24-002 Bijlage 1. Middelburgse woon- zorg- en welzijnsvisie tot 2040

Vanaf hun 18de jaar valt behandeling onder de Zvw waar gemeenten geen zeggenschap over hebben. Dit betekent in de praktijk dat een jongere onder de jeugdwet een behandeling volgt bij een behandelaar in wie de jongere vertrouwen heeft en dat deze behandeling stopt bij het bereiken van de 18-jarige leeftijd. De jongere moet dan een doorstart maken bij een andere aanbieder. Daarvoor is er vaak een wachtlijst en wordt een eigen bijdrage verwacht. Het idee van het fasehuis is dat de financiering achter de schermen geregeld wordt en dat dit geen last is die bij de jongere komt te liggen. De gemeente Middelburg participeert met andere gemeenten in Zeeland in de ontwikkeling van het fasehuis. Hoewel dit woonaanbod niet gericht is op directe uitstroom naar zelfstandig wonen, wordt deze ontwikkeling in de woonzorgvisie wel genoemd. De verwachting is dat met een fasehuis beschermd wonen, meer jongeren met psychische problematiek uitstromen. Meer dan wanneer zij in de reguliere beschermde woonvoorziening moeten verblijven. “Meer energie stoppen in jongeren die wel echt willen! In plaats van jongeren die geen motivatie hebben.” (Persoon met ervaring, jongere van Juvent)

Ouderinitiatieven Daarnaast kent Middelburg een aantal Persoonsgebonden Budget (hierna te noemen PGB) ouderinitiatieven. Een indicatie voor beschermd wonen kan omgezet worden in een PGB. Er wordt dan geen gebruik gemaakt van de zogeheten Zorg In Natura (hierna te noemen ZIN), dat houdt in het aanbod van gecontracteerde zorgaanbieders. Het netwerk, meestal de ouders, van inwoners met een PGB budget werken dan samen om een woning en passende hulp te realiseren. Binnen de Wlz is deze mogelijkheid er ook. Het Rijk stimuleert dat de Wlz meer ingezet wordt als volledig pakket thuis (VPT), waarbij mensen zelf hun woning huren. 21

Regionale Inkoop Intramuraal beschermd wonen (hotelmatige voorzieningen waar mensen verblijven), geclusterd beschermd wonen (voorzieningen waar mensen zelf huur betalen), Beschermd Thuis (hulpverlening die aan huis komt) en dagbesteding voor mensen met psychische problemen, worden in Zeeland regionaal ingekocht. Dat betekent dat deze producten van zorg uitgevoerd mogen worden door de zorgaanbieders die een contract hebben. Er zijn afspraken over het tarief wat de zorgaanbieders ontvangen en hoeveel zorg zij leveren (kwantitatief) en wat zij moeten leveren (kwalitatief). Door gezamenlijk in te kopen kan er ook goed gemonitord worden. Er zijn technologische tools die ondersteunend kunnen zijn om bijvoorbeeld te weten welke aanbieder plek heeft en hoe lang iemand moet wachten op een plekje. Binnen de inkoop van alle beschermd wonen producten wordt geprobeerd om ondersteuning bij inwoners thuis te stimuleren en om oog te hebben voor positieve gezondheid van inwoners. Wat de inwoners willen Inwoners en belangenbehartigers geven aan dat de volgende punten belangrijk zijn bij passende zorg: gelijkwaardigheid; kwetsbaarheid (zorgt voor verbinding); echt, oprecht contact; maatwerk (geen protocollenwerk); hulpvraaggericht en niet diagnose/indicatiegericht; locaties dichtbij en geschikt voor beoogde doelgroepen (levensloopbestendigheid/prikkels); voorkomen van eenzaamheid.

4.3 Inwoners die uitstromen uit de jeugdzorg (18+) Weer Thuis op Walcheren Het samenwerkingsconvenant ‘Weer Thuis op Walcheren’, genoemd bij 4.2, geldt ook voor de jeugdigen die uitstromen uit een jeugdinstelling. Jongerenhuis in Middelburg Dak- en thuisloze jongeren die nog niet in staat zijn om zelfstandig te wonen (met ambulante begeleiding) kunnen op Walcheren terecht bij het jongerenhuis in Vlissingen. Dit pand is verbouwd begin 2022 waarbij de jongeren na de verbouwing een eigen appartement hebben. Als gevolg van deze verbouwing zijn minder plekken beschikbaar en worden minder jongeren gehuisvest. Het probleem voor Middelburgse dak- en thuisloze jongeren die behoefte aan ondersteuning hebben, is daarom meer urgent geworden. Het college van de gemeente Middelburg heeft het besluit genomen om prioriteit te geven aan jongerenhuisvesting. De doelgroep van de jongerenhuisvesting in Middelburg betreft dak- en thuisloze jongeren tussen de 18 en 27 jaar. Zij hebben problemen op meerdere levensgebieden. Door het bieden van begeleid wonen voor specifiek dak- en thuisloze jongeren kan een programma opgezet worden met trainingen en het aanleren van vaardigheden. Dit is een op maat gemaakt programma. Zij kunnen door deze vorm van begeleid wonen, binnen gemiddeld 2 jaar, toewerken naar zelfstandig wonen (zo nodig met ambulante begeleiding).

Door te investeren in jongeren, investeert de gemeente Middelburg in de toekomst. Dit levert deze jongeren in het bijzonder en ook de gemeente als geheel voordelen op, zowel sociaal, emotioneel als financieel.

Samenwerking rondom jongeren In de praktijk zien we dat voor jeugdigen die na hun 18e een hulpvraag houden, de overgang van jeugdhulp naar ondersteuning vanuit de ‘volwassenwetten’ niet soepel verloopt. Dit komt door onduidelijkheid bij de betrokken partijen over de wetgeving, waardoor (in veel gevallen onterecht) ervanuit wordt gegaan dat de hulp kan worden voortgezet vanuit verlengde Jeugdwet. De Toegang van Middelburg wordt te laat betrokken, waardoor de hulpverlening aan jongeren dreigt te stagneren en in geval van verblijf de jongere dakloos dreigt te worden. Hiervoor zijn concrete acties beschreven die ertoe moeten leiden dat de overgang van 18- naar 18+ beter verloopt. Dit gaat onder andere over de voorlichting aan alle betrokkenen zodat zij goed op de hoogte zijn van de verschillende wetgevingskaders en financieringsstromen en samenwerken. Het is belangrijk dat er al bij het bereiken van de leeftijd van 16,5 jaar goed nagedacht wordt over het vervolgtraject van een jongere. Dit om te voorkomen dat de jongeren een plotselinge breuk ervaren in hulp. Ook wat betreft financiën verandert er heel veel voor jongeren wanneer zij 18 jaar worden.

22

Hoofdstuk 5 Vervolgproces 5.1 Prestatieafspraken woningcorporaties De gemeente Middelburg is verantwoordelijk voor de zorg voor de fysieke leefomgeving. In aansluiting daarop zetten we ons in voor voldoende bouwlocaties in ruimtelijke plannen voor de realisatie van de woningbouwafspraken uit de regionale woondeals. Met inzet van de wettelijke instrumenten zorgen we voor de benodigde (harde) plancapaciteit in de verschillende prijssegmenten (sociale huur, middenhuur en betaalbare koop) en voor verlening van omgevingsvergunningen. Woningcorporaties maken afspraken met de gemeente Middelburg over waar, wanneer gebouwd wordt en voor wie. Bij alle nieuwbouw wordt meegenomen dat er meerdere kwetsbare inwoners zijn, die er baat bij hebben om in gemengde samenstellingen te wonen (met de voorwaarde dat dit veilig is). De verschillende buurten en wijken zullen komende jaren meer in evenwicht komen. Op die manier zal draagkracht en draaglast in wijken meer in evenwicht komen. Na het vaststellen van deze visie zal de gemeente Middelburg concrete afspraken maken met de woningcorporaties. De Wet versterking regie op de volkshuisvesting is momenteel in voorbereiding. Deze wet geeft het Rijk, provincies en gemeenten de wettelijke instrumenten om samen regie te voeren op de volkshuisvesting.

De instrumenten uit het wetsvoorstel zorgen ervoor dat overheden meer grip hebben op hoeveel wordt gebouwd, op welke locaties wordt gebouwd en dat voldoende betaalbare woningen worden gebouwd. Daarnaast bevat het wetsvoorstel maatregelen die ervoor moeten zorgen dat sneller gebouwd kan worden. Dit onder andere door snellere procedures bij de rechter. Het wetsvoorstel bevat wijzigingen om landelijk vast te leggen dat specifieke kwetsbare groepen met urgentie een woning kunnen krijgen. Ook dient de huisvestingsopgave van deze groepen evenwichtig te worden verdeeld in de regio. Het wetsvoorstel regelt tot slot dat de lokale prestatieafspraken tussen gemeente, woningcorporaties en huurdersorganisaties worden verstevigd en afdwingbaar worden gemaakt. Gemeente Middelburg zal handelen zoals de wettelijke taak voorschrijft. 5.2 Afspraken zorg- en welzijnsaanbieders Niet alleen met de woningcorporaties worden (verdere) afspraken gemaakt. Zorgaanbieders zullen hun aanbod meer vraaggericht moeten wegzetten. Daarbij zal ambulant (bij de inwoners thuis of dichtbij huis) gewerkt moeten gaan worden en zorgaanbieders moeten op gelijkwaardig niveau gaan samenwerken met mantelzorgers. De gemeente contracteert de zorgaanbieders en geeft een subsidie met bepaalde voorwaarden. De gemeente heeft hierdoor een regiefunctie en een controlerende functie.

Het is de verantwoordelijkheid van de zorgaanbieders om in hun eigen professie, binnen kaders, de zorg en/of de ondersteuning vormgeven en uitvoeren. Net zoals bij de inwoners wil de gemeente Middelburg niet betuttelen in de relatie met de zorgaanbieders. De gemeente Middelburg ziet de partners met wie ze samenwerkt als taakvolwassen organisaties. Bestaande wet- en regelgeving maakt processen soms erg bureaucratisch. We zullen binnen het toelaatbare toewerken naar zo simpel mogelijke processen. Voor de gemeente is het net zo belangrijk om efficiënt te werken. Enerzijds vanwege personeelskrapte, anderzijds om financieel gezond te zijn en te blijven. Welzijnsaanbieders hebben afgelopen jaren een belangrijkere rol gekregen en deze trend zal doorgezet worden. Zoals eerder beschreven wil de gemeente Middelburg vooral inzetten op preventie, welzijn en samenredzaamheid. Met andere woorden ondanks of ‘met’ de ziekte of de aandoening op een zo prettig en zo gezond mogelijke manier in de wijk wonen en leven.

Ervaringsdeskundigheid is de inzet van inwoners die soortgelijke problematiek kennen als de inwoners uit de door het Rijk benoemde aandachtsgroepen. Ervaringsdeskundigen zijn getraind om overstijgend mee te denken. Meerwaarde is dat zij echt kunnen spreken over wat in de praktijk wel en niet werkt. Ervaringsdeskundigheid wordt al ingezet en dit zal komende jaren zeker ook het geval blijven.

23

5.3 Uitvoeringsagenda Wanneer de visie is vastgesteld, kennen we de ambities en de stip op de horizon. De concrete inventarisatie van behoeftes van zorgpartijen aan woningen en woonvormen en de gezamenlijke (prestatie-) afspraken maken duidelijk wie wat gaat doen. Wat dan nog rest is duidelijk weergeven wanneer wat gedaan zal worden. Het spreekt voor zich dat alle afspraken niet direct uitgevoerd kunnen worden. Er zullen prioriteiten gesteld moeten worden en met elkaar moet worden afgestemd wat elkaar logisch opvolgt. De uitvoeringsagenda zal steeds per periode worden vastgesteld, bijvoorbeeld een tijdsbestek van 5 jaar. Dit omdat verschillende ontwikkelingen zoals geschetst onder paragraaf 3.7 grote invloed kunnen hebben en waar de gemeente Middelburg geen invloed op heeft. Monitoring van de voortgang en de onderlinge samenwerking vindt jaarlijks plaats.

5.4 Regionale samenwerking Gemeente Middelburg werkt nauw samen met de andere gemeenten in Zeeland. Zo is een gezamenlijk inkoopbeleid voor beschermd wonen, maatschappelijke opvang (waaronder de veilige opvang) en jeugdhulp. Ook de monitoring van gegevens vindt centraal plaats. Regelmatig vindt onderlinge afstemming plaats. Natuurlijk heeft iedere gemeente een ‘couleur locale‘: dat wat specifiek is voor (en specifiek hoort bij) die betreffende gemeente. Het is belangrijk om als gemeente goed te weten hoe de wijken en zelfs straten in elkaar zitten. Zodoende kan gericht ingezet worden op wijkniveau. Daarnaast is het naar de toekomst toe raadzaam om elkaar te helpen. Wanneer verblijfplekken gerealiseerd moeten worden, is het verstandig om slim samen te werken. Het is zinvol om bij elkaar in de keuken te kijken en niet zelf het wiel uit te vinden. Ook wordt al samengewerkt op Walcheren bijvoorbeeld voor taken vanuit de Participatiewet. Die wet regelt toeleiding naar werk en eventueel een uitkering. Iedereen die kan werken maar het op de arbeidsmarkt zonder ondersteuning niet redt, valt onder de Participatiewet. Daarnaast zijn bovengenoemde ontwikkelingen bij 4.2 ‘Weer Thuis op Walcheren’ en ‘Skaeve Huse’ subregionaal opgepakt.

Ten aanzien van wonen en zorg voor ouderen, waarvoor de gemeente Middelburg is aangesloten bij de provinciale organisatie vanuit Zorg in Balans zoals bij 4.1 staat uitgelegd, wordt eveneens gestreefd naar een subregionale, Walcherse aanpak. Het Rijk wil regionaal opgestelde woonzorgvisies zien. Gemeente Middelburg is voornemens om nauw samen te werken met de gemeente Vlissingen en de gemeente Veere. Deze woon-, zorgen welzijnsvisie zal gedeeld worden met de gemeente Vlissingen en gemeente Veere met als doel komende jaren tot een gedragen regionale woonzorgvisie te komen.

24

Hoofdstuk 6 De 8 visiepunten In deze woon-, zorg- en welzijnsvisie zijn meerdere visiepunten aan bod gekomen. Hieronder staan ze samengevat weergegeven. Deze punten zijn logisch opgebouwd, startend bij de inwoners zelf, om wie alles te doen is. Nummer 1. De inwoners

2. De samenleving

3. Mantelzorg 4. Preventie wonen en zorg

5. WMO zorg

6. Wonen

7. De gemeente

Visie De inwoner staat centraal, met eigen regie. Iedereen heeft een thuis. Er is oog voor het welzijn van inwoners. Het gaat niet alleen om lichamelijke en psychische gezondheid, maar ook over wat ons veerkracht geeft. De focus ligt op dat wat belangrijk is voor de inwoner. Onze inwoners functioneren in een netwerk. Samenredzaamheid en de mogelijkheid tot ontmoeting bieden kwaliteit van leven. We zetten in op wijken waar men naar elkaar omkijkt. Iedereen draagt bij naar eigen kunnen. In wijken wonen inwoners bij elkaar met verschillende leeftijden. Inwoners met verschillende hulpvragen helpen elkaar. We koesteren de mantelzorgers. We maken het voor de mantelzorgers makkelijker om te zorgen voor hun naasten. De professionals werken samen met de mantelzorgers. We kijken vooruit en tonen initiatief. Wonen: We stimuleren doorstroom van senioren naar kleinere woningen, die passen bij de wensen van de senioren. Domotica wordt zo veel als mogelijk benut en zo vroeg mogelijk ingebouwd. Zorg: We stimuleren het vragen van hulp voordat problemen groot zijn. We zorgen voor ondersteuners in de wijk die makkelijk aanspreekbaar zijn, die bereikbaar zijn en die vindbaar zijn. Zo mogelijk worden technologische oplossingen benut, waarbij er aandacht blijft voor het menselijke contact. De gemeente zorgt voor voldoende aanbod. De zorg is flexibel en vraaggericht.

De zorg wordt zo mogelijk ingezet vanuit algemene voorzieningen of in groepsvorm. Wanneer het nodig is, wordt er een individuele maatwerkvoorziening geregeld. Zorg is gericht op voorkomen van grotere problemen, zo mogelijk op herstel en bij verblijf zo mogelijk op uitstroom. De gemeente stimuleert dat hulp die bij inwoners thuis komt in alle wijken en straten realiseerbaar is. Er zijn voldoende woningen. De gemeente neemt de verantwoordelijkheid dat de woningen beschikbaar komen en stemt af met alle partners en wijken hoe die eruit zien en met welke voorwaarden rekening moet worden gehouden. Leegstand wordt tegengegaan en wordt zo mogelijk benut voor wonen voor diverse inwoners met verschillende behoeften. De gemeente zet erop in dat bestaande woningen zoveel mogelijk toekomstbestendig en energiezuinig worden gemaakt. Voor nieuwe woningen geldt dat deze sowieso toekomstbestendig moeten zijn. Natuurlijk wordt bij de keuze voor nieuwe woningbouwlocaties goed gekeken naar hoe de nieuwe woningen passen in de fysieke leefomgeving. De gemeente toont lef en denkt innovatief. De gemeente is en blijft financieel gezond. De gemeente voert de wettelijke taken uit. Mogelijkheden ten aanzien van behoud van wonen en voorkomen van dakloosheid worden ingezet. Er wordt creatief gezocht naar oplossingen binnen bestaande wet- en regelgeving en (financiële) regelingen van bestaanszekerheid.

De gemeente zorgt voor efficiënte, betaalbare en realiseerbare vormen van ondersteuning.

25

8. Samenwerking

De gemeente zorgt voor een bereikbaar aanspreekpunt. De gemeente zorgt zo mogelijk voor simpele en snelle procedures, zowel voor inwoners als voor partners. De gemeente werkt samen met andere organisaties die hulp aan de inwoners bieden en de organisaties die woningen bieden. Er wordt aangesloten bij wat er al is. Best practices worden benut. Samen staan we sterk: Gezamenlijk met elkaar vinden we oplossingen voor de moeilijke vragen over wonen, zorg en welzijn. We betrekken de inwoners, mantelzorgers, hun netwerk, de instanties die betrokken zijn vanuit de medische kant, zorg en welzijn en de belangenbehartigers. We zijn duidelijk wat we van elkaar verwachten. Ieder neemt zijn verantwoordelijkheid.

26