24-086 Bijlage 1. Jaarstukken 2023
Tekst van het document
Jaarstukken 2023
Colofon Uitgever: gemeente Middelburg Versie juni 2024 Redactie: gemeente Middelburg Eindredactie: gemeente Middelburg Fotografie: gemeente Middelburg & RK Fotografie Vormgeving: gemeente Middelburg Productie: gemeente Middelburg
Concept Jaarstukken 2023 / Inhoudsopgave
Inhoudsopgave 4 Inleiding
174 JAARREKENING 175 Overzicht van lasten en baten
6 JAARVERSLAG 177 Toelichting op lasten en baten 7 Programma's
181 Algemene dekkingsmiddelen
8 Bestuur en ondersteuning
183 Overzicht onvoorziene uitgaven 184 Overzicht incidentele baten en lasten
20 Veiligheid
188 Overzicht toevoegingen en onttrekkingen aan de reserves 191 Wet Normering Bezoldiging Topfunctionarissen (WNT)
29 Verkeer, vervoer en waterstaat
193 Analyse begrotingsrechtmatigheid 203 Rechtmatigheidsverantwoording
42 Economie 204 Balans 47 Onderwijs
206 Grondslagen voor waardering en resultaatbepaling
53 Sport, cultuur en recreatie
210 Toelichting op de balans
62 Sociaal Domein
226 Overzicht kredieten 227 Programma Economie
74 Volksgezondheid en milieu
229 Programma Sociaal Domein
94 Volkshuisvesting, ruimtelijke ordening en
232 Overzicht lasten en baten per taakveld
stedelijke vernieuwing 239 SiSa tabel 103 Paragrafen 104 Weerstandsvermogen en Risicobeheersing
248 OVERIG 248 Bijlage Europese Projecten
115 Lokale heffingen 122 Onderhoud kapitaalgoederen 134 Financiering 137 Bedrijfsvoering 147 Wet open overheid 148 Verbonden partijen 160 Grondbeleid
3
Concept Jaarstukken 2023 / Inleiding
Inleiding Het jaar 2023 bracht ons grote veranderingen. Niet in de
energiebesparing. Iets dat door de sterk opgelopen energieprijzen
laatste plaats als gevolg van de voortdurende oorlog tussen
het vorige jaar, voor veel van deze huishoudens een concrete
Oekraïne en Rusland waarvan de gevolgen ook voor ons land
kostenbesparing inhoudt.
merkbaar bleven. Vorig jaar kon het college al met enige trots melden dat veel Oekraïners in Middelburg een tijdelijk
Het jaar 2023 stond voor Middelburg ook in het teken
nieuw thuis hebben gevonden. In 2023 droegen we ook ons
van de zoektocht naar een nieuwe locatie voor het huidige
steentje hieraan bij. Aan de Kanaalweg is de huisvesting voor de
asielzoekerscentrum. Binnen de kaders die de gemeenteraad
tijdelijke opvang van Oekraïners uitgebreid van bijna 50 naar 70
aan ons college heeft meegegeven, heeft het college uiteindelijk
nieuwe tijdelijke woningen. Op andere plaatsen in de gemeente
besloten om de locatie op de Cleene Hooge aan te wijzen als
huisvesten we Oekraïense vluchtelingen gehuisves,t waarbij zowel
nieuwe locatie voor het azc. Het komende jaar werkt het college in
medewerkers van de gemeente als vrijwilligers betrokken zijn om
een participatieproces samen met de omwonenden aan het verder
de huisvestiging zo goed mogelijk te laten verlopen.
vormgeven van het azc op deze locatie.
In 2023 heeft het college de vier grote opgaven die bij
Het sociaal domein is volop in ontwikkeling. Beleidsmatig is er
ons aantreden in 2022 door de gemeenteraad zijn benoemd,
in 2023 een nieuw beleidskader bestaanszekerheid opgesteld.
woningbouw, klimaat en energie, het sociaal domein en
Hierin is opgenomen hoe de gemeente Middelburg de komende
participatie voortvarend verder opgepakt.
4 jaar invulling geeft aan haar taken op het gebied van bestaanszekerheid, integratiebeleid en participatiebeleid. Ook
Op het gebied van Wonen kan natuurlijk het ondertekenen van
in de uitvoering zijn grote stappen gezet. Het sociaal team
de Zeeuwse Woondeal met minister De Jonge, de Provincie
Middelburg is met ingang van 2024 officieel van start. Hiervoor
Zeeland en alle Zeeuwse gemeenten niet ontbreken. Hierin
is een nieuwe organisatiegevormd, genaamd Vizita. Er is
hebben wij afspraken gemaakt over de aantallen nieuwe
hard gewerkt om de toegankelijkheid van onze toegang te
woningen die we de komende jaren (tot 2030) in de gemeente
vergroten. Voor inwoners is daarvan het meest merkbaar dat
Middelburg gaan realiseren. In het najaar vond vervolgens de
de openingstijden zijn verruimd en wachttijden verkort zijn.
eerste burgerraadpleging van onze gemeente plaats. Ruim
Het interactieve burgerplatform Middelburg Ontmoet is van
60 geselecteerde Middelburgers hebben meegedacht over
start gegaan.
de vraag “Waar wilt u wonen?”. Tijdens twee bijeenkomsten onder begeleiding van een externe deskundige, hebben de
De gemeente Middelburg is financieel gezond en solide. De
deelnemers een kansenkaart voor nieuwe woningbouwlocaties
verhoging van de uitkering uit het Gemeentefonds in 2022 is
aan het gemeentebestuur aangeboden. Het advies bracht enkele
voor de gemeente Middelburg structureel voordelig gebleken.
opvallende mogelijke locaties in beeld en de deelnemers gaven
Dat houdt in dat wij in 2023 investeringen konden blijven doen.
aan dat deze vorm van participatie zeker voor herhaling vatbaar
Zo kan de gemeente meer geld besteden voor het inhalen van
is. Het advies is de basis voor de verdere besluitvorming over
achterstallig onderhoud van wegen en andere infrastructuur. En
toekomstige woningbouwlocaties in onze gemeente.
voor de aanstaande restauratie van het monumentale stadhuis is voldoende geld opzij gezet om deze goed uit te kunnen voeren.
In 2023 hebben wij een start gemaakt met de Energiefixers. Meer dan 1.600 woningen zijn afgelopen jaar bezocht door
Het college kijkt tevreden terug op het jaar 2023. De uitdagingen
energiecoaches. Bij ruim 900 woningen zijn gasbesparende
waar we de gemeente Middelburg voor staat, blijven natuurlijk
maatregelen getroffen en in totaal zijn meer dan 10.500
groot en ten aanzien van veel thema’s nog steeds urgent. Toch
maatregelen toegepast om elektriciteit te besparen. Aan iedere
heeft het college het vertrouwen dat het ook in 2024 weer lukt
bezochte bewoner zijn tips gegeven over het verlagen van hun
om verder te werken aan het behouden en versterken van de
energierekening. Zo zetten we de eerste concrete stappen voor
4
Concept Jaarstukken 2023 / Inleiding
fijne woon- en leefomgeving die Middelburg voor inwoners en
de realisatie en begroting na wijziging. In een apart overzicht
bezoekers is.
Kredieten zijn de (restant) kredieten per programma vermeld. Daarnaast zijn in een overzicht de incidentele baten en lasten,
Het jaarverslag
de structurele toevoegingen en onttrekkingen aan de reserves
Het jaarverslag bestaat uit:
inzichtelijk gemaakt.
– Programmaverantwoording – Paragrafen
In het kader van de begrotingsrechtmatigheid moet bij lastenoverschrijdingen een inhoudelijke analyse plaatsvinden.
Programmaverantwoording
Dit is in de jaarrekening opgenomen bij de analyse
De programmaverantwoording gaat per programma in op
begrotingsrechtmatigheid. Vanaf de jaarverantwoording over
de beoogde maatschappelijke effecten en de wijze waarop
2023 voegt het college een rechtmatigheidsverantwoording toe
geprobeerd is deze effecten te realiseren. Dit wordt gedaan aan de
aan het jaarverslag.
hand van de volgende vragen: – Wat wilden we bereiken?
Balans
– Wat hebben we bereikt?
De uiteenzetting van de financiële positie van de gemeente wordt
– Wat hebben we ervoor gedaan?
inzichtelijk gemaakt in de balans en de toelichting er op.
– Wat heeft het gekost? SISA Aan de speerpunten zijn prestaties en activiteiten gekoppeld. Deze
In de SISA- bijlage (Single Information Single Audit)
staan in de tabellen onder "Wat hebben we er voor gedaan?".
is verantwoording over de besteding van specifieke
Daarin geven we aan of de doelstellingen zijn ‘gerealiseerd’, ‘deels
uitkeringen opgenomen.
gerealiseerd’ of ‘niet gerealiseerd’. Bij de twee vragen "Wat hebben we bereikt?" en 'Wat hebben we ervoor gedaan?" geven we een
Namens het college van burgemeester en wethouders,
verklaring waarom het (nog) niet gehaald is. Bij '"Wat heeft het
Rutger Schonis,
gekost?" staat een gedetailleerde toelichting op de afwijkingen
wethouder Financiën Gemeente Middelburg
tussen de begroting na wijzigingen en de realisatie voor bedragen groter dan € 50.000. Paragrafen In het jaarverslag zijn de verplichte paragrafen opgenomen, die zijn voorgeschreven in het besluit begroting en verantwoording gemeentes en provincie (BBV). In de afzonderlijke paragrafen zijn de beleidslijnen vastgelegd met betrekking tot relevante beheersmatige aspecten, alsmede tot de lokale heffingen. De jaarrekening De jaarrekening bestaat uit: – Een overzicht van lasten en baten – De balans met een toelichting Overzicht van lasten en baten In de staat van baten en lasten wordt op hoofdlijnen het resultaat van de jaarrekening toegelicht. In de programma's bij "Wat heeft het gekost?" staan per taakveld de lasten en baten opgenomen. En wordt een toelichting gegeven over de afwijkingen tussen
5
Concept Jaarstukken 2023 / JAARVERSLAG
JAARVERSLAG
6
Concept Jaarstukken 2023 / Programma's
Programma's
7
Concept Jaarstukken 2023 / Programma's / Bestuur en ondersteuning
Bestuur en ondersteuning Inleiding
In het programma Bestuur en ondersteuning leest u over de overkoepelende taakvelden dienstverlenen, participeren, extern overleggen en de ondersteuning daarvan door de gemeentelijke organisatie. Na jaren van bezuinigen en ombuigen, was er dit jaar voldoende financiële ruimte voor het invullen van die taken. Het
De gemeente stelt de burger centraal. Dit doen we door
efficiënt, effectief en rechtmatig inzetten van die middelen heeft
steeds onze dienstverlening te controleren en te verbeteren. We
blijvend onze aandacht.
betrekken inwoners bij plannen en besluiten en geven ruimte voor initiatieven (participatie). Ook zoeken we samenwerking met andere overheden en partijen in de regio.
Beleidskader
Wat wilden we bereiken? Maatschappelijk effect
Vastgestelde gemeentelijke beleidsnota's:
Het vergroten van de betrokkenheid bij de gemeente en het
– Kwaliteitsatlas 2030
vertrouwen in het bestuur.
– Communicatiebeleidsplan 2019 – Visie op dienstverlening 2023
Doelstellingen
– ‘Participeren: Doen en leren!’ 2017
1. Het verrijken van plannen door inwoners en andere
– Participatieverordening 2022
betrokkenen in een vroeg stadium te informeren en te
– Notitie verbonden partijen 2016
betrekken: burgerparticipatie.
8
Concept Jaarstukken 2023 / Programma's / Bestuur en ondersteuning / Wat hebben we bereikt?
2. Ruimte geven aan en stimuleren van initiatieven in
6. Het vergroten van het vertrouwen bij de burgers in de
de samenleving die een bijdrage leveren aan onze
gemeente. Burgers moeten erop kunnen vertrouwen dat de
maatschappelijke opgaven: overheidsparticipatie.
gemeente efficiënt en effectief omgaat met de financiën en dat
3. Betrokkenheid van bewoners bij hun leefomgeving, gemeentelijke besluitvorming en maatschappelijke opgaven. 4. Een sterke sociale basis en gemeenschapszin in buurten /
de middelen op een rechtmatige manier worden ingezet. 7. Samenwerken ten behoeve van lokale en regionale uitdagingen en bijdragen aan de Zeeuwse opgaven.
wijken en dorpen. 5. Het verbeteren van de dienstverlening aan burgers, bedrijven en instellingen, gemeten aan de tevredenheid van de gebruiker.
Wat hebben we bereikt? Prestatie
Status
Trainingen democratisch vakmanschap (ambtenaren + bestuur)
Volgens plan
Doorontwikkeling doemee.middelburgers.nl
Volgens plan
Uitrol Mijnbuurtje
Volgens plan
Pilots wijkanalyse, wijkaanpak, wijkvisie
Niet volgens plan
Onderzoek wijkdemocratie van de toekomst
Niet volgens plan
Loket maatschappelijke initiatieven
Gedeeltelijk volgens plan
Handreiking participatie voor initiatiefnemers
Gedeeltelijk volgens plan
Waardering dienstverlening aan de balie en telefoon is goed
Gedeeltelijk volgens plan
Informatie op website is vindbaar, duidelijk en geeft antwoord op de vragen van burgers
Gedeeltelijk volgens plan
Doelstelling 1: Het verrijken van plannen door inwoners en
kwamen naast de reguliere aanvragen voor het wijktafelbudget
andere betrokkenen in een vroeg stadium te informeren en
niet of nauwelijks (grote) initiatieven binnen. Een van de initiatieven
te betrekken: burgerparticipatie.
die wel binnenkwam was een hondenontmoetingsplek in de wijk
Informeren over plannen en het proces is de eerste
Zuid. Door tegengestelde belangen van wijkbewoners hebben we
stap van participeren. We betrekken onze inwoners
nog geen concrete vooruitgang geboekt op dit initiatief.
bij plannen vanuit de gemeente via de wijktafels en informatiebijeenkomsten. Daarnaast hebben we sinds 2023 het
Doelstelling 3: Betrokkenheid van bewoners bij
nieuwe online platform middelburgontmoet.nl/doemee gelanceerd
hun leefomgeving, gemeentelijke besluitvorming en
als digitale ontmoetingsplaats voor onze inwoners en de
maatschappelijke opgaven.
gemeentelijke organisatie. Ook hebben we in het najaar de
Ook in 2023 zijn we weer zichtbaar en actief geweest in onze
eerste burgerraadpleging georganiseerd over de toekomstige
wijken en dorpen. Dit heeft de betrokkenheid van inwoners bij
woonlocaties in onze gemeente. De resultaten van deze nieuwe
hun leefbaarheid in de meeste wijken verbeterd. Het wijkteam
vormen van participatie nemen we mee voor projecten en plannen
in Dauwendaele timmert nog steeds aan de weg. In andere
die nu in voorbereiding zijn.
wijken zijn diverse groepen inwoners actief die hun wijk mooier, socialer en leefbaarder willen maken. Dit zijn niet per se de
Doelstelling 2: Ruimte geven aan en stimuleren van
wijkteams, maar vaak de buurtjes of verenigingen die gericht zijn
initiatieven in de samenleving die een bijdrage leveren aan
op het organiseren van activiteiten. Met de wijkteams zijn twee
onze maatschappelijke opgaven: overheidsparticipatie.
themabijeenkomsten geweest. Eén om het platform Middelburg
Deze doelstelling is onder meer vanwege bestaande planning en
Ontmoet verder te brengen en één om de dialoog aan te
prioritering soms complex in de uitwerking. Bij wijkgericht werken
gaan over de budgetten. Ook de uitdagingen blijven. Wijkteams
9
Concept Jaarstukken 2023 / Programma's / Bestuur en ondersteuning / Wat hebben we ervoor gedaan?
zijn kwetsbaar en stoppen soms, bijvoorbeeld het wijkteam
Doelstelling 6: Het vergroten van het vertrouwen van onze
Klarenbeek – Veersepoort. Zij hebben aangegeven wel betrokken
inwoners in de gemeente. Middelburgers moeten erop
te willen blijven, maar geen wijktafels meer te willen organiseren.
kunnen vertrouwen dat de gemeente efficiënt en effectief
In 2023 zijn we verder gegaan met het in de praktijk brengen
rechtmatige manier worden ingezet.
van de geleerde lessen op het gebied van participatie. Zo is
Het financiële beeld was in 2023 nog steeds goed. Ten behoeve
de gemeenteraad bij het participatietraject van de woningbouw
van inzicht in efficiënte en effectieve omgang met financiën
betrokken voor het vaststellen van kaders. Dit gebeurde
zijn dit jaarverslag met programma's en verantwoording en
getrapt in drie sessies. Dit heeft uiteindelijk geleid tot een
deze jaarrekening opgesteld. De beoordeling van de rechtmatige
succesvol Inwonerberaad, waarbij zestig gelote inwoners tijdens
inzet van de middelen is opgenomen in de jaarrekening bij de
twee bijeenkomsten samen tot een kansenkaart voor nieuwe
analyse begrotingsrechtmatigheid.
omgaat met de financiën en dat de middelen op een
woningbouwlocaties kwamen. De ervaring leert dat door middel van loting andere mensen deelnemen aan participatie: een mooie
Doelstelling 7: Samenwerken ten behoeve van lokale
afspiegeling van de samenleving bijvoorbeeld op het gebied van
en regionale uitdagingen en bijdragen aan de
leeftijd, geslacht en opleidingsniveau.
Zeeuwse opgaven.
Doelstelling 4: Een sterke sociale basis en
met het formuleren van regionale strategische doelen. Er wordt
gemeenschapszin in buurten / wijken en dorpen.
actief deelgenomen aan het Overleg Zeeuwse Overheden en
In 2023 heeft het wijknetwerk West een wijkanalyse voor de wijk
onze gemeente is vertegenwoordigd in het VZG-bestuur. Er is
Stromenwijk gemaakt.
begonnen met overleggen in OZO-verband en met ministeries
Samen met de andere Zeeuwse overheden is een start gemaakt
van respectievelijk EZK en BZK over energie(infrastructuur) en Het platform Middelburg Ontmoet is gelanceerd. Dit platform is
over 'Elke regio telt' (rapport en kabinetsreactie). Op concrete
voor en door inwoners. Het online platform wordt aangejaagd
dossiers is verder onder meer gewerkt aan een herziening
door team Middelburg Ontmoet dat bestaat uit actieve bewoners,
van de GR-en (in VZG-verband) en in 2023 is de Regiovisie
professionals van Vizita en de gemeente. Wekelijks is een
van de subregio Walcheren- Schouwen-Duiveland vastgesteld.
spreekuur in de ZB voor inwoners en organisaties die hulp nodig
Vanuit de gemeentelijke samenwerking is er een vestiging van
hebben bij het aanmaken van het profiel. Tot nu toe is het
het Expat Center Zeeland boven de Westerschelde gerealiseerd
platform succesvol gebleken. Eind 2023 gingen we richting de
en is een doorontwikkeling van de pilot Samen Recht Vinden
duizend deelnemers!
mogelijk gemaakt. Samen met de Provincie Zeeland en de gemeenten Veere en Vlissingen is in 2023 onder begeleiding van
Doelstelling 5: Het verbeteren van de dienstverlening
een kwartiermaker gestart met het realiseren van een nationaal
aan burgers, bedrijven en instellingen, gemeten aan de
kenniscentrum slavernijverleden in Middelburg. Daarvoor hebben
tevredenheid van de gebruiker. [AF]
gesprekken plaatsgevonden met onder meer de Ministeries van
De tevredenheid aan de balies is wederom hoog geweest in
OC&W en BZK en de gemeente Amsterdam.
2023. De scores over de website waren lager dan aan de balie. De telefonische tevredenheid werd ook in 2023 niet meer gemeten, omdat de technische applicatie (Skype) hiervoor
Wat hebben we ervoor gedaan?
onvoldoende mogelijkheden bood. Eind 2023 zijn we overgestapt
Wijkgericht werken en participatie
naar Microsoft 365/Teams als nieuwe telefonievoorziening.
In Middelburg lag de lat onverminderd hoog op het gebied van participatie. We vonden het belangrijk dat inwoners op tijd werden betrokken bij onze (beleids)plannen. En dat inwoners ruimte - en soms zelfs hulp - kregen bij eigen initiatieven om hun leefomgeving mooier te maken.
10
Concept Jaarstukken 2023 / Programma's / Bestuur en ondersteuning / Wat hebben we ervoor gedaan?
Wij zijn daartoe verder gegaan op de ingeslagen weg.
we een verdere doorontwikkeling gemaakt met de wijktafels
Medewerkers, college en gemeenteraad zijn verder getraind in
(andere vormen). Deze tendens vraagt om een doorontwikkeling
democratisch vakmanschap. Bij nieuwe projecten en plannen
van wijkgericht werken in Middelburg: integraal samenwerken
wordt aan de voorkant goed nagedacht over de rol van de
met het doel de kansen en opgaven in een gebied samen met
gemeenteraad en de kaders voor de participatie. In 2023 zijn
organisaties en bewoners op te pakken. Investeren in een integrale
verschillende startgesprekken gevoerd met de gemeenteraad
wijkaanpak geeft bewoners meer kracht voor het omzien naar
over de woningbouwopgave. Er heeft een inwonerberaad plaats
elkaar en met elkaar bouwen aan een plezierige woonomgeving.
gevonden over de woningbouwopgave. En eind 2023 zijn
Daarnaast kunnen we burgerkracht benutten om onze grote
de startgesprekken rondom de nieuwe locatie van het azc
maatschappelijke opgaven samen te realiseren.
voorbereid. Samen met de gemeenteraad zijn de kaders voor die participatie tot stand gekomen. Nieuw is dat deze tussentijds met
Wijkgericht werken was het loket waar maatschappelijke
een klankbordgroep van bewoners zijn afgestemd. Het instrument
initiatieven binnen kwamen. Wijkmanagers jaagden deze
burgerberaad is verder verkend.
initiatieven intern aan en voerden in beginsel de regie op dit proces. We zetten in op meer communicatie over onze opgaven en
Wijkgericht werken
communiceren actief over lopende projecten en successen.
Het wijkgericht werken staat breed in de belangstelling. De wijk of buurt wordt in het hele land herondekt als schaal om opgaven
Proeftuin integrale wijkaanpak
in samenhang op te pakken. In Middelburg zien we dit terug in de
De proeftuin integrale wijkaanpak is niet van de grond gekomen
versterking van de sociale basis als essentieel onderdeel van de
en lijkt niet meer haalbaar. Dat heeft er onder meer mee te
transformatie van het sociaal domein.
maken dat het omgevingsplan opgavegericht wordt en niet meer gebiedsgericht. De wijkanalyses en wijkplannen zijn uitgesteld
We werkten ook in 2023 nauw samen met onze wijkteams. Zij
tot 2024.
zijn onze oren en ogen in de wijken en dorpen en samen met hen geven we invulling aan ons wijkgericht werken. We maakten
Wijknetwerken
gebruik van wijktafels en langzaam werd weer gebruik gemaakt
Onze dorpen en wijken zijn gebundeld in zes wijknetwerken. Elk
wijkbudgetten. De wijkmanagers hebben flink geïnvesteerd in de
netwerk bestaat uit een clustering van wijken of dorpskernen,
relatie met de wijkteams. In enkele dorpen en wijken hebben
te weten:
Een wijknetwerk is een samenwerking tussen gemeente,
in iedere wijk hetzelfde. In een wijknetwerk is er mogelijkheid
partners en inwoners in de wijk. De wijknetwerken worden
verdieping te hanteren op wijk- of dorpsniveau.
breed samengesteld met professionele partners zoals huisarts/ POH, wijkverpleging, wijkpolitie, scholen, consultatiebureau,
Middelburg Ontmoet
kinderopvang, woningcorporaties, geloofsgemeenschappen,
Begin 2023 hebben we het online community platform Middelburg
welzijn en (school)maatschappelijk werk. Daarnaast zitten in
Ontmoet uitgerold. Dit platform is een verzamelplek om nieuwe
het netwerk betrokken inwoners, wijkteams en partijen (bijv.
verbindingen te leggen met en tussen inwoners, professionals en
een ondernemersvereniging) die de wijk goed kennen. De
de gemeente. Een aanpak waarmee zichtbaar is wat er aanwezig
samenstelling van het wijknetwerk vraagt maatwerk. Deze is niet
is en wat in de wijk gebeurt. Als mensen elkaar weten te vinden
11
Concept Jaarstukken 2023 / Programma's / Bestuur en ondersteuning / Wat hebben we ervoor gedaan?
en weten welke mogelijkheden er zijn gaan ze samen dingen
belanghebbenden goed te managen. Bij complexe projecten,
ondernemen. Zo ontstaan er sterke gemeenschappen, waarin
waar tegengestelde belangen zijn, was het bevoegd gezag aan
inwoners verantwoordelijkheid nemen voor elkaar en voor hun
de voorkant duidelijk over de kaders van participatie (“Van het
omgeving. Het modulaire platform biedt alle informatie op één
laatste naar het eerste woord!”). Bij grotere complexere projecten
plek. Met één ingang en werkwijze vinden inwoners en organisaties
werkten we met een startgesprek, waarin we voor de start van
elkaar en alles in hun buurt of community. Middelburg Ontmoet
een participatieproces duidelijkheid schieppen over de kaders.
onderscheidt zich van andere platforms door de inzet van de
Dat participatie had plaats gevonden betekende niet dat niets
‘buurtverbinders’ aanpak. De buurtverbinders gaan fysiek in de
meer kan noch dat er geen tegenstanders meer waren. Het motto
wijk op zoek naar de kracht en capaciteiten van mensen in de
is: Wie wil, kan meedenken. We hebben in 2023 verschillende
lokale gemeenschap. Ze laten zien wat er in de buurt gebeurt,
participatiemethoden ingezet. Inbreng wogen we zorgvuldig af en
welke nieuwe initiatieven er zijn en welke kansen zich voordoen.
gemaakte keuzes legden we goed uit. Vaak helpt dat om het
Zij werken aan sterke gemeenschappen en informele netwerken.
uiteindelijke besluit toch te accepteren. Daarnaast stond als altijd
De buurtverbinders beheren het online platform waarmee mensen,
de officiële inspraakprocedure open voor degenen die het daar
bedrijven en organisaties elkaar makkelijk vinden. Zij stimuleren
niet mee eens waren.
mensen om mee te doen en zijn actief in de buurt aanwezig. Met de ‘buurtverbinders’ aanpak ontstaat er een combinatie van een
Dorps- en wijkdemocratie van de toekomst
online en een offline community.
De laatste jaren zien we dat wijkteams door de hoge leeftijd van de leden kwetsbaarder worden of zelfs stoppen. En we zien dat het
Participatie - Gedeelde opgave
voor sommige wijkteams lastig is om de ‘achterbanraadpleging’
Participatie vindt plaats bij allerlei projecten,
te organiseren. De wijkteams zijn en blijven een belangrijk
samenwerkingsvormen binnen wijken en dorpen en bij
aanspreekpunt, maar niet het enige aanspreekpunt. We zijn op
alle onderwerpen van de toekomstige Omgevingswet.
zoek gegaan naar andere, aanvullende, manieren van onze dorps-
Burgerparticipatie wordt in beginsel toegepast wanneer het te
en wijkdemocratie, onder meer met pilots. In de participatie- en
verwachten is dat belanghebbenden in hun belangen geraakt
inspraakverordening is dit hoofdstuk nog open.
kunnen worden naar aanleiding van beleid, plannen, projecten of programma’s. Dit is vastgelegd in onze participatie- en
We bekeken in 2023 in hoeverre inwoners meer zeggenschap,
inspraakverordening. Het grote belang van participatie wordt
bevoegdheden en budgetten wensen en hoe we dat samen
breed in de gemeenteraad gedeeld. Goede vormen van
vorm kunnen geven op een manier die Middelburg past. Wat
participatie zijn daarom onderdeel van de gedeelde opgaven
voor de ene wijk werkt, werkt niet vanzelfsprekend voor de
waarvoor college en gemeenteraad zich gesteld zien.
andere wijk. De ene wijk is draagkrachtiger dan de andere. We keken naar jongerenparticipatie, want veel zaken waarover
Participeren: doen en leren!
we nu beslissen, zijn van invloed op hun toekomst. Dit was
Eén van de belangrijkste participatielessen van de afgelopen jaren
in 2023 nog een lopend proces, dat pas in 2024 uitmondt
is dat we vóór de start van een participatietraject duidelijkheid
in een voorstel over hoe om te gaan met onze wijkbudgetten
moeten hebben over de kaders waarbinnen we het samenspel
en de manier waarop we uitvraag doen voor maatschappelijke
spelen. Door aan de voorkant helderheid te scheppen, was
initiatieven. Doemee.middelburgers.nl is ingezet als instrument in
onze inzet in 2023 verwachtingen bij onze inwoners en andere
onze participatieaanpak.
12
Concept Jaarstukken 2023 / Programma's / Bestuur en ondersteuning / Wat hebben we ervoor gedaan?
Dienstverlening Het jaar 2023 heeft in het teken gestaan van het participatief evalueren van de Visie op dienstverlening, die tot 2023 met bijbehorend budget door de gemeenteraad was verlengd. De uitkomsten daarvan hebben gediend als input voor een nieuwe Visie op dienstverlening, die in december 2023 door de raad is vastgesteld. Meten waardering dienstverlening Balie De meting over 2023 liet een positief beeld zien over de behandeling en afhandeling aan de balie. 91% van de bezoekers gaf ons een groene smiley. 4% van de bezoekers gaf ons een
Naast de klantbeoordelingen wordt de website doorlopend
neutrale score en 5% gaf ons een negatieve score
gemonitord met statistiekenprogramma SiteImprove. Het
Website
de digitale toegankelijkheid op een groot aantal aspecten. De
De klantbeoordelingen over de website waren lager dan aan
website scoort een ruime voldoende: op kwaliteit van de inhoud
de balie. Het aantal beoordelingen (27) is echter te laag om
94,0 en op digitale toegankelijkheid 96,6 van 100 punten. De
generaliserende uitspraken te doen over de waardering van de
gemiddelde scores van Nederlandse overheidswebsites liggen op
website en hieraan conclusies te verbinden. Het geringe aantal
respectievelijk 84,0 en 90,1.
programma meet onder meer de kwaliteit van de inhoud en
beoordelingen houdt verband met een technisch probleem aan leverancierszijde, waarvoor een oplossing wordt gezocht. De website heeft de B-status (voldoet gedeeltelijk) in het register van toegankelijkheidsverklaringen. Deze score is gebaseerd
13
Concept Jaarstukken 2023 / Programma's / Bestuur en ondersteuning / Wat hebben we ervoor gedaan?
op een toegankelijkheidsonderzoek uit 2022 en heeft vooral
Telefonie
te maken met de aanwezigheid van niet-toegankelijke PDF-
Eind 2023 zijn we succesvol overgestapt naar Microsoft 365/
documenten op de website. In 2023 is gewerkt aan het
Teams als telefonievoorziening. We gebruiken 2024 om te komen
terugbrengen van het aantal PDF-documenten en het toegankelijk
tot een uitgebreidere en zorgvuldige manier van meten van
maken van de resterende documenten. Ook voor de komende
tevredenheid over onze telefonische dienstverlening. Een meer
jaren is dit een aandachtspunt.
volledige uitvraag geeft ons een beter beeld van de stand van zaken rondom telefonische klanttevredenheid zodat we kunnen
Daarnaast is gewerkt aan het terugdringen van het aantal
achterhalen waar verbeteringen noodzakelijk zijn.
losse websites en het onderbrengen van de inhoud bij de hoofdwebsite www.middelburg.nl.
Samenwerken
hiervan en de mogelijkheden van verbetering daarin. Met de
Middelburg werkt samen met andere gemeenten, de Provincie
inzichten van de werkgroep Verbonden partijen van de VZG zijn we
Zeeland en organisaties en samenwerkingsverbanden aan
aan de slag gegaan. In onze paragraaf Verbonden partijen staat
de Zeeuwse opgaven inclusief het formuleren van regionale
hier meer over.
strategische doelen. Dit deden wij onder meer via actieve deelname aan OZO, Z4, Campus Zeeland en de vele
OZO en VZG
gemeentschappelijke regelingen.
Ook in 2023 heeft de gemeente Middelburg actief deelgenomen
In 2023 is de regiovisie Walcheren-Schouwen-Duiveland door de
van Zeeuwse Gemeenten (VZG). Binnen het OZO is in de diverse
vier gemeenten vastgesteld en gecommuniceerd met de raden.
themaoverleggen aandacht gegeven aan ontwikkelingen en het
Aan de regiovisie is een overzicht van acties en richtingen voor
formuleren van een Zeeuwse strategische agenda. Vanuit het
uitvoering toegevoegd, die zijn opgepakt maar nog niet afgerond.
college van burgemeester en wethouders van Middelburg nemen
Een regiovisie is een visie op samenwerkingsmogelijkheden van
de burgemeester en twee wethouders deel aan landelijk c.q.
buurgemeenten om maatschappelijke uitdagingen gezamenlijk
Europees overleg vanuit de VNG en heeft een wethouder zitting in
doelmatiger en doeltreffender te kunnen aanpakken. Gekozen
het bestuur van de VZG.
aan het Overleg Zeeuwse Overheden (OZO) en de Vereniging
is met de vier gemeenten te kijken hoe de maatschappelijke uitdaging van een sterke daling van de beroepsbevolking het hoofd
Z4
kan worden geboden.
In 2023 is samen met Terneuzen, Goes en Vlissingen in Z4 verband verder gewerkt aan de stedelijke opgaven m.b.t.
Met betrekking tot Gemeenschappelijke regelingen is er door de Zeeuwse gemeenten in VZG-verband gekeken naar de aansturing
14
de bereikbaarheid van de steden, de versterking van de
Concept Jaarstukken 2023 / Programma's / Bestuur en ondersteuning / Effecten maatregelen financieel herstelplan
Effecten maatregelen financieel herstelplan
binnenstadseconomie, het versterken van het vervolgonderwijs en de culturele voorzieningen.
Voor de effecten in 2023 van de maatregelen uit het financieel herstelplan verwijzen wij naar de paragraaf Bedrijfsvoering.
Beleidsindicatoren Beleidsindicatoren
2019
2020
2021
2022
2023
Formatie (fte per 1.000 inwoners)
Middelburg
7,2
7,8
8,0
8,2
8,9
Bezetting (fte per 1.000 inwoners)
Middelburg
6,9
7,3
7,6
7,6
8,4
Apparaatskosten (kosten per inwoner)
Middelburg
€ 600
€ 625
€ 654
€ 686
€ 652
totale kosten inhuur externen)
Middelburg
7,8
9,8
7,4
7,7
9,3
Overhead (% van de totale lasten)
Middelburg
6,2
6,0
6,4
6,8
7,6
Externe inhuur (kosten als % van totale loonsom +
Externe inhuur
Overhead
De gemiddelde externe inhuur bij gemeenten met eenzelfde
Alle kosten die samenhangen met de sturing en ondersteuning van
omvang als de gemeente Middelburg is 17,6% (2022) en voor alle
de medewerkers in het primaire proces vormen overhead. In de
gemeenten is de gemiddelde externe inhuur 17% (2022).
tabel hieronder is aangegeven hoe deze kosten zijn opgebouwd:
Subactiviteit (bedragen x € 1.000)
Begroting 2023 na wijziging Totale lasten
Totale baten
Rekening 2023
saldo
Totale lasten
Totale baten
saldo
Leidinggevenden
1.547
0
1.547
1.578
-5
1.573
Financiën en AO/IC
2.198
-154
2.044
1.893
-138
1.755
P&O / HRM
1.941
-16
1.925
2.130
-23
2.107
Inkoop
183
0
183
162
-8
154
Interne en externe communicatie
738
0
738
670
0
670
Juridische zaken
549
0
549
579
0
579
954
0
954
963
0
963
4.095
-2
4.093
3.944
-6
3.938
3.812
-96
3.716
3.687
-101
3.586
DIV
802
0
802
642
0
642
Managementondersteuning.
115
0
115
115
0
115
16.934
-268
16.666
16.363
-281
16.082
-874
0
-874
-781
0
-781
0
-696
-696
0
-704
-704
16.060
-964
15.096
15.582
-985
14.597
Bestuurszaken en bestuursondersteuning Informatievoorziening en automatisering (ICT) Huisvesting en Facilitaire zaken
Totaal dekking toerekening overhead GB, GBP en investeringen1 dekking overheadvergoeding samenwerkingsverbanden2 Totaal
1 Overhead mag nog wel worden toegerekend aan grondexploitaties, investeringen en andere (subsidie)projecten. In de praktijk zal dit gebeuren door op het taakveld 0.4 onder de lasten een negatief bedrag op te nemen en dit bedrag op het betreffende taakveld met de weer als last te verantwoorden. Hierdoor wordt de exploitatie niet onnodig opgevoerd.
15
Concept Jaarstukken 2023 / Programma's / Bestuur en ondersteuning / Wat heeft het gekost?
2 Overheadvergoeding binnen de samenwerkingsverbanden waarbij Gemeente Middelburg als gastgemeente opereert worden als baten verantwoord binnen het taakveld overhead.
Wat heeft het gekost? Bestuur en Ondersteuning
Begroting
Begroting 2023
Realisatie
Verschil 2023
2023
na wijziging
2023
(+ voordeel, nadeel)
Lasten 0.01.0 Bestuur
2.757
2.685
2.418
266
0.02.0 Burgerzaken
1.971
2.136
2.186
-50
0.03.0 Beheer ov gebouwen en gronden
842
651
642
8
0.06.3 Parkeerbelasting
66
77
23
54
5.635
5.548
5.269
278
0.01.0 Bestuur
-71
-4
-47
43
0.02.0 Burgerzaken
-708
-808
-894
86
0.03.0 Beheer ov gebouwen en gronden
-463
-463
-460
-3
Totale Lasten Baten
0.06.3 Parkeerbelasting
-6.862
-6.062
-6.040
-22
Totale Baten
-8.103
-7.336
-7.441
104
Totaal Bestuur en Ondersteuning
-2.468
-1.789
-2.171
383
Toelichting financiële afwijkingen (+ voordeel / - nadeel)
Een positief getal in de kolom afwijking lasten betekent dat er
We verantwoorden onze financiële cijfers op hoofdlijnen. Dat
minder lasten zijn dan begroot. Een negatief bedrag in de kolom
betekent dat we alleen afwijkingen van € 50.000 of hoger
lasten geeft aan dat de lasten hoger uitvallen dan begroot. Een
toelichten. De post “overig” gaat telkens over één of meerdere
positief getal in de kolom afwijking baten geeft aan dat er meer
afwijkingen die kleiner zijn dan € 50.000.
baten zijn dan begroot. Een negatief getal geeft aan dat er minder baten zijn dan begroot.
Omschrijving (bedragen × € 1.000)
Afwijking Lasten
Afwijking Baten
Structureel J/N
278
0
N
-52
96
N
0.01.0 Bestuur Voorziening wethouderspensioenen De voorziening wethouderspensioenen wordt op peil gehouden voor toekomstige verplichtingen door middel van een jaarlijkse dotatie. Op basis van actuariële berekeningen blijkt dat de stand van de voorziening naar beneden kan worden bijgesteld. De begrote lasten voor dotatie zijn niet benodigd en veroorzaakt een positieve afwijking. 0.02.0 Burgerzaken Basisregistratie personen en baten reisdocumenten en rijbewijzen Het nadeel van € 52.000 wordt veroorzaakt door de kosten van een grote bestelling huwelijksboekjes, vervanging pinautomaten en een hogere afdracht aan het Rijk omdat het aantal afgegeven reisdocumenten hoger is dan begroot. Het voordeel van € 96.000 op de baten wordt veroorzaakt doordat er meer reisdocumenten en rijbewijzen zijn afgegeven dan begroot. 0.06.3 Parkeerbelasting
16
Concept Jaarstukken 2023 / Programma's / Bestuur en ondersteuning / Wat heeft het gekost?
Omschrijving (bedragen × € 1.000)
Afwijking Lasten
Parkeerbelasting
Afwijking Baten
54
Structureel J/N N
De lasten van de samenwerking Belastingen worden aan het eind van het jaar herverdeeld naar het juiste taakveld. De herverdeling is op basis van het aantal aanslagbiljetten. De parkeervergunningen worden niet meer via de samenwerking Belastingen verstrekt, daardoor kunnnen er minder lasten doorbelast worden. Overig
Totaal Bestuur en Ondersteuning
Overhead
Begroting 2023
-2
8
278
104
Begroting 2023
Realisatie 2023 Verschil 2023 (+
na wijziging
voordeel, nadeel)
Lasten 0.04.0 Overhead
15.531
16.061
15.583
478
Totale Lasten
15.531
16.061
15.583
478
-993
-963
-984
21
Baten 0.04.0 Overhead Totale Baten Totaal Overhead
-993
-963
-984
21
14.537
15.098
14.598
500
Afwijking Baten
Structureel J/N
Toelichting financiële afwijkingen (+ voordeel / - nadeel) Omschrijving (bedragen × € 1.000)
Afwijking Lasten
0.04.0 Overhead Subactiviteit Financiën en AO/IC De salariskosten van het cluster financiën van de afdeling Bedrijfsvoering zijn hoger
279
N
-188
N
61
N
begroot dan de werkelijke uitgaven door gebruik van verkeerde indexen en er is personeel van het cluster financien naar het cluster PO & HM gegaan (€ 199.000). Ook is de dotatie aan de voorziening dubieuze debiteuren lager is uitgevallen dan begroot (€ 40.000) en de overgang van het financiele systeem naar de Cloud is uitgesteld naar 2024 (€ 40.000). Om die reden vallen eenmalig middelen vrij. Subactiviteit PO&HRM De salariskosten van het cluster PO & HRM van de afdeling Bedrijfsvoering zijn hoger dan begroot door gebruik van verkeerde indexen en omdat er personeel van het cluster financiën is overgegaan naar het cluster PO & HRM (€ 153.000) en dat op begrotingsniveau niet meer is aangepast. Ook het opleidingsbudget is overschreden (€ 64.000) als gevolg van uitbreiding van de organisatie en het organiseren van meer organisatiebrede opleidingen. Daarnaast is het budget voor functiewaardering niet geheel benut in 2023 (€ 29.000 voordeel) Subactiviteit Interne en externe communicatie De voordelige budgetafwijking wordt voor € 46.000 veroorzaakt omdat de gemeente een uitkering heeft ontvangen voor het uitvoeren van Klimaat- en energiebeleid (CDoke). Ook de uren van communicatie over deze activiteit kunnen hierin worden meegenomen. Ook is een budget van € 15.000 voor communicatie met beelden en herkenbaarheid gemeenteraad niet aangewend.
17
Concept Jaarstukken 2023 / Programma's / Bestuur en ondersteuning / Wat heeft het gekost?
Omschrijving (bedragen × € 1.000)
Afwijking Lasten
Afwijking Baten
Structureel J/N
Subactiviteit Informatievoorziening en automatisering (ICT) De salariskosten van het cluster informatievoorziening van de afdeling Bedrijfsvoering zijn
128
N
81
N
151
N
-93
N
hoger begroot dan de werkelijke uitgaven door gebruik van verkeerde indexen (€ 60.000) en het voor het budget digitale versnelling waren verplichtingen voorzien die achteraf toch niet zijn doorgegaan (€ 68.000). Om die reden vallen eenmalig middelen vrij. Subactiviteit Huisvesting en Facilitaire Zaken Bij het reprografiebudget is een voordeel ontstaan ten opzichte van de begroting van € 81.000. Dit omdat de verwachting was dat het budget in zijn geheel zou worden gebruikt. Maar achteraf is gebleken dat er toch minder opdrachten zijn gegeven dan verwacht. Deze middelen vallen eenmalig vrij. Subactiviteit DIV Ter verbetering en uitbreiding van de (digitale) dienstverlening van de gemeente Middelburg (Visie op dienstverlening) zijn incidentele en structurele middelen beschikbaar gesteld. In 2023 zijn weinig activiteiten uitgevoerd vanuit de structurele middelen. In de Kadernota 2024 is incidenteel geld beschikbaar gesteld en zijn de structurele middelen verlaagd. De activiteiten en projecten hiervoor worden gedefinieerd. Ook is bij het project digitalisering uitgaande post een bedrag van € 26.000 onbenut vanwege verwachte verplichtingen die niet zijn doorgegaan. Ook was het budget voor het zaaksysteem ten onrechte al in 2023 aangepast in plaats van 2024 (€ 19.000).
Deze middelen kunnen eenmalig vrijvallen Subactiviteit overhead Grondbedrijf Kosten voor overhead worden binnen programma Bestuur 0.04.0 centraal geboekt. Overheadkosten mogen wel toegeschreven worden aan het grondbedrijf en investeringsprojecten. Hier zijn minder uren aan toegeschreven, wat een verklaring geeft voor dit verschil. Overig
Totaal Overhead
Overige baten en lasten
Begroting 2023
59
21
478
21
N
Begroting 2023
Realisatie 2023 Verschil 2023 (+
na wijziging
voordeel, - nadeel)
Lasten
700
7.225
166
7.059
Baten
-225
-275
-327
52
Totaal Overige baten en lasten
475
6.950
-161
7.111
Afwijking Baten
Structureel J/N
Toelichting financiële afwijkingen (+ voordeel / - nadeel) Omschrijving (bedragen × € 1.000)
Afwijking Lasten
0.08.0 Overige baten en lasten Stelpost rapportages Het voordeel op de stelpost rapportages is ontstaan doordat de voordelige saldi van de bestuursrapportage en de Najaarsbrief 2023 niet meer als dekking zijn aangewezen in 2023.
18
5.735
N
Concept Jaarstukken 2023 / Programma's / Bestuur en ondersteuning / Wat heeft het gekost?
Omschrijving (bedragen × € 1.000) Saldi kostenplaatsen
Afwijking Lasten
Afwijking Baten
1052
Structureel J/N
N
Bij de bestuursrapportage is een inschatting gemaakt van de verwachte salarislasten voor 2023, bij de jaarrekening is gebleken dat dit lager is uitgevallen en niet alle vacatures zijn ingevuld. Daarnaast is de voorziening spaarverlof verhoogd op basis van de opgebouwde verlofuren. Onvoorzien
153
Op dit deel van de post onvoorziene uitgaven 2023 is geen aanspraak gemaakt. Boekwinst verkoop gronden en voorziening wachtgeld
52
N
Dit voordeel ten opzichte van de begroting is veroorzaakt doordat er meer stukken snippergroen zijn verkocht dan begroot (€ 33.000) en doordat de voorziening wachtgeld naar beneden kon worden bijgesteld op basis van actuele gegevens (€ 19.000). Overig
Totaal Overige baten en lasten
119
0
7.059
52
19
Concept Jaarstukken 2023 / Programma's / Veiligheid
Veiligheid Inleiding
De gemeente heeft de regierol bij het ontwikkelen en uitvoeren van het veiligheidsbeleid. De gemeente Middelburg werkt samen met veel partners in het veiligheidsdomein zoals Politie, Brandweer/ Veiligheidsregio en Openbaar Ministerie. Maar ook partners in het maatschappelijk domein spelen een belangrijke rol
Veiligheid is één van de belangrijkste aandachtsvelden van de
zoals de GGD, RUD, zorg- en welzijnsorganisaties, scholen
(lokale) overheid. We willen dat onze inwoners veilig zijn en zich
en de woningbouwcorporaties. Maar het belangrijkste zijn de
veilig voelen in hun gemeente en daar prettig kunnen wonen.
inwoners en ondernemers. Inwoners en ondernemers die zich
Maar ook bedrijven moeten kunnen ondernemen in een veilige
medeverantwoordelijk voelen om een bijdrage te leveren aan
gemeente en bezoekers en toeristen moeten op een veilige manier
een veilige gemeente. Kortom, leefbaarheid en veiligheid is een
kunnen recreëren en ontspannen.
verantwoordelijkheid van ons allemaal.
– Prostitutiebeleid (beleidsnota) (2000) – Prostitutiebeleid (beleidsregels) (2000)
Beleidskader
– Beleidslijn Bibob gemeente Middelburg 2023 Regionaal Zeeuws Crisisplan (2022-2025) – Victoriabeleid gemeente Middelburg (2000)
Vastgestelde gemeentelijke beleidsnota's:
– Beleidsregel Victoriabeleid (2017)
– Integraal Veiligheidsbeleid Walcheren 2023-2026 ,
– Beleidsregel Wet maatregelen bestrijding voetbalvandalisme
versie Middelburg
20
en ernstige overlast (Wet MBVEO) (2013)
Concept Jaarstukken 2023 / Programma's / Veiligheid / Wat wilden we bereiken?
– Beleidsregel Wet Aanpak Woonoverlast (2018)
veiligheid in en rond het huis en in de buurt, anderzijds in het
– Beleidsregel Veiligheid bij evementen (2017)
grotere verband van stad en regio.
– Nota omgaan met conventionele explosieven (2011) – Bestuurlijke handhaving van artikel 13b Opiumwet (2014/2016) – Regionaal Beleidsplan Politie Zeeland West-Brabant 2023-2026
Doelstellingen 1. Het effectief aanpakken van ondermijnende criminaliteit. 2. De weerbaarheid van Gemeente Middelburg vergroten. 3. Tegengaan van bezit en gebruik (steek)wapens door jongeren.
Wat wilden we bereiken?
4. Bewustwording creëren en handvaten bieden in het tegengaan
Maatschappelijk effect
5. Voorbereid zijn op de risico's die samenhangen met
van digitale criminaliteit.
De Middelburgers en de bezoekers van Middelburg moeten zich
de energietransitie.
veilig voelen en moeten veilig zijn. Dan gaat het enerzijds om
Wat hebben we bereikt? Prestatie
Status
Uitvoeringsprogramma van het Integraal Veiligheidsbeleid 2023-2026 Opstellen van een uitvoeringsplan Integraal Veiligheidsbeleid 2023
Volgens plan
De aanpak van ondermijning Invulling geven aan een programmatische wijze van toezicht en handhaving
Gedeeltelijk volgens plan
Werken met een Lokaal Informatieoverleg op Ondermijning
Volgens plan
Implementatie van het Zeeuwse Bibobbeleid
Gedeeltelijk volgens plan
Bewustwordingstrainingen 'integriteit en weerbaarheid' voor medewerkers
Volgens plan
Het coördineren van ondermijningscasuïstiek of een bijdrage leveren aan casuïstiek
Volgens plan
Komen tot een Zeeuwse aanpak op ondermijning
Volgens plan
Uitdagingen op het snijvlak van zorg en veiligheid Komen tot een Zeeuwse agenda zorg en veiligheid
Volgens plan
Realiseren trainingen 'radicalisering' en netwerkvorming
Volgens plan
Uitdagingen op het gebied van jeugd en veiligheid Uitvoering geven aan een bewustwordingscampagne 'tegengaan bezit en gebruik van steekwapens door jongeren'
Volgens plan
Diverse interventies op het gebied van bewustwording, preventie, vroegsignalering en repressie ten uitvoer brengen irt project steekwapens
Volgens plan
Implementatie van een lokaal Persoonsgerichte Aanpak voor jongeren
Volgens plan
Participeren in een monitoringstool om de voortgang van het project en de resultaten ervan te kunnen monitoren
Gedeeltelijk volgens plan
Digitale veiligheid en de aanpak van cybercriminaliteit Uitrollen jongerenplatform HackShield in de gemeente Middelburg
Volgens plan
Uitvoeren bewustwordingscampagnes gericht op kwetsbare groepen in de samenleving
Volgens plan
Initiatief tot en deelname aan een bovenlokale samenwerking om bij te dragen aan het tegengaan van cybercriminaliteit in Zeeland en West-Brabant
Volgens plan
21
Concept Jaarstukken 2023 / Programma's / Veiligheid / Wat hebben we ervoor gedaan?
Prestatie
Status
Veiligheid in relatie tot de energietransitie Agendering van dit thema binnen de gemeentelijke organisatie
Volgens plan
De gemeente voorbereiden op een mogelijke crisis in relatie tot de risico's die samenhangen met de energietransitie
Niet volgens plan
De nieuwe risico’s vanuit de energietransitie borgen in ruimtelijke plannen, Omgevingsvisie en Omgevingsplan, vergunningen, toezicht en toekomstig beleid
Niet volgens plan
Veiligheid op en rond evenementen Verbetering inhoud en proces rondom veiligheidsplannen bij evenementen
Volgens plan
Investeren in een voorbereiding op de jaarwisseling gericht op een duurzaam veilig en rustig verloop daarvan
Volgens plan
Uitvoeringsprogramma 2023 van het Integraal
Doelstelling 3: Tegengaan van bezit en gebruik
Veiligheidsbeleid Walcheren 2023-2026
(steek)wapens door jongeren
Er is uitvoering gegeven aan de activiteiten die zijn opgenomen
Er is uitvoering gegeven aan de verschillende activiteiten uit
in het uitvoeringsprogramma 2023 van het IVB Walcheren
het plan van aanpak 'tegengaan (steekwapen)geweld door
2023-2026. De gemeente Middelburg kent een breed span
jongeren'. Middelburg heeft een netwerk rondom dit thema
aan veiligheidsactiviteiten, activiteiten om onveiligheid tegen te
ingericht, is een campagne gestart om jongeren perspectief te
gaan (repressie), of de veiligheid in de gemeente blijvend te
geven en heeft voorbereiding getroffen voor de start van de
versterken (preventie). De gemeente werkt daarbij samen met veel
persoonsgerichte aanpak.
verschillende veiligheidspartners. Doelstelling 4: Bewustwording creëren en handvaten Doelstelling 1: Het effectief aanpakken van
bieden in het tegengaan van digitale criminaliteit
ondermijnende criminaliteit
In maart 2023 heeft de eerste prijsuitreiking plaatsgevonden van
De ambities in het IVB 2023-2026 voor wat betreft de aanpak
de interventie HackShield in de gemeente Middelburg. Middelburg
van ondermijning betreffen het komen tot een Zeeuwse aanpak
heeft het initiatief genomen om tot een regionale aanpak in Zeeland
en het uitvoeren van een professionaliseringsslag. Om die
West-Brabant te komen. Door krachten te bundelen verwacht
professionaliseringsslag te maken is onderzoek gedaan naar
Middelburg dat de inspanningen op dit thema meer impact krijgen.
de mogelijkheid van een BIT-team voor Zeeland (Bestuurlijk Interventieteam). In 2024 starten we met het uitvoeren van
Doelstelling 5: Voorbereid zijn op de risico's die
een pilot met een Districtelijk Interventieteam voor Zeeland. Op
samenhangen met de energietransitie
tijdelijke basis zijn een projectcoördinator en een projectspecialist
In 2023 heeft Middelburg onderzoek laten doen naar dit thema.
aangetrokken. Deze oplossing moet Zeeland en Middelburg helpen
Bij de presentatie van de resultaten waren verschillende afdelingen
qua capaciteit en continuïteit.
uit de gemeentelijke organisatie en de veiligheidsregio. Het thema heeft daardoor meer en breder aandacht gekregen.
Doelstelling 2: De weerbaarheid van Gemeente Middelburg vergroten In 2023 heeft Middelburg geïnvesteerd in een
Wat hebben we ervoor gedaan?
bewustwordingstraject onder bestuur en medewerkers. Per
Ondermijning
afdeling zijn gesprekken georganiseerd om te praten over
Naar een datagedreven aanpak van ondermijning
integriteit en het signaleren van ondermijning.
Middelburg heeft samen met Vlissingen uitvoering gegeven aan de zelfscan datavolwassenheid van de Taskforce RIEC. De uitkomsten van de zelfscan vormen de basis voor een verbeterplan voor
22
Concept Jaarstukken 2023 / Programma's / Veiligheid / Wat hebben we ervoor gedaan?
onze informatiepositie. In september is gemeente Middelburg een
geadopteerd door één of meerdere organisaties, zijn de Zeeuwse
project gestart ‘naar een datagedreven aanpak van ondermijning’.
overheden in 2023 aan de slag gegaan met de ambities. Het
Verder is Middelburg actief betrokken bij de ontwikkeling van het
uiteindelijke doel is door samenwerking hetzelfde beleid te voeren
dashboard ‘zicht op ondermijning’.
op de thema’s: – In samenwerking met RIEC en VNG een presentatie
Integrale controles
georganiseerd over de mogelijkheden die een gemeente heeft
In 2022 is gestart met een signalenoverleg. In 2023 heeft dit
om de informatiepositie ondermijning te verbeteren, conform
overleg zes keer plaatsgevonden. Hierbij zijn diverse signalen,
ambitie 4.1 uit de Zeeuwse norm. Er is uitleg gegeven
zowel vanuit de organisatie als van externe partners, besproken.
over het dashboard Zicht op Ondermijning van BZK, Data
Hier zijn acties uit voortgekomen. Een aantal medewerkers
onregelmatigheden op de kaart (DOOK) van de VNG en Team
vanuit verschillende afdelingen heeft de bewustwordingstraining
VIP van Taskforce RIEC. De presentatie was interactief en
weerbaarheid en integriteit gevolgd. Dit is een train de trainer cursus. Zij brengen deze kennis vervolgens over aan de collega’s
deelnemers konden hun ervaringen en kennis uitwisselen. – Training georganiseerd voor Zeeuwse politie, boa’s,
van de afdelingen. Doel is de medewerkers van de gemeente
toezichthouders, handhavers en juristen. In de training werd
Middelburg meer bewust te maken van ondermijning en integriteit,
onderwezen hoe een kwalitatief goede bestuurlijke rapportage
hun rol daarin en het leren signaleren. We verwachten hierdoor meer signalen van mogelijke ondermijning te ontvangen en hierna
wordt samengesteld en uitgewerkt. – De werkgroep Damoclesbeleid heeft in 2023
op te pakken. In 2023 hebben we uitvoering gegeven aan 6
werkzaamheden verricht t.b.v. actualisatie van het
integrale (bedrijven)controles en 2 integrale verkeerscontroles
Zeeuwse model Damoclesbeleid en het Regionaal
gericht op het tegengaan van ondermijning. Om naar buiten toe
convenant aanpak drugscriminaliteit 2023-2026 en
te laten zien dat het de gemeente Middelburg serieus is met
bijbehorend uitvoeringsprotocol.
betrekking tot de aanpak van ondermijnende criminaliteit, zijn de
– In samenwerking met Provincie Zeeland zijn trainingen verzorgd
resultaten van de controles in persberichten naar buiten gebracht.
voor alle handhavers van de Zeeuwse gemeenten in het
Tot slot is de gemeente Middelburg per 1 april 2023 aangesloten
deze trainingen was om het kennisniveau van gemeentelijke
bij Meld Misdaad Anoniem (MMA). In de periode april 2023 tot
handhaving in Zeeland op gelijke hoogte te krijgen.
leren herkennen van signalen van ondermijning. Het doel van
en met december 2023 hebben we negenentwintig meldingen ontvangen. Deze waren bijna allemaal drugs gerelateerd.
– Bewustzijn bevorderd door het organiseren van twee Zeeuwse CISO-bijeenkomsten. De bijeenkomsten stonden in het teken van ontmoeten en kennis delen enerzijds en hard werken aan
Bibob
vormgeving en uitvoering van onderwerpen die als hoogste
De Zeeuwse lijn voor het Bibob beleid is dit jaar vastgesteld
prioriteit door de CISO’s zijn benoemd.
door het college van Middelburg. Dat betekent dat Middelburg op andere terreinen dan alleen de exploitatievergunning Bibob
De Zeeuwse norm vormt een goede motor in de samenwerking
toepast. Verder heeft Middelburg mee vorm gegeven aan de
tussen de deelnemende organisaties. Dat kwam onder andere tot
Zeeuwse samenwerking op dit terrein als ‘adoptie’ gemeente voor
uiting tijdens de organisatie van de eerste Zeeuwse Maand van de
het thema Bibob (samen met Provincie Zeeland) voor de Zeeuwse
Weerbare Overheid in het najaar van 2023. Tijdens deze maand
norm weerbare overheid. Een werkgroep gaat nu aan de slag
werd in goede samenwerking tussen partijen extra aandacht
om een manier te vinden en te implementeren om het Bibob
gevraagd voor de Zeeuwse norm. De openingsbijeenkomst
beleid breder toe te kunnen passen. Door een aantal personele
op het Provinciehuis kende een hoge opkomst van bestuurlijk
wisselingen start dat pas in 2024.
en ambtelijk Zeeland. Een delegatie van het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties bracht in 2023
Zeeuwse norm weerbare overheid
meerdere malen een bezoek aan de Zeeuwse activiteiten. Het
Het afgelopen jaar kenmerkte zich als het eerste volle
ministerie van BZK volgt de Zeeuwse norm met belangstelling
implementatiejaar van de Zeeuwse norm. Nadat in 2022 een
en heeft impulsgelden beschikbaar gesteld voor het versterken
adoptiesysteem is ontwikkeld, waarbij elk thema uit de norm is
van de weerbaarheid en integriteit van de Zeeuwse gemeenten.
23
Concept Jaarstukken 2023 / Programma's / Veiligheid / Wat hebben we ervoor gedaan?
Meerdere adoptanten uit de Zeeuwse norm hebben gebruik
een bijeenkomst speciaal voor het professionele netwerk. Op
gemaakt van deze gelden en hebben zij hiermee activiteiten en
13 en 14 februari 2023 hebben er vier zogenaamde 'Zicht
trainingen georganiseerd.
sessies' plaatsgevonden. Dat is een training om het bewustzijn en handelingsprespectief te vergroten onder professionals over
Zorg en veiligheid
de criminalisering van jongeren. Er hebben 80 professionals
Radicalisering
deelgenomen vanuit een breed werkveld. De bijeenkomst die
In 2023 is, namens de Walcherse gemeenten, deelgenomen aan
plaats zou vinden in november is vanwege het zeer slechte weer
het overleg met betrekking tot radicalisering vanuit het Zorg- en
geannuleerd en verzet naar 30 januari in het nieuwe jaar.
Veiligheidshuis Zeeland. Landelijk en regionaal is de aandacht voor radicalisering verder verbreed. In het verleden was de aandacht
Persoonsgerichte aanpak Middelburg
vooral gericht op radicalisering binnen geloofsovertuigingen.
Middelburg is gestart met het inrichten van een lokale
Wat in 2022 begon met ageren tegen de coronamaatregelen
Persoonsgerichte aanpak (PGA). De lokale PGA gaat zich richten
is in 2023 de scoop verder verbreed naar anti-overheid
op jongeren met zorgelijk gedrag nog voordat er strafbare feiten
denken als fenomeen binnen radicalisering. Deze verandering
worden gepleegd, en/of wanneer lichtere vormen van criminaliteit
is ook in Zeeland en Middelburg zichtbaar en zodoende heeft
naar voren komen. Het oprichten, inrichten en borgen van deze
dit de aandacht van de medewerkers uit het cluster OOV.
lokale PGA is een complex proces. Dit gezien de afstemming
Daarnaast zijn er in 2023 weer trainingen georganiseerd voor
met diverse partijen, op- en afschaling, privacywetgeving en
medewerkers van gemeenten en voor alle ketenpartners. Om
aansluiting op bestaande overlegstructuren. Op 5 juni 2023 is
het handelingsperspectief van medewerkers van de gemeenten
de kwartiermaker Lokaal Persoonsgerichte Aanpak voor jongeren
en ketenpartners te vergroten heeft op 28 september 2023
(LPGA) gestart met haar opdracht. Eind december heeft zij
een regionale deskundigheids-dag voor Zeeland plaatsgevonden.
haar advies en eindproducten opgeleverd. Dat zijn een plan
Gemeente Middelburg heeft dit mede mogelijk gemaakt.
voor de inrichting van het MPGA, een procesbeschrijving, een signalenkaarten, een model convenant gegevensdeling en een
Jeugd en veiligheid
profiel voor een PGA expert. In 2024 start Middelburg met
You Choose campagne
het MPGA.
In 2023 is de YouChoose campagne geïmplementeerd. Deze jongerencampagne heeft als thema wapenbezit en richt zich
Jeugdoverlast
op preventie, bewustwording en structurele gedragsverandering.
Kort nadat de coronamaatregelen opgeheven werden, nam
De campagne verbindt bestaande initiatieven en acties als
het aantal meldingen jeugdoverlast significant toe. Binnen de
gastlessen, workshops en activiteiten voor jongeren. Begin 2023
gemeente Middelburg vindt intensief contact plaats met diverse
zijn drie rolmodellen aangetrokken met een relatief groot bereik
ketenpartners. Hierbij valt te denken aan de politie, Welzijn
op social media onder de jongeren in Middelburg; een rapper,
Middelburg, Woongoed, horecaondernemers, enzovoorts. Per
een voetbaltalent en een dj duo. Op 11 mei 2023 vond in De
casus waar sprake is van jeugdoverlast, neemt de gemeente
Spot de Kick-off plaats. Inmiddels loopt de campagne en is de
Middelburg de regierol en kijken we samen met de partners
YouChoose uiting regelmatig zichtbaar. Met name in de week van
die een rol (kunnen) spelen in de bestrijding van jeugdoverlast
de veiligheid in oktober hebben gemeenten, jongerenwerk, Politie
welke interventies noodzakelijk worden geacht. Een integrale
en andere partners veel werk verzet om jongeren te bereiken en de
benaderingswijze is belangrijk om jeugdoverlast te bestrijden.
boodschap uit te dragen om vooral met je talenten aan de slag te
Eerdere interventies hebben bijgedragen aan een afname van
gaan. Zo heeft er een tour plaatsgevonden langs de verschillende
jeugdoverlast. Er zijn op dit moment geen nieuwe ontwikkelingen
scholen in Middelburg (voortgezet onderwijs) om met jongeren in
op dit thema zichtbaar.
contact te komen. Ook de rol van de scholen is van belang met betrekking Netwerk jeugd en veiligheid
tot jeugd en veiligheid. Op Walcheren werken we met een
Belangrijk voor de impact van het project steekwapens is een sterk
schoolveiligheidsconvenant. In 2023 heeft het cluster veiligheid
netwerk. Twee keer per jaar organiseert Gemeente Middelburg
regelmatig verbinding gezocht met scholen in Middelburg om aan
24
Concept Jaarstukken 2023 / Programma's / Veiligheid / Wat hebben we ervoor gedaan?
veiligheid te werken. Die contacten hadden vooral een preventief
bijeenkomsten georganiseerd over de energietransitie. Vanaf
karakter. We ondersteunen het onderwijs met een aanbod van
2024 is een medewerker van het cluster Omgevingsveiligheid van
programma's en de inzet van ambassadeurs.
de Veiligheidsregio Zeeland regelmatig werkzaam bij de afdeling Leefomgeving. Zo kan de samenwerking verder worden verbeterd.
Aanpak cybercriminaliteit Middelburg heeft het initiatief genomen om te komen tot een
Op 30 maart heeft er in het stadskantoor een oefening
samenwerking binnen de eenheid Zeeland West-Brabant op het
plaatsgevonden. In het scenario was sprake van een langdurige
gebied van cybercriminaliteit. Dit leidde tot een strategische
stroomuitval. De kans hierop wordt namelijk steeds groter.
agenda op dit thema voor de eenheid en een governance. Per
Aan de oefening heeft een aantal bestuurders en ambtenaren
district wordt nu een uitvoeringsplan gemaakt om te starten
van de gemeente Middelburg deelgenomen, evenals een aantal
met interventies om de cyberweerbaarheid in de samenleving te
externe partners.
vergroten. In juni heeft het districtscollege Zeeland ingestemd met het uitvoeringsplan voor Zeeland. Het college van Middelburg heeft
Evenementen
inmiddels ingestemd met het uitvoeringsplan. Na de zomer is
In 2023 is veel ambtelijke capaciteit gestoken in de
Middelburg gestart met de uitvoering ervan.
voorbereiding op veilige evenementen in onze gemeente.
Energietransitie
integraal OOV-advies opgesteld voor evenementen waar een
Op dit onderwerp zijn het afgelopen jaar diverse zaken
veiligheidsplan aan ten grondslag ligt. Tot dusver blijkt dit voor
gerealiseerd en/of in gang gezet. We hebben in de eerste helft
evenementenorganisatoren een prettige werkwijze. Verder geldt
van 2023 zichtbaar gemaakt welke veiligheidsrisico’s er zijn in
dat door de intensieve voorbereidingen op evenementen de
relatie tot de energietransitie en de rol en verantwoordelijkheden
afgelopen jaren, momenteel sprake is van veilige en ordentelijk
van de gemeente Middelburg daarbij. Aan de uitkomsten van
verlopen evenementen in Middelburg. Mede hierom is recent
dit onderzoek is direct een vervolg gegeven door intern
gekozen om af te stappen van het inrijdbeveiligingssysteem
meer aandacht te vragen voor de veiligheidsrisico’s van de
in Middelburg. Hierover zijn alle partners en belanghebbende
energietransitie. Hierbij wordt gewerkt aan het borgen van dit
evenementenorganisatoren op de hoogte gesteld.
Samen met de adviserende veiligheidspartners is een
onderwerp in diverse interne processen en planvorming. In de omgevingsvisie is specifiek aandacht voor de veiligheid rond de energietransitie.
De jaarwisseling in Middelburg is relatief rustig verlopen. Er hebben zich geen grote incidenten voorgedaan, op een brand in een woning na. De gemeente heeft het nodige geïnvesteerd