23-114 Bijlage 1 - Concept programmabegroting 2024 en meerjarenraming 2025-2027
Tekst van het document
Concept Programmabegroting 2024
Colofon Uitgever: gemeente Middelburg Versie november 2023 Redactie: gemeente Middelburg Eindredactie: gemeente Middelburg Fotografie: gemeente Middelburg Vormgeving: gemeente Middelburg Productie: gemeente Middelburg
Inhoudsopgave 4 Inleiding
148 Begroting 149 Overzicht baten en lasten
12 Programma's 12 Bestuur en Ondersteuning
152 Toelichting financiële positie 154 Balans per 31 december
25 Veiligheid
155 Overzicht reserves en voorzieningen 157 Berekende EMU-saldo
33 Verkeer, vervoer en waterstaat 158 Overige 43 Economie
159 Vervangingsinvesteringen
47 Onderwijs
161 Incidentele baten en lasten
53 Sport, cultuur en recreatie
163 Structurele toevoeging en onttrekking aan de reserves
61 Sociaal Domein
164 Bijlage (Europese) subsidies
69 Wat mag het kosten? 71 Volksgezondheid en milieu 85 Volkshuisvesting, leefomgeving en stedelijke vernieuwing 92 Paragrafen 93 Weerstandsvermogen en Risicobeheersing 103 Lokale lasten 111 Onderhoud kapitaalgoederen 119 Financiering 122 Bedrijfsvoering 129 Verbonden partijen 141 Grondbeleid 146 Wet open overheid 146 Inleiding 146 Beleidsvoornemens
3
Inleiding Voor u ligt het begrotingsvoorstel 2024. Het voorstel bevat ook
gelukt om kosten voor de uitvoering van nieuw beleid, zoals de
een doorkijk naar de financiële positie van de gemeente in de
uitvoering van de nieuwe huisvestingsverordening om verkamering
jaren 2025-2027.
en toeristische verhuur te kunnen reguleren, ook op te nemen. Dat geldt ook voor een extra voorziening voor de restauratie
Het college stelt voorop dat de financiële positie van de
van het oude stadhuis, het op peil brengen van de voorziening
gemeente Middelburg op dit moment solide is. De vooruitzichten
voor onderhoud van onze wegen en het combineren van dit
voor de jaren 2024 en 2025 zijn daarbij ook gunstig. Dit
wegenonderhoud met klimaat- en duurzaamheidsdoelstellingen.
is vooral te danken aan een structureel hogere uitkering
Ook is geld voor Social Return On Investment (SROI) en duurzaam
uit het Gemeentefonds en een hogere inschatting van de
inkopen meegenomen in het voorliggende begrotingsvoorstel.
prijscompensatie door het kabinet. Ook hebben de maatregelen
Tot slot zijn vanzelfsprekend de wensen uit de gemeenteraad
uit het Financieel Herstelplan 2020-2024 ervoor gezorgd dat
die bij amendement bij de Kadernota zijn aangenomen in deze
eerdere tekorten zijn weggewerkt. Daarmee heeft de gemeente
begroting verwerkt.
een duurzaam en reëel begrotingsevenwicht bereikt. Zoals gezegd vraagt de financiële positie van de gemeente De Vereniging Nederlandse Gemeenten (VNG) waarschuwt al
Middelburg voor de langere termijn om behoedzaamheid. U zult
enkele jaren voor het financiële ravijn waar gemeenten in 2026
dan ook zien dat nog niet alle financiële ruimte is bestemd. Op
in dreigen te storten. Vanaf 2026 wordt de uitkering uit het
hoofdlijnen is de reden dat onze gemeente de komende jaren
Gemeentefonds ook voor onze gemeente aanzienlijk gekort.
nog niet geheel wordt gecompenseerd voor de toenemende
Daar staat tegenover dat de gemeente de komende jaren
kosten waarmee we worden geconfronteerd. Denk aan hogere
juist voor een aantal aanzienlijke investeringen zal komen te
salariskosten, hogere prijzen bij aanbestedingen en natuurlijk
staan. Het ontwerp van onze Omgevingsvisie Middelburg 2050 is
hogere energietarieven. Daarbij worden grotere structurele
gepubliceerd. Daarin staan de grote opgaven beschreven in de
uitgaven voorzien en draagt het demissionair worden van het
fysieke leefomgeving waaraan de gemeente de komende jaren
kabinet aan het begin van deze zomer bij aan de onzekerheid van
mee aan de slag moet gaan. Het gaat om een grote verbouwing
de financiële positie van gemeenten in algemene zin. Ook moet
van onze stad. Zo moeten we alle gemeentelijke eigendommen
de behoefte aan nieuwe investeringen, uitbreiding en nieuw beleid
gaan verduurzamen en energiezuiniger maken, moeten we de
worden afgezet tegen de uitvoerbaarheid daarvan, mede gezien
openbare ruimte gaan herinrichten om de gevolgen van het sterk
de recente forse groei van taken en formatie bij onze gemeente.
veranderende klimaat op te vangen en willen we investeren in de
In de uitleg over de financiële positie staan we hier uitgebreider
zogenaamde wijkharten.
bij stil.
Onderdeel van de Omgevingsvisie wordt daarom een
Met de noodzaak van het evenwicht tussen optimisme en
investeringsfonds. De komende jaren gaan we dat fonds met
behoedzaamheid in het achterhoofd, presenteren wij u deze
gemeentelijk geld vullen om zo snel als mogelijk te kunnen starten
begroting vooral met frisse zin om met elkaar ook komend jaar
met het werken aan die grote opgaven.
het lopend en voorgenomen beleid verder vorm te geven en uit te voeren. De aanhoudende asielcrisis en de vestiging van een
Tegelijkertijd is het ons college gelukt, dankzij de ruimere bijdrage
nieuwe locatie van ons asielzoekerscentrum, de ontwikkelingen
uit het Gemeentefonds, nu al invulling kunnen geven aan alle
op het gebied van (jeugd)zorg en arbeidsparticipatie, de grote
wensen die de gemeenteraad in juli naar voren heeft gebracht
landelijke en regionale ambities op het gebied van klimaat en
bij de behandeling van de Kadernota 2024-2027 te honoreren.
energie en het blijvende woningtekort laten ons zien dat onze
Zo hebben wij de aangenomen motie ‘Vluchtelingen aan het
vier gedeelde opgaven - participatie en bewonersinitiatieven,
werk’ en de toezegging over toiletten in het Molenwaterpark
sociaal domein, bouwen en wonen, klimaat en energie - daarbij
financieel kunnen verwerken in deze begroting. Daarnaast is het
onverminderd van belang zijn.
4
Concept Programmabegroting 2024 | Inleiding
Financiële positie
vorige raads- en collegeperiode in gang gezet met vaststelling
Wij hebben uw raad een kadernota 2024 - 2027 (link) aangeboden.
en realisatie van de besluiten uit het Financieel Herstelplan
Deze kadernota is in de raadsvergadering van 6 en 7 juli 2023
2020-2024. Daarnaast laat de algemene uitkering voor de
door uw raad gemandeerd vastgesteld. Daarnaast hebben wij met
jaren tot en met 2025 een sterke groei zien. Dit zorgt voor een
een memo actieve informatie (link) uw raad geinformeerd over de
goede startpositie voor de begroting voor 2023 en volgende
uitkomsten van de meicirculaire, en is een prognose gegeven over
jaren." Dit gegeven heeft ervoor gezorgd dat we het afgelopen
de financiële ruimte voor de komende jaren. De uitkomsten van de
jaar capaciteit en middelen beschikbaar (€ 10 miljoen) hebben
meicirculaire zijn positief toch zien wij een aantal ontwikkeling. Met
gekregen om nieuw ingezet beleid vorm te geven. Nog meer
het opstellen van de (meerjaren)begroting 2024 – 2027 heeft het
inzet van middelen voor nieuwe beleid kent een grens die de
college een aantal denk- en uitwerkingensrichtingen overwogen
ambtelijke organisatie kan uitwerken. We willen prioriteren en
hoe om te gaan met de beschikbare ruimte uit deze meicirculaire.
voortborduren op de lijn die we hebben ingezet.
Onderstaande ontwikkelingen zijn hierin meegewogen: – Vlak voor de zomerreces is het kabinet gevallen. Dit betekent dat het kabinet alleen nog lopende zaken zal afhandelen. Een groot aantal onderwerpen zullen controversieel worden verklaard. Dit brengt ook onzekerheden mee op dossiers waar VNG (lees Gemeenten) en Rijk nog geen overeenstemming
– Invulling van de financiële ruimte vraagt een zorgvuldige integrale uitwerking; – Het vraagt tijd om genoemde (politieke) wensen verder financieel uit te werken; – Er geen signalen zijn dat voor één of meer onderwerpen urgente besluitvorming nodig is.
over hebben bereikt. Veel dossiers, w.o. ontwikkeling van het gemeentefonds na 2025, blijven nu liggen;
Daarom stellen wij voor het overgrote deel van de beschikbare
– Daarnaast zijn verschillende trends in loon- en
ruimte als gevolg van de meicirculaire 2023 te betrekken bij de
kostenontwikkeling nu al zichtbaar. Denk bijvoorbeeld aan
Kadernota 2025 – 2028. Dit doet recht aan een zorgvuldige
de nieuwe cao’s voor zorg en welzijn. Dit heeft een
integrale afweging van de beschikbare middelen.
direct effect op de kosten van de door onze gemeente gesubsidieerde instellingen; – In de begroting 2023 schreven wij "Het financiële beeld is de
Onze voorstellen leiden tot het volgende financieel beeld voor de komende jaren:
afgelopen periode sterk verbeterd. Deze kentering is in de Gebeurtenissen na vaststelling Kadernota 2024 - 2027 (bedragen x € 1.000)
2024
2025
2026
2027
31
67
252
17
5.274
4.422
2.841
3.209
5.305
4.489
3.093
3.226
-84
-84
-84
-84
-220
-193
-193
-252
-3.753
-710
-710
-710
4. Verwerking 5e begrotingswijziging 2023 IJZ
-435
-457
-480
-504
5. Overige mutaties
479
330
247
271
-4.013
-1.114
-1.220
-1.279
Saldo financiële ruimte Kadernota 2024 - 2027 Saldo Meicirculaire 2023 (incl. Uitkomsten hervormingsagenda Jeugd) Uitgangspunt (meerjaren)begroting 2024 - 2027 1. Besluit raad over "Niet verwerkte aanmelding Kadernota 2024 – 2027" 2. (nog) "Niet verwerkte aanmeldingen Kadernota 2024 – 2027" 3. Nog te besluiten voortkomende uit moties/toezeggingen college/overig
Saldo gebeurtenissen na meicirculaire
5
Concept Programmabegroting 2024 | Inleiding
(bedragen x € 1.000)
2024
2025
2026
2027
Saldo begroting
1.292
3.375
1.873
1.947
Lasten
-218.644
-216.154
-213.461
-218.576
Baten
219.936
219.530
215.333
220.523
Saldo
1.292
3.375
1.873
1.947
Verderop in de begroting worden bij de verschillende programma's
Als gemeente stimuleren wij kansengelijkheid onder kinderen o.a.
bovenstaande ontwikkeling en de benodige beschikbare middelen
door voor minima tot 130% van het minimum inkomen voor
inzichtelijk gemaakt. Voor het totaaloverzicht worden ze hieronder
kinderen tot 18 jaar het lidmaatschap bij een sportvereniging,
per onderdeel nader toegelicht.
deelname aan culturele activiteiten en zwemlessen tot en met zwemdiploma B te vergoeden. Na het behalen van
1. Besluit raad over "Niet verwerkte aanmelding Kadernota
de zwemdiploma’s zijn de kinderen voldoende zwemvaardig.
2024 – 2027"
Maar doordat deze kinderen vervolgens om diverse redenen
Bij het aanbieden van de kadernota is als bijlage ook nog
hierna zelden tot nooit meer gaan zwemmen, gaat de
een lijst van "niet verwerkte aanmeldingen' meegezonden. Wij
zwemvaardigheid van deze kinderen weer verloren. Door in het
hebben hierbij aangegeven dat als de uitkomsten van de
basisonderwijs natte gymlessen aan te bieden en in de vakanties
meicirculaire 2024 hier aanleiding voor zouden gegeven, bij
laagdrempelig zwemactiviteiten aan te aanbieden, kunnen we
de begroting u hierover nieuwe voorstellen zouden doen. Op
de zwemvaardigheid van kinderen beter monitoren en is de
basis van de besluitvorming bij de kadernota heeft uw raad met
zwemvaardigheid beter te waarborgen. Met het aannemen van
het vaststellen van een aantal amendement besloten, rekening
amendement 6.a.2 heeft uw raad besloten dit in de concept
houdend met de uitkomsten van de meicirculaire, het college
(meerjaren)begroting 2024 – 2027 te verwerken.
op te dragen onderstaande aanmeldingen te verwerken in de (meerjaren)begroting 2024 - 2027.
Dubbele herplantplicht Op 1 juli 2020 is een amendement aangenomen bij de
Uitbreiding Starterslening
beleidsnotitie Bescherming bomen Middelburg waarin bepaald
Met het aannemen van Amendement 6.a.1. heeft uw raad besloten
is dat voor iedere gekapte boom twee nieuwe bomen worden
extra middelen in de concept (meerjaren)begroting 2024 – 2027
aangeplant en de bomen ook op een andere plaats herplant
beschikbaar te stellen om de voorwaarden van de starterslening
kunnen worden. Er waren volgens het college een aantal
te verruimen. In Middelburg hanteren we daarbij vanaf 1 januari
uitzonderingen op de dubbele herplantplicht zoals bij dunning,
2024, overeenkomstig het besluit, een maximum aankoopbedrag
inboeten en vervanging van bomen. De strekking van genoemde
van 80% van de NHG-grens (met de huidige NHG-grens van
motie van 9 maart jl. is dat ook bij dunning en ziekte iedere
€ 405.000 komt dit neer op € 324.000) voor mensen onder
gerooide boom door twee exemplaren vervangen wordt. Met het
de 35 jaar en met een maximum van € 50.000 per lening. Uw raad
amendement amendement 6.a.3 heeft uw raad dit bekrachtigd.
heeft aangegeven dat de dekking van het extra beschikbare geld van € 11,1 miljoen gevonden kan worden in de beschikbare ruimte
2. (nog) "Niet verwerkte aanmeldingen Kadernota 2024
van jaarschijf 2024. Het betreft hier een financieringsvraagstuk.
– 2027
Het beschikbaar stellen van een dergelijk kapitaal vraagt geen
De overige punten uit de bijlage 'Niet verwerkte aanmeldingen'
eenmalige dekking. Met deze kapitaalverstrekking (financieel
heeft uw raad op sommige onderdelen anders geprioriteerd
vaste activa) neemt alleen onze positie van het schatkistbankieren
danwel heeft uw raad besloten hier (voorlopige) geen middelen
af. Op de gemeentelijke balans verloopt dit neutraal. Met dit besluit
voor vrij te willen maken. Gezien de beschikbare middelen binnen
hangen enkel rente- en exploitatielasten samenhangen die verwekt
de meicirculaire, heeft het college kans gezien om de overige
zijn in deze begroting.
aanmeldingen toch te honoreren. Hieronder worden deze per onderdeel nader toegelicht.
Verbeteren zwemvaardigheid
6
Representatiebudget
Concept Programmabegroting 2024 | Inleiding
Aanschaffen van representatiemateriaal voor bezoeken aan
gebeurtenissen met publieke relevantie, zowel voor inwoners als
organisaties buiten de gemeente c.q. het mogelijk maken dat
voor bezoekers met interesse in cultuurhistorie. Daarnaast draagt
externe bezoeken aan onze gemeente kunnen plaatsvinden.
actieve bespeling van de carillons bij aan het toekomstbestendig maken van het ambacht dat stamt uit de 15e eeuw en de publieke
Het renoveren van de vloeren in de parkeergarage
functie van het cultureel erfgoed. Door deze uitbreiding werkt
de Geere
Middelburg volgens de Normbetrekking Koninklijke Nederlandse
Om een veilige parkeergarage die voldoet aan de gewenste
Klokkenspel Vereniging (KNKV).
onderhoudsconditie te garanderen is renovatie van de vloeren in de parkeergarage Geere noodzakelijk. De vloeren zijn gemaakt
Beheer, onderhoud en herstel Kunst in de openbare ruimte
als onderhoudsvrij. In de beheerplannen is daarom geen budget
Door onze kunstwerken schoon en heel te houden, dragen die bij
opgenomen voor vervanging/renovatie. In de loop van de jaren is
aan de leefbaarheid in de gemeente en blijven ze interessant voor
de toplaag aangetast en moet vervangen worden. Schoonmaak
publiek, zowel inwoners als cultuurgeïnteresseerde bezoekers van
wordt steeds moeilijker en op termijn zal gevolgschade ontstaan.
de gemeente.
Een nieuwe toplaag moet dit voorkomen. Deelname Volwassenfonds Sport & Cultuur Bijdrage aan Zeeland in Stroomversnelling om de economische structuur
Het Volwassenenfonds zorgt ervoor dat het lesgeld en/of
Voor het bevorderen van projecten die de economische
materialen worden betaald voor Volwassenen die leven rond het
structuur van Zeeland versterken is meer geld nodig.
bestaansminimum. Sporten en/of deelnemen aan een culturele
Deze worden beschikbaar gesteld voor het subsidiefonds
activiteit heeft immers een positief effect op mensen en dus is
Zeeland in Stroomversnelling (Provincie Zeeland) waarbij de
het van belang dat iedereen hieraan kan deelnemen. De visie
financiële bijdrage wordt verdubbeld van € 1 naar € 2 per
van het Volwassenenfonds is een inclusieve samenleving waarin
inwoner. Momenteel vinden nog gesprekken plaats over de
iedereen profiteert van de kracht van sport & cultuur. De missie
subsidievoorwaarden. De insteek van het college daarbij is dat de
is het wegnemen van financiële drempels tot sport en cultuur
voorwaarden in lijn worden gebracht met de grote opgaven zoals
bij volwassenen.
wij die ook hebben beschreven in onze ontwerp Omgevingsvisie Middelburg 2050. Wanneer de provincie en de andere gemeenten
Jaarlijks helpen we als gemeente Middelburg middels deelname
hiermee instemmen, is het college voornemens om deze
aan het Jeugdfonds Sport en Cultuur al meer dan 10 jaar meer
verhoging door te voeren. Daarom is hier reeds rekening mee
dan 500 kinderen tot 18 jaar die binnen 130% van het Sociaal
gehouden in deze begroting. Wanneer het niet lukt om hierover
Minimum Inkomen vallen aan een lidmaatschap bij een sportclub
overeenstemming te bereiken, dan komt het college op een later
of een culturele aanbieder. Het doel is om deze doelgroep uit
moment naar uw raad terug.
te breiden voor 18 jaar en ouder waardoor iedereen uit deze doelgroep in de gelegenheid is om deel te nemen aan sport en
Vervanging veldverlichting door led
cultuur. Door deel te nemen aan het Volwassenfonds sluiten we
Het is belangrijk sportvoorzieningen van voldoende kwaliteit
aan bij onze lange termijn doelstellingen zoals het stimuleren
en omvang realiseren en het in stand houden hiervan. De
van een gezonde samenleving, zowel mentaal als fysiek en het
voorzieningen worden afgestemd op de maatschappelijke
voorkomen van verdere stijgingen in ziekte en zorgkosten. In
ontwikkelingen en veranderingen binnen verenigingen.
Zeeland zijn inmiddels al 6 Zeeuwse gemeenten aangesloten die
Ledverlichting verbruikt minder stroom en draagt daardoor bij aan
in 2022 goed waren voor 73 toegekende aanvragen bij Zeeuwse
milieudoelstellingen. Daarnaast zorgt een lager stroomverbruik
sport en cultuur aanbieders.
voor lagere lasten voor de verenigingen. 3. Nog te besluiten voortkomende uit moties/toezeggingen Uitbreiding contract stadsbeiaardier
college/overig
Het geregeld bespelen van een carillon is sfeerbepalend in
Tot slot zijn tijdens de raadsvergadering over de kadernota niet
de publieke ruimte. De muziek kan verbindend werken bij
alle amendementen en moties aangenomen. Uw raad heeft hierbij
7
Concept Programmabegroting 2024 | Inleiding
rekening gehouden dat wij met voorstellen zou komen hoe deze
Vanaf 2024 worden aanvragen voor jaarlijkse subsidie behandeld
in de begroting konden worden verwerkt. Daarnaast zijn bij het
op basis van de nadere regels kunst en cultuur gemeente
opmaken van de begroting nog een aantal punten naar boven
Middelburg 2023-2026. Het college kan zich op basis hiervan
gekomen waarbij de noodzaak aanwezig is deze in de begroting
bij de beoordeling van het criterium ‘artistiek-inhoudelijke kwaliteit’
te verwerken. Hieronder wordt een korte toelichting gegeven op
laten adviseren door een onafhankelijke door het college
deze punten.
ingestelde commissie. Deze nieuw op te richten adviescommissie verstrekt over de aanvragen voor jaarlijkse subsidie artistiek-
Vluchtelingen aan het werk
inhoudelijk advies op basis waarvan het college een besluit
De raad heeft een motie (6.m.11) aangenomen. Hier wordt
kan nemen.
het college verzocht met een plan te komen om menskracht vrij te maken om Asielzoekers, Statushouders en Oekraïense
Formatie uitvoering taken nieuwe huisvestingsverordening
ontheemden te begeleiden naar werk. Vooruitlopend hierop
In het raadsvoorstel Huisvestingsverordening gemeente
wordt voorgesteld de kosten voor de formatie (1 fte) in de
Middelburg 2023 is als besluit opgenomen dat voor de
(meerjaren)begroting te verwerken.
uitvoering van handhavingstaken extra capaciteit ten behoeve van afdeling vergunningverlening en handhaving (1fte) nodig is. De
Openbare toiletten Molenwaterpark
kosten hiervan zijn in de concept (meerjaren)begroting 2024 –
Het college heeft de toezegging gedaan middelen vrij te maken
2027 verwerkt.
waarbij openbare toiletten Molenwaterpark worden gerealiseerd. In de kadernota 2020 – 2023 is voor een vergelijkbare
Wegenonderhoud
voorziening op het Zusterplein geld opgenomen. Op deze plek
In het raadsvoorstel wegenonderhoud is opgenomen dat we het
is een dergelijke voorziening niet meer noodzakelijk. Hiervoor
wegbeheer uit willen voeren conform de uitgangspunten van
was € 17.000 als jaarlijkse kapitaallasten opgenomen. Voor
scenario 2 (Basis C+) als bedoeld in de notitie Wegenbeheerplan
een nieuwe voorziening op het Molenwaterpark een extra
2024 – 2033 en het oppervlak met achterstallig onderhoud (D)
vervangingsinvestering opgenomen van € 175.000. Als gevolg
binnen 10 - 12 jaar terug te brengen tot 6% van het areaal. Om
van prijsstijgingen en noodzakelijk onderhoudskosten is nog
het achterstallig onderhoud weg te werken van 18% naar 10% is
een extra structureel bedrag van € 24.000 in de concept
€ 3,1 miljoen benodigd. Dit bedrag kan worden gehaald uit de
(meerjaren)begroting 2024 - 2027 gereserveerd. De totale
reserve wegen. Voor het verder terugbrengen van het achterstallig
jaarlijkse lasten (onderhoud en kapitaallasten) worden geraamd op
onderhoud naar 6% zijn op dit moment onvoldoende middelen
€ 41.000.
beschikbaar. Hiervoor is € 1,7 miljoen benodigd.
Restauratie stadhuis (extra - o.b.v. gevormde voorziening
De structurele meerkosten in relatie tot klimaat en duurzaamheid
Stadhuis bij jaarrekening
zijn in varianten aan de raad voorgelegd. De Raad wordt
Voor de renovatie van het stadhuis is een kostenraming gemaakt.
voorgesteld: “Het onderhoud aan de verhardingen te combineren
Op basis de ‘need to haves’ is bij de jaarrekening 2022 is
met het realiseren van de klimaat-duurzaamheidsdoelstellingen,
een voorziening gevormd. Deze is bedoeld voor de noodzakelijk
SROI en duurzaam inkopen. En voor de benodigde financiële
kosten. Naast deze noodzakelijke kosten zijn ook kosten voorzien
middelen een keuze te maken uit één van de drie genoemde
voor zogenaamde ‘nice to haves’. Deze investeringskosten
pakketten.” De raad heeft op 21 september 2023 besloten de
worden bij de renovatie wel meteen meegenomen. Hiervoor is
variant Groen aan te houden, dit vraagt extra middelen van
nog geen dekking beschikbaar. Op basis van de verwachte kosten
€ 500.000. De kosten voor het realiseren van de klimaat- en
wordt voorgesteld deze in de (meerjaren)begroting te verwerken.
duurzaamheidsdoelstellingen worden in de (meerjaren)begroting
Voor de definitieve toekenning van het krediet zal de raad nog een
2024 – 2027 toegevoegd aan het wegenbudget.
definitief raadsvoorstel voorgelegd krijgen. 4. Verwerking 5e begrotingswijziging 2023 IJZ Vrijwilligersvergoeding adviescommissie cultuursubsidies
In het raadsvoorstel 5de begrotingswijziging 2023 van de GR GGD Zeeland is aangegeven dat de kosten van Jeugdzorg voor 2024
8
Concept Programmabegroting 2024 | Inleiding
en verder stijgen. Met name de kosten voor de gecontracteerde
van de definitief vastgesteld CAO voor Gemeenteambtenaren.
jeugdhulp wordt hoger. Er wordt gerekend met een voorlopige
Voor de begroting is een nieuwe salarisbegroting opgesteld.
OVA-index voor personele lasten. De definitief vastgesteld index
Deze specifiekere salarisbegroting geeft een iets positiever
was aanzienlijk hoger. Dit verschil wordt contractueel verrekend
beeld (0,9%) dan waar bij de Kadernota mee is gerekend.
in de prijzen vanaf 1 januari 2024. Deze ontwikkeling van de
Daarnaast zijn conform het raadsvoorstel de structurele effecten
jeugdhulpkosten is in de begroting verwerkt.
uit Bestuurlijke tussenrapportage in de (meerjaren)begroting 2024 - 2027 verwerkt.
5. Overige mutaties Met het vaststellen van de Kadernota wordt de
Namens het college van burgemeester en wethouders,
meerjarenbegroting opgesteld. De hoogte van het genoemde voordeel, in bovenstaande tabel, wordt hier met name veroorzaakt
Rutger Schonis,
doordat bij de kadernota een inschatting is gemaakt wat het effect
wethouder Financiën Gemeente Middelburg
9
Concept Programmabegroting 2024 | Inleiding
Leeswijzer Begroting In deze begroting zijn de beleidskeuzes vertaald in concrete prestaties in 2024 en verder per programma. Om deze prestaties te kunnen leveren, stelt de gemeenteraad budget ter beschikking. De programmabegroting geeft daarmee antwoord op de vragen: – Wat wil de gemeente bereiken? – Wat gaat de gemeente daarvoor doen? – Wat mag dat kosten? Speerpunten In de programma's wordt onder het hoofdstuk ‘wat gaan we daarvoor doen’ ingegaan op een aantal specifieke onderwerpern, waaronder de zogenaamde speerpunten. Speerpunten zijn door de raad gekozen activiteiten, waaraan extra aandacht besteed wordt. Er is overigens een grote diversiteit aan type speerpunten en daarom zijn de speerpunten niet direct financieel vertaald in de begroting. Strategische projecten Onder de projecten die in deze begroting benoemd worden bevinden zich ook een aantal strategische projecten. Dit zijn projecten die de volgende drie kenmerken hebben: – Het project heeft een hoge politieke importantie; – Het project kent een hoog (politiek en/of financieel) risicoprofiel en vraagt om meer dan normale aandacht vanuit de politiek en vanuit control perspectief; – Het project wordt via de vastgestelde projectstructuur (met politiek en ambtelijk opdrachtgeverschap) duidelijk herkenbaar aangestuurd. De strategische projecten staan in de programma’s vermeld waar ze thematisch toe behoren.
Op dit moment is sprake van drie strategische projecten: de Omgevingswet, Klimaat en Energie en de gebiedsontsluiting Veerse Meer Zuid.
10
Concept Programmabegroting 2024 | Inleiding
Indeling begroting
– Overzicht van de incidentele baten en lasten per programma – Overzicht van de structurele toevoegingen en onttrekkingen aan reserves
De programmabegroting bestaat uit een beleidsbegroting
– Overzicht (Europese) subsidies.
bestaande uit programma's en paragrafen en een financiële begroting met een aantal bijlagen. Programma's De begroting is onderverdeeld in negen programma’s. Per programma wordt weergegeven: – Een inleidende tekst: waar draait het om in het programma; – Een beleidskader: vastgestelde gemeentelijke beleidsnota's; – Wat willen we bereiken? Het beoogde maatschappelijke effect: wat de gemeente nastreeft; – De doelstellingen van het programma: welke doelen kiest de gemeente om het effect te realiseren; – Wat gaan we daarvoor doen? De doelstellingen worden uitgewerkt in de activiteiten die het komend jaar ingezet worden, nieuw zijn of politiek relevant; – Invulling van financiële ruimte kadernota 2024 - 2027: Deze tabel bestaat uit de volgende onderdelen; – Invulling van financiële ruimte (meerjaren)begroting 2023 2026, dit zijn mutaties die effect hebben op 2024 of verder; – Invulling van financiële ruimte kadernota 2024 - 2027; – Invulling van financiële ruimte na vaststelling kadernota 2024 - 2027. – Beleidsindicatoren, deze zijn wettelijk verplicht en maken de begroting inzichtelijker door een aantal indicatoren in de tijd te volgen en de gemeente te spiegelen aan landelijke ontwikkelingen op deze onderdelen; – Wat mag het kosten? De baten en lasten van het programma. Paragrafen In de paragrafen wordt een nadere toelichting gegeven op zeven specifieke onderwerpen.
Financiële begroting De financiële begroting bestaat uit: – het overzicht van baten en lasten met een toelichting; – de uiteenzetting van de financiële positie met een toelichting. Overig Ten slotte zijn drie bijlagen opgenomen in de begroting: – Overzicht van de vervangingsinvesteringen met daarin opgenomen de door de gemeenteraad goed te keuren kredietaanvragen voor vervangingsinvesteringen
11
Programma's Bestuur en Ondersteuning
samenwerkingsvormen binnen wijken en dorpen en bij alle onderwerpen van de toekomstige Omgevingswet. Raad en college kijken kritisch naar onze bestuurscultuur. Ontwikkelingen
De gemeente stelt de burger centraal. Dit doen we door
in regio, rijk en provincie vragen om steeds nieuwe vormen
steeds onze dienstverlening te controleren en te verbeteren. We
van samenwerking. Samenwerking moet de kwaliteit en
betrekken inwoners bij plannen en besluiten en geven ruimte
efficiëntie van het gemeentebestuur ten goede komen en
voor initiatieven (participatie). Ook zoeken we samenwerking met
daarmee de dienstverlening aan onze inwoners verbeteren. Onze
andere overheden en partijen in de regio.
dienstverlening past zich aan deze en andere ontwikkelingen, waarvan digitalisering een heel belangrijke is, steeds aan.
Dit vraagt om blijvende investering, want de wereld om ons heen verandert. Participatie vindt plaats bij allerlei projecten,
12
Concept Programmabegroting 2024 | Programma's
Beleidskader Vastgestelde gemeentelijke beleidsnota's:
van het voortijdig informeren over het collegestandpunt met betrekking tot aangeleverde moties en amendementen.
– Kwaliteitsatlas 2030
Wijkgericht werken en participatie
– Communicatiebeleidsplan 2019
Binnen de gemeente Middelburg onderscheiden we elf wijken
– Visie op dienstverlening 2024-2030
en dorpen, ieder met een eigen identiteit. De meeste wijken en
– ‘Participeren: Doen en leren!’ 2017
dorpen hebben een eigen wijkteam, dat gekoppeld is aan een
– Participatie- en inspraakverordening 2021
wijkwethouder en een wijkmanager die werkt bij de gemeente. Bij
– Notitie verbonden partijen 2016
actuele ontwikkelingen betrekken we de wijkteams actief. Speelt er iets in een wijk, dan meldt het wijkteam dit gemakkelijk bij de
Wat willen we bereiken?
wijkmanager of wijkwethouder en vice versa.
Maatschappelijk effect
In Middelburg leggen we de lat hoog op het gebied van participatie.
Het vergroten van de betrokkenheid bij de gemeente en het
We vinden het belangrijk dat inwoners op tijd worden betrokken
vertrouwen in het bestuur.
bij onze plannen. Daarbij gaan wij ook op zoek naar het 'stille midden', inwoners die ook iets vinden, maar minder snel van
Doelstellingen
zich laten horen. Daarnaast vinden wij het belangrijk dat (groepen
1. Het verrijken van plannen door inwoners en andere
van) inwoners ruimte - en soms zelfs hulp - krijgen bij eigen
betrokkenen in een vroeg stadium te informeren en te
initiatieven om hun leefomgeving mooier te maken. Een belangrijk
betrekken: burgerparticipatie.
gegeven is dat deze kanteling niet alleen vanuit de overheid wordt
2. Ruimte geven aan en stimuleren van initiatieven in
gestuurd. Ook vanuit de samenleving komt deze op gang. Steeds
de samenleving die een bijdrage leveren aan onze
vaker kloppen inwoners aan bij de overheid met een initiatief.
maatschappelijke opgaven: overheidsparticipatie.
Daarbij wordt van de gemeente gevraagd om actief mee te
3. Betrokkenheid van bewoners bij hun leefomgeving, gemeentelijke besluitvorming en maatschappelijke opgaven. 4. Een sterke sociale basis en gemeenschapszin in buurten / wijken en dorpen. 5. Het verbeteren van de dienstverlening aan burgers, bedrijven
denken naar mogelijkheden om hun initiatief te realiseren. Wellicht zelfs buiten de gebaande paden. Denk daarbij aan financiële middelen, ruimtelijke en wettelijke kaders. Dit vraagt om een overheidsorganisatie die daarop inspeelt en maatschappelijke initiatieven stimuleert en faciliteert.
en instellingen, gemeten aan de tevredenheid van de gebruiker. 6. Het vergroten van het vertrouwen bij de burgers in de
Wijkgericht werken
gemeente. Burgers moeten erop kunnen vertrouwen dat de
Het wijkgericht werken staat breed in de belangstelling. De wijk
gemeente efficiënt en effectief omgaat met de financiën en dat
of buurt wordt in het hele land herondekt als schaal om opgaven
de middelen op een rechtmatige manier worden ingezet.
in samenhang op te pakken. In Middelburg zien we dit terug in de
7. Samenwerken ten behoeve van lokale en regionale uitdagingen
versterking van de sociale basis als essentieel onderdeel van de
en bijdragen aan de Zeeuwse opgaven.
transformatie van het sociaal domein (wijknetwerken).
Wat gaan we daarvoor doen?
Deze tendens vraagt om een doorontwikkeling van wijkgericht
Bestuurscultuur
kansen en opgaven in een gebied samen met organisaties en
werken in Middelburg: integraal samenwerken met het doel de
College en raad zijn samen een nieuwe weg ingeslagen op
bewoners op te pakken. Investeren in een integrale wijkaanpak
het gebied van bestuurscultuur. Luisteren naar anderen, samen
geeft bewoners meer kracht voor het omzien naar elkaar en
zoeken en in keuzes duidelijk maken waarom we doen wat we
met elkaar bouwen aan een plezierige woonomgeving. Daarnaast
doen. Dit is ook komend jaar onze inzet in het contact met
kunnen we burgerkracht benutten om onze maatschappelijke
inwoners en met elkaar. Wij gaan ook door met de werkwijze
opgaven samen te realiseren.
13
Concept Programmabegroting 2024 | Programma's
Opstellen wijk- en dorpsvisies
de kaders is dat het een integrale visie moet zijn, met een
Begin 2024 stelt de gemeenteraad de Omgevingsvisie vast. In
sterke verbinding tussen het fysieke en het sociale domein. De
navolging daarvan starten we met het opstellen van een dorpsvisie
Omgevingsvisie is leidend en de dorpsvisie wordt straks als bijlage
voor Nieuw- en Sint Joosland. In deze integrale ‘proeftuin’ gaan we
aan de Omgevingsvisie toegevoegd. Hiermee krijgt de visie ook
samen met onze inwoners aan de slag met het participatieproces.
status. Dit is de eerste visie op wijk-/dorpsniveau die we op
De gemeente en inwoners denken na over de kaders en kiezen
deze manier oppakken. We zien dit proces als opmaat naar de
samen een onafhankelijk gespreksleider. De gemeente voert
wijkdemocratie van de toekomst. Een voorstel hierover kan de
wel de regie op het proces. Belangrijk aandachtspunt is dat
gemeenteraad in het eerste kwartaal van 2024 tegemoet zien.
de gemeenteraad wordt meegenomen in het proces en aan de voorkant kaders stelt (inhoud, proces, participatie). Eén van
Wijknetwerken
Het zijn plaatsen voor lief en leed en voor het bieden van
Onze dorpen en wijken zijn gebundeld in zes wijknetwerken. Elk
perspectief. Voorbeelden van activiteiten ten behoeve van de
netwerk bestaat uit een clustering van wijken of dorpskernen,
leefbaarheid zijn Nederlandse les in de wijk, het voorkomen
te weten:
van schulden, de aanpak van schaarste en het stimuleren en
Een wijknetwerk is een samenwerking tussen gemeente,
Investeren in ontmoeten en samen doen geeft bewoners meer
partners en inwoners in de wijk. De wijknetwerken worden
kracht voor het omzien naar elkaar en met elkaar bouwen aan een
breed samengesteld met professionele partners zoals huisarts/
plezierige woonomgeving.
faciliteren van nieuwe vormen van wonen en wooninitiatieven.
POH, wijkverpleging, wijkpolitie, scholen, consultatiebureau, kinderopvang, woningcorporaties, geloofsgemeenschappen,
Kruisbestuiving leefbaarheid met woonbeleid en
welzijn en (school)maatschappelijk werk. Daarnaast zitten in
sociaal beleid
het netwerk betrokken inwoners, wijkteams en partijen (bijv.
Leefbaarheid hangt onder andere samen met de woningvoorraad
een ondernemersvereniging) die de wijk goed kennen. De
in een buurt of wijk. Door concentraties van kwetsbare inwoners
samenstelling van het wijknetwerk vraagt maatwerk. Deze is niet
staat de leefbaarheid onder druk. Waar mogelijk brengen we
in iedere wijk hetzelfde. In een wijknetwerk is er mogelijkheid
meer diversiteit aan in de woningvoorraad, bijvoorbeeld bij
verdieping te hanteren op wijk- of dorpsniveau.
sloop/nieuwbouwprojecten. In de prestatieafspraken met de
Leefbaar, veilig en met perspectief
de woonruimteverdeling en het wijkbeheer kunnen leveren aan
Rode draad in die integrale wijkaanpak is vroegsignalering en
de leefbaarheid.
woningcorporaties wordt aandacht besteed aan de bijdrage die
preventie: de problemen vóór zijn. Wij zullen daarvoor enerzijds samen met inwoners investeren in de woonbaarheid, leefbaarheid
In de leefbaarometer (zie programma Volkshuisvesting) scoort
en veiligheid in de wijk. Bewoners kunnen elkaar anderzijds ook
Middelburg als gemeente gelukkig goed. De scores zijn op
heel goed onderling steunen. Wij willen hen de mogelijkheid
vijf elementen gebaseerd: woningen, bewoners, voorzieningen,
bieden om die steunstructuur te vormen en vast te houden.
veiligheid en fysieke omgeving. Op wijkniveau zijn er grote
Voorzieningen waar men elkaar kan treffen en organisaties die
verschillen. De inspanningen ten behoeve van de leefbaarheid
adequate ondersteuning kunnen bieden zijn daarbij noodzakelijk.
in wijken zien we in het sociaal domein ook terug (zie
14
Concept Programmabegroting 2024 | Programma's
programma Sociaal Domein). Binnen het sociaal beleid wordt een
van de gedeelde opgaven waarvoor college en raad zich
sociaal team ingericht, ter bevordering van de bereikbaarheid
zien gesteld. Steeds komt naar voren dat ten behoeve van
en de toegankelijkheid van zorg en ondersteuning en met
verwachtingen de kaders van een nieuw traject van tevoren goed
laagdrempelige informatie en advies voor inwoners.
moeten worden vastgelegd. Momenteel experimenteren we al met een burgerraadpleging over onze woningbouwopgave. Na
Middelburg ontmoet
de evaluatie van dit proces wordt begin 2024 een voorstel
In 2023 is het online community platform van Mijnbuurtje
voor de verdere inzet van inwonerberaden in de gemeente
uitgerold onder de naam Middelburg Ontmoet. Dit platform is een
Middelburg opgesteld. Hiermee geven we uitwerking aan de motie
verzamelplek om nieuwe verbindingen te leggen met en tussen
Burgerberaad van december 2022.
inwoners, professionals en de gemeente. Een aanpak waarmee zichtbaar is wat er aanwezig is en wat in de wijk gebeurt. Als
Participeren: doen en leren!
mensen elkaar weten te vinden en weten welke mogelijkheden er
De afgelopen jaren hebben we flink wat geparticipeerd. De ene
zijn gaan ze samen dingen ondernemen. Zo ontstaan er sterke
keer succesvoller dan de andere keer. Hier hebben we samen veel
gemeenschappen, waarin inwoners verantwoordelijkheid nemen
- en versneld - van geleerd. Eén van de belangrijkste leerlessen
voor elkaar en voor hun omgeving. Het modulaire platform biedt
is dat we vóór de start van een participatietraject duidelijkheid
alle informatie op één plek. Met één ingang en werkwijze vinden
moeten hebben over de kaders waarbinnen we het samenspel
inwoners en organisaties elkaar en alles in hun buurt of community.
spelen. In onze nieuwe participatie- en inspraakverordening (2021)
Middelburg Ontmoet onderscheidt zich van andere platforms door
hebben we deze afspraak en andere afspraken vastgelegd.
de inzet van de ‘buurtverbinders’ aanpak. De buurtverbinders gaan fysiek in de wijk op zoek naar de kracht en capaciteiten van
Door aan de voorkant helderheid te scheppen, managen we
mensen in de lokale gemeenschap. Ze laten zien wat er in de buurt
verwachtingen bij onze inwoners en andere belanghebbenden.
gebeurt, welke nieuwe initiatieven er zijn en welke kansen zich
Bij complexe projecten, waar tegengestelde belangen zijn, is
voordoen. Zij werken aan sterke gemeenschappen en informele
het bevoegd gezag aan de voorkant duidelijk over de kaders
netwerken. De buurtverbinders beheren ook het online platform
van participatie. De nieuwe gemeenteraad is in 2022 getraind
waarmee mensen, bedrijven en organisaties elkaar makkelijk
door Berenschot (“Van het laatste naar het eerste woord!”). Bij
vinden. Zij stimuleren mensen om mee te doen en zijn actief
grotere en complexere projecten werken we met startgesprekken,
in de buurt aanwezig. Met de ‘buurtverbinders’ aanpak ontstaat er
waarin we voor de start van een participatieproces duidelijkheid
een combinatie van een online en een offline community.
scheppen over de kaders. Dat participatie heeft plaats gevonden betekent niet dat niets meer kan noch dat er geen tegenstanders
In 2024 werken we verder aan de uitrol van Middelburg Ontmoet.
meer zijn. Het motto is: Wie wil, kan meedenken. We
Dat betekent interne en externe stakeholders enthousiasmeren
zetten verschillende participatiemethoden in. Inbreng wegen we
om gebruik te maken van het platform.
zorgvuldig af en gemaakte keuzes leggen we goed uit. Vaak helpt dat mee om het uiteindelijke besluit toch te accepteren.
Participatie - Gedeelde opgave Participatie vindt plaats bij allerlei projecten,
Daarnaast staat nog altijd de officiële inspraakprocedure open
samenwerkingsvormen binnen wijken en dorpen en bij
voor degenen die het daar niet mee eens zijn. Om deze afspraken
alle onderwerpen van de toekomstige Omgevingswet.
goed te borgen bij ambtenaren die ermee te maken krijgen,
Burgerparticipatie wordt in beginsel toegepast wanneer het
heeft een grote groep medewerkers daarin training gekregen.
te verwachten is dat belanghebbenden in hun belangen
Ook in 2024 zijn nog trainingen voorzien. De clusters wijkgericht
geraakt kunnen worden naar aanleiding van beleid, plannen,
werken en communicatie hebben verdiepende sessies gevolgd
projecten of programma’s. Dit is vastgelegd in onze participatie-
en dienen als vraagbaak voor de organisatie. In het laatste
en inspraakverordening.
kwartaal van 2023 is een handreiking participatie opgeleverd met een bijhorende toolkit participatie. Begin 2024 wordt ook
Het grote belang van participatie wordt breed in de gemeenteraad
een handreiking participatie voor initiatiefnemers opgeleverd. We
gedeeld. Goede vormen van participatie zijn dan ook onderdeel
voldoen dan ook aan de eis die de nieuwe Omgevingswet stelt.
15
Concept Programmabegroting 2024 | Programma's
Dorps- en wijkdemocratie van de toekomst
heeft een plek gekregen binnen Middelburg Ontmoet. Deze tool
De laatste jaren zien we dat wijkteams door de hoge leeftijd van de
blijft een belangrijk instrument in onze participatieaanpak.
leden kwetsbaarder worden of zelfs stoppen. Ook zien we dat het voor sommige wijkteams lastig is om de ‘achterbanraadpleging’
Het betrekken van inwoners draagt bij aan het creëren van
te organiseren. De wijkteams zijn en blijven een belangrijk
betrokken inwoners. Op die manier bouwen we aan het
aanspreekpunt, maar niet het enige aanspreekpunt. We gaan
versterken van de sociale basis in onze wijken en dorpen. De
op zoek naar andere, aanvullende manieren van onze dorps- en
komende decennia staan we voor grote opgaven. Denk aan de
wijkdemocratie, onder meer met pilots. In de participatie- en
energietransitie, klimaatadaptatie, biodiversiteit en de opgaven
inspraakverordening is dit hoofdstuk nog open.
op het gebied van wonen en samenleven. Opgaven die we niet alleen kunnen oplossen. Door samen met inwoners en andere
In 2024 geven we hier samen invulling aan. We onderzoeken
belanghebbenden na te denken over kansrijke oplossingen,
in hoeverre inwoners meer zeggenschap, bevoegdheden en
worden het gedragen oplossingen. Samen denken, samen
budgetten wensen en hoe we dat samen vorm kunnen geven op
beslissen om uiteindelijk samen te doen. De wijkmanagers weten
een manier die Middelburg past. Wat voor de ene wijk werkt, werkt
wat er speelt in de wijken en verbinden kansrijke initiatieven aan
niet vanzelfsprekend voor de andere wijk. Dat is én blijft maatwerk.
de betreffende (beleids)medewerkers. Wijkgericht werken is ook
De ene wijk is draagkrachtiger dan de andere. Dat verliezen we
het loket waar maatschappelijke initiatieven binnen komen. Indien
niet uit het oog. Jongerenparticipatie krijgt een prominentere plek.
nodig jagen de wijkmanagers deze initiatieven intern aan en voeren
Veel zaken we nu over beslissen, zijn van invloed op hun toekomst.
zij in beginsel de regie op dit proces. We zetten in op meer communicatie over onze opgaven en communiceren actief over
In 2023 hebben we een inwonerberaad over onze
lopende projecten en successen. In 2024 komen we met een
woningbouwopgave georganiseerd. Hiervoor hebben we het
voorstel voor een participatiefonds, al dan niet gekoppeld aan
budget ‘pilot participatie’ dat de gemeenteraad in 2023 structureel
onze wijkbudgetten.
beschikbaar heeft gesteld, aangewend. De online participatietool Prestatie Trainingen democratisch vakmanschap (ambtenaren + bestuur) Doorontwikkeling doemee.middelburgers.nl Uitrol Mijnbuurtje Pilots wijkanalyse, wijkaanpak, wijkvisie Onderzoek dorps- en wijkdemocratie van de toekomst Loket maatschappelijke initiatieven Kansen en mogelijkheden voor participatiefonds Handreiking participatie voor initiatiefnemers
Omgevingswet en Omgevingsvisie Middelburg 2050
onze organisatie. Ondanks een goede voorbereiding, houden wij
De Omgevingswet zal ingaan op 1 januari 2024. Middelburg zal op
rekening met het oplossen van opstartproblemen in de beginfase.
1 januari 2024 klaar zijn met de voorbereidingen als de wet wordt ingevoerd. Zo is de nieuwe legesverordening vastgesteld en de
De Omgevingsvisie Middelburg 2050 wordt naar verwachting
softwareprogramma’s zijn geïmplementeerd. De oorspronkelijke
in januari 2024 door de gemeenteraad vastgesteld. De
bestemmingsplannen zijn per 1 januari 2024 het omgevingsplan.
Omgevingsvisie vervangt de huidige Kwaliteitsatlas Middelburg
Tot 2032 wordt gewerkt aan de omzetting van bestaande
2030 en vormt straks de maatlat waarlangs alle ontwikkelingen
regelgeving in de taal en de geest van het Omgevingsplan.
in de fysieke leefomgeving in de gemeente Middelburg worden
Het wordt een andere manier van werken. Zo krijgt de raad
gelegd. Onderdeel van de Omgevingsvisie Middelburg 2050 is
adviesrecht bij afwijkingen van het Omgevingsplan.De overgang
een uitvoeringsagenda. Hierin wordt opgenomen welke thema’s
naar de Omgevingswet is een omvangrijke operatie en nieuw voor
16
Concept Programmabegroting 2024 | Programma's
en gebieden (dorpen en/of wijken) nader worden uitgewerkt en
bezoekers van een balie worden gevraagd het baliecontact te
wanneer die uitwerking gaat plaatsvinden.
beoordelen. Dit geeft directe feedback op onze dienstverlening aan de balies.
In 2024 verwachten wij met name werk aan de omschakeling naar de nieuwe aanvragen en het toepassen van de nieuwe wet. De
Website
Omgevingswet stimuleert de overheid om tijdig extra aandacht
Net als bij de balies meten we ook in 2024 doorlopend
aan participatie te besteden bij vraagstukken over de fysieke
de klanttevredenheid van de bezoekers van onze website.
leefomgeving. Bij inwoners en initiatiefnemers zal dit in het begin
De bezoekers van de pagina’s over producten (informatie of
vragen oproepen, die Middelburg servicegericht zal behandelen.
aanvragen) hebben de mogelijkheid om feedback te geven op de inhoud van de pagina. Met deze wijze van meten krijgen we
Dienstverlening
informatie over de ervaring van de bezoekers. Indien een bezoeker
In 2024 starten we met het uitvoeringsprogramma van de nieuwe
dit wenst kan hij/zij contactgegevens achterlaten.
Visie op dienstverlening. Het afgelopen jaar heeft in het teken gestaan van het participatief evalueren van de vorige visie. De
Telefonie
uitkomsten daarvan hebben gediend als input voor de nieuwe visie,
In 2024 gaan we weer beginnen met het meten van
inclusief een bijhorend uitvoeringsprogramma.
klanttevredenheid op het kanaal telefonie. De overgang van bellen met Skype naar M365 maakt dit mogelijk. Dit moet feedback op
Meten waardering dienstverlening
onze telefonische dienstverlening opleveren.
Balie In 2024 blijven we doorlopend de klanttevredenheid van onze burgers aan de balie meten. In de centrale hal staat een zuil waar Prestatie Waardering dienstverlening aan de balie en telefoon is goed Informatie op website is vindbaar, duidelijk en geeft antwoord op de vragen van burgers
Samenwerken
bilaterale overleg maar ook het gezamenlijke overleg in OZO
De samenwerking met Zeeuwse gemeenten en de Provincie
en Z4 verband wordt hiervoor benut. Samen vaardigen we ook
Zeeland en Waterschap Scheldestromen zetten we in 2024
bestuurders af in regionale en landelijke besturen. Middelburg wil
voort. Niet alleen door bepaalde taken, zoals personeelszaken
hierbij een voorbeeldrol spelen: wij zijn voorstander van krachten
belastingen en archeologie gezamenlijk uit te voeren maar ook
bundelen, dragen dat uit en nemen initiatief. We kijken ook over
door strategische dossiers samen op te pakken. Het periodieke
de grens en bezien op welke terreinen samenwerking op bepaalde
17
Concept Programmabegroting 2024 | Programma's
gebieden met Vlaamse gemeenten opportuun is. Dit mede in
en het bedrijfsleven wordt voortgegaan op de ingeslagen weg
relatie tot verwerving van Europese subsidies. In 2024 gaan we
om door middel van onderzoek nieuwe ontwikkelingen mogelijk te
aan de slag met het opstellen van een Agenda samenwerking.
maken. Van de aanwezigheid van het JRCZ en de start van het Delta Climate Center wordt in dit kader veel verwacht.
Regiovisie In 2024 wordt nadere uitvoering gegeven aan de inmiddels
OZO en de VZG
vastgestelde Regiovisie Walcheren Schouwen-Duiveland. Deze
Periodiek vindt afstemming tussen de Zeeuwse overheden plaats
visie beoogt samenwerking ten behoeve van behoud en
in het Overleg Zeeuwse Overheden (OZO) waarbij actuele en
aantrekking van beroepsbevolking om onze maatschappelijke
strategische vraagstukken rondom bepaalde thema's worden
uitdagingen ook in de toekomst het hoofd te kunnen blijven bieden.
besproken. Het is de bedoeling dat vanaf 2024 op basis van een Zeeuwse strategische agenda focus gelegd gaat worden
Gemeenschappelijke regelingen
op bepaalde ontwikkelingen die wenselijk zijn voor de regio.
De behoefte aan verbetering van de democratische controle en de
Ondersteuning en inzet van de lobbyisten in Den Haag en Brussel
aansturing van Gemeenschappelijke regelingen en invulling van de
zal daarbij geïntensiveerd worden. Uiteraard zullen in 2024 de
nieuwe wet op de GR-en heeft inmiddels binnen OZO en VZG volop
ontwikkelingen n.a.v. de Tweede Kamerverkiezingen eind 2023
de aandacht. Voor 1 juli 2024 moeten er gemeenschappelijke
en de Europese verkiezingen in 2024 nauwgezet worden gevolgd
regelingen zijn die aan de nieuwe wet voldoen. In het
waarbij ingezet wordt op het onder de aandacht brengen van de
kader daarvan heeft de werkgroep Verbonden partijen van
Zeeuwse belangen bij de vorming van een nieuw kabinet.
de VZG het adviesrapport Afspraken over samenwerken met gemeenschappelijke regelingen in Zeeland opgesteld en een
In VZG verband zal in 2024 naar verwachting de aandacht uitgaan
'tour' langs de Zeeuwse gemeenteraden georganiseerd. Voor
naar de voorbereiding van de VNG commissies omdat in 2024 een
komend jaar is ook afstemming over de besluitvorming rond de
aantal belangrijke dossiers op landelijk niveau aan de orde zullen
verschillende GR-en waaraan Middelburg deelneemt voorzien.
komen zoals de uitvoering van de hervormingsagenda Jeugdhulp en de herverdeling van het gemeentefonds.
Economische structuurversterking De Zeeuwse overheden werken binnen de Economic Board
Z4
Zeeland met het bedrijfsleven en de kennisinstellingen aan de
De vier stedelijke gemeenten (Goes, Terneuzen, Vlissingen en
versterking van de regionale economie. De focus ligt hierbij
Middelburg) en de provincie Zeeland hebben regelmatig overleg
op energietransitie, watervraagstukken en voedselproductie,
op basis van een werkagenda. Hierbij ligt de focus op profilering
verbeteren van de Brede welvaart in de regio en de versterking van
van het stedelijk gebied, mobiliteit en bereikbaarheid, cultuur in
het MKB. We gaan in regionaal verband in gesprek met het kabinet
de binnensteden, toerisme in de steden, binnenstadseconomie,
om economische impulsen voor de regio te realiseren op basis van
arbeidsmarkt en onderwijs. In 2024 zal mede op basis van
het door het kabinet omarmde rapport "Elke regio telt". Mogelijk
externe onderzoeken gekeken worden naar specifieke opgaven
dat in 2024 gewerkt gaat worden aan een aanvraag voor een
c.q. kansen in het stedelijk gebied, gebruik makend van specifieke
regiodeal. De kenniseconomie is voor de gemeente Middelburg
subsidies op landelijk en Europees niveau.
een belangrijke pijler onder de economie. Met Scalda, HZ,de UCR
Invulling van financiële ruimte kadernota 2024-2027 Nr.
Begroting
Begroting
Begroting
Begroting
2024
2025
2026
2027
-50
0
0
0
0
0
-22
0
Invulling van financiële ruimte (meerjaren)begroting 2023 - 2026
1
1 Agenda Samenwerking voor vier jaar 2 Content management systeem (cms) ten behoeve van de website
18
Concept Programmabegroting 2024 | Programma's
Nr.
Begroting
Begroting
Begroting
Begroting
2024
2025
2026
2027
0
-38
0
0
-310
-310
-472
-862
-360
-348
-494
-862
1 Geoweb Cloud - verouderde versie
-41
-41
-41
-41
2 Opleidingsplanbudget aan minimale norm van 1,5% totale salarislasten
-160
-160
-160
-160
3 Toegankelijkheid websites en apps voor mensen met visuele of lichamelijke beperking 4 Verduurzaming 2022 - 2030 (maatschappelijk) vastgoed
Invulling van financiële ruimte kadernota 2024 - 2027
3 Incidenteel en structureel budget voor Dienstverlening
-203
47
47
47
4 Verhoging bijdrage I&A-samenwerking
-181
-181
-181
-181
5 Rechtskundig advies
-25
-25
-25
-25
0
-32
-32
-32
7 Uitvoering huisvestingsplan Visie op Werken
0
-140
-140
-140
8 Vergoeding werkzaamheden Sabewa Zeeland
-12
-12
-12
-12
9 Formatie projectleider verduurzaming gemeentelijke panden
-86
-86
-86
-86
10 Formatie adviseur verkiezingen en informatieveiligheid
-55
-55
-55
-55
11 Formatie medewerker publiekszaken
-120
-120
-120
-120
6 Vervanging Financieel pakket op basis van SaaS (Cloud)
voor kwijtscheldingsverzoeken
12 Formatie medewerker publiekszaken (TIP)
-26
-26
0
0
13 Overheadlasten formatie uitbreidingen
-219
-219
-138
-138
-1.128
-1.050
-943
-943
14 Uitbreiding starterslening
-33
-33
-33
-33
15 Representatiebudget
-10
-10
-10
-10
-43
-43
-43
-43
-1.531
-1.441
-1.480
-1.848
Invulling van financiële ruimte na vaststelling kadernota 2024 - 2027
1 Voor een toelichting op de mutaties 2023 - 2026 zie (meerjaren)begroting 2023 - 2026.
1. Geoweb Cloud - verouderde versie
voor onderhoud van de software en anderzijds de kapitaallasten
Geoweb geeft alle data over onze leef- en werkomgeving
die voortvloeien uit deze investering.
overzichtelijk in kaart. Het huidige systeem is verouderd. Het wordt niet meer ondersteund door de leverancier en moet op
2. Opleidingsplanbudget aan minimale norm van 1,5%
korte termijn vervangen worden. Het is de bedoeling gebruik
totale salarislasten
te maken van SaaS-oplossingen die het best past binnen het
Faciliteren van medewerkers tot het zichzelf blijven ontwikkelen
eerder door het college vastgestelde cloudbeleid. Geoweb
in hun vakgebied, of daarbuiten. Ervoor zorgen dat medewerkers
is een webviewer die het collega’s van allerlei afdelingen
optimaal zijn geschoold en willen blijven werken voor gemeente
gemakkelijker maakt hun werk uit te voeren door noodzakelijke
Middelburg. Het opleidingsplan wordt jaarlijks opgesteld. Het
informatie in (ruimtelijke en administratieve) samenhang te
budget wordt aangepast aan de minimale norm van 1,5%
tonen. De planning is om de werkzaamheden in het najaar van 2023 af te ronden. Bij de Bestuurlijke tussenrapportage
3. Incidenteel en structureel budget voor Dienstverlening
zal deze bedrijfsvoeringsinvestering (€ 18.000) formeel worden
De dienstverlening dient goed afgestemd te zijn op de
aangevraagd. De structurele kosten betreffen enerzijds de kosten
behoeften van inwoners en andere partners. De huidige Visie op Dienstverlening eindigt dit jaar. Deze visie wordt dit jaar
19
Concept Programmabegroting 2024 | Programma's
geëvalueerd en er wordt participatief een nieuwe visie voor de
7. Uitvoering huisvestingsplan Visie op Werken
periode 2024 -2030 opgesteld. Voor de uitvoering van deze
Momenteel vindt de evaluatie van het pilotjaar VOW plaats
nieuwe visie zullen middelen nodig zijn. Op dit moment kan nog niet
(afronding in mei 2023). Naast de reeds bekende visies
ingeschat worden wat concreet nodig is. Om wel te beschikken
en wensen over herinrichting van bedrijfsrestaurant, raadzaal,
over middelen (incidenteel € 250.000 - 2024) wordt een voorstel
vergaderruimten en centrale hal, vormen deze de basis voor
gedaan die voortborduurt op de voorgaande jaren, waarbij het
een nieuw huisvestingsplan. Het gaat om het aanpassen
structurele budget wel neerwaarts bijgesteld kan worden met
van de indeling werkplek en herinrichten Stadskantoor incl.
€ 47.000.
vergaderruimten, centrale hal en bedrijfsrestaurant is voorzien in 2024.
4. Verhoging bijdrage I&A-samenwerking De bijdrage aan de I&A-samenwerking is bedoeld om de
8. Vergoeding werkzaamheden Sabewa Zeeland
ondersteuning van de primaire processen in de organisatie
voor kwijtscheldingsverzoeken
te handhaven op bestaand niveau. Door uitbreiding van de
Op 27 september 2022 is door Sabewa Zeeland meegedeeld dat
ambtelijke organisatie in 2023 stijgt ook de inzet van de
zij nieuw onderzoek hebben gedaan naar hun integrale kostprijs
helpdesk, het technisch applicatiebeheer, de werkplekinrichting en
en dat deze kostprijs behoorlijk hoger ligt dan de prijs die
licentiekosten. Per medewerker is dit gemiddeld € 5.500 per jaar.
in de overeenkomst 2020-2022 is overeengekomen. Zij willen deze hogere kostprijs in de nieuw vast te stellen overeenkomst
5. Rechtskundig advies
2023-2025 opnemen.
Structurele bijstelling (ophoging) van de post ‘rechtskundig advies’. In verband met gemeente brede complexe casuïstiek
9. Formatie projectleider verduurzaming
waarbij externe inhuur noodzakelijk/wenselijk is er van 2018
gemeentelijke panden
jaarlijks een structurele overschrijding op deze post. Vanaf
Conform het het rapport Verduurzamingsstrategie Middelburg
2018 wordt een jaarlijks gemiddelde overschrijding van
worden de gemeentelijke panden worden de komende jaren
€ 28.500 waargenomen.
verduurzaamd, dit gebeurd op basis van de vastgestelde "dynamische routekaart. Deze verduurzaming kent een lange
6. Vervanging Financieel pakket op basis van SaaS (Cloud)
looptijd tot minimaal 2050. Hiervoor is een structurele
De leverancier UNIT4 van het huidige financiële pakket CODA
projectleider nodig. Het Rijk heeft via de regeling capaciteit
heeft in het jaar 2022 aangekondigd dat de huidige versie (v14)
decentrale overheden voor klimaat- en energiebeleid hiervoor
tot 31 december 2022 wordt ondersteund. Ter overbrugging
middelen beschikbaar gesteld.
is voor het jaar 2023 is een contract gesloten waarbij het gebruik tegen een vergoeding lang doorloopt (extended support).
10. Formatie adviseur verkiezen en informatieveiligheid
Vlissingen, Orionis en Middelburg maken gezamenlijk gebruik van
Er is extra formatie nodig voor de organisatie van de verkiezingen
dit pakket. De gemeente Vlissingen is tot de conclusie gekomen
en informatieveiligheid. De werkzaamheden rond de verkiezingen
dat, mede gezien de jarenlange onrechtmatigheidsaantekening
zijn sterk uitgebreid. Vanuit de Kiesraad en het ministerie
en het kostenaspect, zij zullen overgaan tot een aanbesteding
van Binnenlandse Zaken worden meer regels en beleid bij
voor een nieuw financieel pakket. De gemeente Middelburg kan
gemeenten neergelegd. Daarnaast zijn de regels rondom
gezien de hoogte van de geoffreerde bedragen van UNIT4 nu niet
informatieveiligheid toegenomen.
meer rechtstreeks gunnen en zal ook een aanbestedingstraject moeten opstarten. De oplossing die ons nu voor ogen staat
11. Formatie medewerker publiekszaken
is het doorgaan op de huidige weg in 2023 en 2024, en
Doordat er gevallen van fraude zijn geweest met paspoorten
parallel een aanbestedingstraject met datum live-gang in 2025.
worden de regels voor het verstrekken strenger. Medewerkers
De opgenomen lasten betreffen hier (voornamelijk) de geraamde
zullen meer opleidingen verplicht moeten gaan volgen
rente- en afschrijvingslasten voor een investering van € 200.000.
(certificering) en een aanvraag zal door verschillende medewerkers behandeld moeten worden (functiescheiding). Hierdoor is een grotere bezetting nodig.
20
Concept Programmabegroting 2024 | Programma's
12. Formatie medewerker publiekszaken (TIP)
van 80% van de NHG-grens (met de huidige NHG-grens van
Uitbreiding telefonie door meer werkzaamheden als organisatie
€ 405.000 komt dit neer op € 324.000) voor mensen onder
Middelburg groeit. Hierdoor is ook uitbreiding van de formatie TIP
de 35 jaar en met een maximum van € 50.000 per lening.
noodzakelijk. Middelburg neemt het komende jaar veel nieuwe mensen in nieuwe functies aan. Door het werk van deze mensen
Uw raad heeft aangegeven dat de dekking van het extra
zal ook het aantal telefoontjes voor het TIP toenemen.
beschikbare geld van € 11,1 miljoen gevonden kan worden in de beschikbare ruimte van jaarschijf 2024. Het betreft hier
13. Overheadlasten formatie uitbreidingen
een financieringsvraagstuk. Het beschikbaar stellen van een
De formatieuitbreidingen op de verschillende programma's
dergelijk kapitaal vraagt geen eenmalige dekking. Met deze
zorgen voor hogere overheadlasten. De salarislasten van
kapitaalverstrekking (financieel vaste activa) neemt alleen onze
de formatieuitbreidingen worden per programma exclusief
positie van het schatkistbankieren af. Op de gemeentelijke balans
overheadlasten weergegeven.
verloopt dit neutraal. Met dit besluit hangen enkel rente- en exploitatielasten samenhangen die verwekt zijn in deze begroting.
14. Uitbreiding starterslening Met het aannemen van Amendement 6.a.1. heeft uw raad besloten
15. Representatiebudget
extra middelen in de concept (meerjaren)begroting 2024 – 2027
Aanschaffen van representatiemateriaal voor bezoeken aan
beschikbaar te stellen om de voorwaarden van de starterslening
organisaties buiten de gemeente c.q. het mogelijk maken dat
te verruimen. In Middelburg hanteren we daarbij vanaf 1 januari
externe bezoeken aan onze gemeente kunnen plaatsvinden.
2024, overeenkomstig het besluit , een maximum aankoopbedrag
Beleidsindicatoren Beleidsindicatoren
2020
2021
2022
2023
2024
Formatie (fte per 1.000 inwoners)
Middelburg
7,8
7,8
8,1
8,8
9,1
Bezetting (fte per 1.000 inwoners)
Middelburg
7,3
7,4
7,8
8,3
8,4
Apparaatskosten (kosten per inwoner)
Middelburg
€ 625
€ 714
€ 743
€ 698
€ 774
Externe inhuur (kosten als % van totale loonsom + totale kosten inhuur externen)
Middelburg
9,8%
2,5%
1,7%
2,5%
1,9%
Overhead (% van de totale lasten)
Middelburg
6,0%
6,9%
7,1%
7,5%
7,8%
Overhead
proces. In de tabel hieronder is aangegeven hoe deze kosten
Overhead kosten zijn alle kosten die samenhangen met de
zijn opgebouwd:
sturing en ondersteuning van de medewerkers in het primaire (bedragen x € 1.000)
loonkosten overige lasten
totale lasten
totale baten
saldo