24-009 Bijlage 1. Zienswijzenrapport Omgevingsvisie (geanonimiseerd)

Notitie beantwoording zienswijzen Ten behoeve van de Omgevingsvisie Middelburg 2050

behorende bij het raadsbesluit van 1 februari 2024

INHOUD

1. Inleiding………………………………………………………………………………………………. p. 3 2. Beantwoording zienswijzen…………………………………………………………………. p. 4 3. Ambtshalve wijzigingen………………………………………………………………………. p. 66 4. Conclusie……………………………………………………………..……………………………… p. 67

Omgevingsvisie Middelburg 2050, notitie beantwoording zienswijzen – geanonimiseerde versie

2

1. INLEIDING In maart 2020 is door de gemeenteraad een startnotitie vastgesteld om te komen tot een omgevingsvisie voor Middelburg. Vervolgens is een traject gestart om, mede middels brede participatie, via kernkwaliteiten, strategische opgaven, (sectorale) ambities 2050, oplossingsrichtingen en mogelijke toekomstbeelden te komen tot een integrale langetermijnvisie voor de gemeente. Dit heeft er toe geleid dat begin 2023 een voorontwerp van de Omgevingsvisie is vrijgegeven, gevolgd door een ontwerp Omgevingsvisie in augustus 2023. De ontwerp Omgevingsvisie heeft samen met de eerder opgestelde informele omgevingseffectrapportage van 14 september tot en met 25 oktober 2023 ter inzage gelegen. Binnen deze termijn is op 17 oktober 2023 een informatieavond voor inwoners georganiseerd, waarbij men ook een (korte) zienswijze op een formulier kon achterlaten. Binnen de termijn dat de ontwerp Omgevingsvisie ter inzage heeft gelegen, zijn in totaal 37 zienswijzen binnengekomen. Ook is binnen deze termijn gereageerd door de provincie Zeeland met de mededeling dat vanuit de provincie geen zienswijze zal worden ingediend. Eén reactie kan formeel niet als zienswijze op de Omgevingsvisie worden beschouwd; de reactie gaat enkel in op de (organisatie van de) informatieavond van 17 oktober 2023.

Ontvankelijkheid Op drie na zijn de zienswijzen binnen de termijn van ter inzagelegging bij de raad ingekomen dan wel tijdig aan de gemeente verzonden. Twee daarvan betreffen reacties die op een later moment nog zijn aangevuld. Omdat deze buiten de termijn zijn binnengekomen, zijn deze daarmee niet-ontvankelijk. Echter, omdat deze zijn ontvangen binnen de termijn waarbinnen zienswijzen zijn beantwoord, zijn deze twee aanvullingen alsnog meegenomen en van een reactie voorzien. Indeling van deze nota De zienswijzen worden in hoofdstuk 2 van dit zienswijzerapport samengevat en beantwoord. Ook is aangegeven of de zienswijzen hebben geleid tot aanpassing van de tekst van de Omgevingsvisie. Er zijn ambtshalve ook wijzigingen doorgevoerd in de tekst en de kaarten. Deze zijn opgenomen in hoofdstuk 3. Ten slotte staat in hoofdstuk 4 de conclusie, oftewel het voorstel aan de raad hoe met de zienswijzen rekening kan worden gehouden bij vaststelling van de Omgevingsvisie.

Omgevingsvisie Middelburg 2050, notitie beantwoording zienswijzen – geanonimiseerde versie

3

2. BEANTWOORDING ZIENSWIJZEN Door de volgende personen en organisaties is gereageerd op de ontwerp Omgevingsvisie. Bij het beantwoorden ervan bleken enkele dubbelingen te zijn, omdat sommige zienswijzen aan zowel het college als de raad waren gericht en beiden als afzonderlijke zienswijze waren ingeboekt. Ook zijn zienswijzen lopende de termijn ingetrokken. Om verwarring te voorkomen is de totale nummering echter gehandhaafd. Persoonlijke gegevens zijn geanonimiseerd. Reclamant

Naam

Adres

Postcode

Woonplaats

Email

Datum ontvangst

1

Cumela

Postbus 1156

3860 BD

Nijkerk

info@cumela.nl

19-9-2023

2

VeiligheidsRegio Zeeland

Postbus 8016

4330 EA

Middelburg

5-10-2023

3

Stedin

Postbus 49

3000 AA

Rotterdam

6-10-2023

4

[zienswijze is ingetrokken en vervangen Postbus 718

6800 AS

Arnhem

17-10-2023

door nummer 32] 5

TenneT TSO B.V.

6

Stichting Werkgroep Gehandicapten

17-10-2023

Walcheren 7

[reclamant 7]

18-10-2023

8

[reclamant 8]

18-10-2023

9

[reclamant 9]

10

Stichting Kunsteducatie Walcheren

11

[Provincie Zeeland, geen zienswijze]

12

Stichting Zeeuws Platform Stralingsrisico

19-10-2023

13

[reclamant 13]

19-10-2023

14

[reclamant 14]

20-10-2023

15

ZLTO Walcheren

16

Kaasboerderij Schellach

17

Hofstede en minicamping Oranjepolder

18

[reclamant 18]

19

[zienswijze is ingetrokken]

20

[reclamant 20]

23-10-2023

21

[reclamant 21]

24-10-2023

22

[reclamant 22]

24-10-2023

18-10-2023 Kuiperspoort 12

Postbus 46

4331 GS

4460 BA

Middelburg

18-10-2023

Goes

23-10-2023 23-10-2023

Veerseweg 2

4341 RB

Omgevingsvisie Middelburg 2050, notitie beantwoording zienswijzen – geanonimiseerde versie

Arnemuiden

info@oranjepolder.nl

23-10-2023 23-10-2023

4

23

ProRail

Postbus 2038

3500 GA

Utrecht

24-10-2023

24

ZMF

Kousteensedijk 7

4331 JE

Middelburg

24-10-2023

25

Stichting De Cleene Hooge

26

Werkgroep Omwonenden Cleene Hooge -

24-10-2023 info@eenveiliggriffioen.nl

24-10-2023

AZC 27

Dorpsvereniging Nieuw- en St. Joosland

24-10-2023

28

[reclamant 28]

24-10-2023

29

[reclamant 29]

24-10-2023

30

[reclamant 30]

24-10-2023

31

[reclamant 31]

24-10-2023

32

Wijkteam Griffioen

24-10-2023

33

[vervallen, is identiek aan nummer 26]

34

Kaasboerderij Schellach

35

[vervallen, is identiek aan nummer 27]

36

Bogor Projectontwikkeling, namens ’s

info@schellach.nl Spijksedijk 20L

4207 GN

Gorinchem

23-10-2023 25-10-2023

Gravenhof B.V. 37

[vervallen, is identiek aan nummer 21]

38

Stichting Bomenbuurt Griffioen

25-10-2023

39

[reclamant 39]

25-10-2023, aangevuld op 7-11-2023

40

GAP2BV

25-10-2023

41

[reclamant 41]

25-10-2023, aangevuld op 8-11-2023

42

HKS Scrap Metals B.V.

Graanweg 18

4782 PP

43

[reclamant 43]

24-10-2023

44

[reclamant 44]

6-10-2023

Omgevingsvisie Middelburg 2050, notitie beantwoording zienswijzen – geanonimiseerde versie

Moerdijk

25-10-2023

5

Omgevingsvisie Middelburg 2050, notitie beantwoording zienswijzen – geanonimiseerde versie

6

Reclamant 1 | Cumela a. Verzocht wordt om het bestaansrecht van de (lid-)bedrijven van Cumela in het buitengebied te erkennen. Cumela vraagt om mogelijkheden te creëren om bestaande bedrijfslocaties te kunnen ontwikkelen/te kunnen uitbreiden/nieuwvestiging in het buitengebied mogelijk te maken, om zo uitvoering te kunnen geven aan de inde Omgevingsvisie vermelde ambities. b. Cumela herkent zich als organisatie (namens de leden) reeds in grote mate in de voorliggende visie. Desalniettemin zijn er ook diverse thema's c.q. aspecten, zoals voormeld, welke specifiek en in belangrijke mate voor deze 'unieke' bedrijven bijzondere aandacht behoeven en redelijkerwijs erkend dan wel betrokken dienen te worden in de visie (en bij de verdere uitwerking van instrumenten in het kader van de Omgevingswet). c. Verzocht wordt deze zienswijze gegrond te verklaren en conform de beleidslijn van de Omgevingswet, waarbij de gedachte gericht is op ‘ja, mits’, de ontwerp-omgevingsvisie op grond van de genoemde aspecten gewijzigd vast te stellen i.c. de genoemde aspecten in deze visie c.q. het bestemmingsplan (later: omgevingsplan) te betrekken. Verzocht wordt om samen met deze belangrijke sector in het buitengebied te kijken naar reële mogelijkheden om het buitengebied/grondgebied van de gemeente Middelburg veiliger, mooier en beter te maken. Beantwoording a.

De gemeente erkent het bestaansrecht van alle in de gemeente gevestigde inwoners, bedrijven en dus ook de lidbedrijven van Cumela. Binnen de in de Omgevingsvisie gestelde kaders zal de gemeente, maar enkel waar dit gewenst en mogelijk is, medewerking verlenen aan ontwikkelingen van bedrijfslocaties in het buitengebied. Dit behoeft geen aanpassing in de Omgevingsvisie. b. De gemeente is van mening dat de Omgevingsvisie alle relevante thema’s en aspecten reeds behandelt en voegt naar aanleiding van deze zienswijze geen thema´s toe. De gemeente waardeert de vraag om participatie van de bij Cumela betrokken leden en wijst hen er op dat participatiemogelijkheden breed gecommuniceerd worden via diverse communicatiekanalen van de gemeente Middelburg. c. De gemeente handelt bij toepassing van de Omgevingswet inderdaad in de gedachte ‘ja, mits’. Aanpassing van de Omgevingsvisie Geen aanpassingen

Omgevingsvisie Middelburg 2050, notitie beantwoording zienswijzen – geanonimiseerde versie

7

Reclamant 2 | VeiligheidsRegio Zeeland Er wordt gevraagd om twee aanpassingen: a. In de visie is onder veiligheid benoemd dat de risico’s rondom externe veiligheid een belangrijk aandachtspunt zijn bij nieuwe ontwikkelingen. Hierbij zou men nog benoemd willen zien dat bij nieuwe ruimtelijke ontwikkelingen de kernwaarden veiligheidsregio’s worden toegepast zoals opgesteld door Brandweer Nederland. Het is niet nodig om de kernwaarden volledig over te nemen, een verwijzing is voldoende. Zie voor de kernwaarden pagina 2 van dit document: nipv.nl/wp-content/uploads/2022/06/20181005-BWNL-IOV-Inbreng-veiligheidsregios-in-omgevingsvisieskernwaarden.pdf. b. In de Omgevingsvisie is benoemd dat de energietransitie leidt tot uitdagingen met betrekking tot veiligheid en dat dit meegenomen wordt in de vergunningverlening. Hier ziet men graag de betrokkenheid van de veiligheidsregio benoemd om gezamenlijk een veilige energietransitie te realiseren. Beantwoording a. De gemeente is van mening dat de risico’s afdoende benoemd zijn voor een strategische visie en dat de kernwaarden van Brandweer Nederland op deze plaats teveel detail toevoegen. b. De gemeente werkt op allerlei gebieden nauw samen met de Veiligheidsregio. De lijnen zijn kort en we weten elkaar te vinden wanneer nodig. Met de Omgevingswet krijgen we daar met de zogenaamde Omgevingstafel nog een mogelijkheid bij.

Aanpassing van de Omgevingsvisie Geen aanpassingen

Omgevingsvisie Middelburg 2050, notitie beantwoording zienswijzen – geanonimiseerde versie

8

Reclamant 3 | Stedin a. Door de energietransitie is uitbreiding nodig van het elektriciteitsnetwerk. Dit vraagt bovengronds extra ruimte voor bestaande en nieuwe hoogspanningsverdeelstations, distributiestations en wijkstations en ondergrondse vergroting van kabels en leidingen. Gewezen wordt op de noodzaak van tijdige afstemming hierover met de gemeente. b. Benoemd wordt dat de aangegeven zoeklocatie van een energielandschap langs de Sloeweg nieuw is. Gevraagd wordt wat de gevolgen hiervan zijn voor het elektriciteitsnetwerk en of de aanwezige ondergrondse infrastructuur voldoende is. Beantwoording a. Wij bevestigen het belang van structureel afstemmingsoverleg tussen Stedin en de gemeente Middelburg over de vervanging en/of vernieuwing van nutsvoorzieningen. Overigens vindt dit overleg al structureel plaats. Maar de toekomstige verzwaring van het elektriciteitsnetwerk maakt dit overleg nog belangrijker. b. De zone die wij als mogelijk energielandschap op de ontwikkelingenkaart aangegeven hebben, bevindt zich ten noorden van de Sloeweg Noord en de Bernhardweg West en ten westen van de spoorlijn naar het Sloegebied. Deze zone sluit deels aan op de zone met bestaande windmolens en op de grootschalige zonneparken langs de grens van het havengebied Vlissingen Oost.

Wat de gemeente betreft was deze zone landschappelijk gezien daarom een voor de hand liggende locatie om op aan te sluiten met een energielandschap. Bovendien past dit binnen de juridische kaders van de provinciale Omgevingsverordening Zeeland 2023. Gezien op de korte afstand tot het Sloegebied (waar de connectie met de reeds aanwezige landelijke elektriciteitshoofdinfrastructuur van TenneT gemaakt moet worden) hebben wij aangenomen dat de bestaande ondergrondse infrastructuur geschikt is om de energie van het energielandschap te transporteren, danwel dat deze daarvoor geschikt te maken is. Een nadere uitwerking van het energielandschap zal hierover meer uitsluitsel moeten geven. Aanpassing van de Omgevingsvisie Voor wat betreft punt b is de tekst in hoofdstuk 4.5 “Een uitbreiding van het energielandschap aan de Sloeweg ligt voor de hand (…) en het dorp Nieuw- en Sint Joosland.” gewijzigd in “Een uitbreiding van het energielandschap met windmolens al dan niet in combinatie met zon op land langs de Sloeweg Noord, de Bernhardweg West en ten westen van de spoorlijn naar het Sloegebied ligt voor de hand, mede omdat de provinciale Omgevingsverordening Zeeland 2023 dwingend voorschrijft dat nieuwe windturbines en zonneparken in aansluiting op bestaande bedrijfsterreinen worden gerealiseerd.

De uitwerking van dit energielandschap gebeurt in een programma (uitwerking van de Omgevingsvisie), met betrokkenheid van de inwoners van deze polders, met inwoners van het dorp Nieuw- en Sint Joosland en met de beheerder van het elektriciteitsnetwerk.”

Omgevingsvisie Middelburg 2050, notitie beantwoording zienswijzen – geanonimiseerde versie

9

Reclamant 5 | TenneT TSO B.V. TenneT verzoekt om op een passende wijze rekening te (blijven) houden met de aanwezigheid van bestaande vitale infrastructuur in de gemeente en de eventuele doorwerking daarvan naar een Omgevingsplan. Door de aanwezigheid van de verschillende hoogspanningsverbindingen en/of hoogspanningsstations vormt TenneT namelijk één van de ruimtevragers en belanghebbenden binnen de gemeente. Deze bestaande assets wensen zij op een juiste manier planologisch te borgen en te behouden ten behoeve van de leveringszekerheid. TenneT is een vooroverlegpartner wanneer er activiteiten/ontwikkelingen zijn in de nabijheid van hoogspanningsverbindingen en/of -stations. Het verzoek is vroegtijdig betrokken te worden bij plannen. Beantwoording De gemeente onderschrijft de in de zienswijze aangedragen punten en adviezen en zal hier naar handelen, maar ziet geen aanleiding om de tekst in de Omgevingsvisie hierop aan te passen. Aanpassing van de Omgevingsvisie Geen aanpassingen

Omgevingsvisie Middelburg 2050, notitie beantwoording zienswijzen – geanonimiseerde versie

10

Reclamant 6 | Stichting Werkgroep Gehandicapten Walcheren Er zijn weinig tot geen ambitieuze doelstellingen met betrekking tot integrale toegankelijkheid opgenomen in de Omgevingsvisie. Er wordt daarom voorgesteld om: a. ln de samenvatting aan de zinsnede "Grootste opgaven op het gebied van (…) en meer algemeen (…)" ook integrale toegankelijkheid toe te voegen. b. De tien deelgebieden in hoofdstuk 5 aan te vullen met integrale toegankelijkheid en deze ook verder uit te werken. c. De bijlage uit te breiden met het document ‘Lokale inclusie agenda’ zoals beschreven in het VN-verdrag handicap. d. Het wordt verder op prijs gesteld om de Stichting Werkgroep Gehandicapten Walcheren deelgenoot te laten zijn in de discussies omtrent de lokale inclusie agenda Middelburg. e. Tenslotte wordt opgemerkt dat bijlage 2 ontbreekt. Beantwoording a. Bij deze Omgevingsvisie zijn de ervaren kernkwaliteiten en integraliteit omschreven als zijnde het uitgangspunt, niet als een van de grootste opgaven (zie 3.1 Welzijn). De Omgevingsvisie is verder geen statisch document en ook niet concreet genoeg om in een keer om te zetten in concrete functies. Hiervoor zijn uitwerkingen nodig met concrete beleidsdoelen of inrichtingsplannen. Deze uitwerkingen noemen we programma’s of beleidsnota’s en deze zijn opgenomen in de bijlagen.

We zullen de integrale toegankelijkheid daarom niet toevoegen onder de grootste opgaven in de Omgevingsvisie maar wel toevoegen in de tekst onder 4.3 Gezonde stad. b. Integrale toegankelijkheid behoort niet bij alle tien de deelgebieden, maar zal worden toegevoegd onder deelgebied 7, Welzijn & vitaliteit. c. Middelburg is net als alle andere gemeenten in Nederland verplicht om een lokale inclusie-agenda te maken. In deze inclusie-agenda moeten plannen staan om de gemeente inclusief en toegankelijk te maken voor mensen met een beperking. Deze verplichting komt voort uit de ratificatie van het VNverdrag Handicap. Middelburg heeft deze inclusie-agenda nog niet en deze kan als zodanig dan ook niet worden bijgevoegd aan de bijlagen. We zullen uw zienswijze meenemen in ons beleid en zodra deze is opgemaakt zullen we deze koppelen aan de Omgevingsvisie en opnemen in de bijlagen. d. Zodra deze zullen plaatsvinden zullen we de SWGW hierover informeren en in staat stellen om net als nu bij de Omgevingsvisie door middel van participatie deelgenoot te laten zijn. e. Bijlage 2 ontbreekt niet, deze is terug te vinden direct na bijlage 1. Aanpassing van de Omgevingsvisie a.

De tekst bij 4.3 Gezonde Stad is gewijzigd: “De fysieke leefomgeving is integraal toegankelijk en daagt daartoe uit: de buitenruimte is voor iedereen, onafhankelijk en gelijkwaardig bereikbaar, toegankelijk en bruikbaar en is aantrekkelijk om in te zitten of te wandelen, voor sport en spel, maar nodigt ook uit tot het organiseren van activiteiten.” b. De tekst in de tabel bij deelgebied 7, Welzijn & vitaliteit (p. 80) is aangepast. “Stimuleren integrale aanpak sportparticipatie, gezondheidsbevordering, cultuurparticipatie en sociale basis” is gewijzigd in “Stimuleren integrale aanpak sportparticipatie, integrale toegankelijkheid, gezondheidsbevordering, cultuurparticipatie en sociale basis”. c. Het opstellen van een lokale inclusie-agenda is opgenomen onder de acties in hoofdstuk 5.2. Omgevingsvisie Middelburg 2050, notitie beantwoording zienswijzen – geanonimiseerde versie

11

Reclamant 7 Gevraagd wordt of de Bomenbuurt een beschermde status heeft en of dat in de visie is opgenomen. Beantwoording Een deel van de bomenbuurt heeft de status gemeentelijk monument. Monumenten staan vanwege de leesbaarheid van de kaart niet op de kwaliteitskaart aangegeven. De beschermde stadsgezichten Binnenstad en Noordweg, staan wel op de kwaliteitskaart aangegeven. Het markeren van de Bomenbuurt op de kwaliteitskaart zou tot verwarring over de beschermde status kunnen leiden. Het gemeentelijk monument ‘Bomenbuurt Griffioen’ staat wel op de monumentenkaart van de gemeente als zodanig aangegeven en die is geldend. De Omgevingsvisie verandert die status niet. Aanpassing van de Omgevingsvisie Geen aanpassingen

Omgevingsvisie Middelburg 2050, notitie beantwoording zienswijzen – geanonimiseerde versie

12

Reclamant 8 Middelburg wil meer fietsstad zijn/worden. In verband hiermee wordt voorgesteld om de belangrijkste fietsroutes als zodanig te markeren, bijvoorbeeld ‘Fietsstraat of ‘Auto te gast’. Beantwoording Op zich is dit een goede gedachte die past binnen de ambities van de Omgevingsvisie. De Omgevingsvisie is niet concreet genoeg om in een keer om te zetten in concrete acties, zoals de voorgestelde fietsstraten. Hiervoor is een uitwerking nodig in concrete inrichtingsplannen. Deze uitwerkingen noemen we programma’s of beleidsnota’s en deze zijn opgenomen in de bijlagen. Bovendien worden deze programma’s periodiek verder geactualiseerd. De suggestie voor fietsstraten uit de zienswijze wordt daarin wel meegenomen. Aanpassing van de Omgevingsvisie Geen aanpassingen

Omgevingsvisie Middelburg 2050, notitie beantwoording zienswijzen – geanonimiseerde versie

13

Reclamant 9 Met het betrekking tot de zoeklocatie energielandschap wordt opgemerkt dat windmolens en zonnecellen op het land slecht zijn voor de biodiversiteit en hiernaast het uitzicht verstoren. Beantwoording Windmolens en zon op land kunnen ook juist leiden tot een verhoging van biodiversiteit en natuurwaarden, omdat bemesting en het gebruik van bestrijdingsmiddelen niet nodig zijn. Zonneparken en windmolens zorgen inderdaad voor een ander beeld dan landbouwgrond. Aanpassing van de Omgevingsvisie De tekst in hoofdstuk 4.5 “Een uitbreiding van het energielandschap aan de Sloeweg ligt voor de hand.” is gewijzigd in: “Een uitbreiding van het energielandschap met windmolens al dan niet in combinatie met zon op land langs de Sloeweg Noord, de Bernhardweg West en ten westen van de spoorlijn naar het Sloegebied ligt voor de hand, mede omdat de provinciale Omgevingsverordening Zeeland 2023 dwingend voorschrijft dat nieuwe windturbines en zonneparken in aansluiting op bestaande bedrijfsterreinen worden gerealiseerd.”

Omgevingsvisie Middelburg 2050, notitie beantwoording zienswijzen – geanonimiseerde versie

14

Reclamant 10 | Stichting Kunsteducatie Walcheren De stichting is erg tevreden over de Omgevingsvisie, maar heeft nog wel twee opmerkingen: a. In het huidige coalitieprogramma staat prominent genoemd dat Middelburg zich wil profileren als mensenrechtenstad. De wens is om het onderdeel Middelburg mensenrechtenstad dan ook prominenter te benoemen in de Omgevingsvisie. b. Men is zeer tevreden over het benoemen van de ontwikkeling tot onderwijsstad en de focus op internationaal management, cultuur en economie, maar er dienen nog wel stappen gezet te worden op het gebied van cultuuronderwijs. Beantwoording Fijn om te lezen dat de Stichting Kunsteducatie Walcheren tevreden is over de organisatie van de informatiebijeenkomsten en de Omgevingsvisie die nu voorligt, waarvoor dank. Als reactie op de opmerkingen: a. Dat is correct, in het huidige coalitieprogramma wordt prominent aandacht gegeven aan Middelburg als mensenrechtenstad. In het coalitieakkoord wordt een duidelijke link gelegd tussen mensenrechtenstad, cultuur en de bruisende stad. We zullen de tekst onder 2.3 Monumentenstad die bruist dan ook aanpassen. b. Het belang van cultuuronderwijs kunnen wij alleen maar verder onderschrijven, vandaar dat in de hoofdstukken 4 en 5 uitvoerig aandacht wordt gegeven aan de onderdelen onderwijs en cultuur.

De ambities ten aanzien van cultuur tot en met 2028 zijn verwoord in de cultuurvisie Middelburg 2028. Hierin is uitgebreid aandacht voor ons duurzame, rijkgeschakeerde kunst en cultuurklimaat, inclusief aanbevelingen en adviezen. Daarnaast vergt ons uitgangspunt ‘Middelburg als onderwijsstad’ ook een breder beleid dan enkel huisvesting van studenten en onderwijsinstellingen. Deze bredere visie op Middelburg als onderwijsstad wordt verder uitgewerkt na vaststelling van deze Omgevingsvisie. Naar onze mening volstaat dit voor nu en behoeft de tekst hier nu niet te worden aangepast. Aanpassing van de Omgevingsvisie Voor wat betreft punt a is de tekst onder 2.3 Monumentenstad die bruist (p. 22) aangevuld: “Ook voor organisaties die zich inzetten voor mensenrechten wil Middelburg een aantrekkelijke stad zijn. Er is dan ook duidelijk verbinding tussen het zijn van mensenrechtenstad, cultuur en promotie van de stad. Er wordt ruimte gegeven aan evenementen die dit profiel versterken.”

Omgevingsvisie Middelburg 2050, notitie beantwoording zienswijzen – geanonimiseerde versie

15

Reclamant 12 | Stichting Zeeuws Platform Stralingsrisico Aangegeven wordt dat men verheugd is over de eerder gedane aanpassing, maar heeft enkele aanvullende opmerkingen: a. Het verzoek is om in paragraaf 4.3 bij milieufactoren aanvullend specifiek op te nemen de (ziekmakende) milieufactor niet-ioniserende straling van onder andere zendmasten, smartphones, wifi en dergelijke. b. Gewezen wordt op het voorzorgsbeginsel, breder dan enkel voor hoogspanningsmasten. Op grond van het voorzorgbeginsel zou een gemeente kritischer kunnen zijn op het plaatsen van zendinstallaties, de te gebruiken zendvermogens en zendrichtingen. c. Aanvullend op het benoemen van niet-ioniserende straling, is het verzoek om tevens het mogelijk maken van stralingsarme woningen en stralingsvrije locaties (vooral in het buitengebied) op te nemen in de Omgevingsvisie, iets wat dan in het omgevingsplan verder uitgewerkt kan worden. Beantwoording a. In hoofdstuk 4.3 zal weinig stralingshinder als basis van een gezonde leefomgeving benoemd worden. b. De gemeente gaat uit van wettelijke normen op dit vlak en houdt rekening met wat de RIVM en de Gezondheidsraad hierover voorschrijven. c. Het realiseren van een stralingsvrije woning komt voor rekening van de woningeigenaar.

Het realiseren van stralingsvrije gebieden is lastig haalbaar, omdat door aanbieders gestreefd wordt naar maximale dekking en de meeste bewoners en bezoekers ook gebruik willen maken van netwerken als 4G en 5G. Zelf hebben we ook de ambitie om een dekkend digitaal netwerk te hebben binnen de gemeente. Aanpassing van de Omgevingsvisie In hoofdstuk 4.3 wordt onder het kopje ‘Vitaliteit’ de tekst “De basis van een gezonde leefomgeving is een goed milieu waaronder een goede bodem- en luchtkwaliteit, weinig geluid-, geur- en lichthinder en een hoge externe en sociale veiligheid.” gewijzigd in “De basis van een gezonde leefomgeving is een goed milieu waaronder een goede bodem- en luchtkwaliteit, weinig geluid-, geur-, stralings- en lichthinder en een hoge externe en sociale veiligheid.”

Omgevingsvisie Middelburg 2050, notitie beantwoording zienswijzen – geanonimiseerde versie

16

Reclamant 13 Gereageerd wordt op de organisatie van de informatieavond van 17 oktober 2023. Naar mening van de reclamant was de ruimte om te reageren en om vragen te stellen onvoldoende. Tevens wordt de beperkte aanwezigheid van raadsleden benoemd, net als de korte termijn om een zienwijze te kunnen indienen. Beantwoording Deze reactie wordt niet gezien als een zienswijze, maar als reactie op het gevolgde proces. Hierover heeft de reclamant op 20 oktober, aangevuld op 23 oktober 2023 een reactie ontvangen. Aanpassing van de Omgevingsvisie Geen aanpassingen

Omgevingsvisie Middelburg 2050, notitie beantwoording zienswijzen – geanonimiseerde versie

17

Reclamant 14 Aangegeven wordt dat een duidelijke visie op de relatie wonen en stedenbouw ontbreekt, terwijl hiervoor in de Omgevingsvisie voor de komende decennia een richting bepaald zou moeten worden. Gepleit wordt om serieus te onderzoeken of het mogelijk is om dicht bij het centrum flink wat woningen te bouwen, in hogere dichtheid en in meerdere lagen. In bijvoorbeeld Dauwendaele worden mogelijkheden gezien om met middelhoogbouw met appartementen te voorzien in de vraag naar nultredenwoningen. Dit valt te verenigen met de energietransitie, klimaatadaptatie en de wens van genoeg groen in de leefomgeving. Hiermee worden woningen gerealiseerd die passend zijn voor de doelgroep (ouderen en kleine huishoudens) en wordt het bestaande landschap niet aangetast. Beantwoording In de tweede helft van 2023 is via een inwonerberaad aan de inwoners gevraagd wat goede woonlocaties zouden kunnen zijn voor de toekomst. De inwonerraad heeft hierover in november 2023 geadviseerd aan het college. Transformatie van een deel van Dauwendaele is daarbij ook als optie benoemd. Besluitvorming door de gemeente moet hierover nog plaatsvinden. Na besluitvorming zal dit als bijlage aan de Omgevingsvisie worden toegevoegd.

Overigens wordt er al gewerkt aan plannen met appartementen in dit gebied (binnenkort buiten gebruik te stellen politiekantoor en voormalig kantoor Woongoed aan de Buitenruststraat, beide appartementen in meerdere lagen). Aanpassing van de Omgevingsvisie Geen aanpassingen

Omgevingsvisie Middelburg 2050, notitie beantwoording zienswijzen – geanonimiseerde versie

18

Reclamant 15 | ZLTO Walcheren a. Zorgen worden geuit en suggesties worden gedaan met betrekking tot ontwikkeling van de landbouw. Men is tegen de voorgestelde intekening van circa honderd hectare bos in de Oranjepolder. Het zomaar intekenen op een kaartje zorgt voor veel onrust bij belanghebbenden en grondeigenaren. b. De uitleg van het begrip ‘oogstmaximalisatie’ in de visie raakt kant noch wal en doet tekort aan de inzet van de Middelburgse agrarische sector. Beantwoording a. De positie van de arcering op de ontwikkelingenkaart in de Omgevingsvisie waarop wordt gedoeld is één op één overgenomen van de kansenkaart uit de Zeeuwse Bosvisie en heeft dezelfde betekenis, namelijk ‘wens/kans verdichting’, waarmee kansrijke gebieden voor realisatie van bos en houtige landschapselementen (zoals bijvoorbeeld hagen) worden bedoeld. De arcering waarvan wij gebruik hebben gemaakt op de ontwikkelingenkaart, blijkt bij nader inzien tot verwarring te leiden en wordt aangepast naar een neutrale arcering die niet de suggestie van ‘bos’ wekt. b. Agrariërs zijn een integraal onderdeel van het Walcherse landschap en zijn mede bepalend voor de kwaliteit die door haar inwoners en bezoekers wordt gewaardeerd, dat blijft uiteraard in deze visie onveranderd.

Wat met de tekst in de visie bedoeld werd, maar niet zo overkwam, is dat we willen bewegen naar een duurzame, toekomstbestendige agrarische sector. We richten ons daarbij niet op oogstmaximalisatie op korte termijn, maar ook op het behoud van natuurlijke hulpbronnen en het minimaliseren van negatieve milieueffecten op lange termijn. De tekst zal worden aangepast. Aanpassing van de Omgevingsvisie In paragraaf 4.5 wordt de tekst “Maar de op oogstmaximalisatie gerichte landbouw die er nu is, is niet volhoudbaar (duurzaam). Dichtslemping van de bodem, spuiten met gewasbeschermingsmiddelen, verrijking met kunstmest en het laag houden van de grondwaterstand in het groeiseizoen om met zware machines te kunnen werken: dit alles levert verdroging en verarming van het bodemleven op. Maar de agrariër voelt zich er vaak toe gedwongen omdat wij consumenten de laagste prijs willen in de supermarkt. Er zijn tal van agrariërs die het graag anders zouden willen. Zij maken gebruik van het Gemeenschappelijk Landbouw Beleid, waarmee zij een deel van hun grond kunnen inzetten voor ‘groene of blauwe diensten’, zoals het maken van natuurvriendelijke oevers of grasranden, strokenteelt of groenbedekking.” gewijzigd in “Maar de druk op de landbouwsector is groot.

Boeren hebben te maken met bodemprijzen voor hun producten, met milieubeperkingen, bodemdaling, een beperkte hoeveelheid zoet water en een gebrek aan opvolging door een onzekere toekomst. De omvang van de bedrijven neemt toe. Voor de toekomst is vernieuwing wenselijk naar een meer volhoudbare landbouw door innovatie en diversificatie en met passende verdienmodellen. De landbouw groeit tot een gezonde economische sector waarbij goede voedselvoorziening, een goed verdienmodel, een gezonde leefomgeving en vitale ecosystemen naast elkaar bestaan en met elkaar verweven zijn. De sector zorgt voor duurzame voeding en is een belangrijke beheerder van het (cultuur)landschap.” Daarnaast wordt de arcering op de ontwikkelingenkaart gewijzigd voor wat betreft de Bosvisie.

Omgevingsvisie Middelburg 2050, notitie beantwoording zienswijzen – geanonimiseerde versie

19

Reclamant 16 | Kaasboerderij Schellach (1) Als reactie is een nota van de VNG en platform Multifunctionele Landbouw ingestuurd over het omgaan met multifunctionele landbouw binnen de Omgevingswet. Beantwoording Met dank voor de toezending wordt deze nota voor kennisgeving aangenomen. Aanpassing van de Omgevingsvisie Geen aanpassingen

Omgevingsvisie Middelburg 2050, notitie beantwoording zienswijzen – geanonimiseerde versie

20

Reclamant 17 | Hofstede en minicamping Oranjepolder a. Zorgen worden geuit en suggesties worden gedaan met betrekking tot ontwikkeling van de landbouw. Men is tegen de voorgestelde intekening van circa honderd hectare bos in de Oranjepolder. Het zomaar intekenen op een kaartje zorgt voor veel onrust bij belanghebbenden en grondeigenaren. b. De uitleg van het begrip ‘oogstmaximalisatie’ in de visie raakt kant noch wal en doet tekort aan de inzet van de Middelburgse agrarische sector. c. De haalbaarheid van kleinschalige landbouw wordt in twijfel getrokken. Beantwoording a. De positie van de arcering op de ontwikkelingenkaart in de Omgevingsvisie waarop wordt gedoeld is één op één overgenomen van de kansenkaart uit de Zeeuwse Bosvisie en heeft dezelfde betekenis, namelijk ’wens/kans verdichting’, waarmee kansrijke gebieden voor realisatie van bos en houtige landschapselementen (zoals bijvoorbeeld hagen) worden bedoeld. De arcering waarvan wij gebruik hebben gemaakt op de ontwikkelingenkaart, blijkt bij nader inzien tot verwarring te leiden en wordt aangepast naar een neutrale arcering die niet de suggestie van ‘bos’ wekt. b. Agrariërs zijn een integraal onderdeel van het Walcherse landschap en zijn mede bepalend voor de kwaliteit die door haar inwoners en bezoekers wordt gewaardeerd, dat blijft uiteraard in deze visie onveranderd.

Wat met de tekst in de visie bedoeld werd, maar niet zo overkwam, is dat we willen bewegen naar een duurzame, toekomstbestendige agrarische sector. We richten ons daarbij niet op oogstmaximalisatie op korte termijn, maar ook op het behoud van natuurlijke hulpbronnen en het minimaliseren van negatieve milieueffecten op lange termijn. De tekst zal worden aangepast. c. Het is inderdaad zo dat kleinschalige landbouw niet als de heilige graal moet worden gezien wanneer we denken aan duurzame landbouw. Een realistisch beeld van de toekomstige landbouw zal eerder gevonden worden in een mix van kleine en grotere boerderijen, met slimme technologieën zoals precisielandbouw en milieuvriendelijke methoden zoals wellicht agroforestry en strokenteelt. Zoals u ook aangeeft bevinden veel van deze nieuwe methoden zich nog in de pioniersfase en moet hun toepasbaarheid nog blijken. Desalniettemin streven we, net als u, wel naar een verduurzaming van de agrarische sector. Uiteraard waarderen we de inzet van de agrarisch ondernemer die zich hier nu al voor inzet. Aanpassing van de Omgevingsvisie In paragraaf 4.5 wordt de tekst “Maar de op oogstmaximalisatie gerichte landbouw die er nu is, is niet volhoudbaar (duurzaam).

Dichtslemping van de bodem, spuiten met gewasbeschermingsmiddelen, verrijking met kunstmest en het laag houden van de grondwaterstand in het groeiseizoen om met zware machines te kunnen werken: dit alles levert verdroging en verarming van het bodemleven op. Maar de agrariër voelt zich er vaak toe gedwongen omdat wij consumenten de laagste prijs willen in de supermarkt. Er zijn tal van agrariërs die het graag anders zouden willen. Zij maken gebruik van het Gemeenschappelijk Landbouw Beleid, waarmee zij een deel van hun grond kunnen inzetten voor ‘groene of blauwe diensten’, zoals het maken van natuurvriendelijke oevers of grasranden, strokenteelt of groenbedekking.” gewijzigd in “Maar de druk op de landbouwsector is groot. Boeren hebben te maken met bodemprijzen voor hun producten, met milieubeperkingen, bodemdaling, een beperkte hoeveelheid zoet water en een gebrek aan opvolging door een onzekere toekomst. De omvang van de bedrijven neemt toe. Voor de toekomst is vernieuwing wenselijk naar een meer volhoudbare landbouw door innovatie en diversificatie en met passende verdienmodellen. De landbouw groeit tot een gezonde economische sector waarbij goede voedselvoorziening, een goed verdienmodel, een gezonde leefomgeving en vitale ecosystemen naast elkaar bestaan en met elkaar verweven zijn. De sector

Omgevingsvisie Middelburg 2050, notitie beantwoording zienswijzen – geanonimiseerde versie

21

zorgt voor duurzame voeding en is een belangrijke beheerder van het (cultuur)landschap.” Daarnaast wordt de arcering op de ontwikkelingenkaart gewijzigd voor wat betreft de Bosvisie.

Omgevingsvisie Middelburg 2050, notitie beantwoording zienswijzen – geanonimiseerde versie

22

Reclamant 18 a. Men vraagt zich af of vergroening enkel een thema is in het buitengebied, of dat er binnenstedelijk ook aandacht aan wordt geschonken. b. Hoe wordt omgegaan met de afname van biodiversiteit en de populatie van dieren versus de oprukkende verstedelijking? c. Gaat het verhogen van de toegankelijkheid van de groene longen niet ten koste van de bedrijfsvoering van de agrarisch ondernemer? d. De afgelopen tien jaar is er steeds maar gebouwd in de geledingzone tussen Middelburg en Vlissingen. Hoe verhoud dat zich met de kwaliteit die de visie aan dit gebied toekent? e. De uitleg van het begrip ‘oogstmaximalisatie’ valt verkeerd. Wie zegt dat er in de geledingzone niet al duurzaam wordt gewerkt? Men ziet in de omgevingsvisie enkel perspectief voor de gemeente beschreven en niet voor de agrariër. De agrariër is niet het probleem, noch de oplossing voor de vraagstukken in de gemeente. Beantwoording a. Naast aandacht voor verduurzaming van het buitengebied, besteden we binnen de visie ook aandacht aan vergroening van ons binnenstedelijk gebied. Zo willen we onder andere graag de groene longen behouden (er wordt niet meer in gebouwd), parkeerplaatsen vergroenen en verharding zonder frequent gebruik verwijderen. b. Waar mogelijk proberen we in te breiden/te verdichten, echter zijn de mogelijkheden hiervoor niet eindeloos.

We willen immers binnen de dorps- en stadsgrenzen ook lucht en ruimte houden. Bij uitbreiden gaat de aandacht dan ook uit naar onder andere het versterken van bestaande kwaliteiten, het realiseren van corridors en het behouden of verhogen van biodiversiteit. c. In de visie schrijven we dat ‘’de groene longen een hogere belevingswaarde, gebruikswaarde en ecologische waarde hebben gekregen’’. Daarmee doelen we op een meer holistische benadering, waarbij zowel de ecologische als de sociale aspecten in overweging worden genomen, bij het gebruik van deze gebieden. Met andere woorden: we kijken niet alleen naar afzonderlijke elementen, zoals plantensoorten of recreatieve voorzieningen, maar naar het geheel van ecologische, sociale, economische (waaronder de bedrijfsvoering van de daar gevestigde ondernemers) en culturele aspecten. d. De openheid van deze zone is een belangrijke waarde. Rode ontwikkelingen zijn slechts mogelijk als ze voldoende rekening houden met landschap en natuur. e. Agrariërs zijn een integraal onderdeel van het Walcherse landschap en zijn mede bepalend voor de kwaliteit die door haar inwoners en bezoekers wordt gewaardeerd, dat blijft uiteraard in deze visie onveranderd. Wat met de tekst in de visie bedoeld werd, maar niet zo overkwam, is dat we willen bewegen naar een duurzame, toekomstbestendige agrarische sector.

We richten ons daarbij niet op oogstmaximalisatie op korte termijn, maar ook op het behoud van natuurlijke hulpbronnen en het minimaliseren van negatieve milieueffecten op lange termijn. Eveneens richten we ons in de visie niet op één of enkele agrarische bedrijven, maar op de volledige agrarische sector binnen onze grenzen. Vanzelfsprekend waarderen we de inzet van de agrarisch ondernemer die zich nu al voor inzet voor een duurzame toekomst. Immers, behoud van biodiversiteit is in ieders belang. Aanpassing van de Omgevingsvisie In paragraaf 4.5 wordt de tekst “Maar de op oogstmaximalisatie gerichte landbouw die er nu is, is niet volhoudbaar (duurzaam). Dichtslemping van de bodem, spuiten met gewasbeschermingsmiddelen, verrijking met kunstmest en het laag houden van de grondwaterstand in het groeiseizoen om met zware Omgevingsvisie Middelburg 2050, notitie beantwoording zienswijzen – geanonimiseerde versie

23

machines te kunnen werken: dit alles levert verdroging en verarming van het bodemleven op. Maar de agrariër voelt zich er vaak toe gedwongen omdat wij consumenten de laagste prijs willen in de supermarkt. Er zijn tal van agrariërs die het graag anders zouden willen. Zij maken gebruik van het Gemeenschappelijk Landbouw Beleid, waarmee zij een deel van hun grond kunnen inzetten voor ‘groene of blauwe diensten’, zoals het maken van natuurvriendelijke oevers of grasranden, strokenteelt of groenbedekking.” gewijzigd in “Maar de druk op de landbouwsector is groot. Boeren hebben te maken met bodemprijzen voor hun producten, met milieubeperkingen, bodemdaling, een beperkte hoeveelheid zoet water en een gebrek aan opvolging door een onzekere toekomst. De omvang van de bedrijven neemt toe. Voor de toekomst is vernieuwing wenselijk naar een meer volhoudbare landbouw door innovatie en diversificatie en met passende verdienmodellen. De landbouw groeit tot een gezonde economische sector waarbij goede voedselvoorziening, een goed verdienmodel, een gezonde leefomgeving en vitale ecosystemen naast elkaar bestaan en met elkaar verweven zijn. De sector zorgt voor duurzame voeding en is een belangrijke beheerder van het (cultuur)landschap.”

Omgevingsvisie Middelburg 2050, notitie beantwoording zienswijzen – geanonimiseerde versie

24

Reclamant 20 Algemeen wordt opgemerkt dat de Omgevingsvisie vooral een papieren verhaal is, zonder duidelijke analyses, zonder duidelijke keuzes en zonder financiële onderbouwing. Dit wordt uitgewerkt in diverse concrete vragen en opmerkingen: a. Wat mist is een cijfermatige analyse van oppervlaktes, landgebruik, bevolkingsopbouw en bedrijvigheid, nu en in de toekomst tot 2050. b. De trends en opgaven worden wisselend beschreven, soms op mondiale of provinciale schaal, soms in detail. Hier mist een beleidsmatige beschrijving, onderscheiden naar hoofd- en bijzaken en waarbij aangeven wordt waar de gemeente zelf een taak en verantwoordelijkheid heeft. c. Trends en opgaven blijven teveel hangen in klimaatdoelen en aan welzijn wordt te weinig aandacht besteed, dit blijft te algemeen. d. Welzijn is belangrijk, maar in de visie staat niets over de bedreigingen voor het welzijn. Als de Omgevingsvisie ‘breed welzijn’ als basis voor alles ziet, moeten bedreigingen voor het welzijn benoemd worden. De gemeente hoort daar vervolgens beleid voor te maken. e. Te verwachten valt dat de sociale cohesie die nu nog sterk aanwezig is negatief beïnvloed zal worden door vergrijzing. Enkel de constatering dat de gemeente de cohesie wil versterken is onvoldoende. f.

Gevraagd wordt of het reëel is om in te zetten op het gebruik van (groen) waterstofgas voor monumenten, om deze zo CO2-neutraal te maken. g. Het winkelaanbod en de markt op donderdag zijn een belangrijke pijler onder de toeristische aantrekkingskracht. Dit zou in de visie terug moeten komen, omdat de gemeente een taak heeft om dit vast te houden en te versterken. h. Is het realistisch om te benoemen dat het openbaar vervoer verstrekt zal worden? i. Is het realistisch om er vanuit te gaan dat er op basis van afspraken ontmoetingsplekken voor jongeren gevonden kunnen worden die geen overlast geven? j. Welke taken heeft de gemeente op het vlak van schone lucht en water? k. Hoe zorgt de gemeente voor veilige mobiliteit voor ouderen? l. Verzocht wordt om ruimte te geven aan initiatieven voor kleine windmolens bij woonhuizen en middelgrote windmolens bij bedrijven. m. In de visie staat dat de gemeente het cultuurlandschap wil behouden. Is het ophogen of aanleggen van een dijk om de gevolgen van een overstroming te voorkomen, geen aantasting van het cultuurlandschap? n. Verzocht wordt om maximale ruimte te geven aan inwoners en bedrijven die water willen bergen, hergebruiken en zuiveren, zonder teveel strikte regels vooraf. o. De beschrijving van de landbouw geeft geen realistisch beeld van de huidige agrarische praktijk. Gevraagd wordt om deze beschrijving aan te passen. p.

Wordt er beleid ontwikkeld voor (kleine en middelgrote) windmolens? q. Waar zijn de plannen voor de ondersteuning van ouderen, kwetsbare jongeren, de aanpak van schulden en/of verslaving bij jong en oud? r. Zijn er geen plannen om de bebouwde omgeving te vergroenen en/of inwoners te helpen bij het vergroenen van hun tuin of stoep? s. Gevraagd wordt wat er precies verstaan wordt onder een gesloten kringloop. t. Aangegeven wordt dat de financiële onderbouwing volstrekt onvoldoende is. u. Wat is de visie op efficiënt besturen en op de samenwerking met de drie Walcherse gemeenten?

Omgevingsvisie Middelburg 2050, notitie beantwoording zienswijzen – geanonimiseerde versie

25

Beantwoording De Omgevingsvisie geeft een algemeen beeld van de (verwachte) toekomst van de gemeente Middelburg. De visie gaat daardoor voor het merendeel niet in op details, dit komt bij de uitwerking in de diverse beleidsstukken. a. Er zijn wel cijfers opgenomen in de Omgevingsvisie, maar niet uitgebreid. Dit is een keuze geweest. In het kader van de Omgevingsvisie is een omgevingseffectrapportage opgesteld. In deze rapportage zijn de effecten weergegeven als gevolg van diverse mogelijke toekomstscenario’s, die in een eerder stadium zijn geschetst. Deze rapportage lag gelijktijdig met de Omgevingsvisie ter visie. Verwezen wordt naar deze rapportage. b. Het doel van de omgevingsvisie is om de grote lijnen richting 2050 weer te geven. Verder is het een bewuste keuze geweest om de Omgevingsvisie makkelijk leesbaar en aanspreekbaar te maken. Afhankelijk van het thema wordt dit de ene keer minder, de andere keer meer gedetailleerd beschreven. c. De Omgevingsvisie is het plan hoe onze fysieke leefomgeving er in 2050 uit zou kunnen zien. Het is niet de bedoeling dat alle opgaves op alle deelgebieden in ons regulier beleid in de tekst van onze Omgevingsvisie worden opgenomen. Hiervoor hebben we in de bijlage speciaal een overzicht opgenomen van de reeds bestaande visies en beleidsplannen waarvan de hoofdlijnen worden opgenomen.

Onder andere de welzijnsvisie, de cultuurvisie, het gezondheidsbeleid, onderwijshuisvesting, beleidsplan sociaal domein, Middelburgs model voor zorg en ondersteuning, et cetera. Hierin is onder andere terug te vinden dat we samen met onze partners willen zorgen voor een sterke sociale basis, en een laagdrempelig georganiseerde basiszorg. Problemen en zorgvragen willen we eerder signaleren samen met onze partners in de wijknetwerken en waar mogelijk eerder oplossen in het voorliggend veld (dat wil zeggen, zorg zonder indicatie). Dit valt ook samen met een goed gezondheidsbeleid, en aandacht voor preventie. De ambities ten aanzien van cultuur tot en met 2028 zijn verwoord in de Cultuurvisie Middelburg 2028. Hierin is uitgebreid aandacht voor ons duurzame, rijkgeschakeerde kunst en cultuurklimaat, inclusief aanbevelingen en adviezen. Daarnaast vergt ons uitgangspunt ‘Middelburg als onderwijsstad’ ook een breder beleid dan enkel huisvesting van studenten en onderwijsinstellingen. Deze bredere visie op Middelburg als onderwijsstad wordt verder uitgewerkt na vaststelling van deze Omgevingsvisie. Tenslotte heeft Middelburg onlangs een Plan van aanpak brede specifieke uitkering Gezond en Actief Leven Akkoord (Brede SPUK/GALA) vastgesteld. Hierin zijn afspraken opgenomen in het kader van sport, bewegen, gezondheidsbevordering, cultuurparticipatie en de sociale basis 2023-2026.

Dit plan van aanpak wordt aan het overzicht in bijlage 1 toegevoegd. d. Er is beleid op het gebied van ‘breed welzijn’ (zie het Middelburgs model voor zorg en ondersteuning) waarin onder andere de integrale wijkaanpak, de samenwerking met huisartsen, de jeugdgezondheidszorg en het onderwijs worden uitgelicht. e. Onze ambitie is een sterke sociale basis, zodat inwoners meer voor zichzelf, voor elkaar en voor Middelburg kunnen betekenen. Dit is een voortzetting van onze integrale werkwijze, het Middelburgs Model, waarin we inzetten op een dekkend aanbod van algemene- en preventieve voorzieningen op het gebied van sport, cultuur, en andere vormen van ondersteuning, zowel individueel als collectief. Dit noemen we de ‘beweging naar voren’. Het doel is door behoud en/of versterking van de zelfredzaamheid en/of samenredzaamheid zorg of intensivering van zorg te voorkomen of uit te stellen. We leggen steeds meer de nadruk op het gewone leven, op het benutten van het sociale netwerk van mensen, het bevorderen van zelfredzaamheid en grip op de eigen situatie. De ‘beweging naar voren’ vraagt om een investering in het voorliggend veld. Het streven is een effectief en efficiënt voorliggend veld om zodoende onder andere de zorg en ondersteuning op de lange termijn betaalbaar te houden. Omgevingsvisie Middelburg 2050, notitie beantwoording zienswijzen – geanonimiseerde versie

26

f.

Dat monumenten in de binnenstad in de toekomst uitsluitend door middel van waterstof of groen gas verwarmd worden, is mogelijk, maar nu technisch nog onhaalbaar. Het is daarnaast mogelijk dat in de toekomst alternatieve oplossingen beschikbaar komen. De toekomst zal dit uitwijzen. In de tekst van de visie wordt dit genuanceerd. g. Middelburg is een aantrekkelijke gemeente voor inwoners en bezoekers. Dit zal zeker komen door het grote en gevarieerde winkelaanbod en de weekmarkt. Middelburg hoopt dit ook in de toekomst te behouden door de stad aantrekkelijk te houden en te blijven promoten. h. Het gebruik van deelauto’s komt in Middelburg niet goed op gang en bewoners vinden het openbaar vervoer geen goed alternatief. Daar komt tevens bij dat de exploitatie van de bus in heel Zeeland onder druk staat. De gemeente wil zich sterk maken voor een sterk verbeterde fietsinfrastructuur en wandelinfrastructuur maar ook met de in gang gezette ontwikkelingen rondom vraagafhankelijk fijnmazig vervoer met de flextaxi en flexbusjes. Hiermee wordt er op vertrouwd dat de ontsluiting van wijken en buurten zal verbeteren. Iedere Middelburger moet zo op een makkelijke manier bij een opstapplaats of hub terecht moeten komen.

Overigens ligt de verantwoordelijkheid voor het openbaar vervoer in eerste instantie bij het Rijk, de vervoersautoriteiten in de Randstad en de provincies (beiden zijn opdrachtgevers voor regionaal openbaar). Voor een doelmatig openbaar vervoer doet de gemeente mee met de lobby van de Provincie Zeeland naar het Rijk. i. Met name jongeren hebben behoefte aan ontmoetingsplekken, maar niet alleen jongeren. En het is wel degelijk realistisch om uit te spreken dat we op basis van afspraken geschikte plekken kunnen vinden zonder overlast. Dit hoeven overigens niet altijd nieuwe plekken te zijn. Het anders invullen van bestaande plekken kan ook. Het gaat er om dat we middels burgerparticipatie en dus onderling afstemmen in staat zijn deze te creëren en de realiteit leert ons dat dit mogelijk is, kijk bijvoorbeeld naar het nieuwe skatepark, De Spot en het jongerencentrum in Dauwendaele. j. De gemeente wil luchtkwaliteit zoveel mogelijk betrekken bij andere beleidsvelden. Op het moment dat stoken tijdens een stookalert strafbaar gesteld kan worden, willen we hier ook werk van maken. Op 28 november 2023 heeft het college hierover een memo verzonden aan de gemeenteraad. Op het gebied van water heeft de gemeente de zorgplicht voor de inzameling van stedelijk afvalwater en de zorgplicht voor hemel- en grondwater. k.

Zorgen voor veilige mobiliteit voor ouderen gebeurt door bij de inrichting van de openbare ruimte rekening te houden met deze doelgroep en door doelmatig beheer van de openbare ruimte. l. Kleine windmolens in het buitengebied zijn vaak bedoeld voor het opwekken van een deel van de benodigde energie van een agrarisch bedrijf. Hiernaast is de energieopbrengst van kleine windmolens veel minder dan van grote windmolens. Op het grondgebied van Walcheren is daarbij een spanning tussen het waardevolle cultuurlandschap en het verrijzen van kleine windmolens. In het oude cultuurlandschap waarderen we landschappelijke waarde van de open poelgronden en de meer verdichtte groene kreekruggen hoger dan de energie die de relatief kleine windmolens opleveren. In Middelburg zullen kleine windmolens dan ook alleen in de nieuwlandpolders ten zuiden van de A58 toegestaan worden. Hier is de afweging gemaakt tussen enerzijds de landschappelijke waarde en anderzijds de mogelijkheden om zelf energie op te wekken. In die afweging heeft het landschap prioriteit gekregen. De Omgevingsvisie sluit daarmee aan op de Omgevingsvisies van de buurgemeenten Borsele en Veere. m. Ja, door het aanleggen van een binnendijk en/of een nieuwbouwwijk hoger aan te leggen, wordt het cultuurlandschap ook verstoord.

Maar het voorkomen van een overstroming is wel van een heel andere orde, omdat hiermee mensenlevens in het geding zijn. n. Uiteraard zal ruimte worden gegeven aan inwoners en bedrijven die water willen bergen, hergebruiken en zuiveren, maar binnen de geldende wet en regelgeving. Omgevingsvisie Middelburg 2050, notitie beantwoording zienswijzen – geanonimiseerde versie

27

o. De huidige tekst over de landbouw doet inderdaad geen recht aan de agrarische sector. De tekst zal aangepast worden. p. Na vaststelling van de Omgevingsvisie (met beperkingen voor windmolens in het buitengebied) zal de huidige regelgeving in het bestemmingsplan Buitengebied in het nieuwe omgevingsplan moeten worden aangepast. De mogelijkheid wordt onderzocht of als proef ergens binnen bebouwde een opstelling gemaakt kan worden met verticale windmolens, waarbij geëvalueerd zal worden welke effecten dit heeft qua rendement en overlast. Na evaluatie zou dit tot aanpassing van beleid c.q. regelgeving kunnen leiden. q. Zie de beantwoording bij 20c. Aanvullend hierop is in de Brede SPUK/GALA een uitvoerige uitwerking te vinden over onze doelstellingen en aanpak op het gebied van onder andere verslaving (roken/alcohol), mentale gezondheid, stress onder jongeren, mantelzorg en opnieuw Welzijn op recept. Zoals gezegd onder 20c zullen we dit beleidsdocument toevoegen aan de opsomming in bijlage 1. r. Bij nieuwe plannen en bij en herinrichtingsplannen is meer groen en minder verharding het uitgangspunt. s.

Met een gesloten kringloop wordt bedoeld minder (primaire) grondstoffen gebruiken, primaire grondstoffen vervangen door secundaire grondstoffen en duurzame biogrondstoffen, producten en onderdelen langer en intensiever gebruiken door hergebruik en reparatie en de kringloop sluiten door recycling van materialen en grondstoffen. De gemeente volgt de Rijksoverheid (Nationaal Programma Circulaire Economie 2023-2030). t. De financiële onderbouwing is inderdaad summier, maar omdat het gaat om een visie op hoofdlijnen is het ook niet mogelijk om een overzicht te geven van de gevraagde investeringen en de precieze financiering ervan. In november 2023 heeft de gemeenteraad ingestemd met de kaders voor een investeringsfonds. De tekst in paragraaf 5.3 zal worden geactualiseerd. u. De Omgevingsvisie gaat primair over de ontwikkelingen op de lange termijn in de fysieke leefomgeving. Bestuurlijke samenwerking op Walcheren gaat buiten de scope van deze visie. Wel heeft afstemming met de gemeenten Veere en Vlissingen plaatsgevonden en zijn gedeelde Walcherse ambities in de visie opgenomen. Aanpassing van de Omgevingsvisie c. Het beleidsdocument Brede SPUK/GALA zal in bijlage 1 benoemd worden. f.

De tekst in hoofdstuk 4.1 “Om volledig CO2-neutraal te zijn in 2050, gaan we ervan uit dat de monumenten op enig moment gebruik kunnen maken van (groen) waterstofgas, in tegenstelling tot andere panden die dit door middel van elektrificatie of andere bronnen zullen moeten bereiken.” wordt aangevuld met “Maar het is ook denkbaar dat er in de toekomst alternatieven beschikbaar komen die toegepast kunnen worden.” De tekst in hoofdstuk 4.5 “Een uitzondering op de elektrificatie van woningen vormen de monumenten, die vanwege hun status lastiger te isoleren zijn. Daarom zullen deze hoge-temperatuur-verwarming nodig houden. Dat kan met waterstof of biogas.” wordt vervangen door “Een uitzondering op de elektrificatie van woningen vormen de monumenten, die vanwege hun status lastiger te isoleren zijn. Verwacht wordt dat deze hoge-temperatuurverwarming nodig houden. Dat zou kunnen met waterstof of biogas. Maar het is ook denkbaar dat er in de toekomst alternatieven beschikbaar komen die toegepast kunnen worden.” o. In paragraaf 4.5 wordt de tekst “Maar de op oogstmaximalisatie gerichte landbouw die er nu is, is niet volhoudbaar (duurzaam).

Dichtslemping van de bodem, spuiten met gewasbeschermingsmiddelen, verrijking met kunstmest en het laag houden van de grondwaterstand in het groeiseizoen om met zware machines te kunnen werken: dit alles levert verdroging en verarming van het bodemleven op. Maar de agrariër voelt zich er vaak toe gedwongen omdat wij consumenten de laagste prijs willen in de supermarkt. Er zijn tal van agrariërs die het graag anders zouden willen. Zij maken gebruik van het Omgevingsvisie Middelburg 2050, notitie beantwoording zienswijzen – geanonimiseerde versie

28

t.

Gemeenschappelijk Landbouw Beleid, waarmee zij een deel van hun grond kunnen inzetten voor ‘groene of blauwe diensten’, zoals het maken van natuurvriendelijke oevers of grasranden, strokenteelt of groenbedekking.” gewijzigd in “Maar de druk op de landbouwsector is groot. Boeren hebben te maken met bodemprijzen voor hun producten, met milieubeperkingen, bodemdaling, een beperkte hoeveelheid zoet water en een gebrek aan opvolging door een onzekere toekomst. De omvang van de bedrijven neemt toe. Voor de toekomst is vernieuwing wenselijk naar een meer volhoudbare landbouw door innovatie en diversificatie en met passende verdienmodellen. De landbouw groeit tot een gezonde economische sector waarbij goede voedselvoorziening, een goed verdienmodel, een gezonde leefomgeving en vitale ecosystemen naast elkaar bestaan en met elkaar verweven zijn. De sector zorgt voor duurzame voeding en is een belangrijke beheerder van het (cultuur)landschap.” De tekst in paragraaf 5.3 is geactualiseerd naar aanleiding van de inmiddels door de gemeenteraad vastgestelde kaders voor het investeringsfonds. Het raadsbesluit met alle kaders is opgenomen als bijlage 3.

Omgevingsvisie Middelburg 2050, notitie beantwoording zienswijzen – geanonimiseerde versie

29

Reclamant 21 a. Gevraagd wordt waar het energielandschap Sloeweg gelegen is. De Sloeweg ligt immers in Vlissingen. Hiernaast wordt gevraagd waarom er niet gedacht is aan windmolens langs het Kanaal door Walcheren of de A58/N57. b. Slagschaduw van windmolens kan een belangrijke vorm van overlast van windmolens zijn en is nu niet benoemd. c. Waarom wordt er nagenoeg niets vermeld over de opwekking van energie middels waterstof. d. Voorzie parkeerterreinen van overkappingen en bedek deze met zonnepanelen. Verplicht ook bedrijven om zonnepanelen aan te brengen. e. De Sloehaven is een bron is van restwarmte. Waarom wordt deze niet benoemd in de visie. f. Realiseer een groene long tussen het Veerse Meer en het Ritthemse bos. Deze groene geluidsbarrière komt de leefomgeving van Nieuw- en Sint Joosland ten goede. g. De gemeente mag er niet vanuit gaan dat inwoners alle relevante informatie van de gemeente vinden op het internet of in De Bode. Als er grote onderwerpen spelen waarbij participatie met inwoners aan de orde is, infomeer bewoners hierover ook door middel van een simpele huis aan huis brief. Beantwoording a. Het energielandschap bevindt zich ten noorden van de Sloeweg Noord en de Bernhardweg West en ten westen van de spoorlijn richting het Sloegebied.

De keuze voor dit gebied is mede ingegeven door de juridische kaders van de provinciale Omgevingsverordening Zeeland 2023 die dwingend voorschrijft dat nieuwe windmolens en zonneparken in aansluiting op bedrijfsterreinen worden gerealiseerd. Wellicht is het nodig om in de toekomst verder te kijken. Het aangegeven energielandschap is (op basis van wat we nu kunnen overzien) namelijk niet groot genoeg om als Middelburg energieneutraal te worden. Het is dus denkbaar dat er in de toekomst meer energielandschappen nodig zijn, ook afhankelijk van hoe de vraag naar energie zich ontwikkelt. Dit zal meegenomen worden bij een toekomstige actualisatie van de omgevingsvisie. b. Als de zon op de bladen van een windturbine schijnt, ontstaat er slagschaduw. Dit is de schaduw van de turbine op de ondergrond of achtergrond. Deze slagschaduw draait mee met de zon en is het langst bij zonsopgang en -ondergang in de winter. Als sprake is van slagschaduw op gevoelige objecten, moeten windturbines uitgerust zijn met een automatische stilstandvoorziening. Deze verplichting wordt geregeld via de vergunning. c. In hoofdstuk 3.4 wordt de opwekking van waterstofgas genoemd. Maar de verwachting is dat de toekomst hoofdzakelijk elektrisch zal zijn. Waterstof heeft ook een toekomst. De verwachting is echter dat waterstofgas hoofdzakelijk gebruikt zal worden voor de industrie en voor vrachtverkeer.

Verder verwachten wij dat de eventuele productie en/of opslag van waterstofgas in andere gemeenten zal plaatsvinden. Om deze reden wordt in de Omgevingsvisie niet verder ingegaan op waterstofgas. d. Het Rijk, provincies (IPO), gemeenten (VNG) en waterschappen (UvW) hebben onlangs afspraken met elkaar gemaakt over het multifunctioneel gebruiken van locaties voor de opwekking van zonne-energie. Eerst wordt gekeken of plaatsing op daken mogelijk is. Daarna komen andere locaties in beeld, zoals parkeerplaatsen, stortplaatsen en langs wegen. Gezien het grote beslag op de schaarse ruimte in Nederland zijn zonneweides en zonneparken op landbouw- en natuurgronden, met enkele uitzonderingen, niet langer toegestaan. In de Omgevingsvisie is aangegeven dat de

Omgevingsvisie Middelburg 2050, notitie beantwoording zienswijzen – geanonimiseerde versie

30

uitwerking van de energie opgave nog uitgewerkt moet worden. De overheid heeft (op dit moment) geen instrumenten (lees: wetgeving) om dit te verplichten. e. Bij een aantal bedrijven in het North Sea Portgebied komt restwarmte vrij. De Provincie Zeeland laat momenteel onderzoeken of een warmtenet haalbaar is voor de aangrenzende gemeenten. Verder moet het nog blijken of deze warmte voor Middelburg beschikbaar komt. f. De gewenste/mogelijk kansrijke locaties voor het toevoegen van beplantingen zijn aangegeven op de ontwikkelingenkaart. Deze zijn één op één overgenomen uit de Zeeuwse Bosvisie, die rekening houdt met de landschappelijke kenmerken van Walcheren (en Zeeland). Voorlopig houden wij dan ook vast aan de aangegeven locaties op de ontwikkelingenkaart. Aanpassing van de Omgevingsvisie a. De tekst in hoofdstuk 4.5 “Een uitbreiding van het energielandschap aan de Sloeweg ligt voor de hand.” is gewijzigd in: “Een uitbreiding van het energielandschap met windmolens al dan niet in combinatie met zon op land langs de Sloeweg Noord, de Bernhardweg West en ten westen van de spoorlijn naar het Sloegebied ligt voor de hand, mede omdat de provinciale Omgevingsverordening Zeeland 2023 dwingend voorschrijft dat nieuwe windturbines en zonneparken in aansluiting op bestaande bedrijfsterreinen worden gerealiseerd.” d.