24-071 Bijlage 1. Jaarrekening Orionis Walcheren
Tekst van het document
Jaarstukken 2023
4 april 2024
Inhoudsopgave Managementsamenvatting
3
JAARVERSLAG Programma Arbeidsmarkt Programma Werkleerbedrijf Programma Inkomen Programma Schuldhulpverlening Programma Overhead Algemene Dekkingsmiddelen Paragraaf weerstandsvermogen en risicobeheersing Paragraaf onderhoud kapitaalgoederen Paragraaf financiering Paragraaf verbonden partijen Paragraaf bedrijfsvoering Paragraaf Wet open overheid Beleidsindicatoren bestuur en organisatie
7 11 16 22 25 28 29 30 31 32 32 34 35
JAARREKENING Waarderingsgrondslagen Balans Toelichting op de balans Niet uit de balans blijkende rechten en verplichtingen Gebeurtenissen na balansdatum Totaaloverzicht van baten en lasten met toelichting Programma Arbeidsmarkt Programma Werkleerbedrijf Programma Inkomen Programma Schuldhulpverlening Programma Overhead Algemene Dekkingsmiddelen Analyse begrotingsafwijkingen en begrotingsrechtmatigheid Overzicht van incidentele baten en lasten/onvoorzien Taakvelden Rechtmatigheidsverantwoording van het Dagelijks Bestuur Gegevens Wet normering topinkomens SISA Vaststelling van de jaarrekening
37 40 41 44 45 46 47 48 49 51 52 53 53 55 55 57 58 59 62
BIJLAGEN 1: Kerncijfers 2: Financiële bijdragen van gemeenten 3: Lijst van afkortingen
63 64 67
Controleverklaring
68
-2-
Managementsamenvatting Deze jaarstukken bevatten het jaarverslag en de jaarrekening. Hierin wordt verantwoording afgelegd over het gevoerde beleid, de bereikte prestaties en de middelen die daarvoor nodig waren. Het afgelopen jaar is voor Orionis Walcheren een intensief jaar geweest. Enerzijds wegens het realiseren van de resultaten die afgesproken zijn met onze opdrachtgevers en anderzijds door de almaar toenemende extra taken die de overheid oplegt en die door Orionis Walcheren dienen te worden uitgevoerd. Denk hierbij aan de energietoeslag, de afhandeling van de gevolgen van de kinderopvangtoeslag en bijvoorbeeld gratis openbaar vervoer in Middelburg. De doelstellingen 2023 zijn, net als in 2022, samen te vatten in 2 hoofddoelstellingen: vermindering van het klantenbestand (en daarmee de tekorten op de Rijksvergoeding) en verbetering van het rendement van het Werkleerbedrijf. Beide doelstellingen zijn behaald. Het Buig-tekort, wat in de afgelopen jaren al fors is teruggebracht en in 2021 voor het eerst in 10 jaar een positief saldo liet zien, is na een daling in 2022 weer positief in 2023 en qua klantenaantal iets boven het landelijk gemiddelde. Binnen het Werkleerbedrijf is de rendementsverbetering, die door de Oekraïne crisis is 2022 zwaar onder druk kwam te staan, weer op lijn gekomen met de afspraken zoals deze in 2021 zijn afgesproken conform het KplusV rapport.
2023 was ook een jaar waarin mede door de hierboven vermelde redenen de bestaanszekerheid van inwoners meer en meer onder druk is komen te staan. Er is tevens een steeds groter deel van de bevolking die niet meer past op de huidige arbeidsmarkt. Dit merken wij doordat we de verwachting hadden dat ons klantenbestand nog verder zou afnemen. We zien hier met name dat de plaatsingen naar werk binnen 6 maanden steeds minder plaatsvinden. Dit is een landelijk beeld hetgeen ook mooi is weergegeven in de notitie van de VNG, Bestaanszekerheid als belofte. Met het wetsvoorstel Participatiewet in Balans probeert de overheid een aantal wijzigingen in de Participatiewet door te voeren waardoor inwoners beter geholpen kunnen worden. Te denken valt dan aan meer vanuit vertrouwen werken, moet werken (nog) meer gestimuleerd worden door onder meer de bijverdienmogelijkheden te verruimen en wil de minister ook dat er ruimte komt voor maatschappelijke participatie. Orionis Walcheren heeft dit in het programma “Werken naar Vermogen” in 2023 al toegepast en dit leidt steeds meer tot goede resultaten. Het Werkleerbedrijf heeft na het moeilijke jaar in 2022 als gevolg van de Oekraïne crisis een sterk herstel laten zien. Er is ingezet om minder kwetsbaar te worden van een aantal grote opdrachtgevers en meer spreiding van opdrachtgevers te hebben.
Deze nieuwe opdrachtgevers zijn allen rendabel waardoor het totaalresultaat van het Werkleerbedrijf sterk verbeterd is. De verwachting is dat deze lijn zich de komende jaren zal doorzetten. Dat we ook hiermee bij Orionis Walcheren op de goede weg zijn wordt wederom bevestigd door onze Sociale Cliëntenraad die aangeeft dat klanten steeds beter geholpen worden en steeds meer tevreden zijn over onze dienstverlening. Dit uit zich ook wederom in een afname van de ingediende bezwaarschriften en eveneens een afname van het aantal klachten. Dat in opnieuw een jaar wat voor onze uitvoering niet gemakkelijk was omdat zij sterk onder druk stonden door de aanvullend gevraagde dienstverlening zoals hierboven vermeld is. Het uitgevoerde klanttevredenheidsonderzoek geeft ons gemiddeld een 7,5 als rapportcijfer. Maar we krijgen ook tips en opmerkingen van zaken die beter kunnen, daarmee gaan we aan de slag. Het overall eind resultaat voor Orionis Walcheren over 2023 komt op bijna € 0,9 miljoen positief en daar zijn we uiteraard erg blij mee.
-3-
Financiën Het financiële resultaat over 2023 is € 888.000 positief (voor alle bedragen geldt: voordelig of nadelig ten opzichte van de laatst gewijzigde begroting). De twee belangrijkste componenten hiervan zijn het Buig-saldo en het Werkleerbedrijf. Buig-saldo (€ 760.000 voordelig waarvan € 390.000 in het jaarresultaat) Doelstelling Het begrote doel (2e begrotingswijziging) was een klantenaantal eind 2023 van 2759 klanten en een uitstroom naar werk van 275 klanten. Dit zou moeten leiden tot een neutraal Buig-saldo, dus nul. Resultaat De ontwikkeling van het klantenaantal komt uit op 2803 klanten, de (fulltime) uitstroom naar werk op 245 klanten. Desondanks komt het BUIG-resultaat een stuk beter uit dan begroot: € 760.000 positief. Hiervan valt € 390.000 in het resultaat van Orionis, het resterende deel betreft de bijstelling van de Rijksvergoeding van dit najaar, een bedrag van € 370.000. Dit valt rechtstreeks in de jaarrekening van de gemeenten. Een positief Buig-resultaat van € 760.000 is een uitstekende score! Toelichting Niet alleen de uitstroom werk valt lager uit, ook de overige uitstroom komt lager uit. De lasten voor de uitkeringen zijn dus hoger dan verwacht. Echter, de trend bij Orionis is niet anders dan de landelijke trend. Dit is ook de reden van de bijstelling van de Rijksvergoeding.
Tegenvallende of meevallende resultaten in het klantenaantal ten opzichte van de begrote aantallen moeten dan ook altijd in relatie gezien worden met de Rijksvergoeding. De Rijksvergoeding volgt immers in principe de landelijke trend. Rendement Werkleerbedrijf (€ 404.000 voordelig) Doelstelling Het begrote doel (2e begrotingswijziging) was een saldo van 1.467.000 negatief op de netto omzet en bedrijfsvoering WLB, inclusief het saldo op Wsw en BsW. Resultaat Het werkelijke saldo 2023 is € 1.063.000 negatief. We sluiten het jaar dus af met gunstiger cijfers dan de recente begroting: € 404.000 voordelig. Dit doet zich vooral voor binnen het Wsw-saldo, wat € 436.000 gunstiger is dan begroot. Toelichting De Wsw-populatie neemt jaarlijks af. De kosten van de Wsw dalen harder dan de Rijksvergoeding voor de Wsw-lasten. Dit is ook nodig, omdat de bedrijfsvoering van alle Wsw-bedrijven in Nederland onder druk staat. Dit mede door de kleinere populatie. Qua omzet zien we een lichte toename ten opzichte van vorig jaar. De bodem van de omzetdip als gevolg van de oorlog in Oekraïne, inflatie en energiecrisis is in 2022 bereikt en vanaf 2023 vinden we de weg omhoog. Gemeentelijke bijdragen Zowel de reguliere exploitatiebijdrage (€ 17,6 miljoen) als de reductie van de gemeentelijke bijdrage (€ 0,6 miljoen) is opgenomen conform het begrote bedrag.
Vlissingen, 4 april 2024 Jeroen Louws, voorzitter Henk Guise, algemeen directeur
-4-
JAARVERSLAG
-6-
Programma Arbeidsmarkt Het programma Arbeidsmarkt bevat alle re-integratie activiteiten voor bijstandsgerechtigden en gerelateerde groepen. Activerend re-integratiebeleid is onmisbaar voor iedere bijstandsgerechtigde. Iedere investering hierin heeft altijd een positieve opbrengst, financieel en/of maatschappelijk. De re-integratiebudgetten zijn echter beperkt. We kunnen hiermee niet iedereen activeren en ondersteunen. We streven er naar om iedere klant te laten werken naar vermogen. Ultieme doel van re-integratie is een betaalde baan en geen afhankelijkheid meer van de bijstand. De huidige klantgroep is niet altijd in staat dit te bereiken. Het verkrijgen van een deeltijdbaan is voor veel klanten het maximaal haalbare. Ook een betaalde baan, waarbij de werkgever een loonkostensubsidie ontvangt, behoort tot de opties. Wat hebben we bereikt Realisatie 2022
Begroot 2023
Begroot 2023-2
Realisatie 2023
Volledige uitstroom naar werk
315
275
275
245
Opbrengsten uit deeltijdwerk
€ 2,0 miljoen
€ 2,2 miljoen
€ 2,2 miljoen
€ 1,9 miljoen
Duurzaamheid uitstroom werk (% na 6 maanden nog uit de uitkering)
93 %
75 %
75 %
93 %
Product re-integratie
Wat hebben we daarvoor gedaan In 2023 is Orionis Walcheren doorgegaan met de transitie “Werken naar Vermogen”. Deze transitie zorgt ervoor dat we goed zijn toegerust om inwoners met een grotere afstand tot de arbeidsmarkt te ontwikkelen naar betaald (deeltijd)werk. Voor deze groep hebben we als doel gesteld om 40% binnen maximaal 18 maanden te plaatsen op betaald werk. Dit resultaat hebben we in 2023 behaald. Naast plaatsingen op werk heeft de ontwikkeling van inwoners ook andere resultaten opgeleverd. Denk hierbij aan maatschappelijke deelname of sociale activering.
Toch zijn de resultaten op volledige en deeltijd uitstroom in 2023 minder dan begroot. De oorzaak hiervan is dat de groep kansrijke inwoners die relatief snel bemiddeld kunnen worden naar werk volledig is weggevallen. We hadden voor 2023 al gerekend op een verdere afname van deze groep. Dat de groep volledig zou wegvallen hadden we niet voorzien. Alle inwoners die nu een beroep doen op bijstand, hebben meer tijd en begeleiding nodig om uiteindelijk weer een stap te maken richting de arbeidsmarkt. Alle frictiewerkloosheid wordt opgevangen voordat een inwoner bijstand aanvraagt. De behaalde resultaten van programma arbeidsmarkt over 2023 zijn middels de Divosa Benchmark Werk&Inkomen vergeleken met vergelijkbare organisaties. Daaruit blijkt dat de resultaten op uitstroom naar werk in lijn liggen met de benchmark. Inhoudelijk hebben we in 2023 ingezet op: Verdere professionalisering medewerkers Een 2e groep van 12 medewerkers heeft de opleiding tot jobcoach afgerond. Dit is nodig omdat inwoners intensieve begeleiding nodig hebben om een werkplek te verkrijgen, en deze vervolgens te behouden. Daarnaast is bij alle Klantmanagers Werk de leerbehoefte geïnventariseerd om nog betere begeleiding te kunnen bieden aan inwoners met een grotere afstand tot werk.
Ook hebben we een extra arbeidsdeskundige opgeleid door een groeiende behoefte van inwoners om belastbaarheid ten aanzien van werk te onderzoeken. Toegankelijkheid werk-leeraanbod voor inwoners We hebben de toegankelijkheid van ons werk-leeraanbod voor inwoners verbeterd. We hebben een tool (instrumentengids Eva) geïmplementeerd om ons werk-leeraanbod digitaal goed zichtbaar te maken voor zowel onze medewerkers als de inwoners die wij bedienen. Ook zijn we gestart met het opnemen van toegankelijke filmpjes waarin we inwoners vertellen welke trajecten Orionis aan kan bieden. Inhoudelijk is het werk-leeraanbod aangepast zodat trajecten ook toegankelijk zijn voor inwoners met een grotere afstand tot werk. In beeld brengen kansrijke inwoners Orionis verstrekt aan ruim 2800 inwoners een uitkering. Met de middelen van 2023 konden we continu zo’n 800 inwoners re-integreren naar werk. Voor 2024 en 2025 doen gemeenten een extra investering op re-integratie, om zo nog meer inwoners te kunnen helpen aan werk. Met deze middelen kunnen we zo’n 200 inwoners extra helpen. In 2023 zijn we gestart met de voorbereidingen hiervan. We hebben de potentie van onze volledige doelgroep statushouders in beeld gebracht. Daarnaast zijn we gestart met het oproepen van inwoners die al langer een uitkering hebben, maar eerder niet binnen 18 maanden gere-integreerd konden worden.
Ook van deze groep brengen we de potentie in beeld. Om potentie in beeld te brengen zijn we gebruik gaan maken van de Participatieladder. Opstarten samenwerkingen Werk-Inkomen en Zorg Bij inwoners met een grote afstand tot werk is vaak sprake van multi-problematiek. Parallelle trajecten met ondersteuning op Werk-Inkomen en Zorg zijn daarom nodig uiteindelijk de stap te kunnen maken naar werk. In 2023 is verder geïnvesteerd in samenwerking met de WMO / buurtteams van de gemeenten. Ook zijn we een samenwerking opgestart met Stichting Philadelphia om de switch tussen arbeidsmatige dagbesteding en beschut werk makkelijker te maken (simpel switchen). Meer dienstverlening aan niet-uitkeringsgerechtigden We hebben gezien dat steeds meer inwoners die geen recht hebben op een uitkering een beroep doen op Orionis voor ondersteuning in re-integratie. Voornamelijk jongeren die uitvallen of
-8-
doorstromen vanuit het voortgezet speciaal onderwijs. Het is mooi dat steeds meer inwoners ons weten te vinden voor ondersteuning. In 2024 zullen we hier verder beleid op inrichten. Ontwikkeling Module Arbeidsmarkt Participatie voor Wet Inburgering Nieuwkomers Orionis heeft voor de Wet Inburgering Nieuwkomers (WIN) voor gemeenten Middelburg, Veere en Vlissingen de Module Arbeidsmarkt & Participatie ingericht. Deze module heeft als doel een inburgeringsplichtige in een vroegtijdig stadium kennis te laten maken met de Nederlandse arbeidsmarkt om zo snel mogelijk stappen te zetten die leiden tot een plek op de arbeidsmarkt. Ook hebben de eerste groepen inburgeringsplichtigen de module doorlopen. Samenwerking arbeidsmarktregio Zeeland Binnen de arbeidsmarktregio Zeeland heeft Orionis meegewerkt aan het uitvoeringsplan 2023. Orionis heeft wederom, net als in 2022, 2 succesvolle programma’s met De Harde Leerschool Zeeuws ingevuld en gecoördineerd. Ook heeft Orionis een medewerker toegevoegd aan het Zeeuws Mobiliteits Team (ZMT). Dit regionale team pakt inwoners op die niet bij UWV of gemeenten terecht kunnen voor ondersteuning naar werk. Daarnaast heeft Orionis meegewerkt in de werkgroep mobiliteit, een Zeeuwse aanpak voor SROI, het Participatielab en de ESF. Wat heeft het gekost
Re-integratie (bedragen * € 1.000)
realisatie 2022 lasten baten
begroting 2023 lasten baten
Doorbelast pers. en werkinfra
4.262
4.300
extra personele inzet
968
712
511
287
1.392
939
1.138
638
loonkosten WiW/BsW overige re-integratie
390 743
144 57
490 876
0 0
46 743
0 87
37 622
0 94
5.891
407
5.891
407
5.891
Bijdrage gemeenten
5.817
begroting 2023-2 lasten baten
4.423
realisatie 2023 lasten baten
4.423
Subtotaal Directe apparaatskosten
6.363 932
6.730 0
6.177 940
6.177 0
7.012 940
6.917 0
6.628 940
6.623 0
Totaal product
7.294
6.730
7.117
6.177
7.952
6.917
7.568
6.623
Saldo
-565
-940
-1.035
Extra personele inzet Onder de inkomsten waren ook verwachtingen opgenomen voor extra gelden vanuit het vorig jaar gesloten regeerakkoord, en ruimere middelen vanuit de Arbeidsmarktregio dan daadwerkelijk zijn toegekend. De extra personele inzet is ook grotendeels op deze lagere opbrengsten aangepast. Overige re-integratie De werkelijke kosten zijn mede afhankelijk van de kandidaten in trajecten en de specifiek benodigde instrumenten daarvoor. Bijdrage gemeenten Opgenomen is de bijdrage zoals deze al is opgenomen in de primaire begroting. Dit is niet meer gebaseerd op een Rijksvergoeding. In afwijking met voorgaande jaren is ingaande 2023 de
-9-
-945
Rijksvergoeding aan gemeenten voor re-integratie niet meer apart zichtbaar, maar is onderdeel van het Cluster Werk en Inkomen in het gemeentefonds. Alle overheadkosten zijn opgenomen in programma Overhead. Alle kosten die direct toerekenbaar zijn aan een programma worden vervolgens naar dat programma doorbelast.
- 10 -
Programma Werkleerbedrijf Wij zorgen voor passend beschut en beschermd rendabel werk voor mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt binnen het Werkleerbedrijf en bij externe opdrachtgevers. Door werk te bieden zorgen we ervoor dat deze groep maatschappelijk participeert. Het Werkleerbedrijf ziet het ontwikkelen van haar SW- en BsW-medewerkers en bijstandsgerechtigden als één van haar hoofdtaken. Dat betekent dat we niet alleen steeds in gesprek zijn met onze medewerkers over ontwikkeling, maar hier ook invulling aan geven door het zoeken naar passend werk. Wij richten ons niet op één werksoort, maar op een ruim palet aan werksoorten zodat de SW- en BsW-medewerkers intern zich kunnen ontwikkelen. Daarbij kan dit ook extern zijn in de vorm van Begeleid Werken of een detachering. Bijstandsgerechtigden stromen in op een passend werkleertraject binnen het Werkleerbedrijf en kunnen daarna via de route trajectbegeleiding en matching worden uitgeplaatst op de arbeidsmarkt. Het Werkleerbedrijf kan meerdere doelgroepen gaan bedienen, zoals arbeidsmatige dagbesteding of bijstandsgerechtigden in een tijdelijke baan. Een belangrijk financieel doel is rendementsverbetering. We werken toe naar een financieel gezond Werkleerbedrijf. Het omslagpunt is het jaar 2021. De eerste stap is om gelijk te komen met de landelijke benchmark, uiterlijk eind 2026.
En daarna een verdere verbetering, totdat Orionis zwarte cijfers schrijft op het onderdeel Werkleerbedrijf. Wat hebben we bereikt Realisatie 2022
Begroot 2023
Begroot 2023-2
Realisatie 2023
Beschikbaarheid van werkleertrajecten
nvt
150
75
75
% succesvol afgeronde werkleertrajecten
nvt
40 %
40 %
niet meetbaar
% intern werkzaam
68 %
59 %
59 %
66 %
€ 0,59 mln negatief
€ 0,36 mln positief
€ 0,45 mln negatief
€ 0,47 mln negatief
Product Werkleerbedrijf (WLB)
Rendementsverbetering per jaar (excl. WSW-saldo)
- 11 -
Autonome ontwikkeling
Realisatie 2022
Begroot 2023
Begroot 2023-2
Realisatie 2023
Saldo Wsw- en BsW doelgroep in het jaar
€ 1,69 mln negatief
€ 1,58 mln negatief
€ 1,20 mln negatief
€ 0,77 mln negatief
Wat hebben we daarvoor gedaan In 2023 is het resultaat van het Werkleerbedrijf met € 457.000 verbeterd ten opzichte van het jaar daarvoor. Dat is een knappe prestatie omdat we geconfronteerd werden met een energierekening die maar liefst € 360.000 hoger was als gevolg van het door de branche hernieuwde energiecontract. We zien duidelijk signalen dat de markt zich aan het herstellen is na het uitbreken van de oorlog in Oekraïne; het effect hiervan op onze orderportefeuille zullen we in 2024 gaan merken. We hebben hard ingezet op ontwikkeling van onze medewerkers. Dit is vooral goed zichtbaar bij de sterk verlieslatende werksoort Verpakken, waar inmiddels 79 medewerkers niet langer uitsluitend verpakken maar producten assembleren. Dit geeft niet alleen een persoonlijke impuls aan de ontwikkeling maar ook een financiële: assemblagewerk wordt alleen nog kostendekkend aangenomen. We zetten niet alleen in op de ontwikkeling van onze eigen medewerkers, maar ontwikkelen ook bijstandsgerechtigden naar een volgende stap op de participatieladder en, als het even kan, naar betaald werk via een Werkleertraject. Het project Wonen en Werken, onze Horeca, Schoonmaak en ook onze Buitendienst zijn daar mooie voorbeelden van. We bouwen ons Praktijkcentrum om naar een Test- en Trainingscentrum om zo een beter beeld te krijgen van de nieuw in te stromen kandidaten.
De bezettingsgraad van de Werkleertrajecten is met 55% lager geweest dan de doelstelling omdat iedereen die kan werken aan de slag is op de reguliere arbeidsmarkt. Wat over blijft zijn veelal kandidaten met een grote diversiteit aan problematieken. Kandidaten die vaak eerst een ander traject nodig hebben voordat zij kunnen instromen op een werkleertraject in het Werkleerbedrijf. Tot twee jaar geleden boden Werkleertrajecten nog een welkome aanvulling op de productiecapaciteit, maar door dezelfde multi-problematiek is dit lastiger geworden. Dat betekent dat de duur van de trajecten langer wordt, voordat we een kandidaat zo ver ontwikkeld hebben dat deze de stap naar de arbeidsmarkt kan maken. Hetzelfde geldt voor het plaatsen van kandidaten met behulp van loonkostensubsidie binnen het werkleerbedrijf. We hadden ons voorgenomen om in 2023 hiermee voorzichtig te starten en te leren. Wij beschouwen banen met loonkostensubsidie als een goed ondersteunend middel om mensen zich te laten ontwikkelen binnen het werkleerbedrijf (gedurende het dienstverband zijn zij uit de bijstand) naar een betaalde baan op de reguliere arbeidsmarkt. Echter ook voor deze kandidaten geldt dat de afstand tot de arbeidsmarkt groot is evenals de begeleidingsbehoefte.
Mogelijk dragen deze medewerkers wél bij aan de productie van het Werkleerbedrijf en kunnen zij daarmee bijdragen om de bezetting van het Werkleerbedrijf op peil te houden. De omzet van het Werkleerbedrijf bestaat uit drie componenten: omzet afkomstig van commerciële opdrachten, omzet van de inzet van onze medewerkers in de buitendienst van de gemeente Veere, Middelburg en Vlissingen en als derde de omzet van de detacheringen. De commerciële omzet ontwikkelt zich naar verwachting, namelijk dat deze rond hetzelfde niveau zou bewegen als in 2022. We hebben volgens plan afscheid genomen van een aantal opdrachtgevers die niet bereid waren om samen met ons de uitdaging aan te gaan om te komen tot een kostendekkende dienstverlening. We hebben diverse nieuwe opdrachtgevers, die bereid zijn om een kostendekkend tarief te
- 12 -
betalen, binnengehaald, maar het volume van nieuw aangenomen werk is nog relatief klein waardoor de impact op de omzet vooralsnog bescheiden is. De effecten hiervan gaan we in 2024 duidelijk zien. We hebben een hele grote stap voorwaarts gezet samen met één van onze belangrijkste opdrachtgevers. Dit zal ertoe leiden dat we in 2024 kostendekkend in betreffende bedrijfshal kunnen opereren; een enorm succes. En we hebben voorbereidingen getroffen om in 2024 kostendekkend en risicovrij pasta te gaan produceren; ook dit zien wij als een belangrijk succes. Twee zaken hebben een negatief effect gehad op de omzet: de brand in het Werkleerbedrijf en een onvoorziene productiestop bij een van onze grotere opdrachtgevers welke ertoe leidde dat een flink deel van onze medewerkers meerdere weken hebben stil gestaan. De impact op de omzet was niet bijzonder groot, de impact op onze medewerkers des te groter. De omzet van de inzet van onze medewerkers in de buitendienst van de gemeente Veere, Middelburg en Vlissingen bleef duidelijk achter bij de verwachtingen. In januari werd door de gemeente Vlissingen en Middelburg de toezegging gedaan om, in navolging van Veere, kostendekkende tarieven te gaan betalen voor de inzet van de Buitendienst. Helaas is dat in 2023 niet gebeurd.
Wat we wél hebben bereikt in samenwerking met Middelburg en Vlissingen is een dienstverleningsovereenkomst als pilot waarbij onze medewerkers van de Buitendienst gedurende het hele jaar aan het werk zijn in plaats van alleen in het hoogseizoen (startdatum 1 januari 2024). Dit zien wij als een belangrijke stap voorwaarts. De omzet van de detacheringen bleef ook achter bij onze plannen. We weten dat ons achterland niet geschikt is voor grote of kleine groepsdetacheringen en moeten het dus hebben van individuele detacheringen. We moeten constateren dat, ondanks alle goede inspanningen, de netto groei van het aantal detacheringen minimaal is geweest. Het percentage “intern werkzaam” uit de doelstellingentabel is dan ook beperkt gedaald. Om die reden zien wij detacheren niet langer als “heilige graal” voor het rendabel krijgen van het Werkleerbedrijf, maar vooral als leuke (ontwikkel)mogelijkheid voor onze medewerkers. De detacheringsomzet bleef ook achter door een slecht betalende opdrachtgever waarvan we hadden gehoopt dat dit jaar een verbetering te zien zou zijn. Wanneer er rendabele werksoorten zijn die kostendekkend zijn (waar het Werkleerbedrijf hard aan werkt), dan is detacheren minder opportuun, zo blijkt bij meerdere werkleerbedrijven in Nederland. Wij bekijken de resultaatontwikkeling altijd ten opzichte van 2019.
Het jaar dat als basis heeft gediend voor het KplusV-onderzoek. Dit bureau kwam tot de conclusie dat op termijn een resultaatsverbetering van € 1,9 miljoen mogelijk moet zijn1. In 2023 zijn we uitgekomen op een resultaatsverbetering van € 1,4 miljoen ten opzichte van het basisjaar 2019, waarbij het goed is om te realiseren dat dit bereikt is met ruim 120 medewerkers minder op de loonlijst. Dit is alleen maar mogelijk geweest door de inspanningen van het volledige team van teammanagers, werkbegeleiders en staf dat hard gestuurd heeft op een LEAN-manier van werken in combinatie met het terugdringen van het ziekteverzuim en het doorlopend verbeteren van de relatie met onze opdrachtgevers. Wij zijn hier bijzonder trots op en hopen dat u dat ook bent.
1 Bij een gelijkblijvend subsidieresultaat en excl. de normalisatie van de ICT- en huisvestingskosten. Voor uitleg
hierover: zie KplusV-rapport.
- 13 -
Wat heeft het gekost
Werkleerbedrijf (bedragen * € 1.000)
realisatie 2022
begroting 2023
begroting 2023-2
realisatie 2023
lasten
baten
lasten
baten
lasten
baten
lasten
baten
Werkinfrastructuur
6.390
5.012
6.376
6.214
7.031
5.204
6.779
4.931
Wsw-doelgroep
15.788
13.600 *
14.759
13.177
15.972
14.610
15.620
14.694
0
0 *
0
0
242
407
413
566
Bsw-doelgroep Doorbel. re-integr.
-1.544
Subtotaal Directe apparaatskst.
20.635
18.612
19.577
19.391
21.688
20.221
21.254
20.191
459
0
463
0
463
0
463
0
Totaal product
21.093
18.612
20.040
19.391
22.150
20.221
21.717
20.191
Saldo
-1.558
-2.481
-1.558
-649
-1.558
-1.930
-1.526
Werkinfrastructuur - lasten Ondanks de hoge energieprijzen, die in de begroting zijn opgenomen, treedt hier een voordeel op. Dit is te danken aan een meevallend verbruik door meevallende temperaturen in de koude maanden. De kosten van het werkelijk verbruik komen € 43.000 lager uit. Verder treedt een voordeel op van € 13.000 op afschrijvingen, met vervanging gaan we terughoudend om. Ook treedt een voordeel op van € 13.000 bij het opleveren van een afgestoten huurpand met betrekking tot de (geschatte) kosten van het herstel in oorspronkelijke staat. Op vervoer is bespaard door het aantal voertuigen te verminderen. Dit levert een voordeel op van € 41.000. Ook is bespaard op onderhoud machines, een post die altijd lastig in te schatten is. Werkelijke kosten zijn immers ook afhankelijk van storingen of schades die zich in de praktijk voordoen. Ten opzichte van het begrote bedrag is € 48.000 minder uitgegeven (19% van de begrotingspost). Aan brandstof machines is € 17.000 en aan brandstof vervoersmiddelen is € 7.000 minder uitgegeven. Deze uitgaven zijn mede afhankelijk van het werkelijk gebruik en de werkelijke brandstofprijzen. Werkinfrastructuur - baten De productie- en detacheringsopbrengsten zijn in de tussentijdse begrotingswijziging 2023 flink verlaagd.
Dit betreft de doorwerking van de economische ontwikkelingen 2022 als gevolg van de oorlog in Oekraïne, inflatie en energiecrisis. Voor 2023 is slechts een beperkte omzetstijging begroot ten opzichte van 2022 (€ 194.000). De netto omzet komt in 2023 uiteindelijk € 68.000 lager uit dan in 2022. Hierin zit nog een incidenteel nadeel van € 138.000 m.b.t. voorgaand jaar verwerkt. Dit laat zien dat de omzetdip in 2022 als gevolg van de externe ontwikkelingen de bodem heeft bereikt, vanaf 2023 gaat de lijn weer omhoog. Dit komt ook terug in de begroting 2024 waarin flinke verbeteringen t.o.v. 2023 zijn opgenomen. De netto omzet is weliswaar dus € 261.000 lager dan begroot, maar samen met de gerealiseerde kostenbesparingen op personeelslasten, huisvesting en productiemiddelen is het saldo van het Werkleerbedrijf (excl. Wsw en BsW) € 21.000 nadeliger dan de (bijgestelde) begroting.
- 14 -
WSW-doelgroep Het Wsw-saldo is in de 2e begrotingswijziging aangepast op basis van de definitieve Rijksvergoeding. Deze was in september positief bijgesteld. De jaarprognose liet toen een voordeel zien van een paar ton. Cao-onderhandelingen waren toen al lange tijd lopende. Daarom werd dit voordeel in de begroting gereserveerd voor verwachte meerkosten uit de af te sluiten Cao. Inmiddels is er een Cao vastgesteld, de meerkosten voor 2023 zijn een stuk lager dan het gereserveerde bedrag. Dit verklaart het voordeel op de personeelskosten van de Wsw doelgroep. Het aantal fte WSW bedraagt 400 fte; 479 personen ultimo 2023 (2022: 437 fte; 523 personen). Hiervan werkt 14,5 fte (17 personen) in een dienstverband Begeleid Werken bij een externe werkgever. Daarnaast is 36 fte; 49 personen Beschut Werk (2022: 32 fte; 44 personen) in dienst per ultimo 2023. Alle overheadkosten zijn opgenomen in programma Overhead. Alle kosten die direct toerekenbaar zijn aan een programma worden vervolgens naar dat programma doorbelast.
- 15 -
Programma Inkomen Het programma inkomen bevat de inkomensvoorziening voor bijstandsgerechtigden en de verstrekking van bijzondere bijstand en minimaregelingen. Deelnemen aan de maatschappij door werk staat centraal, maar een toereikend leefbudget is een voorwaarde en daarom is een inkomen in de vorm van een uitkering soms (tijdelijk) nodig. Deze uitkeringsverstrekking moet rechtvaardig en rechtmatig: vanuit vertrouwen en maatwerk, maar tegelijkertijd het juiste gebruik van (armoede)regelingen actief stimuleren. De financiële problematiek van de inwoner kan niet los gezien worden van problematiek op andere leefgebieden. Een natuurlijke en soepel lopende samenwerking met de gemeentelijke toegangen voor het sociaal domein en aanpalende organisaties is daarvoor nodig. Wat hebben we bereikt Product Inkomen
Realisatie 2022
Begroot 2023
Begroot 2023-2
Realisatie 2023
46 nadelig
0 (neutraal)
30 nadelig
13 nadelig
2.789
2.890
2.759
2.803
Saldo uitkeringslasten en Rijksvergoedingen
€ 1,68 mln negatief
€ 0,31 mln overschot
€ 0,0 (neutraal)
€ 0,76 mln overschot
Van aanvraag tot afhandeling: alle aanvragen zijn binnen x weken afgehandeld en betaalbaar gesteld
88 % binnen 4 weken
90 % binnen 3 weken
90 % binnen 3 weken
78 % binnen 3 weken
Rechtmatigheid: % onderzoeken wat leidt tot wijziging uitkering
22 %
20-30 %
20-30 %
20 %
De ontwikkeling van het klantenaantal is positiever dan landelijke cijfers Het klantenbestand Participatiewet per ultimo jaar
Wat hebben we daarvoor gedaan De ontwikkeling van het klantenbestand uitkeringen levensonderhoud in 2023 is als volgt:
- 16 -
klantenbestand 2023 PW per 31 december
2860
2820
2803
2780
2790
2789
2759 2740
2700 1 jan
jan
feb
mrt
apr
realisatie
mei
juni
benchmark
jul
aug
sept
doelstelling
okt
nov
dec
landelijke mutatie
Klantenbestand P-wet
2023
2022
2021
2020
2019
Stand 1-1
2789
2858
2935
2902
3073
Instroom
801
822
944
947
906
Uitstroom – door werk
-245
-315
- 385
- 280
- 401
Uitstroom – overig
-542
-576
- 636
- 634
- 676
Stand 31-12
2803
2789
2858
2935
2902
In 2023 is de ontwikkeling bij Orionis 13 klanten nadeliger dan het gemiddelde van de benchmark. De lagere instroom van volwassenen (27+), waar de grote vraag naar personeel op de huidige arbeidsmarkt ongetwijfeld debet aan is, wordt helaas tenietgedaan door een hogere instroom van jongeren (27-). De uitstroom is minder dan gepland; klanten die eenvoudig zijn te matchen zijn “op”, het huidig klantenbestand heeft veel aandacht en tijd nodig om een plek te vinden op de arbeidsmarkt. Maar ook uitstroom om andere redenen (AOW-leeftijd, verhuizing, detentie, etc.) is minder dan verwacht Energietoeslag Ook in 2023 hebben inwoners van Walcheren met een laag inkomen weer een energietoeslag ontvangen. De inspanning voor de uitvoering van ruim 7000 uitkeringen energietoeslag zijn hoog. Dit wordt vooral veroorzaakt door de verschillen in doelgroep en berekening tussen de drie Walcherse gemeenten en het feit dat de rijksoverheid pas eind 2023 groen licht kon geven; aan het einde van het jaar is de druk op de afdeling al hoog vanwege laatste-moment-aanvragen
- 17 -
van andere minimaregelingen. Bij de beschikking energietoeslag hebben inwoners een duidelijke flyer ontvangen over de andere mogelijke regelingen. Leefgeld Oekraine Ten behoeve van de Walcherse gemeenten is het verstrekken van leefgeld voor vluchtelingen vanuit Oekraïne nog steeds van kracht. Eind december zijn er rond de 180 dossiers onderhanden. De kosten van dit leefgeld brengen we in rekening bij de gemeenten. De gemeenten ontvangen hier van het Rijk weer een vergoeding voor. De uitvoeringskosten zelf en vergoeding daarvoor zijn opgenomen onder het programma Overhead. Ondernemers In 2023 is de terugvordering van TOZO-kredieten aan ondernemers breed opgepakt. Wettelijk is de terugbetaling gestart per juli 2022. Het uitstaande kredietbedrag eind dit jaar is € 1,2 miljoen. We zijn inmiddels overgegaan tot invordering met hulp van een deurwaarder voor de klanten die niet reageren op de oproep om te gaan terugbetalen of een betalingsregeling te treffen. Brede ondersteuning voor gedupeerden van de kinderopvangtoeslagaffaire Eén van de maatregelen om gedupeerden van de kinderopvangtoeslagaffaire te helpen is de Brede Ondersteuning; hier krijgen gedupeerde gezinnen maatwerk ondersteuning op 5 leefgebieden (werk, financiën, wonen, gezin en gezondheid). Voor Middelburg en Veere hebben wij deze ondersteuning gegeven aan, in totaal, 22 gezinnen.
Een complexe en intensieve dienstverlening die voor de gezinnen van grote waarde is. Hopelijk krijgen de gezinnen hiermee het vertrouwen in de overheid weer terug. Innovatie o Om het makkelijker voor de inwoner te maken (en tegelijkertijd efficiënter voor de dienstverlening) is gestart met een pilot om bankafschriften direct op te halen van de bank. Een optionele keuze voor de inwoner en een mogelijkheid om sneller (her) onderzoek te doen. o Samen met Schuldhulpverlening is gestart met het ontwikkelen van convenanten tussen Bewindvoerders en Orionis; een kwaliteits-, en efficiencyslag voor alle partijen. o Voor inwoners met een laag inkomen in Middelburg is het dalvrij-busabonnement ontwikkeld. De aanvraag en toekenning verloopt geheel geautomatiseerd en wordt inmiddels door ruim 700 inwoners gebruikt. Geen duur, maar wel een zeer gewaardeerde ondersteuning die inwoners echt het gevoel van regie door mobiliteit teruggeeft.
- 18 -
Wat heeft het gekost
Inkomen
realisatie 2022
begroting 2023
begroting 2023-2
realisatie 2023
(bedragen * € 1.000)
lasten
baten
lasten
baten
lasten
baten
lasten
baten
Inkomensvoorziening Buig
46.525
46.434
46.408
46.721
50.979
50.979
50.658
51.048 *
Onderzoekskosten BBZ
40
0
100
0
100
0
35
0
Tozo-regeling
428
428
0
0
350
350
498
498
Energietoeslag
9.271
9.271
0
0
9.400
9.400
7.859
7.859
Leefgeld Oekraïne
1.245
1.245
0
0
1.200
1.200
1.113
1.113
Bijz.bijstand/minimareg.
5.894
5.894
6.164
6.165
6.164
6.164
5.912
5.912
24
0
29
9
29
0
16
0
Subtotaal
63.427
63.273
52.701
52.895
68.222
68.093
66.091
66.431
Directe apparaatskosten
3.318
0
3.348
0
3.348
0
3.348
0
Totaal product
66.746
63.273
56.049
52.895
71.570
68.093
69.439
66.431
overig
Saldo
-3.473
-3.155
-3.477
-3.008
Inkomensvoorziening en Rijksvergoeding Buig Ten opzichte van 2022 en de primaire begroting 2023 zijn zowel de lasten als de Rijksvergoeding fors hoger. Dit heeft te maken met de doorwerking van de extra verhoging minimumloon van ruim 10%. Het voordelig verschil ontstaat vooral op de vorderingen. Voor de voorziening oninbare debiteuren wordt jaarlijks een dotatie van € 100.000 begroot. Achteraf wordt de werkelijk benodigde mutatie bepaald. Hierop van invloed zijn: Werkelijke afboekingen oninbaar gedurende het jaar Werkelijke ontvangsten gedurende het jaar Het laatste jaar waarop een betaling op een vordering is ontvangen (hoe recenter, hoe lager het percentage voor oninbaar wordt gesteld) Voor 2023 komt dit uit op een onttrekking aan de voorziening van € 275.000. Ten opzichte van een begrote toevoeging is dit een voordelig verschil van € 375.000 (op een vorderingentotaal van € 6,5 miljoen en een voorzieningtotaal van € 4,0 miljoen). De Rijksvergoeding is opgenomen conform de door de gemeenten doorbetaalde bedragen gebaseerd op de meest recente begrotingswijziging. De werkelijke Rijksvergoeding komt bij de gemeenten € 370.000 hoger uit. Om het werkelijke BUIG-saldo te bepalen dient hiermee rekening gehouden te worden.
De gemeenten hebben de volgende bedragen meer ontvangen van het Rijk: • Middelburg € 152.604 • Veere € 22.766 • Vlissingen € 194.318 • Totaal € 369.688 Als we hiermee rekening houden komt het BUIG-saldo voor 2023 uit op € 760.000 voordelig (waarvan dus € 390.000 in de jaarrekening van Orionis valt en € 370.000 in de jaarrekening van gemeenten).
- 19 -
Het saldo van de BUIG inkomsten en uitgaven vanaf 2017 is in onderstaande grafiek weergegeven. Hierbij is per jaar rekening gehouden met de definitief vastgestelde Rijksvergoeding. De grafiek laat de verbetering zien sinds 2017 en geeft goed onze resultaten weer. Deze trend werd in 2022 doorbroken toen het budgetaandeel van Walcheren in het landelijk totaal daalde, wat een negatief effect had van zo’n € 2 miljoen op de Rijksvergoeding. In 2023 steeg dit budgetaandeel weer (en ook voor 2024 ligt dit ongeveer in lijn met 2023).
BUIG-saldo 1.000.000 -1.000.000
2017
2018
2019
2020
2021
2022
2023
-3.000.000 -5.000.000 -7.000.000
-9.000.000 Onderzoekskosten BBZ Vooraf is lastig in te schatten hoeveel onderzoeken naar startende ondernemers nodig zijn. De begrotingspost is gebaseerd op wat hiervoor aan normbedrag in het gemeentefonds is opgenomen. Tozo-regeling De terugbetalingsplicht is gestart op 1 juli 2022 en loopt 6 jaar. In 2023 zijn meer bedragen ontvangen dan vooraf verwacht. Deze worden volledig doorbetaald aan de gemeenten, die deze weer moeten vergoeden aan het Rijk. De destijds verleende kosten/leningen zijn immers volledig door het Rijk vergoed geweest. De Tozo-regeling is daarmee budgettair neutraal. Energietoeslag De energietoeslag is pas in het laatste kwartaal van 2023 opgestart omdat regelgeving vanuit het Rijk lang op zich liet wachten. Een deel van de verwachte toekenningen valt dan ook in 2024 in plaats van in 2023; tot april 2024 kunnen nog aanvragen worden ingediend. Dit verklaart dan ook de lagere toekenningen dan begroot. Deze bedragen worden volledig doorbelast aan de gemeenten. Zij ontvangen een Rijksvergoeding hiervoor. Voor Orionis is dit budgettair neutraal. Leefgeld Oekraïne Dit betreft de betaalde bedragen voor leefgeld, de wooncomponent en eventuele bijzondere kosten. Deze bedragen worden volledig doorbelast aan de gemeenten. Zij ontvangen een Rijksvergoeding hiervoor. Voor Orionis is dit budgettair neutraal.
Bijzondere bijstand / minimabeleid Dit betreft open-einde regelingen, waarvan de werkelijke uitgaven bepaald worden door ingediende aanvragen. De uitgaven 2023 liggen nagenoeg gelijk aan 2022, een verwachte stijging heeft zich niet voorgedaan.
- 20 -
De kosten worden in rekening gebracht bij de deelnemende gemeenten op grond van de werkelijke betalingen op toegekende aanvragen. Lagere uitgaven dan verwacht betekent voor de gemeenten dus ook een lagere bijdrage aan Orionis. Voor gemeenten € 241.000 voordelig, voor Orionis budgettair neutraal. Alle overheadkosten zijn opgenomen in programma Overhead. Alle kosten die direct toerekenbaar zijn aan een programma worden vervolgens naar dat programma doorbelast.
- 21 -
Programma Schuldhulpverlening De afgelopen jaren is de aandacht voor het onderwerp schuldhulpverlening gegroeid. Erkend wordt dat de problematiek groot is. Inwoners met problematische schulden zoeken in veel gevallen pas laat hulp. Met als gevolg dat de problematiek nog groter wordt of verborgen blijft. Terwijl een schuldenvrij bestaan een solide basis vormt om volwaardig mee te doen in de maatschappij. Het programma Schuldhulpverlening bevat alle interventies voor inwoners van Walcheren met financiële zorgen. Met als doel schuldenproblematiek zoveel mogelijk te voorkomen en dat mensen met schuldproblematiek zich als vanzelf tot de juiste instantie wenden. Hierbij moeten ze kunnen rekenen op een rechtvaardige, begripvolle en duurzame oplossing die hen weer perspectief biedt. Daarnaast moeten we onze ambitie in de context van de economische ontwikkelingen plaatsen. Ook constateren wij een toename van schulden onder jeugdige inwoners; zij verdienen extra aandacht. Wat hebben we bereikt Realisatie 2022
Begroot 2023
Begroot 2023-2
Realisatie 2023
36 % 5%
> 35 % < 10 %
> 35 % < 10 %
38 % 3%
Maximaal 7 werkdagen tussen de melding en een gesprek met SHV-er
86 %
90 %
90 %
84 %
Percentage geslaagde schuldregelingen
83 %
80 %
80 %
88 %
Aantal extra interventies SHV voor kwetsbare doelgroepen*)
109
150
150
109
Vroegsignalering: % waar we mee in contact komen % wat geen hulp accepteert
*) statushouders, klanten op werkleertraject, jongeren en ondernemers
- 22 -
Wat hebben we daarvoor gedaan Vroegsignalering Ultimo 2023 hebben we met ruim 140 woningcorporaties, energiebedrijven en zorgverzekeraars convenanten afgesloten om betalingsachterstanden in het kader van vroegsignalering op te sporen en de inwoners een helpende hand te bieden.
Grafiek: Aantal signalen betalingsachterstanden per maand
Grafiek: % klanten met een betalingsachterstand dat bereikt is met behulp van brieven, telefoontjes en huisbezoeken per maand in 2023, dit is gemiddeld 10% boven het landelijk percentage
Schuldhulpverlening Halverwege 2023 is een majeure verandering geïntroduceerd binnen schuldhulpverlening: de wettelijke aflostermijn is van 36 maanden teruggebracht naar 18 maanden. Hiermee zijn inwoners met schulden sneller weer in staat om volop mee te doen in de maatschappij. Anderzijds is de periode waarin ander (uitgaven)gedrag kan worden aangeleerd/geaccepteerd korter en zijn wij gestart met plannen voor aanpak en voorkoming van recidive. In deze plannen staan de aanschaf van animaties, een “financieel gezond” scan en de implementatie van “mijn geldzaken” waar klanten een steeds grotere verantwoordelijkheid voor hun uitgaven kan worden toegekend. Het aantal schuldhulpvragen die met behulp van een saneringskrediet bedraagt inmiddels bijna de helft van alle schuldregelingen; ook dat betekent eerder schuldenrust voor inwoners van Walcheren. Extra interventies blijven op het niveau van gemiddeld 2 per week. Interne promotie heeft geen substantiële stijging teweeg kunnen brengen.
- 23 -
Samen met de collega’s van inkomen is gestart met het verbeteren van de samenwerking met bewindvoerders door met elkaar convenanten aan te gaan waarin wederzijdse afspraken worden opgenomen.
Grafiek: aantal startgesprekken per maand over de afgelopen 4 jaar: over het algemeen stijgen de aantallen jaarlijks. Naast absolute aantallen stijgt ook de complexiteit van de leefsituatie en/of schulden.
Wat heeft het gekost
Schuldhulpverlening
realisatie 2022
begroting 2023
begroting 2023-2
realisatie 2023
(bedragen * € 1.000)
lasten
lasten
lasten
lasten
Overige kosten
baten
11
Bijdragen klanten/derden
baten
15 44
baten
15 94
5 44
KOT-affaire toekenningen Subtotaal
baten
47 195
195
11
44
15
94
15
44
200
242
Directe apparaatskosten
1.204
0
1.215
0
1.215
0
1.215
0
Totaal product
1.215
44
1.230
94
1.230
44
1.415
242
Saldo
-1.171
-1.136
-1.186
De bedragen die betaald zijn als tegemoetkoming aan gedupeerden van de kinderopvangtoeslag affaire waren oorspronkelijk niet begroot. In de loop van het jaar is de doelgroep én de ruimte voor toekenningen toegenomen. Deze kosten worden volledig door de gemeenten Middelburg (€ 192.774) en Veere (€ 2.547) vergoed. Alle overheadkosten zijn opgenomen in programma Overhead. Alle kosten die direct toerekenbaar zijn aan een programma worden vervolgens naar dat programma doorbelast.
- 24 -
-1.173
Programma Overhead Wat hebben we bereikt Een resultaat- en klantgerichte uitvoering van de hiervoor genoemde programma’s, binnen de kaders en budgetten die vastgesteld zijn en met oog voor aankomende wettelijke en wetenschappelijke ontwikkelingen. Wat hebben we gedaan In 2023 hebben we in onze bedrijfsvoering te maken met de naweeën van de coronapandemie. Enerzijds is het thuis- en digitaal werken niet meer weg te denken. Anderzijds zien we helaas ons ziekteverzuim nog niet significant dalen, mogelijk mede veroorzaakt door een combinatie van afgenomen weerstand en bij sommigen de effecten van Long-Covid. Ook de oorlog in Oekraïne die nog steeds voortduurt, de gestegen grondstofprijzen, trage levering van hardware en de oorlog in Gaza hebben effecten op de bedrijfsvoering van Orionis. Tegelijk heeft Orionis veel extra taken en projecten boven op de reguliere werkzaamheden kunnen uitvoeren. • De - mede door de oorlog verdiepte – energiecrisis leidde tot de invoering van de energietoeslag voor een grote groep inwoners. Uiteindelijk is deze toeslag in 2023 opnieuw toegekend aan een groot aantal klanten. • Aan het einde van het jaar hebben we voor inwoners in de gemeente Middelburg een regeling gericht op gratis openbaarvervoer uitgevoerd, waar al redelijk wat klanten gebruik van hebben gemaakt.
• Door procesoptimaliseringen in 2023 in onze digitale systemen, kunnen we in 2024 starten met een verbeterd beheer van het wagenpark, het middelenbeheer van het Werkleerbedrijf en kunnen we eind 2025 mogelijk starten met het vullen van een assetmanagementsysteem voor onze objecten en materieel. Deze systemen zullen op termijn leiden tot een efficiënter(e) beheer en inzet van onze middelen. • Het toegenomen digitaal (samen)werken vraagt een optimaal Informatiemanagement en vernieuwingen in soft- en hardware. Grote programma’s en complexe projecten (zoals de invoering van Microsoft 365, Teams en de uitfasering van Citrix (verSaaSing van systemen)) die in voorgaande jaren zijn gestart, vragen veel formatieve ondersteuning en vragen veranderingen in de manier van werken van alle medewerkers. Dit betekent dat
- 25 -
•
• • •
medewerkers met een procesachtergrond, een I en/of A functie veelvuldig ingezet zijn in 2023 en de komende jaren ingezet zullen blijven worden. Ook de medewerkers met een ander type functie hebben cursussen gevolgd en zullen dit de komende jaren moeten blijven doen om mee te kunnen met de mondiale digitalisering en informatisering. Tevens is de samenwerking met het gezamenlijk I&A-team geïntensiveerd en hebben we met 4 organisatie gezamenlijk meer bereikt op I&A gebied dan we afzonderlijk van elkaar hadden kunnen doen. Helaas hebben we ook hinder ondervangen van deze ontwikkeling doordat onze kantooromgeving nog niet volledig is uitgerust om digitaal- en projectmatig samen te werken. Team Facilitair is daarom in het 2de deel van 2023 gestart met het opzetten van een evaluatie van de kantoorinrichting, dat uitgezet zal worden in 2024. De gestegen grondstofprijzen en vertraagde leveringen van o.a. hardware hebben helaas een negatieve impact op de orderportefeuille van het Werkleerbedrijf wat heeft geleid tot lagere rendementen. Maar ook heeft dit bijvoorbeeld de levering van een nieuw digitaal camerasysteem vertraagd. We hebben in 2023 minder bezwaren en klachten binnengekregen, door ander andere meer mediation in te zetten en te zoeken naar oplossingen.
In 2023 bleken onze productielijnen in het Werkleerbedrijf verder te zijn ontwikkeld en geprofessionaliseerd, zodat ze bleven voldoen aan inspecties en audits. Door de wettelijke veranderingen met betrekking tot de schuldhulpverlening hebben we ons beleid en onze systemen in 2023 moeten aanpassen en zijn tegelijk gestart met een onderzoek naar de mogelijkheden om de nazorg te verbeteren (zodat terugval kan worden beperkt).
Klanttevredenheidsonderzoek Net als in 2022 zijn 1400 klanten uitgenodigd deel te nemen aan het Klanttevredenheidsonderzoek. Meedoen aan het onderzoek was anoniem. 161 klanten hebben de vragenlijst ingevuld. De respondenten waardeerden onze dienstverlening met het rapportcijfer 7,5 (ten opzichte van een 7,9 in 2022). Klanten zijn over het algemeen tevreden over: • Het maken van een afspraak • Onze vriendelijkheid • Hoe wij vragen beantwoorden • Hoe wij afspraken nakomen Klanten zijn niet zo tevreden over: • Onze brieven • Onze formulieren Die zijn vaak nog te onduidelijk. Op deze punten worden al verbeteringen doorgevoerd. Zo is in 2023 het aanvraagformulier bijzondere bijstand sterkt vereenvoudigd en wordt momenteel gewerkt aan een vereenvoudigd aanvraagformulier voor een bijstandsuitkering. De informatie uit het KTO gebruiken we om verder te (blijven) verbeteren. Ook in 2024 gaan we door met het meten en verbeteren van de klanttevredenheid.
- 26 -
Wat heeft het gekost
Overhead
realisatie 2022
begroting 2023
begroting 2023-2
realisatie 2023
(bedragen * € 1.000)
lasten
lasten
lasten
lasten
baten
Personeelskosten
14.801
0
14.151
Overig
5.067
1.166
4.991
Doorbel. re-integr.
-2.718
baten
Steun/herstelpakket
baten
642
-2.743 820
baten
15.736
0
15.994
34
5.599
1.565
5.557
1.659
-2.866 343
-2.866 343
343
Subtotaal Directe apparaatskst.
17.150
1.986
16.399
985
18.469
1.908
18.686
2.036
-5.913
0
-5.966
0
-5.966
0
-5.966
0
Totaal product
11.237
1.986
10.434
985
12.504
1.908
12.720
2.036
Saldo Reserveringen Saldo na reservering
-9.251 0
30
-9.448 0
-9.221
60 -9.388
-10.595 0
60
-10.684 0
-10.535
60 -10.624
Personeelskosten en reserveringen Onderdeel van de personeelskosten is de voorziening voor reorganisatiekosten. Daarop is in 2023 een groter beroep gedaan dan verwacht. Er is dan ook een aanvullende dotatie nodig van € 25.000. Ook bij verlof hebben we te maken met extra kosten. Er is door medewerkers meer spaarverlof gespaard (aanvulling voorziening € 59.000) en minder verlof opgenomen dan op jaarbasis wordt toegekend (€ 73.000 meerkosten). Daarnaast is er vanwege het relatief hoge ziekteverzuim ook meer inzet nodig geweest. Verder is er meer uitgegeven voor de uitvoering van de KOT-affaire regeling en de regeling busabonnement, beide voor Middelburg, totaal € 76.000. Hier staat ook een extra opbrengst tegenover van hetzelfde bedrag, deze is opgenomen onder “Overige baten”. Overige lasten Ondanks de hoge energieprijzen, die in de begroting zijn opgenomen, treedt hier een voordeel op. Dit is te danken aan een meevallend verbruik door meevallende temperaturen in de koude maanden. De kosten van het werkelijk verbruik komen € 43.000 lager uit. Verder treedt een voordeel op van € 74.000 op afschrijvingen, met vervanging gaan we terughoudend om. Desondanks houden we de begrotingspost op het niveau, passend bij de reguliere afschrijvingstermijnen. Investeringen die langer meegaan leiden dan aan het einde van de levensduur tot een voordeel in de jaarrekening.
Bij ICT treedt een nadeel op van € 48.000. Ondanks dat door I&A Samenwerking kosten doorgeschoven zijn naar 2024 door verschuiving in het project Office365 komen de kosten vanuit het I&A Samenwerkingsverband hoger uit dan begroot bij Orionis. Overige baten Hieronder is een aanvullende vergoeding opgenomen van de gemeente Middelburg ten behoeve van extra afgesproken taken (KOT-affaire en busabonnementen) van € 76.000. Ook opbrengsten vanuit het UWV (i.v.m. zwangerschapsverlof/ langdurig ziekteverlof) komen hoger uit. Alle overheadkosten zijn opgenomen in programma Overhead. Alle kosten die direct toerekenbaar zijn aan een programma worden vervolgens naar dat programma doorbelast.
- 27 -
Algemene Dekkingsmiddelen Wat heeft het gekost
Alg. dekkingsmiddelen
realisatie 2022
begroting 2023
begroting 2023-2
realisatie 2023
(bedragen * € 1.000)
lasten
lasten
lasten
lasten
Exploitatiebijdrage gemeenten (Reductie) gemeentelijke bijdrage Totaal algemene dekkingsmiddelen
0
baten
baten
baten
baten
15.597
16.267
17.570
17.570
-207
-999
593
594
15.390
0
15.268
0
18.163
0
18.163
De bijdragen zijn opgenomen conform het begrote bedrag. Een eventueel afwijkend saldo komt als saldo in de jaarrekening en wordt via de resultaatsbestemming verwerkt.
- 28 -
Paragrafen Paragraaf weerstandsvermogen en risicobeheersing Algemene reserve De algemene reserve wordt aangehouden als bufferfunctie voor de directe en indirecte kosten. De algemene reserve mag volgens de GR maximaal 5% van de jaarlijkse directe en indirecte kosten bedragen. De stand per ultimo 2023 is nihil. Gezien het feit dat de reserve nihil is komen afwijkingen in de realisatie direct tot uiting in aanpassing van de gemeentelijke bijdrage. Reorganisatievoorziening Voor de totale kosten die samenhangen met de reorganisatie die in 2013 is doorgevoerd is een voorziening gevormd. Periodiek wordt de hoogte van deze voorziening getoetst en wordt een eventuele herziening meegenomen. De stand van de voorziening per ultimo 2023 bedraagt € 67.000. Dit is van voldoende niveau om de resterende verplichtingen voor 2024 en 2025 te dekken. Voorziening dubieuze debiteuren Ten behoeve van de vorderingen die niet inbaar zijn is een voorziening dubieuze debiteuren gevormd. Afboekingen van vorderingen worden ten laste van deze voorziening gebracht. Risicobeheersing Risico’s worden periodiek gemonitord, o.a. tijdens het opstellen van de jaarstukken en bij het opstellen van de begroting en van afdelingsplannen. Er vindt binnen Orionis geen centrale registratie van risico’s plaats. Wel is de top-10 van risico’s in een risicoscan opgenomen.
Dit betreft risico’s die Orionis loopt en die zich op korte termijn (binnen 4 jaar) voor zouden kunnen doen. Na beheersmaatregelen en eventuele aanvullende maatregelen resteert een restrisico waarvan de mogelijke financiële gevolgen zijn ingeschat in de kolom “exposure”, zie de tabel hieronder. Risico
1
2
Bestandsontwikkeling
Inc Beheersmaatregelen
Aanvullende
of
(vermijden, verminderen,
maatregelen
Str
overdragen, zelf dragen)
Inc ---
Exposure
Met meer inspanning
Max € 2.549.000
bijstand op Walcheren
zou het landelijk
(5% afwijking)
ongunstiger dan
gemiddelde gehaald
landelijk gemiddelde
moeten worden.
Calamiteiten informatie- Inc Technische en software-
Bewustwording bij
€ 1.189.000 (6%
beveiliging: door o.a.
matige maatregelen.
personeel
personeelskosten:
hacking, phishing of
Aansluiting Informatie
meerdere weken
ongeautoriseerd
BeveiligingsDienst
volledige uitval)
gebruik van onze systemen 3
Achterblijvende netto-
Inc Voldoende verschillende
Groei in minder
Max € 519.000
opbrengsten bij de
werksoorten in stand
conjunctuur- en
(10% afwijking)
begroting (productie en
houden
concurrentiege-
detachering) 4
Mismatch tussen ontwik- Str
voelige werksoorten ---
---
Max € 319.000
keling Wsw-loonkosten
(2% afwijking op de
en rijkssubsidie
loonkosten)
- 29 -
5
Frictiekosten Werk-
Inc ---
leerbedrijf wegens krimp 6
WW-risico: eigen
Inc ---
Meerjarenscenario’s
€ 150.000
flexcontracten
(inschatting)
---
Max € 200.000
risicodrager m.b.t. (na-
(inschatting)
wettelijke) WW 7
Niet voldoen aan AVG,
Inc Aanstellen functionaris
datalek 8
Wijzigingen in
Gegevensbescherming Inc ---
Voorlichting personeel € 100.000 fysieke maatregelen
(inschatting)
---
Max € 647.000 (1%
(voorwaarden in)
van subsidie-
regelgeving
omvang bijstand/Wsw)
9
Inzet van Wsw-werkplek- Str
---
---
€ 107.000
ken voor kritische
gemiddeld per jaar
functies 10 Agressie richting
Inc Bewustwording bij
personeel
personeel, agressie-
Bewaking in
Max € 80.000 (1 fte
frontoffice
ziekteverzuim)
protocol, veiligheidsmaatregelen, training
Risico’s en weerstandsvermogen De totale exposure van incidenteel bedraagt € 5.434.000, en structureel € 426.000. Het bedrag aan incidentele risico’s dient afgezet te worden tegen het eigen vermogen wat dient als buffer, het bedrag aan structurele risico’s dient afgezet te worden tegen de financiële ruimte in de begroting. Het weerstandsvermogen is nihil in 2023. De financiële ruimte in de begroting 2024 is eveneens nihil, er is geen post “onvoorzien” opgenomen. Conclusie is dat zowel de structurele weerstandscapaciteit als de incidentele weerstandscapaciteit van Orionis niet toereikend is. Dit betekent dat, gezien het karakter van de gemeenschappelijke regeling, dit risico voor de deelnemende gemeenten komt. Zij zullen dit in hun risicoparagraaf moeten meenemen. Kengetallen
2022
begr 2023
2023
1a- Netto Schuldquote
23,6%
20,2%
14,5%
1b- Netto Schuldquote gecorrigeerd voor alle verstrekte leningen
23,0%
19,6%
13,9%
2- Solvabiliteitsratio
-4,3%
0,6%
4,1%
3- Structurele exploitatieruimte
-1,5%
0,0%
0,9%
Paragraaf onderhoud kapitaalgoederen Orionis Walcheren heeft haar hoofdvestiging aan de Oostsouburgseweg in Vlissingen. Dit gebouw is in eigendom. Hier is de frontoffice en de backoffice gevestigd alsook het werkleerbedrijf waar diverse werksoorten zijn gehuisvest. Daarnaast zijn er diverse kleine nevenlocaties die gehuurd worden ten behoeve van de afdeling Groen. Alle installaties, kantoormeubilair en de meeste ICT-apparatuur zijn in eigendom van Orionis Walcheren. Deze zijn geactiveerd tegen de aanschaffingsprijs en worden lineair afgeschreven conform de resterende levensduur. De vervoermiddelen worden geleased. Ten behoeve van het groot onderhoud van het gebouw Oostsouburgseweg is een meerjarige onderhoudsplanning opgesteld. Deze is in 2021 geactualiseerd. Voor het groot onderhoud is een voorziening gevormd.
- 30 -
Paragraaf financiering Wettelijk kader De Wet financiering decentrale overheden (Wet Fido) heeft als belangrijkste uitgangspunten het bevorderen van een solide financieringswijze met als doel het voorkomen van grote fluctuaties in de rentelasten, het bevorderen van transparantie, het bevorderen van de kredietwaardigheid en het beheersen van renterisico's. Het beheersen van risico's uit zich concreet in de kasgeldlimiet, de rente-risiconorm en het met een prudent karakter uitzetten van gelden en afsluiten van leningen. Daarnaast zijn gemeenschappelijke regelingen verplicht tot het hebben van een treasurystatuut. Het statuut heeft o.a. als oogmerk de kwaliteit van de uitvoering van de treasuryfunctie te verhogen alsmede de transparantie van het besluitvormingsproces te verbeteren. Rentevisie De rentevisie is gebaseerd op de verwachting dat zowel de lange als de korte rente voorlopig redelijk stabiel zal blijven. Zolang de korte rente lager ligt dan de debetrente op de rekening courant worden negatieve saldi op de rekeningcourant aangevuld met kortlopende kasgeldleningen. Kasstromen De bevoorschotting vanuit de gemeenten voor programmalasten en exploitatie vindt halverwege de maand plaats. Om eventuele tijdelijke liquiditeitstekorten te overbruggen is een rekening-courant krediet afgesloten bij de Bank Nederlandse Gemeenten (BNG) tot een maximum van € 6,5 miljoen.
Ter overbrugging is in 2023 een aantal keer voor een korte periode van enkele weken een kasgeldlening aangetrokken. Kasgeldlimiet Als wettelijke norm voor de kasgeldlimiet geldt 8,2% van het begrotingstotaal bij het begin van het jaar. De gemiddelde korte financiering wordt per drie maanden getoetst aan deze kasgeldlimiet. In 2023 is voldaan aan deze norm. Uitzettingen / schatkistbankieren Schatkistbankieren houdt in dat alle overtollige geldmiddelen boven een bepaalde drempel verplicht bij het Rijk moeten worden uitgezet. Dit wordt dagelijks getoetst. Het drempelbedrag is 2% van het begrotingstotaal, € 1.897.400. Deze drempel wordt dagelijks getoetst en is in 2023 niet overschreden. Het verloop is opgenomen in de toelichting op de balans. Financiering van de investeringsuitgaven Ten behoeve van de huisvesting zijn langlopende leningen aangetrokken. De uitstaande positie ultimo jaar is € 14,63 miljoen. De looptijden zijn 20, 25 en 30 jaar. De rentepercentages liggen tussen 1,85% en 4,85%, deels lineair en deels annuïtair. Ten behoeve van de overige investeringen zijn langlopende leningen aangetrokken. Deze hebben een looptijd van 10 of 20 jaar. De totale uitstaande positie bedraagt € 0,43 miljoen per ultimo jaar. De rente op deze leningen is 0,53% resp. 3,51%, lineair.
Renterisiconorm Het doel van de renterisiconorm is het beheersen van de renterisico’s op de vaste schuld (schuld met een rentetypische looptijd vanaf één jaar). Het renterisico op de vaste schuld mag de zogenaamde renterisiconorm niet overschrijden. De renterisiconorm bedraagt 20% van het begrotingstotaal, € 20,5 miljoen. Uit de onderstaande gegevens blijkt dat het renterisico op de vaste schuld ruim onder deze grens ligt. Alle rentes liggen meerjarig vast.
- 31 -
Renteherzieningen (A) Nieuw uitgezette leningen (B) Vervroegde aflossing • Reguliere aflossingen (C) Renterisico op vaste schuld (A + laagste B, C) • •
€ € -/- € € €
0 0 0 881.100 881.100
Toerekening van rente De totale rentelasten bedragen in deze jaarrekening € 501.600. Deze zijn als volgt toegerekend: Jaarbedrag Reden Toegerekend aan € 250.200 Betreft rente op leningen voor Programma Werk, nieuwbouw werkleerbedrijf onderdeel werkinfrastructuur € 244.000 Betreft rente op leningen voor Programma Bedrijfsvoering nieuwbouw kantoor (overhead) € 7.400 Overige rente, ter financiering van Programma Bedrijfsvoering het benodigde werkkapitaal (overhead) Aan eigen vermogen en voorzieningen wordt geen rente toegerekend. Het omslagrentepercentage bedraagt 3,15%. Paragraaf verbonden partijen Orionis heeft geen verbonden partijen. Paragraaf bedrijfsvoering Begroting en Kadernota De primaire begroting 2023 is opgesteld in voorjaar 2022. Deze is twee keer aangepast met een begrotingswijziging. Hierin zijn actualiteiten verwerkt. De uitgezette lijnen in de begroting zijn passend binnen de kadernota 2022-2026 die door Raden is vastgesteld. Rechtmatigheid De geconstateerde afwijkingen die groter zijn dan de afgesproken rapporteringsgrens van € 100.000 betreffen: • € 185.000 overschrijding lasten programma Schuldhulpverlening • € 217.000 overschrijding lasten programma Overhead De overschrijding bij SHV betreft de kosten van de hersteloperatie kinderopvangtoeslag affaire, waarbij direct gerelateerde inkomsten de overschrijding compenseren.