezet zijn: • een goed lopend fysiek en digitaal infocentrum. • een groeiend aanbod van archieven en collecties, toegankelijk via het internet en via het infocentrum/studiezaal. De toegang wordt vergemakkelijkt dankzij goede contextuele informatie die via uiteenlopende communicatiemiddelen wordt aangeboden. • het coördineren, ontwikkelen en uitvoeren van educatieve projecten en activiteiten, cursussen en het fysiek en digitaal zichtbaar maken van de archieven en collecties. • het organiseren van open dagen en het (laten) verzorgen van rondleidingen. • het actief en passief extern presenteren van de instelling en de collectie.
Wat hebben we ervoor gedaan? Infocentrum Het Zeeuws Archief vergrootte het publieksbereik van zijn collectie en profileerde zich als cultuurhistorisch knooppunt in Zeeland. Hiervoor werden in samenwerking met andere instanties diverse projecten en publicaties georganiseerd. In de studiezalen in Middelburg, Zierikzee en Terneuzen werden fysieke stukken ter inzage gegeven en werden vragen beantwoord van het publiek en medewerkers van de gemeenten Middelburg, Veere, Kapelle, Terneuzen, Vlissingen, SchouwenDuiveland en van de provincie Zeeland en Waterschap Scheldestromen. De studiezaal in Terneuzen was alleen op afspraak geopend op dinsdagen en woensdagen. De studiezaal in Middelburg was geopend van woensdag tot en met vrijdag tussen 10.00 en 17.00 uur. De studiezaal in Zierikzee was geopend op dinsdag, woensdag en vrijdag tussen 10.00 en 17.00 uur en op donderdag tussen 18.00 en 21.00 uur. In 2023 golden geen beperkingen meer ten aanzien van de openstelling van de studiezalen. Dit resulteerde in een toename van het aantal bezoeken in Middelburg en Zierikzee. Het aantal verschillende bezoekers nam toe in Middelburg, maar daalde in Zierikzee. In 2023 hebben drie bezoekers gebruik gemaakt van de studiezaal in Terneuzen, maar de archieven van Terneuzen zijn in de studiezaal van Middelburg wel veelvuldig geraadpleegd.
In Zierikzee was het in 2023 voor het eerst het gehele jaar mogelijk gebruik te maken van scannen op verzoek en in Middelburg namen de verzoeken voor scannen op verzoek fors toe. Het aantal verstrekte schriftelijke inlichtingen (infomail, inzage) groeide, zowel in Middelburg als Zierikzee.
Jaarverantwoording 2023
25
Dienstverlening studiezaal Middelburg 2023 Openingsuren (tot 21 januari 2022 waren de studiezalen i.v.m. corona gesloten) Aantal bezoeken Aantal (verschillende) bezoekers Aantal opgevraagde bouwvergunningen Totaal aantal aanvragen studiezaal Aantal verstrekte schriftelijke inlichtingen (infomail, inzage) Aantal fysieke uitleningen aan Veere Aantal uitleningen Veere digitaal Aantal fysieke uitleningen aan Middelburg aantal uitleningen Middelburg digitaal, gescand door medewerker aantal uitleningen Middelburg digitaal, uit Preservica aantal digitale uitleningen Kapelle aantal digitale uitleningen Vlissingen aantal digitale uitleningen Terneuzen aantal digitale uitleningen Provincie aantal digitale uitleningen Waterschap aantal bruiklenen bruiklenen, totaal inventarisnummers aantal afgehandeld Zeeuwen Gezocht bestellingen aantal aangevraagde inv.nrs voor scannen op verzoek Aantal afhandelde bestellingen digitale reproducties (aanvraag in studiezaal) Aantal geleverde digitale reproducties (aanvraag in studiezaal) WhatsApp inzage beperkt openbaar archief, aantal aanvragen inzage beperkt openbaar archief, aantal aangevraagde inv.nrs.
2022
2023
973 1620 784 502 7721 1535 0 206 0 57 217 12 52 123 92 0 4 47 105 1071
1048 1820 909 406 8269 1843 0 146 0 164 696 5 68 59 68 2 8 19 556 1580
10 43 74 23 38
22 47 55 20 46
Dienstverlening studiezaal Zierikzee Openingsuren (tot 21 januari 2022 waren de studiezalen i.v.m. corona gesloten) aantal bezoeken Zierikzee aantal unieke bezoekers Aantal opgevraagde bouwvergunningen Totaal aantal aanvragen studiezaal Aantal verstrekte schriftelijke inlichtingen (infomail, inzage) Aantal uitleningen aan Schouwen-Duiveland Dossiers gelicht voor BAG aantal aangevraagde inv.nrs voor scannen op verzoek inzage beperkt openbaar archief, aantal aanvragen
2022
2023
1135 469 529 871 904 580 580 178 0 0
1165 648 243 1147 941 882 383 0 155 0
Jaarverantwoording 2023
26
Dienstverlening studiezaal Terneuzen Openingsuren Aantal bezoeken Aantal unieke bezoekers Gemiddeld aantal bezoeken per persoon Aantal aanvragen uit archief Waterschap Zeeuws Vlaanderen Aantal aanvragen uit gemeentearchief Terneuzen ( in Terneuzen en ZA)
2022
2023 6 3 3 1 0 181
Webuitingen De webuitingen spelen een belangrijke rol in het publieksbereik. Ze betreffen enerzijds eigen mediakanalen en anderzijds publicatie in of via mediakanalen van anderen. Onder de eigen media vallen twee websites en verschillende sociale media. Media Zeeuws Archief Sites Zeeuwsarchief.nl Eenigheid.slavenhandelmcc.nl Slavenhandelmcc.nl Zeeuws e-Depot Marketingplatform MailChimp Media derden Publiceren op platforms derden Archieven.nl Archives Portal Europe Wat staat daer? Wikimedia Google Arts & Culture
Sociale media Facebook Twitter Pinterest LinkedIn
YouTube Instagram Flickr WhatsApp
Data delen OpenArchieven/ Bob Coret Genealogie WieWasWie Netwerk Oorlogsbronnen Europeana (via derden) Redactionele content delen Zeeuwse Ankers Geheugen van Nederland
Nieuwe projectwebsite – slavernijverleden Het Zeeuws Archief heeft in 2023 de nieuwe website ‘MCC Reizen’ gelanceerd rondom het thema slavenhandel en slavernij. De basis van de website is een datamodel met alle scheepsreizen van de Middelburgse Commercie Compagnie (MCC). De MCC legde zich in de 18e eeuw toe op de handel in tot slaaf gemaakte Afrikanen. Het archief van de MCC is opgenomen in Unesco’s internationale Memory of the World Register. Op een interactieve kaart worden alle MCC-reizen in beeld gebracht. Te zien is hoe het aantal transAtlantische reizen gedurende de 18e eeuw ten opzichte van de andere handelsreizen toeneemt. Bezoekers kunnen de individuele reizen aanklikken en krijgen dan meer informatie. Ook is het mogelijk meer te lezen over het schip, de kapitein en andere betrokkenen. De links naar archiefstukken in de archiefinventaris van de MCC helpen bezoekers zelf de bronnen te bekijken en te onderzoeken. In de tweede helft van 2023 werden voorbereidingen getroffen om deze website in 2024 uit te breiden met de verkoopgegevens van slaafgemaakten in de Caraïben. Jaarverantwoording 2023
27
Het webproject MCC Reizen sluit aan bij het landelijke Herdenkingsjaar Slavernijverleden. Van 1 juli 2023 tot 1 juli 2024 wordt in het Koninkrijk der Nederlanden extra aandacht gegeven aan het Nederlandse slavernijverleden. Website Zeeuws Archief Redactie De website is in 2023 uitgebreid met nieuws- en blogberichten over de partners van het Zeeuws Archief en hun collecties. Een nieuw thematisch dossier met de titel ‘Strijd tegen het water’ is toegevoegd en ontsluit verhalen en bronnen over leven met water. Het webdossier ‘Trans-Atlantische slavenhandel’ werd met nieuwe content aangevuld. In het Zeeuwse woonplaatsen-ABC vinden bezoekers beknopte achtergrondinformatie over Zeeuwse woonplaatsen, de betreffende archiefdienst, en een link met zoekresultaten in de archieven en collecties van het Zeeuws Archief. Het in 2020 gestarte overzicht is in 2023 verder aangevuld. Naar verwachting wordt het Zeeuwse woonplaatsen-ABC in 2024 voltooid. De zoekgidsen bieden hulp bij onderzoek in de archieven en collecties. Ze bevatten links naar inventarissen en archiefstukken. Er werden in 2023 geen nieuwe zoekgidsen toegevoegd. Blijvende aandacht is nodig voor de vertaling van de belangrijkste zoekgidsen naar het Engels. De webpagina’s van de werkgroep Paleografie in Zeeland (PaiZ) - bestaande uit vrijwilligers die oude handschriften transcriberen - zijn aangevuld.
Het gaat om het ontsluiten van getranscribeerde teksten. Via een alfabetische index op thema krijgen bezoekers informatie en links naar de transcripties; enerzijds naar transcripties opgenomen in MAIS-(M)DWS, en anderzijds naar de PaiZ Google Drive. De inhoud van de transcripties is doorzoekbaar en online vindbaar dankzij MAIS(M)DWS, terwijl complete teksten in pdf-formaat kunnen worden gedownload of geprint vanaf Google Drive. Meten van statistieken Voor het meten van de statistieken van Zeeuwsarchief.nl wordt gebruik gemaakt van Matomo, gehost in de Matomo Cloud. Eind 2022 is een Matomo-server account toegevoegd via webbouwer DPI. Hierin worden alle websites van het Zeeuws Archief gevolgd. De statistieken van Zeeuwsarchief.nl over 2023 in beide Matomo-versies laten echter verschillen zien. Dit wordt nader onderzocht. Digitale toegankelijkheid Overheidsinstanties moeten een toegankelijkheidsverklaring publiceren voor iedere website waarvoor zij verantwoordelijk zijn. Het betreft toegang voor bijvoorbeeld slechtzienden. In de verklaring staat in hoeverre de website al aan de eisen voldoet en welke maatregelen de instantie neemt om toegankelijkheid te borgen, inclusief planning. De website Zeeuwsarchief.nl is sinds 2021 opgenomen met de voorlopige status van ‘B – voldoet gedeeltelijk’ in het centrale register van toegankelijkheidsverklaringen van de Rijksoverheid.
Voor de hoogste status zijn veranderingen nodig, die het Zeeuws Archief enerzijds niet wil uitvoeren en anderzijds niet kan uitvoeren. Onder de eerste categorie valt het inladen van de afbeeldingen in de website. Aangezien de website Zeeuwsarchief.nl enkele honderden pagina’s met bijna 4.000 afbeeldingen telt, wordt beeld pas ingeladen als de bezoeker een webpagina oproept. Hiermee voldoet de website niet aan de overheidsrichtlijnen die vereisen dat ook afbeeldingen die niet worden bekeken, opgeladen worden. Wanneer hieraan wel wordt voldaan, zal de snelheid van de website significant verminderen en daarmee het gebruik van de website belemmeren. Voor de toegankelijkheid heeft het vereiste echter praktisch gezien geen invloed. Men krijgt het beeld dat men oproept. De andere verbeterpunten hebben betrekking op het zoeken en vinden in de archieven en collecties. Hierop kan het Zeeuws Archief geen directe invloed uitoefenen omdat deze voortkomen uit het collectiebeheersysteem en de toepassing ervan op internet (MAIS-(M)DWS). Jaarverantwoording 2023
28
e-Depot via de website Het Zeeuws Archief heeft in 2022 de applicatie voor een e-Depot van leverancier Preservica aangeschaft. Voor de presentatie van zoeken en vinden betekent dit dat op termijn het publiek via de website van het Zeeuws Archief toegang gegeven kan worden tot de openbare stukken in Preservica via het Preservica-portaal, een WordPress-applicatie. Data delen Linked Open Data Het Zeeuws Archief is bronhouder van digitaal erfgoed. Als bronhouder zorgt het Zeeuws Archief ervoor dat erfgoedinformatie naar elkaar kan verwijzen, bijvoorbeeld door het gebruik van gemeenschappelijke terminologiebronnen. Het Zeeuws Archief wil zijn erfgoedinformatie gaan delen volgens de principes van Linked Open Data (LOD). Daardoor kunnen dienstverleners erfgoedinformatie combineren en er bruikbare toepassingen mee ontwikkelen voor hun eindgebruikers. Deze afspraken vallen binnen de Digitaal Erfgoed Referentie Architectuur (DERA). Nadere toegangen van het Zeeuws Archief worden reeds als open data aangeboden via MAIS(M)DWS in de website van het Zeeuws Archief. De leverancier heeft in 2023 de eerste stappen gezet waardoor het collectiebeheersysteem in de toekomst LOD kan genereren. In de werkgroep Linked Open Data worden de ontwikkelingen en mogelijkheden onderzocht. Hergebruik door derden Het Zeeuws Archief stimuleert als bronhouder het hergebruik van data.
Tot grote afnemers van data behoren OpenArchieven.nl van Bob Coret en WieWasWie.nl van het CBG|Centrum voor familiegeschiedenis in Den Haag (voorheen Centraal Bureau voor Genealogie). Het gaat hierbij om grote hoeveelheden data uit genealogische bronnen. Genealogische data en gegevens over archieven uit de periode van de Tweede Wereldoorlog deelt het Zeeuws Archief met Oorlogsbronnen.nl van het Netwerk Oorlogsbronnen (NOB). Het Zeeuws Archief is deelnemer aan het Netwerk Oorlogsbronnen (NOB) en het platform Oorlogsbronnen.nl, het startpunt voor iedereen die meer wil weten over de Tweede Wereldoorlog in Nederland. Van archieven en collecties van het Zeeuws Archief met betrekking tot de Tweede Wereldoorlog zijn meer bronnen van het Zeeuws Archief opgenomen in Oorlogsbronnen.nl., dit dankzij het toekennen van een trefwoord in het collectiebeheersysteem en het toevoegen van metadata. In 2023 is gewerkt aan de verbetering van de inrichting, waardoor door NOB meer bronnen kunnen worden opgenomen. In Europeana.eu is beeldmateriaal van MAIS-Flexis gereed gemaakt voor publicatie in het collectieportaal Netwerk Oorlogsbronnen (NOB). In 2021 zijn de gegevens doorzoekbaar geworden via Oorlogsbronnen.nl. In 2023 is het Zeeuws Archief te zien als het door anderen, zoals het Nederlands Fotomuseum, wordt aangeboden.
Redactionele content delen Het Zeeuws Archief stelt redactionele content van zijn website beschikbaar voor (her)publicatie. Veel korte en lange verhalen zijn overgenomen door Zeeuwseankers.nl van Erfgoed Zeeland. De museale collecties die eerder via deze website toegankelijk waren gemaakt, zijn verhuisd naar Collectienederland.nl van de Rijksdienst voor Cultureel Erfgoed. Redactionele content van het Zeeuws Archief is ook te vinden op de campagne-site GeheugenvanNederland.nl, waar verhalen over documentair erfgoed van uiteenlopende erfgoedinstellingen samenkomen op initiatief van Netwerk Digitaal Erfgoed (NDE). Er wordt daarbij doorgelinkt naar het oorspronkelijke verhaal op website van de instelling. De beeldbank van het Geheugen van Nederland verhuisde naar Geheugen.delpher.nl van de Koninklijke Bibliotheek. Hierin zijn beeldcollecties van verschillende erfgoedinstellingen opgenomen.
Jaarverantwoording 2023
29
Jaarverantwoording 2023
30
Blog over de Eenigheid & website MCC Reizen Redactie Er is geen nieuwe content aan de blog over de Eenigheid toegevoegd. Enkele kleine (redactionele) aanpassingen zijn uitgevoerd. De website MCC Reizen werd in 2023 gelanceerd. Redactionele content in de vorm van blogs en achtergrondinformatie werden toegevoegd. Meten van statistieken Voor het meten van de statistieken van de blog over de reis van de Eenigheid wordt met ingang van 2023 gebruik gemaakt van Matomo. Dat geldt ook voor de nieuwe website MCC Reizen. De statistieken van Zeeuwsarchief.nl werden al sinds de oplevering in Matomo bijgehouden. Digitale toegankelijkheid De blog Eenigheid.slavenhandelmcc.nl gaat over de trans-Atlantische handelsreis in tot slaaf gemaakte Afrikanen van het schip de Eenigheid in 1761-1763. In 2021 is de techniek van deze uit 2013 stammende website vernieuwd, waarbij de site voldoet aan de regels voor digitale toegankelijkheid, en heeft de hosting een upgrade gekregen. Dit heeft geleid tot een stabiele, goed functionerende website. Bij de ontwikkeling van de website MCC Reizen is in 2023 rekening gehouden met de richtlijnen voor digitale toegankelijkheid. Bezoekcijfers Website Zeeuws Archief Het aantal bezoeken aan de website Zeeuwsarchief.nl is in 2023 opnieuw gedaald. Tijdens de bezoeken werden bijna een kwart minder pagina’s weergegeven.
Daarmee liggen de bezoekcijfers iets boven het laatste pre-coronajaar. Ter informatie: in het pre-coronajaar 2019 ontving de website 318.030 bezoeken, in de coronajaren 2020 en 2021 respectievelijk 393.388 en 412.299 bezoeken. Sinds het opheffen van de laatste maatregelen van de corona-lockdown in het vroege voorjaar van 2022 daalden de bezoekcijfers. De daling heeft in 2023 doorgezet. De helft van de gebruikers bezocht de website rechtstreeks. Anderen bereikten de site via zoekmachines, andere websites en sociale netwerken. Zo’n 9 procent van de gebruikers bereikt Zeeuwsarchief.nl via de grote genealogische websites OpenArchieven.nl en WieWasWie.nl. Het percentage bezoekers dat via sociale netwerken komt, bleef met 2 procent gelijk. De sociale netwerken of sociale media van het Zeeuws Archief bestaan uit: Facebook, Twitter, YouTube, LinkedIn, Pinterest, WhatsApp, Instagram, Flickr. Bezoek aan de website wordt ook gegenereerd door links in mailingen – nieuwsbrieven, uitnodigingen of persberichten – die het Zeeuws Archief verstuurt via MailChimp. 86,5% van de bezoekers bezocht de website vanuit Nederland. Bezoek vanuit het buitenland gebeurde vooral vanuit België (4%), Duitsland en de Verenigde Staten (beide 2%), gevolgd door Australië (0,7%).
Zoeken en vinden in de archieven en collecties De best bezochte webpagina’s, goed voor zo’n 72% van alle paginaweergaven, zijn pagina’s waarop bezoekers een zoekterm kunnen invullen, zoals Onderzoek-het-zelf (de landingspagina met zoeken in de databases) en Zeeuwen Gezocht (zoeken in de personenzoekmachine). Tegelijkertijd heeft de grootste daling van het paginaweergaven plaats gehad in Onderzoek-het-zelf: het aantal paginaweergaven daalde 36,8%. Het aantal unieke paginaweergaven daalde zelfs met 65,5%.
Jaarverantwoording 2023
31
Redactionele content De weergave van pagina’s met redactionele content is gestegen. Het betreft niet alleen nieuwsberichten, blogposts en achtergronden, maar ook pagina’s met informatie over de organisatie en over de collectie. Ook de redactionele pagina’s van de landingspagina Onderzoek-het-zelf zijn vaker geraadpleegd, met als uitschieters de landingspagina’s ‘Onderzoek Zeeland’ en ‘Trans-Atlantische slavenhandel’. In ‘Onderzoek Zeeland’ is het ‘Zeeuwse Woonplaatsen ABC’ verantwoordelijk voor de grote stijging. Dankzij deze index staat voor het eerst de zoekgids ‘Gemeentegrenzen Zeeland in kaart’ in de top tien van best geraadpleegde zoekgidsen. Populaire pagina’s met nieuws, blogs en langere verhalen betreffen de watersnoodramp van 1953 en het Zeeuwse slavernijverleden. De hoge notering die elk jaar is weggelegd voor de watersnoodramp werd in 2023 nog versterkt door nieuwe redactionele content, bijvoorbeeld ooggetuigenverslagen, die is toegevoegd ter gelegenheid van de 70-jarige herdenking van de Ramp. De hoge notering van de landingspagina ‘Trans-Atlantische slavenhandel is vrijwel volledig te danken aan de drie verhalen over tot slaaf gemaakte vrouwen, waarvan er twee in 2023 werden toegevoegd. Statistieken Zeeuwsarchief.nl
2022
2023
Bezoeken 374.254 349.321 Paginaweergaven 3.896.907 2.984.663 Unieke paginaweergaven 3.085.695 1.279.851 Gemiddelde duur bezoek 11 min. 36 sec. 7 min. 8 sec. Zeeuwsarchief.nl per menu-item Paginaweergaven Homepage 263.527 Engelse site 27.665 Actueel Actueel 15.162 Zeeuwse verhalen 78.144 Blog 37.542 Agenda 16.976 Themapagina’s educatie 11.575 Onderzoek-het-zelf Onderzoek-het-zelf 2.149.380 Zeeuwen Gezocht 123.406 Zoekgidsen 73.282 Bronnen - indexen 53.095 Zoekpagina met filters 22.551 Expertise in archiveren Expertise in archiveren 6.530 Over ons Over ons 22.743 Plan je bezoek Plan je bezoek 14.643
Percentage 8,8% 0,9% 0,5% 2,6% 1,3% 0,6% 0,4% 72% 4,1% 2,5% 1,8% 0,8% 0,2% 0,8% 0,5%
Archieven.nl De archieven en collecties van het Zeeuws Archief kunnen ook doorzocht worden via Archieven.nl, het platform van de leverancier van het collectiebeheersysteem MAIS-Flexis. Het Zeeuws Archief had tot 2023 inzage in de bezoekcijfers van de eigen collectie via Archieven.nl via Google Analytics. Vergelijking tussen de jaren 2021 en 2022 liet zien dat een groeiend aantal bezoekers de archieven en collecties van het Zeeuws Archief op de website Archieven.nl doorzocht. Volgens De Ree Archiefsystemen is als gevolg van een aanpassing door Google het niet langer mogelijk om statistieken te delen.
Jaarverantwoording 2023
32
Via de ‘toolbox’ van het collectiebeheersysteem is het mogelijk om toch enige inzage in de raadpleging te krijgen, aan de hand van de ‘zoekacties’ en de ‘paginaweergaven’. Het aantal zoekacties is in 2023 gedaald met 6,14%, het aantal paginaweergaven nam toe met 2,91%. OpenArchieven.nl Dankzij hergebruik door derden is een deel van de archieven en collecties van het Zeeuws Archief ook doorzoekbaar via OpenArchieven.nl, het webportaal met genealogische gegevens van Nederlandse en Belgische archieven. Het gaat voornamelijk om genealogische gegevens die ook geraadpleegd kunnen worden via Zeeuwen Gezocht, de personenzoekmachine van het Zeeuws Archief. Ook biedt OpenArchieven toegang tot transcripties van een selectie van 19e-eeuwse notariële akten. Het Zeeuws Archief heeft in 2021 met notariële archieven deelgenomen aan het project ‘De ijsberg zichtbaar maken’ van het Nationaal Archief. Hierbij werden scans met kunstmatige intelligentie getranscribeerd, waardoor teksten doorzoekbaar worden. De transcripties zijn downloadbaar vanaf de website Zenodo. De transcripties waren echter eind 2023 nog niet opgenomen in de bij het project verschenen website Zoekinalletranscripties.nl. Via OpenArchieven (Bob Coret) met een specifiek aangemaakte toepassing, zijn de transcripties van de Zeeuwse notariële archieven wel opgenomen. (Zie Openarch.nl/transcripties/).
De grafiek toont aan dat het raadplegen van deze gegevens via OpenArchieven eind 2023 een vlucht heeft genomen. Statistieken OpenArchieven.nl
2023
Getoonde akten met scan Getoonde akten zonder scan Totaal getoonde akten
1.502.791 1.110.985 2.613.776
De bezoekcijfers aan Zeeuwsarchief.nl zijn gedaald. De daling betreft het zoeken en vinden in de archieven en collecties. Toch betekent dit niet dat deze minder geraadpleegd worden: de bronnen zijn ook doorzoekbaar via websites van derden. De belangrijkste is de website Archieven.nl van de leverancier van het collectiebeheersysteem. Daarnaast zijn veel genealogische bronnen doorzoekbaar dankzij hergebruik van data op de websites van derden zoals OpenArchieven.nl en WieWasWie.nl. Uiteindelijk leiden genoemde websites de bezoeker naar de bronbeschrijving (met of zonder scan) op de website van het Zeeuws Archief. Alle zoekacties die hier aan voorafgaan, vallen echter buiten de statistieken van Zeeuwsarchief.nl. Gestegen bezoekcijfers waren er voor vrijwel alle redactionele pagina’s: van achtergrondverhalen tot agenda-items en van informatie over de organisatie tot zoekgidsen over Zeeuwse bronnen. Blog de Eenigheid De statistieken van de blog met de slavenreis van het schip de Eenigheid – eenigheid.slavenhandelmcc.nl – worden vanaf 2023 bijgehouden in Matomo, tot dan gebeurde dat in Google Analytics. Verschillende statistiekenprogramma’s zullen nooit exact dezelfde uitkomsten geven, toch is bij gebrek aan een alternatief ervoor gekozen om de cijfers van Google Analytics over 2022 met die van Matomo in 2023 te vergelijken. Het aantal bezoeken nam opnieuw af.
In 2022 met 42,1% en in 2023 met nog eens 27,5%. Ook daalde het aantal paginaweergaven verder. In 2022 met 50,7% en in 2023 met nog eens 34,2%. Bijna de helft van de bezoekers vindt de website via zoekmachines, terwijl 43% de website direct bezoekt. Kwam in 2022 zo’n 70% van het bezoek uit het buitenland, in 2023 is meer dan de helft van de bezoekers afkomstig uit Nederland, zo’n 56%. Bezoekers uit het buitenland in 2023 komen vooral uit de Verenigde Staten (ca 17%) en België (bijna 10%).
Jaarverantwoording 2023
33
Het best geraadpleegd werden pagina’s met redactionele content over de trajecten van een slavenreis en pagina’s over het schip en het leven aan boord. Minder dan 5% betrof paginaweergaven met dagverslagen van de reis. De downloads betreffen infographics die informatie geven over de reis van de Eenigheid. De blog over de Eenigheid wordt gebruikt door bezoekers van het educatiethema slavernij op de website Zeeuwsarchief.nl. Dit educatiethema is ontwikkeld voor scholieren. Voor het maken van de opdrachten maken de scholieren gebruik van de blog. Statistieken Eenigheid.slavenhandelmcc.nl
2022
2023
Bezoeken (sessies) Paginaweergaven Gebruikers | Unieke paginaweergaven Gemiddelde duur bezoek Bezoeken aan één pagina, waarna de site werd verlaten Downloads
11.051 18.730 8.561 1 min. 53 sec. 65,4%
8.012 12.321 9.583 2 min. 59 sec. 68% 2.588
Website MCC Reizen Het Zeeuws Archief heeft in 2023 de nieuwe website MCC Reizen – Slavenhandelmcc.nl – gelanceerd. De website biedt bezoekers gelegenheid om alle, bijna 300 scheepsreizen van de Middelburgse Commercie Compagnie (MCC) te onderzoeken. Via een interactieve kaart en via overzichten van schepen en betrokken personen. Detailpagina’s per reis en per schip bieden gedetailleerde informatie en links naar de online archiefstukken in de inventaris van het archief van de MCC. Statistieken Slavenhandelmcc.nl
Per 27-6-2023
Bezoeken Paginaweergaven Unieke paginaweergaven Gemiddelde duur bezoek Bezoeken aan één pagina, waarna de site werd verlaten
2.807 12.805 8.642 5 min. 35 sec. 37%
Wat staat daer? Het Zeeuws Archief neemt deel aan de landelijke paleografiewebsite en leeromgeving ‘Wat staat daer?’ Jaarlijks levert het Zeeuws Archief inhoudelijke bijdragen. Cursisten van de paleografiecursussen die het Zeeuws Archief verzorgt, maken eveneens gebruik van de website. De statistieken worden bijgehouden in Google Analytics. Sinds oktober 2023 heeft het Zeeuws Archief geen rechten meer om de gegevens te raadplegen Statistieken Wat staat daer?
2022
2023 t/m sept
Bezoeken (sessies) Bezoeken (sessies) in Zeeland Paginaweergaven Gebruikers Gebruikers in Zeeland Gemiddelde duur bezoek Gemiddelde duur bezoek in Zeeland
66.020 1.108 267.568 31.963 278 4 min. 46 sec. 3 min. 21 sec.
47.816 595 182.041 23.950 254 4 min. 52 sec. 8 min. 40 sec.
Jaarverantwoording 2023
34
Bezoeken aan één pagina, waarna de site werd verlaten Bezoeken aan één pagina, waarna de site werd verlaten in Zeeland Pagina’s per sessie Pagina’s per sessie in Zeeland
39,8% 41,7% 4,05 3,16
41,7% 35,5% 3,81 4,55
Beleidsthema Slavernij en slavenhandel Nationaal Museum, Kennisplatform en Herdenkingsjaar De oprichting in Amsterdam van een museum over slavernij en de doorwerking ervan in het heden, alsmede de instelling van een landelijk kennisplatform, moet bijdragen aan de vergroting van de kennis over dit deel van het verleden. Het Zeeuws Archief werkte mee aan een presentatie in de Zeeuwse Bibliotheek voor een regionale bijeenkomst van de kwartiermakers voor het nationaal slavernijmuseum in Amsterdam. Staatssecretaris van cultuur en media, Gunay Uslu, bracht op 20 maart 2023 een bezoek aan het Zeeuws Archief en bekeek de archieven van de Middelburgse Commercie Compagnie. Eerder brachten minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties, Hanke Bruins Slot en demissionair minister Van Engelshoven een bezoek aan Middelburg en maakten daarbij kennis met archiefstukken uit het archief van de MCC. Van 1 juli 2023 tot 1 juli 2024 wordt in het Koninkrijk der Nederlanden extra aandacht gegeven aan het Nederlandse slavernijverleden. Eerder werkte het Zeeuws Archief mee aan het door minister Ollongren ingestelde Adviescollege Dialooggroep Slavernijverleden. Het rapport Ketenen van het Verleden resulteerde erin dat ministerpresident Mark Rutte 19 december 2022, in aanwezigheid van leden van de nazaten van de slaafgemaakten en het adviescollege namens het kabinet excuses aanbood.
Kwartiermakers van het Nationaal Slavernijmuseum uit Amsterdam bezochten Zeeland en het Zeeuws Archief in 2022 en 2023. Zeeuws Kennisplatform Slavernijverleden Het Zeeuws Archief neemt deel aan het Zeeuws Kenniscentrum Slavernijverleden Zeeland. Nadat in 2023 subsidie werd verworven, is een kwartiermaker aangesteld. Zij heeft een werkplek gekregen in het Zeeuws Archief. Keti Koti – 1 juli Bij de Keti Koti-herdenking, 1 juli, in de abdij in Middelburg heeft minister Carola Schouten het Zeeuws Archief tweemaal benoemd. Ze opende haar toespraak met een verwijzing naar (de blog over) de reis van het schip de Eenigheid. De Provincie Zeeland bood excuses aan voor het slavernijverleden. Commissaris van de Koning (CdK) Han Polman benoemde in zijn toespraak het Zeeuws Archief en belichtte daarbij het verhaal uit het chirurgijnsjournaal van de Eenigheid over de tot slaaf gemaakte vrouw. De Gemeente Middelburg bood excuses aan voor het slavernijverleden. Burgemeester Harald Bergmann benoemde in zijn toespraak het Zeeuws Archief. De jaarlijkse Zeeuwse Keti Koti-dialoogtafel werd op 29 juni in het Zeeuws Archief gehouden. De dialoogtafel is onderdeel van de jaarlijkse herdenking van de afschaffing van de Nederlandse slavernij.
Speciale gasten dit jaar waren Barryl Biekman, voorzitter van het Nederlands Platform Slavernijverleden, en Enith Martin Williams, directeur Reparations Finance Lab New York. Ter gelegenheid van Keti Koti maakte RTL-nieuws opnamen voor een video die 29 juni online werd gepubliceerd. Voor het onderwerp slavernijverleden en excuses werden opnamen gemaakt van het archief van de MCC.
Jaarverantwoording 2023
35
Televisieprogramma Nieuwsuur toonde eveneens archiefstukken van de MCC en maakte filmopnamen op locatie bij Fort Rammekens. De beelden werden op 30 juni vertoond in een uitzending die gewijd was aan het 1619-project van de Amerikaanse Nikole Hannah Jones. Expeditie NEXT Het Zeeuws Archief werkte mee aan Expeditie NEXT (2023, Middelburg), het nationale wetenschapsfestival voor jongeren, door een bijdrage te leveren over de ontsnapping van slaafgemaakte Leonora aan Coen van Galen van de Radboud Universiteit. Het Zeeuws Archief leverde tekst, afbeelding en een QR-code die linkt naar het artikel ‘Een geslaagde ontsnapping aan slavernij’ op de website van het Zeeuws Archief. Zeeland Nazomerfestival Het Zeeland Nazomerfestival bracht in 2023 het theaterstuk op locatie ‘Water vergeet niet’ van regisseur Koen Verheijden. Onderwerp: de verhalen over de levens van drie historische zwarte vrouwen en het hedendaagse verhaal van een vierde vrouw die strijdt voor een slavernijmonument in Vlissingen. Het Zeeuws Archief heeft de historische verhalen over Leonora, Eva en Tannetje Vrijheid aangedragen. Voor het maken van het theaterstuk hebben de regisseur en medewerkers van LikeMinds en Theaterproductiehuis Zeeland bezoeken gebracht aan het Zeeuws Archief.
Al in 2022 bracht het Zeeland Nazomer Festival het theaterstuk Leonora, een ‘work in progress’ dat deels was gebaseerd op het verhaal dat het Zeeuws Archief publiceerde over de ontsnapping van een tot slaaf gemaakte vrouw uit Curaçao in de 18e eeuw. Dit stuk is in 2023 bewerkt en uitgebreid. Suriname Museum Bestuursleden Jan Gerards en Ingrid Lochem van het Suriname Museum uit Amsterdam hebben een bezoek gebracht aan het Zeeuws Archief. Het Zeeuws Archief is een van de samenwerkingspartners van het museum, samen met het Stadsarchief Amsterdam, het Amsterdam Museum, de Rijksdienst voor Cultureel Erfgoed en The Black Archives. In 2024 zal het nieuwe Suriname Museum zijn deuren openen. Het is het enige museum in Nederland dat exclusief gewijd zal zijn aan de SurinaamsNederlandse geschiedenis en cultuur. Maritiem MuZeeum Zeeland Voor de nieuwe, vaste inrichting van het in juni 2023 heropende maritieme museum in Vlissingen deelde het Zeeuws Archief kennis, archiefstukken, een scheepsmodel en een verhaal over het Zeeuwse slavernijverleden. Conservator en educatiemedewerkers van het museum kregen advies op maat en een toelichting op het archief van de MCC. In het Maritiem MuZeeum Zeeland zijn reproducties van archiefstukken uit het archief van de Middelburgse Commercie Compagnie (MCC) te zien. Ook brengt het museum in Vlissingen de 3Dreconstructie van het MCC-schip de Eenigheid.
Aan de hand van de reconstructie krijgen museumbezoekers inzicht over de trans-Atlantische slavenhandel. Een bijzondere gebeurtenis die bewaard is gebleven in het MCC-archief is de ontsnapping van de tot slaaf gemaakte Leonora. Het Zeeuws Archief publiceerde hierover in 2022 een achtergrondverhaal op zijn website. Het Maritiem MuZeeum Zeeland laat Leonora levensgroot herleven; zij vertelt zelf haar verhaal aan de bezoekers. Projectwebsite MCC Reizen Het Zeeuws Archief lanceerde op 27 juni de website MCC Reizen, met alle scheepsreizen van de Middelburgse Commercie Compagnie. Hiermee beoogt het bij te dragen aan de bewustwording van het slavernij- en slavenhandelsverleden van Nederland. In de tweede helft van 2023 werden voorbereidingen getroffen om deze website in 2024 uit te breiden met de verkoopgegevens van slaafgemaakten in de Caraïben. Het webproject MCC Reizen past in het landelijke Herdenkingsjaar Slavernijverleden.
Jaarverantwoording 2023
36
Documentaire Zwarte Stem De documentaire Zwarte Stem over de doorwerking van het slavernijverleden is tijdens het openingsweekend van de 25ste editie van Film by the Sea in première gegaan. De film deed mee in de categorie Zeeuws Licht (films van Zeeuwse bodem). Zwarte Stem is een film van Hoekman Brothers en Zand & Zink. Het Zeeuws Archief leverde een bijdrage aan deze documentaire. Andere samenwerkingspartners waren Anti Discriminatie Bureau Zeeland, Stichting Slavernijmonumenten Zeeland en Bram Mvambanu. Ook maakte het Zeeuws Archief gastlessen voor scholieren mogelijk en werkte het mee aan een podcast. De film werd in december uitgezonden in de Zeeuwse documentaire-week van Omroep Zeeland en zal naar verwachting in 2024 op NPO2 te zien zijn. VPRO-radio OVT Medewerkers van het Zeeuws Archief kwamen zondag 8 oktober aan het woord in de uitzending van het VPRO-radioprogramma OVT. Het programma werd op die dag uitgezonden vanuit het Zeeuws Archief. Onderwerpen waren de tot slaaf gemaakte Leonora, het Van de Perrehuis en bouwheer Johan Adriaan van de Perre. Footprints of the West African Ivory Trade In 2023 nam het Zeeuws Archief deel aan voorbereidingen voor het internationale project Footprints of the West African Ivory Trade.
Professor Jelmer Vos is samen met Ashley Coutu initiatiefnemer van het project dat de achteruitgang van de olifantenpopulatie in Ivoorkust in beeld brengt en teruggaat in de tijd, naar de 18e eeuw toen de handel in ivoor dramatisch groeide. Grand-Lahou werd een centrum voor de ivoorhandel. In het archief van de Middelburgse Commercie Compagnie (MCC) is deze handel gedocumenteerd. Met behulp van archiefonderzoek, archeologische opgravingen en biomoleculaire analyse van ivoren objecten wordt onderzoek gedaan naar de verspreiding, omvang en genetische diversiteit van de olifantenpopulaties in het 18e-eeuwse Ivoorkust, evenals de sociale en materiële gevolgen van de handel. Footprints duurt van 2024 tot en met 2029. In 2025 wordt een lezing gegeven in het Zeeuws Archief, ter gelegenheid waarvan het Zeeuws Archief een aantal archiefstukken tentoon zal stellen. Ook zal een interactieve expositie op touch screen worden geplaatst. Draden van ons Nederlands slavernijverleden Het Zeeuws Archief neemt deel aan het project Draden van ons Nederlandse slavernijverleden met advies en het delen van kennis over het Zeeuwse slavernijverleden. Het gaat om een nationaal kunstparticipatieproject in elf provincies, waarbij inwoners samen een wandkleed maken waarop de sporen van het koloniale slavernijverleden uit de betreffende provincie worden verbeeld.
Voor de provincie Zeeland heeft kunstenaar Liesbeth Labeur de opdracht gekregen een ontwerp te maken gebaseerd op historisch onderzoek. Het project wordt in 2024-2025 uitgevoerd. Ghana-project De ambassade van Nederland in Ghana heeft het Zeeuws Archief verzocht om medewerking aan een reizende tentoonstelling over slavernij in Accra en Middelburg. De expositie moet in 2024-2025 plaats hebben. Museum Catharijneconvent Conservator Rianneke van der Houwen en educator Marieke Wickham van Museum Catharijneconvent Utrecht organiseren in 2024 een expositie over kerk en slavernij. Het Zeeuws Archief heeft hiervoor onderzoek in zijn archieven en collecties gedaan en zal een bijdrage leveren aan de tentoonstelling.
Jaarverantwoording 2023
37
The Dutch Textile Trade Project Het Dutch Textile Trade Project brengt de circulatie van textiel in de 17e en 18e eeuw aan boord van Nederlandse schepen in kaart. Initiatiefnemers zijn Carrie Anderson en Marsely Kehoe, Hope College, Holland, Michigan. De database ging van start met gegevens uit WIC- en VOC-archieven. Voor de uitbreiding met data uit het MCC-archief is met ondersteuning van het Zeeuws Archief een aanvraag voor subsidiëring gedaan. Die is in 2023 deels toegekend. Aanvullende financiering wordt nog gezocht voor het bezoek van een onderzoeker uit de Verenigde Staten aan het Zeeuws Archief en het maken van een korte video over textiel in het MCC-archief. Reistijdschrift In het reistijdschrift In Eigen Land, Reisinspiratie van Columbus Travels|Roots|Fietsactief, nr 2, 2023 verscheen een achtergrondartikel over het slavernijverleden van Middelburg, waaraan het Zeeuws Archief medewerking verleende. Ontvangsten Het Zeeuws Archief heeft in 2023 veel bestuurders, bewindslieden, belangengroepen en wetenschappers uit binnen-en buitenland ontvangen en een presentatie met bezoek aan het depot gegeven. Beleidsthema Water Herdenking 70 jaar watersnoodramp Het Zeeuws Archief faciliteerde eind 2022 de opnamen van de NTR voor de vierdelige serie ‘Het water komt!’.
Hierbij was aandacht voor de archieven van de Deltadienst die sinds november 2022 deel uitmaken van het Nederlandse Unesco Memory of the World Register. Uitzending van de serie gebeurde in januari 2023. Ook in de NRC-podcast Boven Water was het Zeeuws Archief te beluisteren. Onderzoeksdossier op website Het Zeeuws Archief heeft een onderzoeksdossier ‘Strijd tegen het water’ gestart op zijn website met zoekgidsen en bronnen voor het doen van onderzoek naar watergerelateerde onderwerpen. Het dossier kan worden uitgebreid met bijvoorbeeld waterbouwers, energie uit water. Een vergelijkbaar webdossier over het thema slavernijverleden is beschikbaar. Ook biedt het webdossier toegang tot eerder gepubliceerde en goed geraadpleegde Zeeuwse (achtergrond)verhalen over de Ramp. Verder werden nieuwe blogberichten over het thema toegevoegd. Archieven scheepswerf De Schelde op erfgoedlijst Unesco De archieven van de Koninklijke Maatschappij De Schelde (KMS) te Vlissingen zijn 14 december opgenomen in het Nederlandse Memory of the World Register van Unesco. De archieven van de KMS documenteren als enige in Nederland tot in detail de historie van de scheepsbouw van 1875 tot 1970. Van geen enkele andere werf bleven de archieven integraal bewaard. Ook de Open dag van het Zeeuws Archief op 4 november stond in het teken van het archief van De Schelde.
Archieven van de Deltadienst Het Zeeuws Archief heeft een aanvraag ingediend voor nominatie van de archieven van de Deltadienst voor Unesco’s internationale Memory of the World Register. Naar verwachting wordt eind 2024 bekend gemaakt of de archieven van de Deltadienst op deze internationale erfgoedlijst voor documentaire werken worden geplaatst.
Jaarverantwoording 2023
38
Deltacommissaris Peter Glas heeft zowel voor de aanvraag voor de Nederlandse Memory of the World toekenning als voor de internationale aanvraag volle ondersteuning en medewerking verleend en heeft het archief in 2023 bezocht. Educatie Onderwijs Het Zeeuws Archief was in het schooljaar 2022-2023 opgenomen in het vrije aanbod van Kunsteducatie Walcheren voor het primair onderwijs, met een programma over de geschiedenis van de slavenhandel. Het programma werd verzorgd door drie educatievrijwilligers en is in 2022 uitgevoerd. In de schooljaren 2022-2023 en 2023-2024 werd het programma slavernijverleden gecombineerd met het aanbod van Zwarte Stem in een extra cultuurmenu. De educatievrijwilligers werden bijgeschoold voor het aanbod 2023-2024 van Kunsteducatie Walcheren met daarin twee programma’s: slavernijverleden en Tweede Wereldoorlog, bevrijding en wederopbouw. Beide programma’s worden in de eerste helft van 2024 uitgevoerd. Het Zeeuws Archief zet onverminderd in op contacten met intermediairs. Elk jaar verzorgt het Zeeuws Archief workshops voor PABO-studenten die erop gericht zijn het belang van omgevingsonderwijs onder de aandacht te brengen en het creatieve gebruik van archiefbronnen te stimuleren. Tevens worden PABO-studenten begeleid bij hun scripties. In 2023 werden voor in totaal 90 PABO-studenten 3 workshops Kaarten als betrouwbare bron verzorgd.
Voor 50 docenten van het Penta College Rotterdam werden presentaties en rondleidingen door het depot en de expositieruimte verzorgd. Vanuit de Werkgroep Schotland-Veere werd voor geschiedenisstudenten een online les verzorgd over de Schots-Nederlandse betrekkingen en het belang van archieven voor historisch onderzoek. Voor de Universiteit Gent vakgroep Geschiedenis werd een introductie geschiedenis van de slavenhandel geschiedenis verzorgd met aansluitend een rondleiding door de expositie Ooggetuigen van de slavenhandel en een rondleiding door de binnenstad Middelburg langs sporen van het slavernijverleden. Voor de Universiteit Gent Vakgroep Letterkunde werd een rondleiding verzorgd door de expositie Ooggetuigen van de slavenhandel. Het Zeeuws Archief verzorgde archiefintroducties voor UCR-studenten docenten van de courses Musicology, Early Modern History, History of capitalism/slavery en intership Van de Venne Zeeuws Museum, waarna studenten onderzoek deden in de Zeeuwse archieven. Voor de HZ-opleiding Global project and change management werd in het kader van de lessen kwalitatief onderzoek een thematische archiefintroductie verzorgd.
Voor de CSW Middelburg, een school uit Sommelsdijk, en in het kader van een uitwisselingsprogramma No Colours, No Chains van Walcherse scholen en Tielt (België) werden tentoonstellingslessen Ooggetuigen van de slavenhandel verzorgd, soms gevolgd door een wandeling door Middelburg in het kader van sporen van slavernij. Verder werden voor Nehalennia SSG te Middelburg in het kader van het project Wereldreis door Middelburg, migratielessen verzorgd. Hulp werd geboden papers of profielwerkstukken. In 2023 werd besloten dat het Zeeuws Archief zal aansluiten bij Reizen in de Tijd door Zeeland. Medewerking werd verleend aan: de Samsam-special binnen het tijdschrift Kidsweek over het thema Slavernij, de Kenniskast Gedeeld Verleden in de Zeeuwse Bibliotheek en aan educatieve interviews in relatie tot het slavernijverleden, Typisch Zeeuws, en Van de Perre en wetenschap. Cursussen en lezingen In het kader van deskundigheidsbevordering van gebruikers van archieven organiseerde het Zeeuws Archief in samenwerking met de Zeeuwse Volksuniversiteit daadwerkelijk tien cursussen: Digitaal zoeken naar voorouders, Paleografie voor gevorderden, Vlissingen op de kaart, Misdaad en straf, Het
Jaarverantwoording 2023
39
depot, 3D-reconstructies op basis van historische bronnen, Wandeling door Veere 1832, Wegwijs in kadastrale archieven, Wegwijs in het MCC-archief, Paleografie voor beginners. Verder werd door het Zeeuws Archief meegewerkt aan lezingen en presentaties. Exposities Dit verslagjaar werd de expositie Ooggetuigen van de slavenhandel uitgebreid met een reflectievideo. In de film reflecteren vier personen op de tentoonstelling aan de hand van een voorwerp. De reflecties verbinden heden, verleden en toekomst. Tevens kwam een Engelstalige tentoonstellingstekst gereed. In de tentoonstellingsruimte werden verschillende rondleidingen verzorgd. De klimaatvitrines werden vernieuwd en sommige werden hersteld. Externe communicatie Met diverse communicatiemiddelen wil het Zeeuws Archief het bereik van zowel de instelling als de collectie uitbreiden en zich profileren als cultuurhistorisch knooppunt in Zeeland. • • • • •
Het presenteren van de instelling en de collectie in woord en beeld; Actieve samenwerking met andere erfgoed- en cultuurinstellingen; Het organiseren van open dagen, symposia, lezingen, workshops en rondleidingen; Het aanreiken van persinformatie, artikelen en publicaties aan media; Met interne communicatie bijdragen aan goede onderlinge informatie-uitwisseling, samenwerking en kennisdeling. (toevoeging van team interne communicatie)
Er was aandacht voor de archieven uit het hele werkgebied, dus verspreid over Zeeland. Het Zeeuws Archief is in 2023 veelvuldig in beeld geweest via de media met de beleidsthema’s water en slavenhandel. Vormgeving De huisstijl en vormgeving zijn in handen van DAT Bureau. Bij het ontwikkelen van nieuwe producten ontwikkelt de huisstijl mee. Advertenties, vermeldingen en reclame-uitingen, print en online Het Zeeuws Archief plaatst als regel geen betaalde advertenties, behoudens enkele langer lopende afspraken waar een tegenprestatie tegenover staat. Free publicity voldoet voor de zichtbaarheid. Zeeuws Archief in de media Elk jaar wordt een overzicht bijgehouden van het Zeeuws Archief in de media. In 2023: Zie overzicht ZA in de media 2023. Er was veel aandacht voor de beleidsthema’s slavernij en water. Sociale media Het Zeeuws Archief maakt actief gebruik van Facebook, Twitter, Instagram, LinkedIn en YouTube. Het bereik is al jaren groot. De inzet wordt afgestemd en per kanaal aangepast op de doelgroep en werking van het platform. Het bereik is op alle platforms gestegen, zelfs bij X (voorheen Twitter).
• X: 4.522 volgers (4.413 in 2022) • Facebook: 2.700 volgers (Er wordt door Facebook geen exact aantal aangegeven boven de 2500 volgers) • Instagram: 1.576 volgers (1.359 volgers in 2022) • LinkedIn 1.030 volgers (744 volgers in 2022) • YouTube 169 abonnementen 7.286 views (121 abonnementen 7.300 views in 2022) • Pinterest en Flickr zijn nog in de lucht, maar worden niet meer actief ingezet. Jaarverantwoording 2023
40
Nieuwsbrieven ’n Zee van Tijd is vijf keer uitgegeven. Het bereik is 2.781 abonnementen (2.763 in 2022). Publieksjaarverslag Het publieksjaarverslag is zowel digitaal als analoog toegezonden aan partners en relaties. Drukwerk Er is een nieuwe algemene folder gemaakt Het geheugen van Zeeland. De informatie nodigt uit om diepgaandere informatie online te zoeken, maar geeft een goede eerste indruk. De folder voorziet in de behoefte iets te kunnen meegeven aan bezoekers. Video en multimedia Er zijn korte filmpjes gemaakt om aan de hand van actuele thema’s de archieven voor het voetlicht te brengen, zoals over Schouwen-Duiveland na de watersnoodramp en over de archieven van de Schelde. Er zijn ook twee video’s opgenomen voor het project Nieuw Openbaar. Deze filmpjes worden in 2024 gelanceerd. Open Dag De open dag van het Zeeuws Archief stond in het teken van de archieven van de Schelde, getiteld ‘Op volle kracht´. Naar schatting bezochten ongeveer 500 bezoekers deze dag, waaronder opvallend veel mensen die het Zeeuws Archief voor het eerst bezochten. Behalve de rondleidingen in het depot waren er ook ontvangsten voor medewerkers en jubilarissen van Damen Naval, de nieuwe hoofdsponsor van de Vrienden van het Zeeuws Archief. Open Monumentendag Het Zeeuws Archief neemt jaarlijks deel aan de Open Monumentendag. Er kwamen 219 bezoekers.
Stichting Vrienden van het Zeeuws Archief In 2023 had de stichting 220 betalende donateurs en 21 bedrijfssponsors die de businessclub van de vrienden vormen. Nieuwe hoofdsponsor is Damen Naval. De Vriendenlezing op de open dag van het Zeeuws Archief is dit jaar gegeven door dr. René van Stipriaan over Willem van Oranje. Er waren 170 aanwezigen. Dankzij de Vrienden kon een 18e-eeuws lijnenplan van een fregat worden verworven. Deze ontwerptekening geeft inzicht in de vorm en de bouw van een schip zoals de Middelburgse Commercie Compagnie bouwde. Tevens is er een nieuwe folder gemaakt. Magazine Het Zeeuws Archief maakt een tijdschrift waarin archieven en collecties en onderzoek doen centraal staan. In 2024 zal dit magazine gereed zijn. Erfgoedsamenwerking Het Zeeuws Archief is hét cultuur-historisch knooppunt van Zeeland. Die doelstelling wordt mede behaald door de samenwerking met vele partners en samenwerkingsverbanden: ZCO Het Zeeuws Archief neemt deel aan het ZCO, het Zeeuws Overleg Culturele Instellingen, waarin afstemming, informatie en overleg tussen de diverse culturele instellingen in Zeeland plaatsvindt.
Jaarverantwoording 2023
41
Overleg Slavernijverleden Zeeland Het Zeeuws Archief participeert in het Overleg Slavernijverleden Zeeland, om te komen tot het oprichten van het Zeeuws kenniscentrum over het slavernijverleden en de hedendaagse doorwerking daarvan. Netwerk Slavernijverleden, Ninsee Het Zeeuws Archief is op verzoek van het Nationaal instituut Nederlands slavernijverleden en erfenis (Ninsee) toegetreden tot het landelijke Netwerk Slavernijverleden. Van daaruit werkt het Zeeuws Archief mee aan de Black Achievement Month en met de Stichting Slavernijmonumenten Zeeland, Keti Koti Zeeland en Stichting Tout Lui Faut. Zeeuwse Ankers en Erfgoed Zeeland Erfgoed Zeeland beheert de erfgoedwebsite Zeeuwse Ankers. Voor de content maakt Erfgoed Zeeland gebruik van de actuele content op de website van het Zeeuws Archief. Het Zeeuws Archief wordt door Erfgoed Zeeland betrokken bij beleid en redactie van de erfgoedsite. In het kwartaalblad Zeeuws Erfgoed van Erfgoed Zeeland heeft het Zeeuws Archief iedere uitgave enkele pagina’s om te vullen met een verhaal over het thema. Stichting Historisch Onderzoek Zeeland Het Zeeuws Archief participeert in de Stichting Historisch Onderzoek Zeeland en vervult tevens de rol van secretariaat. Zeeuws Weerzien De Stichting Zeeuws Weerzien brengt een krant uit die gericht is op ouderen.
In de nieuwsberichten komen berichten aan de orde die zij vanuit vroegere tijden zullen herkennen. De redactie wordt gevormd door het Zeeuws Archief, de Zeeuwse Bibliotheek, Erfgoed Zeeland en diverse (oud-) journalisten en andere betrokkenen. De krant wordt vier maal per jaar, in een oplage van 50.000 exemplaren, verspreid over een groeiend aantal distributiepunten in heel Zeeland, waaronder het Zeeuws Archief. De nieuwe richting is dat gespreksgroepen de krant gaan bespreken. Waar mogelijk en indien van toegevoegde waarde, zal het Zeeuws Archief hiervan content opnemen. Exposities gemeentehuis Veere Samenwerking tussen het Centrum voor beeldende kunst, vormgeving en architectuur (CBK) Zeeland, de gemeente Veere en het Zeeuws Archief. KZGW Het Zeeuws Archief werkt samen met het Koninklijk Zeeuwsch Genootschap der Wetenschappen en beheert de historisch topografische atlas Zelandia Illustrata. Musea, Heemkundige kringen, ZB en erfgoedinstellingen Het Zeeuws Archief werkt samen met het Zeeuws Museum, de Zeeuwse Bibliotheek, Erfgoed Zeeland, het RIAS, en met diverse andere musea in Zeeland. Voor exposities worden bruiklenen verstrekt. In de expositie met werk van Neeltje Flipse-Roelse in het Zeeuws Museum wordt verwezen naar de collectie in de beeldbank van het Zeeuws Archief. Voor de tentoonstelling over Adriaen van de Venne zijn verschillende werken in bruikleen gegeven.
Ook met de diverse Zeeuws-Vlaamse heemkundige kringen, het Industrieel museum en het Warenhuis worden de contacten onderhouden. Voor Schouwen-Duiveland wordt contact onderhouden met de kring Stad en Lande, het Stadhuismuseum Zierikzee, het Watersnoodmuseum en diverse andere musea en erfgoedinstellingen.
Jaarverantwoording 2023
42
Diverse medewerkers van het Zeeuws Archief nemen (ook in hun eigen tijd) bestuurs- en redactielidmaatschappen van erfgoedinstellingen en erfgoedverenigingen in Zeeland voor hun rekening. Onderwijs Het Zeeuws Archief werkt samen met de UCR en HZ University of Applied Sciences voor specifieke onderwijsprogramma’s. De Blauwe Lijn Samenwerkingsverband om waterbouwers en waterstaatsarchieven onder de aandacht te brengen. Het Zeeuws Archief is lid en in het bestuur vertegenwoordigd. Geheugen van Nederland (NDE) Per thema wordt door Het geheugen van Nederland een online campagne opgezet met diverse artikelen. Daarvoor levert het Zeeuws Archief content aan die weer verwijst naar de website van het Zeeuws Archief. Dit jaar is er gekozen voor een nieuwe opzet van het initiatief, waarbij de publieksfunctie op een lager pitje is gezet. Navraag leert dat dit in 2024 doorgezet zal gaan worden. Geopark Schelde Delta Aspiring Global Geopark Schelde Delta heeft als doel de UNESCO-status te verkrijgen voor de VlaamsNederlandse Schelde Delta, waar behalve Zeeland ook een deel Noord-Brabant bij hoort. Daartoe is een partnernetwerk opgericht. Het Zeeuws Archief is aangesloten bij dit partnernetwerk en biedt de archieven aan voor onderzoek en uitingen van het Geopark. Het Zeeuws Archief was vertegenwoordigd bij de officiële presentatie. Diverse bijeenkomsten zijn bezocht.
VNG-archiefcommissie De directeur neemt deel aan de VNG-archiefcommissie. Data-alliantie Zeeland Het Zeeuws Archief is betrokken bij de samenwerking van de Zeeuwse overheden op het terrein van datagestuurd werken. Kerngroep Ethisch Beraad De directeur neemt deel aan het Ethisch Beraad Oorlogsarchieven, een commissie onder het Netwerk Oorlogsbronnen. Doel is om vanuit ethisch opzicht een handelingskader te formuleren over hoe te handelen inzake openbaarheid van gevoelige oorlogsarchieven. Uitwisseling kennis vakgenoten Er is een collegiale uitwisseling met collega’s in Zeeland, Oost- en West-Vlaanderen in het VlaamsZeeuws archivarissenoverleg. Met partijen in Zeeuws-Vlaanderen werd regelmatig overlegd over de toegankelijkheid van archieven. In het DOZA onderhouden de archiefdiensten in Zeeland contact. Het Zeeuws Archief levert de voorzitter. Local Loyalty Group (Jumbo Supermarkten) De spaaractie waarbij plaatjes uit de beeldbank van het Zeeuws Archief in het spaaralbum Middelburg door de jaren heen verzameld konden worden, was een groot succes. Tijdens een ruilmiddag in het Zeeuws Archief konden de plaatjes worden uitgewisseld. Hiervoor was veel belangstelling.
Jaarverantwoording 2023
43
Verdere samenwerking Het Zeeuws Archief werkt samen met en verleent diensten aan het Genealogisch Centrum Zeeland, Werkgroep Cultuur Historie van het Koninklijk Zeeuwsch Genootschap der Wetenschappen (KZGW), de Werkgroep Industrieel Erfgoed, de Heemkundige Kring Walcheren, Omroep Zeeland, het Etty Hillesum Onderzoekscentrum en de Walcherse Archeologische Dienst. Huisvesting • Genealogisch Centrum Zeeland, sinds 2014 opgenomen in de studiezaal van het Zeeuws Archief • Koninklijk Zeeuwsch Genootschap der Wetenschappen • Natuurkundig Gezelschap • Walcherse Archeologische Dienst • Godshuizen Middelburg • Roosevelt Institute of American Studies (RIAS) • Art in Print • Teeken Akademie • Kenniscentrum Slavernijverleden Zeeland in oprichting
Wat heeft dit gekost?
Programma publieksbereik Totale lasten Totale baten Saldo
Realisatie 2023
2e wijziging Begroting 2023
Realisatie 2022
1.293.722 -12.525 1.281.198
1.313.096 -12.550 1.300.546
1.195.685 -12.169 1.183.516
Realisatie 2023
2e wijziging Begroting 2023
Realisatie 2022
983.008
998.007
900.558
157.511 115.827 7.130 30.247 310.714
157.925 123.712 10.459 22.993 315.088
186.315 89.165 4.105 15.542 295.127
-9.279 0 -2.414 -831 -12.525
-10.250 0 -2.300 0 -12.550
-9.551 0 -1.661 -956 -12.169
1.281.198
1.300.546
1.183.516
Specificatie programma publieksbereik
Salarislasten programma publieksbereik Materiële lasten programma publieksbereik - infocentrum - web uitingen - educatie - externe communicatie
Baten programma publieksbereik - infocentrum - web uitingen - educatie - externe communicatie
Saldo
Jaarverantwoording 2023
44
Overzicht algemene dekkingsmiddelen Realisatie 2023
2e wijziging Begroting 2023
Realisatie 2022
Algemene dekkingsmiddelen Bijdrage Nationaal Archief Bijdrage Nationaal Archief: huur, beheer en onderhoud Bijdrage DTR/2*€ 50.000+eenmalig € 100.000 Bijdrage Middelburg Bijdrage Middelburg: e-Depot Bijdrage Veere Bijdrage Veere: e-Depot DVO Provincie Zeeland DVO Provincie Zeeland: e-Depot DVO Waterschap DVO Waterschap e-depot DVO Kapelle DVO Terneuzen DVO Terneuzen: e-Depot DVO Vlissingen DVO Schouwen-Duiveland DVO Schouwen-Duiveland: e-Depot DVO Tholen: e-Depot Overige algemene dekkingsmiddelen Incidentele baten
1.566.165 1.954.787 50.000 553.452 89.296 159.465 39.658 682.257 121.216 373.513 40.364 38.118 433.799 113.757 282.835 494.272 71.284 55.105 720.127 0
1.566.164 1.954.786 50.000 553.452 89.296 159.465 39.658 682.257 121.216 373.513 40.364 38.118 433.799 113.757 282.835 494.272 71.284 55.105 552.296 0
1.388.240 1.855.163 150.000 520.015 79.099 149.831 36.204 675.502 121.216 339.557 0 34.653 394.362 103.926 257.123 449.338 64.020 48.308 295.960 92.682
Totaal algemene dekkingsmiddelen
7.839.469
7.671.636
7.055.199
Verhuur depot- en kantoorruimte. In 2023 is depotruimte verhuurd aan: • Gemeente Middelburg (287 meter bestanden die nog niet in aanmerking komen voor archiefwettelijke overbrenging, inclusief 14 meter inzake de WMO en 45 meter Dienst Stadsbeheer) • Gemeente Veere (70 meter bestanden die nog niet in aanmerking komen voor archiefwettelijke overbrenging) • Vereniging Zeeuwse Gemeenten (21 meter) • Stichting de Zeeuwse Ombudsman (7 meter) • Veiligheidsregio (26 meter) • Suikerunie (2 meter koude berging) • Justid (10 meter koude berging) In 2023 is kantoorruimte verhuurd aan: • Roosevelt Institute for American Studies • Walcherse Archeologische Dienst • Art in Print