24-009 Bijlage 1. Zienswijzenrapport Omgevingsvisie (geanonimiseerd)

53

Reclamant 34 | Kaasboerderij Schellach (2) a. De uitleg van het begrip ‘oogstmaximalisatie’ valt verkeerd en doet tekort aan de inzet van de Middelburgse agrarische sector. b. De stelling dat groen blauwe diensten via de Gemeenschappelijk Landbouwbeleid betaald kunnen worden is maar ten dele juist. c. Ruimte voor multifunctionele landbouw, verder strekkend dan de directe verkoop van eigen producten op de boerderij zou zinvol zijn. d. Het is te beperkt om enkel in de polders rondom Nieuw- en Sint Joosland kleine windmolens toe te staan. De agrarische sector kan en moet een belangrijke rol krijgen in de energietransitie. e. Opgemerkt wordt dat er in de visie nauwelijks aandacht is voor de samenwerking met de andere Walcherse gemeenten. Beantwoording a. Agrariërs zijn een integraal onderdeel van het Walcherse landschap en zijn mede bepalend voor de kwaliteit die door haar inwoners en bezoekers wordt gewaardeerd, dat blijft uiteraard in deze visie onveranderd. Wat met de tekst in de visie bedoeld werd, maar niet zo overkwam, is dat we willen bewegen naar een duurzame, toekomstbestendige agrarische sector. We richten ons daarbij niet op oogstmaximalisatie op korte termijn, maar ook op het behoud van natuurlijke hulpbronnen en het minimaliseren van negatieve milieueffecten op lange termijn. b.

Door een aanpassing in de tekst is de verwijzing naar het Gemeenschappelijk Landbouwbeleid niet meer opgenomen in de visie. c. De visie sluit dit niet uit. In het Omgevingsplan zal verder worden uitgewerkt welke ontwikkelingen in de geledingszone en het buitengebied tot de mogelijkheden behoren. d. In het oude cultuurlandschap waarderen we de landschappelijke waarde van de open poelgronden en de meer verdichte, groene kreekruggen hoger dan de energieopwekking die de relatief kleine windmolens leveren. In Middelburg zullen kleinschalige windmolens dan ook alleen in de nieuwlandpolders worden toegestaan. De Omgevingsvisie sluit daarmee aan op de Omgevingsvisies van de buurgemeenten Borsele en Veere. We zijn het volledig met u eens dat de agrarische sector een grote rol zal spelen in de energietransitie. Er zullen in de komende decennia nieuwe technologieën ontwikkeld worden die een plaats gaan krijgen in onze visie, maar waarop we nu nog niet volledig kunnen anticiperen. Met de huidige kennis van zaken hebben we één gebied aangewezen waar ruimte zou zijn voor een energielandschap. Dit sluit bijvoorbeeld zon op dak, warmtewinning of energieopslag op andere locaties niet per definitie uit. e. Bij de totstandkoming van de visie heeft regelmatig overleg met de gemeenten Veere en Vlissingen plaatsgevonden.

Op een aantal beleidsterreinen (cultuurlandschap, toerisme, mobiliteit, energie en klimaatbestendigheid, natuur) zijn gezamenlijke ambities ook in de visie benoemd. Dit raakt de agrarische sector, maar een gezamenlijke visie op specifiek de agrarische sector is in de visie inderdaad niet opgenomen. Dat wil niet zeggen dat hierover geen afstemming plaatsvindt. Aanpassing van de Omgevingsvisie In paragraaf 4.5 wordt de tekst “Maar de op oogstmaximalisatie gerichte landbouw die er nu is, is niet volhoudbaar (duurzaam). Dichtslemping van de bodem, spuiten met gewasbeschermingsmiddelen, verrijking met kunstmest en het laag houden van de grondwaterstand in het groeiseizoen om met zware machines te kunnen werken: dit alles levert verdroging en verarming van het bodemleven op. Maar de agrariër voelt zich er vaak toe gedwongen omdat wij consumenten de laagste prijs willen in de supermarkt. Er zijn tal van agrariërs die het graag anders zouden willen. Zij maken gebruik van het Omgevingsvisie Middelburg 2050, notitie beantwoording zienswijzen – geanonimiseerde versie

54

Gemeenschappelijk Landbouw Beleid, waarmee zij een deel van hun grond kunnen inzetten voor ‘groene of blauwe diensten’, zoals het maken van natuurvriendelijke oevers of grasranden, strokenteelt of groenbedekking.” gewijzigd in “Maar de druk op de landbouwsector is groot. Boeren hebben te maken met bodemprijzen voor hun producten, met milieubeperkingen, bodemdaling, een beperkte hoeveelheid zoet water en een gebrek aan opvolging door een onzekere toekomst. De omvang van de bedrijven neemt toe. Voor de toekomst is vernieuwing wenselijk naar een meer volhoudbare landbouw door innovatie en diversificatie en met passende verdienmodellen. De landbouw groeit tot een gezonde economische sector waarbij goede voedselvoorziening, een goed verdienmodel, een gezonde leefomgeving en vitale ecosystemen naast elkaar bestaan en met elkaar verweven zijn. De sector zorgt voor duurzame voeding en is een belangrijke beheerder van het (cultuur)landschap.” Daarnaast wordt de arcering op de ontwikkelingenkaart gewijzigd voor wat betreft de Bosvisie.

Omgevingsvisie Middelburg 2050, notitie beantwoording zienswijzen – geanonimiseerde versie

55

Reclamant 36 | Bogor Projectontwikkeling, namens ’s Gravenhof B.V Gevraagd wordt de visie niet, althans niet ongewijzigd, ter vaststelling aan de gemeenteraad voor te leggen. Tevens wordt verzocht de reactie later te mogen aanvullen. Beantwoording Aangezien geen nadere reactie is ontvangen, wordt deze zienswijze niet ontvankelijk verklaard en blijft deze verder onbeantwoord. Aanpassing van de Omgevingsvisie Geen aanpassingen

Omgevingsvisie Middelburg 2050, notitie beantwoording zienswijzen – geanonimiseerde versie

56

Reclamant 38 | Stichting Bomenbuurt Griffioen Verzocht wordt om de bijzondere status van de Bomenbuurt ook in de kwaliteitskaart van de definitieve Omgevingsvisie op te nemen. Beantwoording Een deel van de Bomenbuurt Griffioen heeft de status gemeentelijk monument. Monumenten staan vanwege de leesbaarheid niet op de kwaliteitskaart aangegeven. Het markeren van de Bomenbuurt op de kwaliteitskaart zou tot verwarring over de beschermde status kunnen leiden, de Bomenbuurt Griffioen is immers geen beschermd stadsgezicht zoals de Binnenstad of de Noordweg. Het gemeentelijk monument ‘Bomenbuurt Griffioen’ staat wel als zodanig op de monumentenkaart van de gemeente aangegeven en die is geldend. De Omgevingsvisie verandert die status niet. Aanpassing van de Omgevingsvisie Geen aanpassingen

Omgevingsvisie Middelburg 2050, notitie beantwoording zienswijzen – geanonimiseerde versie

57

Reclamant 39 a. De gemeente heeft onvoldoende geparticipeerd. b. Stakeholders hebben de locatie van het energielandschap bepaald, niet de inwoners van Nieuw- en Sint Joosland. c. Zon op landbouwgrond is ongewenst. d. Het energielandschap is in strijd met het beleid van de Provincie Zeeland en het Rijk. Beantwoording a. De gemeente heeft een uitgebreid participatieproces gevolgd rondom de totstandkoming van de Omgevingsvisie. Het is jammer om te horen dat deze activiteiten niet bij iedereen op het netvlies zijn gekomen. Het is een fenomeen dat we als gemeente vaker merken: met onze communicatie bereiken we niet altijd alle betrokkenen. Wat we ons wel aanrekenen is dat we de actieve dorps- en wijkraden meer hadden kunnen betrekken. We trekken daar lering uit voor de toekomst. En in de nabije toekomst is daar een mooie gelegenheid voor, namelijk de dorpsvisie van Nieuw- en Sint Joosland, waarbij heel veel zaken uit de Omgevingsvisie samen met de inwoners nader ingevuld kunnen worden. b. Uit een bijeenkomst waarbij inwoners en stakeholders aanwezig waren, is naar voren gekomen dat de locaties langs de Sloeweg Noord, de Bernhardweg West en ten westen van de spoorlijn richting het Sloegebied kansrijk zijn als toekomstige energielandschappen. De gemeente staat hier achter, ook vanuit landschappelijk oogpunt. c.

Het Rijk, provincies (IPO), gemeenten (VNG) en waterschappen (UvW) hebben onlangs afspraken met elkaar gemaakt over het multifunctioneel gebruiken van locaties voor de opwekking van zonne-energie. Eerst wordt gekeken of plaatsing op daken mogelijk is. Daarna komen andere locaties in beeld, zoals parkeerplaatsen, stortplaatsen en langs wegen. Gezien het grote beslag op de schaarse ruimte in Nederland zijn zonneweides en zonneparken op landbouw- en natuurgronden, met enkele uitzonderingen, niet langer toegestaan. In de Omgevingsvisie is aangegeven dat de uitwerking van de energieopgave nog uitgewerkt moet worden. d. In lijn met het Klimaatakkoord heeft de Provincie Zeeland het NOVEX-gebied North Sea Port District aangewezen als concentratielocatie voor windenergie. Ook in de Regionale Energie Strategie Zeeland is deze locatie aangegeven. De locatie van het energielandschap binnen de gemeente Middelburg grenst aan het NOVEX-gebied. In die zin sluit de locatie van het energielandschap aan op het NOVEX-gebied, die bovendien ook dwingend wordt voorgeschreven in de juridische kaders van de provinciale Omgevingsverordening Zeeland 2023 Aanpassing van de Omgevingsvisie De tekst in hoofdstuk 4.5 “Volgens de afspraken uit de Regionale Energiestrategie (RES 1.0) zal Middelburg de energie die in de gemeente wordt gebruikt, binnen de gemeente opwekken.

Zonne-energie op daken is daarvoor lang niet genoeg. De extra benodigde energie zal voornamelijk van (grote) windmolens komen, eventueel in combinatie met zon op land. Wind levert een vier keer hoger rendement dan zonne-energie, omdat het in Nederland vaker waait dan zonnig is. We beseffen dat dit een enorme opgave is. Zouden we met de technologie van dit moment alle energie moeten opwekken met zonnecollectoren dan zou 15% van het areaal van de gemeente bedekt zijn met zonnepanelen!” is gewijzigd in ”Volgens de afspraken uit de Regionale Energiestrategie (RES 1.0) zal Middelburg de energie die in de gemeente wordt gebruikt, binnen de gemeente opwekken. Zonne-energie opgewekt op daken is daarvoor lang niet genoeg. De extra benodigde energie zal voornamelijk van (grote) windmolens komen, eventueel in combinatie met zon op land, op daken, op Omgevingsvisie Middelburg 2050, notitie beantwoording zienswijzen – geanonimiseerde versie

58

parkeerterreinen, op oude stortplaatsen en langs wegen. Het Rijk, provincies (IPO), gemeenten (VNG) en waterschappen (UvW) hebben onlangs afspraken met elkaar gemaakt over het multifunctioneel gebruiken van locaties voor de opwekking van zonne-energie. Eerst wordt gekeken of plaatsing op daken mogelijk is. Daarna komen andere locaties in beeld, zoals parkeerplaatsen, stortplaatsen en langs wegen. Gezien het grote beslag op de schaarse ruimte in Nederland zijn zonneweides en zonneparken op landbouw- en natuurgronden, met enkele uitzonderingen, niet langer toegestaan. Wind levert een vier keer hoger rendement dan zonne-energie, omdat het in Nederland vaker waait dan zonnig is. We beseffen dat dit een enorme opgave is. Zouden we met de technologie van dit moment alle energie moeten opwekken met zonnepanelen, dan zou 15% van het areaal van de gemeente bedekt zijn met zonnepanelen! Grote windmolens zijn daarom ook nodig.”

Omgevingsvisie Middelburg 2050, notitie beantwoording zienswijzen – geanonimiseerde versie

59

Reclamant 40 | GAP2 BV In het kader van de voorgenomen realisatie van het Waterpark Veerse Meer zijn enkele afspraken niet juist in de Omgevingsvisie opgenomen: a. Op de ontwikkelingenkaart is de bestaande infrastructuur opgenomen en niet de toekomstige inrichting conform het eind 2022 vastgestelde bestemmingsplan. Ook is op een gedeelte van de locatie de arcering ‘wens/kans verdichting (Zeeuwse Bosvisie) opgenomen, terwijl door de Expertgroep besloten is dat in het als natuurgebied in te richten deel geen bomen komen. Het verzoek is om dit aan te passen. b. Er wordt gesproken over een nieuwe verkeersontsluiting voor het waterpark. Uitkomst daarvan is dat er een alternatieve verkeersroute langs Lewedorp is geïnitieerd. Op de ontwikkelingenkaart is een nieuwe ontsluiting weergegeven in de richting van Arnemuiden. Het verzoek is om dit op de kaart aan te passen. c. Op de kwaliteitenkaart zou de voorgenomen wijziging van het luchthavenbesluit (draaiing baan en wijziging vliegroute) verwerkt moeten worden. Beantwoording a. Dat is correct, dit zal worden aangepast op de kaart. b. De kaart zal worden aangepast, in die zin dat duidelijker wordt dat de aangegeven locatie voor de nieuwe verbinding indicatief is en dat deze niet per se in de richting van Arnemuiden moet lopen. Op dit moment zijn vier varianten in onderzoek, waaronder inderdaad ook varianten in de richting van Lewedorp.

In de tekst zal dit worden verduidelijkt. c. Dat is correct, dit zal worden aangepast op de kaart. Aanpassing van de Omgevingsvisie De ontwikkelingenkaart wordt aangepast conform de beantwoording onder a en b, de kwaliteitenkaart conform de beantwoording onder c. In hoofdstuk 4.2 staat onder het kopje Mobiliteit nu de volgende tekst: “De verkeersknelpunten in Arnemuiden zijn in 2050 opgelost en een ontsluiting vanaf het Waterpark Veerse Meer op de A58 is gerealiseerd”. Dit wordt aangevuld met “Hiervoor loopt een onderzoek, waarbij een viertal varianten wordt onderzocht. Behalve een ontsluiting via Arnemuiden zijn ook mogelijkheden in de richting van Lewedorp in beeld”.

Omgevingsvisie Middelburg 2050, notitie beantwoording zienswijzen – geanonimiseerde versie

60

Reclamant 41 a. De Omgevingsvisie mist een degelijke onderbouwing van de toekomstige energievraag van Middelburg. b. Verzocht wordt om het zoekgebied van het energielandschap te verkleinen of te verdelen over het grondgebied van Middelburg. c. Het zoekgebied van het energielandschap is op de ontwikkelingenkaart voor een deel geprojecteerd in de Middelburgse Polder. d. Er is onvoldoende participatie geweest met de inwoners van Nieuw- en Sint Joosland. e. Voorgesteld wordt om duidelijke spelregels op te stellen voor het energielandschap. f. Gevraagd wordt hoe de gemeente denkt om te gaan met de negatieve effecten van het verdwijnen van groene ruimte en waardevermindering van woningen. Beantwoording a. Om de klimaatdoelen te halen, moet Nederland in 2050 aardgasvrij zijn. Verwacht wordt dat elektriciteit hiervoor hoofdzakelijk in de plaats komt. Volgens de afspraken uit de Regionale Energiestrategie Zeeland zal Middelburg de energie die in de gemeente gebruikt wordt, opwekken binnen de gemeentegrenzen. Met het energielandschap van wind al dan niet in combinatie met zon op land zetten we een eerste stap. Het aangegeven energielandschap is op basis van wat we nu zien namelijk niet groot genoeg om als Middelburg energieneutraal te worden. Het is dus denkbaar dat er in de toekomst meer energielandschappen nodig zijn, ook afhankelijk van hoe de vraag naar energie zich ontwikkelt.

Dit zal meegenomen worden bij een toekomstige actualisatie van de omgevingsvisie. b. De Provincie Zeeland heeft in het Omgevingsplan Zeeland 2018 gekozen voor het uitgangspunt om windturbines zoveel mogelijk te clusteren. Zo wordt voorkomen dat er op verschillende plaatsen in het landschap hoge windturbines komen waardoor er verrommeling van het landschap ontstaat. Die lijn wordt ook door de gemeente onderschreven. In de Omgevingsverordening Zeeland 2023 wordt ook dwingend voorgeschreven dat nieuwe windturbines en zonneparken in aansluiting op bestaande bedrijfsterreinen worden gerealiseerd. c. Dit is een vergissing, die in de definitieve versie wordt rechtgezet. d. De gemeente heeft een uitgebreid participatieproces gevolgd rondom de totstandkoming van de Omgevingsvisie. Het is jammer om te horen dat deze activiteiten niet bij iedereen op het netvlies zijn gekomen. Het is een fenomeen dat we als gemeente vaker merken: met onze communicatie bereiken we niet altijd alle betrokkenen. Wat we ons wel aanrekenen is dat we de actieve dorps- en wijkraden meer hadden kunnen betrekken. We trekken daar lering uit voor de toekomst. En in de nabije toekomst is daar een mooie gelegenheid voor, namelijk de dorpsvisie van Nieuw- en Sint Joosland, waarbij heel veel zaken uit de Omgevingsvisie samen met de inwoners nader ingevuld kunnen worden. e.

De uitwerking gebeurt in een programma (uitwerking Omgevingsvisie), met betrokkenheid van de inwoners van deze polders en het dorp Nieuw- en Sint Joosland. f. Het energielandschap zal gevolgen hebben voor de bestaande biodiversiteit. Een uitgangspunt voor het beoogde energielandschap is om dit zodanig in te richten dat er meer biodiversiteit ontstaat dan nu het geval is. Waardevermindering van woningen kan inderdaad aan de orde zijn. Hiervoor geldt dat bij een bestemmingswijziging voor belanghebbenden een vergoeding in de vorm van planschade mogelijk is, rekening houdend met een wettelijk voorgeschreven maatschappelijk eigen risico. Omgevingsvisie Middelburg 2050, notitie beantwoording zienswijzen – geanonimiseerde versie

61

Aanpassing van de Omgevingsvisie De tekst in hoofdstuk 4.5 “Een uitbreiding van het energielandschap aan de Sloeweg ligt voor de hand” is gewijzigd in: ”Een uitbreiding van het energielandschap met windmolens al dan niet in combinatie met zon op land langs de Sloeweg Noord, de Bernhardweg West en ten westen van de spoorlijn naar het Sloegebied ligt voor de hand, mede omdat de provinciale Omgevingsverordening Zeeland 2023 dwingend voorschrijft dat nieuwe windturbines en zonneparken in aansluiting op bestaande bedrijfsterreinen worden gerealiseerd.” Verder is de ontwikkelingenkaart aangepast voor wat betreft de arcering van de Middelburgse Polder.

Omgevingsvisie Middelburg 2050, notitie beantwoording zienswijzen – geanonimiseerde versie

62

Reclamant 42 | HKS Scrap Metals B.V. HKS is een recyclingbedrijf voor metaal en heeft een vestiging in Middelburg. Men heeft een aantal opmerkingen: a. Als het gaat om hogere belasting qua energieverbruik en CO2-uitstoot van bepaalde typen bedrijven: dit moet worden bezien in de keten. Recycling juist leidt totaal gezien tot minder energie- en grondstofverbruik. De suggestie wordt ook gedaan om een hoog energieverbruik te compenseren door het plaatsen van windmolen(s). Gevraagd wordt of bedrijven die in de keten duurzamer zijn, lokaal meer vergunningruimte kunnen krijgen, ook al lijkt dit in te druisen tegen andere doelstellingen. b. Een bronaanpak voor duurzaamheid staat hoog bovenaan wensenlijstjes en ook in de Omgevingsvisie wordt dit benoemd. HKS zit aan het einde van de productketen en probeert deze te verlengen door zo goed mogelijk te scheiden en recyclen. Dit gaat nog beter indien de consument bewust wordt gemaakt van de mogelijkheden van deze scheiding en afval beter gaat aanbieden. Op die manier kan gewerkt worden aan de circulaire stad zoals omschreven in paragraaf 3.5. De gemeente kan een rol spelen door te stimuleren dat het aanbieden van materiaal ter recycling makkelijker en aantrekkelijker wordt gemaakt. c.

Bij herontwikkeling van bedrijventerreinen zou er voorrang moeten zijn voor bedrijven die duurzame processen of ambities hebben of kansen bieden voor biodiversiteit. Men zou graag meedenken over uitbreiding of ontwikkeling van bedrijfsterreinen. d. HKS ziet kansen in het beter samenwerken tussen overheid, bedrijfsleven en onderwijs en is in staat om diverse doelstellingen van de gemeente mede te helpen ondersteunen. HKS ziet toekomstkansen voor haar bedrijfstak. Soepel beleid kan daarbij helpen om vergunningen juist en sneller te verlenen. Beantwoording a. De hele keten in ogenschouw nemen is inderdaad van belang, maar uitstoot en/of andere effecten moeten wel binnen de lokaal afgesproken normen blijven. Voor windmolens zijn uitgangspunten in de Omgevingsvisie opgenomen. Zie hiervoor paragraaf 4.5 en de ontwikkelingenkaart. b. In het afvalbeleid van de gemeente is dit ook het uitgangspunt. c. Dit uitgangspunt staat expliciet in de Omgevingsvisie met het streven naar een circulaire economie en een duurzame(re) samenleving. Overigens zal onze gemeente nog een gewenst economisch profiel bepalen. Wij zien dit als een nadere uitwerking van de Omgevingsvisie. In het economisch profiel zullen wij aangeven voor welk type bedrijven wij ruimte aanbieden in Middelburg en of daar nieuwe bedrijfslocaties voor nodig zijn. d.

De Omgevingswet streeft naar een kortere doorlooptijd van vergunningen en ook het vroegtijdig betrekken van stakeholders bij planvorming en ontwikkelingen. Aanpassing van de Omgevingsvisie Geen aanpassingen

Omgevingsvisie Middelburg 2050, notitie beantwoording zienswijzen – geanonimiseerde versie

63

Reclamant 43 In de omgevingseffectrapportage wordt gesproken over de Sloeweg, terwijl er geen Sloeweg bestaat in Middelburg. Tevens wordt er gesproken dat langs de Sloeweg een energie- en bedrijventerrein is gecreëerd. Gevraagd wordt wat er wordt bedoeld met bedrijventerrein. Beantwoording Middelburg heeft inderdaad geen Sloeweg. Hiermee wordt de net buiten de gemeentegrens gelegen Sloeweg Noord bedoeld. Met een bedrijventerrein wordt bedoeld een locatie in gebruik voor nijverheid, handel en zakelijke dienstverlening. Een haventerrein valt ook onder die noemer. Aanpassing van de Omgevingsvisie In de Omgevingsvisie wordt ook tweemaal gesproken over de Sloeweg, terwijl in dat geval de Sloeweg Noord wordt bedoeld. Dit wordt aangepast.

Omgevingsvisie Middelburg 2050, notitie beantwoording zienswijzen – geanonimiseerde versie

64

Reclamant 44 a. Waterstofgas wordt in de visie als toekomstige oplossing gezien voor het verwarmen van monumentenpanden, terwijl dit allerminst zeker is en er ook andere alternatieven beschikbaar komen. Gepleit wordt om flexibel om te gaan met de eisen voor monumentenbehoud en waterstofgas niet als enige oplossing te zien. b. De termen energieneutraal en CO2-neutraal worden door elkaar gebruikt, terwijl dit twee verschillende zaken zijn. Ook wordt de betekenis ervan niet toegelicht. Beantwoording a. Dat monumenten in de binnenstad in de toekomst uitsluitend door middel van waterstof of groen gas verwarmd worden, is mogelijk, maar nu technisch nog onhaalbaar. Het is daarnaast mogelijk dat in de toekomst alternatieve oplossingen beschikbaar komen. De toekomst zal dit uitwijzen. In de tekst van de visie wordt dit genuanceerd. b. De termen energieneutraal en CO2-neutraal worden inderdaad door elkaar gebruikt. Waar het gaat over monumenten en gemeentelijk vastgoed is dit aangepast en wordt nu consequent de term energieneutraal gebruikt.

Aanpassing van de Omgevingsvisie De tekst in hoofdstuk 4.1 “Om volledig CO2-neutraal te zijn in 2050, gaan we ervan uit dat de monumenten op enig moment gebruik kunnen maken van (groen) waterstofgas, in tegenstelling tot andere panden die dit door middel van elektrificatie of andere bronnen zullen moeten bereiken.” wordt aangevuld met “Maar het is ook denkbaar dat er in de toekomst alternatieven beschikbaar komen die toegepast kunnen worden.” De tekst in hoofdstuk 4.5 “Een uitzondering op de elektrificatie van woningen vormen de monumenten, die vanwege hun status lastiger te isoleren zijn. Daarom zullen deze hogetemperatuur-verwarming nodig houden. Dat kan met waterstof of biogas.” wordt vervangen door “Een uitzondering op de elektrificatie van woningen vormen de monumenten, die vanwege hun status lastiger te isoleren zijn. Verwacht wordt dat deze hoge-temperatuur-verwarming nodig houden. Dat zou kunnen met waterstof of biogas. Maar het is ook denkbaar dat er in de toekomst alternatieven beschikbaar komen die toegepast kunnen worden.” In de hoofdstukken 4.1, 4.4, 4.5, 5.2 en bijlage 2 is “CO2-neutraal” een aantal malen vervangen door “energieneutraal”.

Omgevingsvisie Middelburg 2050, notitie beantwoording zienswijzen – geanonimiseerde versie

65

3. AMBTSHALVE WIJZIGINGEN In verband met de verschillende beleidsprocessen binnen de gemeente Middelburg die parallel aan de totstandkoming van de Omgevingsvisie door lopen, zijn sommige teksten inmiddels niet meer actueel. Ook zijn er enkele omissies ontdekt. Via onderstaande ambtshalve wijzigingen wordt de tekst actueel gemaakt en gecorrigeerd. -

Verwijzingen naar het warmtenet Dauwendaele zijn geschrapt, nu duidelijk is dat dit project geen doorgang zal vinden. Dit is vervangen door een algemeen stuk tekst over eventuele toepassing van restwarmte in de toekomst. In het toeristisch beleid dat momenteel in voorbereiding is, zijn nieuwe verblijfsmogelijkheden in het buitengebied in principe niet langer mogelijk (enkele uitzonderingen daargelaten). Om die reden is de tekst in de visie aangepast. Inmiddels is duidelijk dat de locatie Cleene Hooge in beeld is als de plek voor het nieuw te bouwen azc. Dit is in de tekst over woningbouwlocaties verwerkt (hoofdstuk 4.4). Recente afspraken tussen overheden over zon op land zijn verwerkt in de tekst. In november 2023 is door de gemeenteraad besloten over de kaders van het investeringsfonds. De tekst in hoofdstuk 5.3 is daarop aangepast en bijlage 3 met daarin de tekst van het raadsbesluit is toegevoegd. Er zijn diverse kleine, ondergeschikte tekstuele wijzigingen in de tekst aangebracht.

Omgevingsvisie Middelburg 2050, notitie beantwoording zienswijzen – geanonimiseerde versie

66

4. CONCLUSIE De ingediende zienswijzen zijn aanleiding om de Omgevingsvisie op een aantal onderdelen gewijzigd vast te stellen. Ook zijn ambtshalve vanwege voortschrijdend inzicht en/of vanwege actuele ontwikkelingen enkele wijzigingen voorgesteld. Een overzicht: - Hoofdstuk 2.3: Een toevoeging over Middelburg als mensenrechtenstad. - Hoofdstuk 4.1/4.5: Een toevoeging over (eventuele) toekomstige alternatieven voor het verwarmen van monumentale panden. - Hoofdstuk 4.2: Een nuance over de mogelijkheden voor recreatie in het buitengebied. - Hoofdstuk 4.2: Een verduidelijking voor wat betreft het onderzoek naar een ontsluiting van het Veerse Meergebied. - Hoofdstuk 4.3: Een nuance over toegankelijke buitenruimte. - Hoofdstuk 4.3: Een toevoeging over lichtvervuiling en de inzet van de gemeente op het voorkomen er van. - Hoofdstuk 4.4: Besluitvorming over het azc is verwerkt. - Hoofdstuk 4.5: Het niet doorgaan van het warmtenet in Dauwendaele is verwerkt. - Hoofdstuk 4.5: Recente landelijke afspraken over zon op land zijn in de tekst verwerkt. Ook is de locatie van het energielandschap verduidelijkt en is duidelijker gemotiveerd waarom voor deze plek is gekozen. - Hoofdstuk 4.5: De omschrijving van de nieuwlandpolders (waarin kleine windmolens bij boerderijen zijn toegestaan) is nader gepreciseerd.

- Hoofdstuk 4.5: De plek die de landbouwsector in het buitengebied inneemt is anders omschreven, waarbij ook aandacht is voor vraagstukken waarmee agrariërs te kampen hebben. - Hoofdstuk 5.3: Een recent raadsbesluit over het investeringsfonds is verwerkt in de tekst van de visie. - In de hoofdstukken 4.1, 4.4, 4.5, 5.2 en bijlage 2 is CO2-neutraal een aantal malen vervangen door energieneutraal. Enkele van deze wijzigingen hebben tevens geleid tot een aanpassing van de kaarten.

Omgevingsvisie Middelburg 2050, notitie beantwoording zienswijzen – geanonimiseerde versie

67