23-088 Bijlage 1. Notitie wegenbeheerplan 2024-2033 d.d. 20 juli 2023

Toelichting/afwegingen: CROW is het leidende instituut in Nederland op het gebied van inrichting en beheer van de leefomgeving. Voor het beheer en onderhoud van (weg) verhardingen is een systematiek ontwikkeld waarmee de kwaliteit kan worden weergegeven, de ontwikkelingen worden voorspeld en het benodigde onderhoudsbudget worden voorspeld. Landelijk is het een algemeen door overheden gebruikte systematiek. De provincies gebruiken het om bij het beoordelen van de begroting te toetsen of er in de begroting voldoende middelen beschikbaar zijn gesteld om de kwaliteit van de verhardingen te waarborgen. Alle 6 deelnemers geven de voorkeur aan om de CROW-systematiek te blijven hanteren bij het wegbeheer. Sub 2: Duur beleidsperiode (meerjarenplan)

Toelichting/afwegingen: Tot op heden werd de duur van de vastgestelde ambitie gekoppeld aan de duur van het wegbeheerplan zoals genoemd in het BBV (Besluit begroting en verantwoording provincies en gemeenten). Concreet betekent dit dat we iedere vier jaar het beheerplan vaststellen. Door de grote omvang van het areaal, de vele afhankelijkheden, de impact voor de bewoners, de lange en intensieve voorbereiding van de onderhoudswerkzaamheden en de wens om integraal en toekomstbestendig in te richten, duurt het relatief lang voordat onderhoudswerkzaamheden en herinrichtingen worden gerealiseerd. Het beheren en onderhouden van verhardingen en het toekomstbestendig omvormen is een opgave voor de lange termijn. Daarbij moet volgens de Omgevingswet, die vanaf 1 januari 2024 van kracht wordt, elke gemeente een Omgevingsvisie hebben met een integraal beleidsplan voor het beheer en onderhoud van alle kapitaalgoederen en deze laten vaststellen voor de langere termijn.

Wegenbeheerplan Gemeente Middelburg 2024–2033

27

4 van de 6 deelnemers geven de voorkeur om de kaders voor het beleidsplan wegen voor een langere termijn (10 jaar) vast te laten stellen, 2 deelnemers kiezen voor een periode van 4 jaar. Sub 3: Vaststellen ambitie kwaliteit van de verhardingen Een belangrijk kader is de ambitie voor het te hanteren kwaliteitsniveau voor het beheer en onderhoud van de verhardingen. De CROW-systematiek kent vijf verschillende niveaus: A+, A, B, C en D. Waarbij C het minimale niveau van verantwoord wegbeheer is. De verharding nadert het einde van de levensduur en moet naar verwachting binnen twee jaar worden onderhouden. Het kwaliteitsniveau D is onvoldoende. De verharding voldoet dan niet meer aan de CROW-richtlijnen, veiligheid en comfort, waarbij een hoog risico ontstaat op schadeclaim(s). Het niveau B is het kwaliteitsniveau (matig) waarbij naar verwachting binnen 5 jaar de kwaliteit verder zakt naar C en vervolgens naar D. Het in 2016 door de raad vastgesteld kwaliteitsniveau is C. Aan kwaliteitsniveaus zijn de volgende onderhoudsbudgetten verbonden: Ambitieniveau C C B

% achterstallig onderhoud 10% (D) 6% (D) 10% (C+D)

Benodigd budget (jaarlijks) € 3.132.000 € 3.619.000 € 4.179.000

Belangrijke overwegingen: Ambitie kwaliteitsniveau  De kwaliteit van de verharding wordt bepaald aan de hand van de 90%-grens. Dit is de grens waaraan 90% van het areaal moet voldoen. Wordt de grens onderschreden (dus meer dan 10% areaal heeft een lager kwaliteitsniveau) dan wordt de kwaliteit van het gehele areaal beoordeeld als zijnde van dat niveau. Bij meer dan 10% D wordt de algemene kwaliteit als D beoordeeld. Kwaliteitsniveau C met 10% achterstallig onderhoud  Niveau C is het minimale niveau van verantwoord wegbeheer.  De Provincie toetst bij het beoordelen van de begroting of het beheer van de kapitaalgoederen op orde is. Teveel achterstallig onderhoud (D) kan reden zijn voor de Provincie om goedkeuring te ontzeggen en maatregelen te eisen, waardoor de gemeente feitelijk onder preventief toezicht komt te staan.  Kwaliteitsniveau C is in de praktijk een zeer lastig te hanteren ambitieniveau, doordat de kwaliteit van de verhardingen in de laatste fase zeer snel (binnen twee jaar) verslechtert. Hierdoor balanceert men constant op de grens van C en D kwaliteit. Kwaliteitsniveau B  Het niveau B wordt door de meeste (Zeeuwse) wegbeheerders gehanteerd als ambitieniveau.  Om kwaliteitsniveau B te bereiken, moet het percentage achterstallig onderhoud (D) en het percentage C zodanig worden weggewerkt dat ze bij elkaar opgeteld minder zijn dan 10%.

 Dit kwaliteitsniveau vraagt meer inzet en capaciteit van de wegbeheerder voor het uitvoeren van vaker en meer (en lichtere) onderhoudsmaatregelen gedurende de levensduur van de weg. Door het hogere ambitieniveau blijft de kwaliteit beter. Nadeel hiervan is dat er zich minder kansen voordoen voor omvormen en herinrichten. Kwaliteitsniveau C+ met 6% achterstallig onderhoud  Dit geeft enerzijds meer focus en prioriteit voor het beheer van de wegen omdat grens van het D niveau verder wordt verlaagd naar 6%. Het biedt anderzijds meer armslag zodat niet direct het risico van preventief toezicht ontstaat. (0% achterstallig onderhoud is ook niet realistisch. Het legt een onevenredig groot beslag op de beschikbare financiële middelen en capaciteit. Het beperkt de mogelijkheden voor integrale uitvoering doordat lichtere onderhoudsmaatregelen steeds uitgevoerd moeten worden in afwachting van geplande reconstructies of herinrichtingen.)  C+ is een zelfbedachte tussenvariant welke ligt tussen B en C in. Bij deze variant geldt CROW kwaliteitsniveau C, maar is het achterstallig onderhoud weggewerkt tot 6%.  De huidige kwaliteit van de verhardingen is onlangs vastgesteld op het kwaliteitsniveau D, waarbij 18% achterstallig onderhoud is geconstateerd.

Wegenbeheerplan Gemeente Middelburg 2024–2033

28

Alle 6 deelnemers geven de voorkeur om de verhardingen te onderhouden op het kwaliteitsniveau C en het achterstallig onderhoud, op de langere termijn, verder terugbrengen naar 6%. Deelnemers willen geen prioritering in kwaliteitsniveau van gebieden of routes. En willen één kwaliteitsniveau geldend voor heel de gemeente.

Foto: Klein Vlaanderen

Sub 4: Achterstallig onderhoud Toelichting/afwegingen: In 2023 is door een externe weginspecteur de kwaliteit van alle in beheer zijnde verhardingen geïnspecteerd. Uit de resultaten blijkt dat er 18% achterstallig onderhoud aanwezig is. In totaal heeft 474.000 m2 (ongeveer 48 ha) verharding onderhoud nodig. De kosten voor het verhelpen van het gehele achterstallig onderhoud zijn geraamd op € 7,5 miljoen. Om kwaliteitsniveau C te bereiken moet € 3,1 miljoen (205.479 m2) worden weggewerkt. Om kwaliteitsniveau B te bereiken moet € 4,8 miljoen (312.769 m2) worden weggewerkt. Om kwaliteitsniveau C+ te bereiken moet € 4,8 miljoen (312.769 m2) worden weggewerkt. Het verschil tussen C+ en B: Om op kwaliteitsniveau B te blijven is € 1 miljoen extra budget per jaar benodigd. Daarbij moet vaker en meer structureel onderhoud worden gepleegd dan op het kwaliteitsniveau C. Beschikbare middelen: Begroting € 3.099.970 (vanaf 2024) Reserve wegen € 3.114.290. Gebaseerd op de ervaringen van de afgelopen jaren kan er gemiddeld per jaar ongeveer 25.000 m2 achterstallig onderhoud worden weggewerkt. De inschatting is dat het met de huidige beschikbare capaciteit en werkwijze naar verwachting:  Het 6-8 jaar duurt om het achterstallig onderhoud terug te brengen van 18% tot 10%;  Het 10-12 jaar duurt om het achterstallig onderhoud terug te brengen van 18% tot 6%

Wegenbeheerplan Gemeente Middelburg 2024–2033

29



2 deelnemers geven de voorkeur om het achterstallig onderhoud weg te werken naar 10% binnen 6-8 jaar, 4 deelnemers geven de voorkeur aan 6% binnen 10-12 jaar.

Sub 5: Strategie Toelichting/ afwegingen: Het uitvoeren van onderhoud in het openbare gebied vergt veel integrale afstemming. Naast de participatie met bewoners en bedrijven wordt ook intern en extern afgestemd met onder ander riolering, nutsbedrijven en Woongoed. Dit is allemaal noodzakelijk om ervoor te zorgen dat de werkzaamheden zoveel mogelijk tegelijkertijd worden uitgevoerd om de overlast (opbreken van de bestrating) voor de omgeving zoveel mogelijk te beperken. Bij niet integraal werken (afzonderlijk) is de overlast voor de omgeving vele malen groter en worden de werkzaamheden afzonderlijk uitgevoerd. De verharding zal meerdere keren hersteld moeten worden, wat de kwaliteit niet ten goede komt. Bij het planmatig onderhoud kunnen er ook kansen in beeld komen voor eventueel omvormen of het klimaatbestendig inrichten. Als deze kansen of mogelijkheden zich voordoen dan willen we deze gelijk verwerken met het onderhoud. Daarbij blijven we de balans zoeken om het percentage achterstallig onderhoud verder terug te brengen. Strategie: zoveel mogelijk in zetten op toekomstgerichte maatregelen:  integraal boven afzonderlijk;  omvormen boven in stand houden;  in stand houden en repareren om de hoeveelheid achterstallig onderhoud gestaag te verminderen.

Alle 6 deelnemers geven de voorkeur om integraal te blijven werken en daarbij klimaatbestendig/duurzaamheid mee te nemen bij het onderhoud en tegelijkertijd structureel het achterstallig onderhoud weg te werken.

Foto: werkzaamheden aan de riolering en wegen in de Adriaen Obrystraat

Wegenbeheerplan Gemeente Middelburg 2024–2033

30

Sub 6: Grootschalige vervangingen Toelichting/ afwegingen: In de berekening van het huidige wegenbudget zijn alleen de kosten voor klein en groot onderhoud opgenomen. De kosten voor het vervangen van de verhardingen en de daaronder aanwezig fundering vallen hier buiten. Bij de reguliere onderhoudsprojecten wordt het vervangen van de verhardingen gecombineerd met andere werkzaamheden (vervangen rioleringen en/of kabels- en leidingwerk). Door integraal te werken drukken de totale kosten voor vervanging niet op het hele wegenbudget, maar worden deze evenredig verdeeld over meerdere budgetten. De kosten voor vervanging kunnen dan worden opgevangen binnen het huidige wegenbudget. Maar toekomstig grootschalige projecten waarbij veel werkzaamheden en veel kosten zijn te verwachten aan het wegennet vallen hier buiten. Voorbeelden uit het verleden zijn de wegaansluitingen op de N57 of de herinrichting van het gehele winkelgebied in het centrum. Voor het vervangen (rehabilitatie) van grootschalig projecten is eigenlijk € 3 miljoen extra budget per jaar benodigd. Deze kosten zouden in een investeringsfonds kunnen worden ondergebracht, zodat dit fonds jaarlijks kan groeien om voor de toekomst voldoende buffer op te bouwen. Een andere optie is om, op dat moment, de algemene reserve aan te wenden. 3 deelnemers geven de voorkeur om de vervangingskosten te halen uit de algemene reserve.

3 deelnemers geven de voorkeur om de vervangingskosten te halen uit een investeringsfonds. Geadviseerd wordt om bij grootschalige projecten zoals uitbreiding wegen, nieuwe aansluitingen en ingrijpende reconstructies (bijvoorbeeld aanleg rotondes, viaducten) waarbij veel werkzaamheden en kosten zijn te verwachten aan het wegennet de wensen en bijbehorende kosten integraal af te wegen tijdens het jaarlijkse kadernota-proces en op dat moment in de dekking te voorzien. Sub 7: Verkeer Toelichting/afwegingen: Bij het integraal ontwerpen van de leefomgeving moet een goede belangenafweging tussen de ontwerpaspecten worden gemaakt. In het verleden werd er veel ontworpen vanuit verkeer, maar tegenwoordig moeten ook andere ontwerpfactoren leidend worden gemaakt zoals verblijf, gezondheid, klimaat en natuur. De verkeersveiligheid blijft prioriteit. De trend van ruim (over)dimensioneren in de 70/80er-jaren ging uit van de gedachte dat vooruitgang en veiligheid slechts konden worden bereikt door het steeds meer en verder faciliteren van automobiliteit en het aanleggen van (meer) verharding in de vorm van meer wegen/bredere fietspaden, trottoirs en meer en grotere parkeerplaatsen. Dat kost veel ruimte en gaat ten koste van andere functies van de leefomgeving. Daarom dimensioneren we nu veel meer op maat en overdimensioneren we al helemaal niet meer.

Dat overdimensioneren van wegen gold overigens alleen voor het autoverkeer: parkeerplaatsen waren al afgestemd op de veel kleinere auto’s van toen en fietspaden werden niet of naar de huidige maatstaven te smal aangelegd. Bij onderhoud en herinrichtingen in het bestaande gebied moet de beschikbare ruimte voor parkeren worden onderzocht en worden bepaald waar we parkeerplaatsen kunnen vergroenen. Bij hoge parkeerdruk het aantal parkeervakken in het uiterste geval in stand houden. Bij smalle haaksparkeervakken, die niet voldoen aan de standaard breedte zal een keuze moeten worden gemaakt. Of het in stand houden van het aantal en terugleggen van de verharding of het verbreden van de parkeervakken. Hierdoor voldoen ze aan de standaardbreedte, maar kunnen er minder parkeerplaatsen worden teruggelegd. Naast het hanteren van de CROW/ASVV-richtlijnen voor de verkeersveiligheid ook anticiperen op recente ontwikkelingen. Dat wil zeggen bij de ontwerpfactor verkeersveiligheid ook het verwachte gebruik en de (verkeers-)intensiteit in overweging te nemen. Hierdoor kan in sommige gevallen wellicht minder

Wegenbeheerplan Gemeente Middelburg 2024–2033

31

verharding worden teruggebracht of bij niet of nauwelijks gebruik verharding worden opgeheven. Denk aan straten met aan weerszijden een breed voetpad terwijl een voetpad aan slechts één zijde volstaat. Het omgekeerde kan echter ook voorkomen: het aanleggen van extra verharding kan noodzakelijk blijken om aan deze richtlijnen te (blijven) voldoen. Te denken valt aan fietspaden, die vanwege intensiteit en voertuigdiversiteit verbreed moeten worden. Alle 6 deelnemers geven de voorkeur om integraal te ontwerpen en bij het onderhouden en herinrichten rekening houden met de ontwerpfactoren:  Verkeersveiligheid  Gebruik  Verblijf  Gezondheid  Klimaat  Natuur Met de doelstelling om zo te streven naar minder verharding. Deelnemers vinden dat het verbreden van de ‘smalle’ parkeervakken niet ten koste mag gaan van groen. Dan maar ruimte van trottoir of rijbaan hiervoor gebruiken. Sub 8: Duurzaamheid (circulair, klimaatadaptatie, energietransitie, milieubewust et cetera) Bij geplande onderhoudsprojecten/herinrichtingen de thema’s duurzaamheid, circulariteit, klimaatadaptie en energietransitie mee te nemen bij de voorbereiding en realisatie.            

Bij geplande onderhoudsprojecten/herinrichtingen de thema’s duurzaamheid, circulariteit, klimaatadaptie en energietransitie mee te nemen bij de planvorming, voorbereiding en realisatie. Bij het ontwerpen van de leefomgeving de uitgangspunten van de R-ladder* te hanteren. Minimaal noodzakelijke verharding aanleggen bij nieuwe aanleg. Bij herinrichtingen en aanpassingen zoveel mogelijk verharding verwijderen (minimaal 10-40%) en/of vergroenen daar waar het kan. Bestaande verharding(smateriaal) zoveel mogelijk hergebruiken (levensduur verlengen). Kapot en versleten bestratingsmateriaal vervangen door duurzame materialen. Materiaalgebruik met zo laag mogelijke MKI* toepassen (voorbeeld: gebakken materiaal boven beton, in groene omgeving gras/park et cetera bij reconstructies zoveel mogelijk omvormen naar lagere MKI of halfverhardingen). De keuzes voor materiaalgebruik te laten maken door de vakafdelingen. Minimaal 50% van het aangebrachte groen (buitenom groene rijstroken of parkeervakken) voorzien van biodivers groen. Daar waar het kan parkeervakken vergroenen of met bestaand bestratingsmateriaal terugbrengen (circulair). Hierbij in te zetten op maatregelen die bijdragen aan het verminderen van de CO2-uitstoot, en NOxuitstoot (emissieloos). Opdrachtnemers in de bedrijfsvoering stimuleren in aanschaf van elektrisch materieel.

*Wat is de R-ladder? De R-ladder geeft de mate van circulariteit aan. De R-ladder heeft 10 treden (R1 tot en met R10) die verschillende strategieën van circulariteit weergeven. Strategieën hoger op de ladder, besparen meer grondstoffen. Hoe hoger een strategie op de R-ladder staat, hoe meer circulair de strategie is. *Wat is de MKI-waarde? De milieukostenindicator (MKI) vat alle milieueffecten samen in één score en wordt uitgedrukt in euro's. Het weegt alle relevante milieueffecten die ontstaan tijdens de levenscyclus van een product en telt deze op tot één enkele score. Hoe lager de scoren des te beter voor het milieu. (Gebakken materiaal heeft een lagere score dan een betonklinker)

Wegenbeheerplan Gemeente Middelburg 2024–2033

32

Het realiseren van deze duurzaamheidsdoelstellingen vraagt afhankelijk van de te nemen maatregel soms een extra investering. De aanleg van groene parkeervakken is bijvoorbeeld 3x duurder dan het terugleggen van deze verharding. Dit heeft te maken met het vervangen van de fundering, zodat dit geschikt wordt voor beplanting of gras. Het geheel verwijderen van verharding en omvormen naar groen is 2 x zo duur vanwege het vervangen van de fundering door goede, schone en vruchtbare grond. Door de vele te maken keuzes is het ondoenlijk om vooraf alle financiële gevolgen van maatregelen door te rekenen. Per saldo kost het realiseren van noodzakelijke klimaatmaatregelen altijd meer dan onderhoud. Ook leidt het omvormen van verharding naar groen tot verschuiving van beheer en onderhoudskosten. Ook hier is het vooraf lastig in te schatten hoeveel dat dit zal zijn.

Foto: Radenhove: aanleg groene parkeerplaatsen, hergebruik materialen in rijbaan.

Alle 6 deelnemers willen meer prioriteit en geld voor het realiseren van klimaat- en duurzaamheidsdoelstellingen. Ondanks dat iedereen voorstander is kan men nog geen extra bedrag afspreken. Een onderbouwing is gewenst. De onderbouwing is te vinden onder hoofdstuk 6.6 bladzijde 36. Sub 9: Social Return on Investment (SROI) Er wordt al langere tijd gezocht naar mogelijkheden om bij opdrachten vanuit de overheid (dus ook bij infrastructurele werkzaamheden SROI-doelstellingen te realiseren. De praktijk is hierbij weerbarstig. Het is lastig om inzichtelijk te maken welke mensen met welke kwaliteiten beschikbaar zijn en hoe deze structureel of op projectbasis aan werk geholpen kunnen worden bij infrabedrijven. Desondanks blijft het een belangrijke opgave.   

Bij het realiseren van deze ambities, naast personen uit de huidige doelgroepen, ook breder kijken en in te zetten op andere doelgroepen: vluchtelingen/statushouders/schoolverlaters. In te zetten op ketengesprekken en te onderzoeken welke mogelijkheden er zijn. Als er kansen zijn 1,5- 2% (ongeveer € 50.000) van de beschikbare budgetten beschikbaar stellen voor SROI doelstellingen.

Wegenbeheerplan Gemeente Middelburg 2024–2033

33

1 deelnemer vindt dat er voor het realiseren van de SROI-ambitie extra budget moet komen. 5 deelnemers zijn ook voor SROI-ambitie, maar willen hiervoor het huidige budget gebruiken. Sub 10: Duurzaam inkopen Maatschappelijk verantwoord opdrachtgeven en inkopen (duurzaamheidsthema’s): a. Circulair b. Klimaatbewust (energie, klimaatadaptatie) c. Milieubewust (lucht, geluid, bodem et cetera) Met als doel om opdrachtnemers te stimuleren gaan we bij aanbestedingen nadrukkelijk duurzaamheid meenemen als gunningscriterium. Door duurzaam in te kopen en niet meer op laagste prijs, worden de aanbestedingen duurder. Voor het realiseren van verduurzaming van opdrachtnemers jaarlijks 5% extra budget beschikbaar te stellen of uit het bestaande budget jaarlijks 5% budget beschikbaar te stellen voor het realiseren van deze duurzaamheidsdoelstellingen. (bijvoorbeeld stimuleren in aanschaf van elektrisch materieel) 4 deelnemers geven voorkeur voor duurzaam inkopen en extra budget hiervoor beschikbaar te stellen. Daarbij wordt voorgesteld om hier geleidelijk mee te beginnen en te kiezen voor een ingroeimodel. 2 deelnemers willen dat het duurzaam inkopen wordt opgevangen uit het bestaande budget. Sub 11: Participatie en werkwijze In Middelburg hebben we de lat hoog liggen op het gebied van participatie.

Het motto is ‘Participeren: doen en leren!’ Een van de belangrijkste leerpunten van afgelopen jaren is dat we aan de voorkant heldere kaders hebben over de participatie (beïnvloedingsruimte) en het proces. Participeren betekent niet per definitie dat inwoners 100% tevreden zijn over de uitkomst. Wel dat zij tevreden zijn over het proces dat we doorlopen hebben en begrip hebben voor bepaalde keuzes die we maken. Heldere communicatie over proces en inhoud is hierbij van groot belang. Werkvorm en participatiekaders bij het opstellen van het jaarlijks onderhoudsplan Uit de beheersystemen van wegen en riolen wordt ieder jaar een concept onderhoudsplan gegenereerd. Dit plan wordt intern besproken en afgestemd met diverse belanghebbenden, zoals de nutsbedrijven en Woongoed. Op basis van deze input wordt een definitief onderhoudsplan opgesteld, met hierin de uit te voeren onderhoudsprojecten. Dit plan wordt vervolgens door het college vastgesteld. We informeren de wijkteams en de verkeerswerkgroepen over dit jaarplan. Hiermee passen we de trede informeren toe. Er is te weinig beïnvloedingsruimte voor een hogere trede.

Werkvorm en participatiekaders bij onderhoudsprojecten Bij de voorbereiding en uitvoering van de onderhoudsprojecten is dat een ander verhaal. Hierbij worden onze inwoners in een vroeg stadium betrokken. De mate van participatie is afhankelijk van de omvang, het soort werk en de impact van de geplande werkzaamheden op de leefomgeving. Dit kan raadplegen, adviseren en soms ook coproduceren zijn door middel van bijvoorbeeld schetssessies.

Wegenbeheerplan Gemeente Middelburg 2024–2033

34

Hierbij volgen we de volgende processtappen:  Opstellen van een projectopdracht met daarin de intern opgestelde kaders (vanuit leefomgeving, kapitaalgoederen, mobiliteit en maatschappelijke opgaven et cetera). Hierbij nemen we ook de participatie- en proceskaders nadrukkelijker mee, zodat het bij de aanvang van een project duidelijk is waarover inwoners mee kunnen denken en doen.  Inventariseren van wensen en zorgen van inwoners, belanghebbenden en beheergroepen aan de hand van een vragenformulier.  Uitwerken van een conceptplan aan de hand van de vragenformulieren en het programma van eisen vanuit onderhoud.  Informatieavond met omwonenden en andere belanghebbenden.  De vorm van participatie is afhankelijk van de omvang van de werkzaamheden en varieert van raadplegen, adviseren tot en met coproduceren.  Opstellen van een conceptplan en afhankelijk van de impact van het plan en de reacties een extra bijeenkomst.  Vervolgens start de formele inspraakprocedure waarbij zienswijzen ingediend kunnen worden.  Opstellen van het definitieve plan aan de hand van de ingebrachte zienswijzen.  Vaststellen door het college.  Informeren van omwonenden over het definitieve plan en de beoogde planning van de werkzaamheden.  Voorbereiden en uitvoeren van het door het college vastgestelde plan.

Alle 6 deelnemers geven de voorkeur om de manier van werken en participeren voort te zetten. 6.5 Resultaten werksessie. Hieronder zijn de resultaten weergeven van de werksessie. Bij elk keuze/scenario staat het aantal voorkeurstemmen.

Wegenbeheerplan Gemeente Middelburg 2024–2033

35

6.6 Keuze voor scenario Voor de komende beleidsperiode zal een definitieve keuze moeten worden gemaakt voor het gewenste ambitieniveau en het bijbehorende budget. Afhankelijk van de keuze worden de te hanteren uitgangspunten voor het wegbeheer en onderhoud bepaald. In onderstaande scenario’s is beschreven hoe het beheer en onderhoud uitgevoerd kan worden, welke strategie gehanteerd kan worden en welke (on)mogelijkheden er daarbij zijn. Goed onderhoud gaat gepaard met aanzienlijke onderhoudskosten. Budget klimaat- en duurzaamheidsmaatregelen Tijdens de werksessie vonden de deelnemers dat er meer budget voor het realiseren van de klimaat- en duurzaamheidsmaatregelen moet komen. Voor het bepalen van het budget werd gevraagd naar een onderbouwing. Het klimaatbestendig maken van de openbare ruimte is iets van de laatste jaren. Om te bepalen hoeveel budget hiervoor is uitgegeven is gekeken naar de laatste vier jaar. De extra kosten en de m2 die besteed waren aan het vergroenen van parkeerplaatsen, het ontstenen/vergroenen van verharding en het omvormen van voetpaden naar halfverharding zijn hiervoor in beeld gebracht. Onderbouwing budget klimaatmaatregelen laatste 4 jaar

Gemiddeld per jaar in m2

Aanleg groene parkeervakken Ontstenen/vergroenen van verharding Omvormen voetpaden/parkeerplaatsen halfverharding Totaal

1.000 1.500 1.000 3.500

Extra kosten in euro t.o.v. terugleggen € 60.000 € 80.000 € 60.000 € 200.000

Gemiddeld is er in de laatste vier jaren ongeveer € 200.000,- (5 -10%) van het wegenbudget besteed aan klimaat- en duurzaamheidsmaatregelen. Door de klimaatverandering is de verwachting is dat er in de komende jaren meer maatregelen nodig zijn. Er zijn geen standaard oplossingen. Er wordt per straat gekeken, welke mogelijkheden er zijn om de openbare ruimte klimaatbestendig te maken. Hoeveel budget er voor de toekomst voor het realiseren van de klimaat- en duurzaamheidsmaatregelen moet worden gereserveerd is daarom moeilijk inzichtelijk te maken. Om gericht een keuze te kunnen maken zijn alle klimaat- en duurzaamheidsdoelstellingen apart in een tabel weergegeven. In hoofdstuk 6.8 zijn drie “groene” pakketten samengesteld met verschillende budgetten. Meer budget betekent meer bestedingsruimte en meer m2 voor klimaat- en duurzaamheidsmaatregelen.

Foto: luchtfoto overzicht groen in het centrum binnenstad

Wegenbeheerplan Gemeente Middelburg 2024–2033

36

6.7 Overzichtsmatrix scenario’s ambitieniveau In onderstaande tabel is een overzicht geven van de drie scenario’s om de verschillen ertussen beter inzichtelijk te maken. Huidig situatie (2023) D-kwaliteit

Scenario 1 BASIS C

Scenario 2 BASIS C+

Scenario 3 AMBITIEUS

CROW 4 jaar

CROW 10 jaar (Elke 4 jaar rapporteren) C minimaal verantwoord € 3,1 miljoen

CROW 10 jaar (Elke 4 jaar rapporteren) C minimaal verantwoord € 3,6 miljoen

CROW 10 jaar (Elke 4 jaar rapporteren) B basis kwaliteit

6-8 jaar

10-12 jaar

> 12 jaar

18%

10%

6%

6%

n.v.t.

205.500 m2

312.800 m2

312.800 m2

n.v.t.

€ 3,1 miljoen

€ 4,8 miljoen

€ 4,8 miljoen

€ 3,1 miljoen n.v.t.

€ 3,1 miljoen 0

Instandhouden en ruimte om af en toe om te vormen.

Instandhouden en ruimte om af en toe om te vormen.

€ 3,1 miljoen € 1,7 miljoen tekort Idem maar meer ruimte voor om te vormen.

Schade reparatie. Structureel groot en klein onderhoud.

Schade reparatie. Structureel groot en klein onderhoud.

Idem,

Strategie afstemmen Financiële dekking voor grootschalige vervangingen

Integraal Algemene reserve

Wijze van ontwerpen om te streven naar minder verharding Werkwijze en vorm van participatie voortzetten?

Integraal

Integraal Algemene reserve of investeringsfonds Integraal

Integraal Algemene reserve of investeringsfonds Integraal

€ 3,1 miljoen € 1,7 miljoen tekort Omvormen boven instandhouden. Veel ruimte voor omvormen. Idem, maar ook licht onderhoudsmaatregelen om op B kwaliteit te blijven Integraal Algemene reserve of investeringsfonds Integraal

n.v.t.

Ja

Ja

ja

Wegbeheersystematiek Duur beleidsperiode

CROW Kwaliteitsniveau verharding en Leefomgeving

D Onvoldoende

Benodigd budget per jaar in euro’s

€ 2,8 miljoen € 3,1 miljoen (2024) n.v.t.

Kwaliteitsniveau bereikt na Percentage overgebleven achterstallig onderhoud Weg te werken achterstallig onderhoud in m2 Weg te werken achterstallig onderhoud in euro’s (A) Budget reserve wegen (B) Saldo reserve wegen (verschil A – B =) Strategie onderhoud

Wegenbeheerplan Gemeente Middelburg 2024–2033

€ 4,1 miljoen

37

6.8

Overige keuzes op gebied van klimaat en circulariteit en duurzaamheid: Pakket A

Pakket B

Pakket C

Lichtgroen (Basis)

Groen (Hoger)

Donkergroen (Top)

Circulariteit

Hergebruik van materialen

Hergebruik van materialen

Hergebruik van materialen

Duurzaamheid

Af ten toe ruimte voor toepassen duurzamere materialen

Meer ruimte voor toepassen duurzamere materialen

Veel ruimte voor toepassen duurzamere materialen

Toepassen van de R-ladder en lage MKI-waarden

Ja, indien budget het toelaat

Ja, indien budget het toelaat

Ja

Klimaatbestendig maken van de openbare ruimte combineren met wegenonderhoud

Beperkte ruimte voor maatregelen tegen wateroverlast, hitte en droogte

Meer ruimte voor maatregelen tegen wateroverlast, hitte en droogte

Veel ruimte voor maatregelen tegen wateroverlast, hitte en droogte

Realisatie duurzaamheidsdoelstellingen

€ 0,2 miljoen extra budget

€ 0,4 miljoen extra budget

€ 0,8 miljoen extra budget

Om te vormen/vergroenen aantal m2 per jaar

3.500

7.000

14.000

Social Return on Investment

Binnen huidig budget

€ 50.000 extra budget

€ 100.000 extra budget

Duurzaam inkopen

Binnen huidig budget € 0,2 miljoen

€ 50.000 extra budget € 0,5 miljoen

€ 100.000 extra budget € 1 miljoen

TOTAAL extra benodigd per jaar

Foto: Kanaalweg: ontstenen en vergroenen

Wegenbeheerplan Gemeente Middelburg 2024–2033

38

7

Conclusies

7.1 Proces De Gemeente Middelburg is verantwoordelijk voor het beheer en onderhoud van alle openbare wegen binnen de bebouwde kommen van de gemeente in de zin van de Wegenwet. Om invulling te geven aan het beheer en onderhoud moet de gemeente beschikken over actuele beleidskaders voor het wegbeheer. Het in 2016 vastgestelde wegenbeheersplan is niet meer actueel. Daarbij is eind december 2022 een brief ontvangen van de Provincie Zeeland waarin zij erop vertrouwen dat er in 2023 een actueel wegenbeheerplan wordt vastgesteld. Bij het opstellen van het nieuwe wegenbeheerplan 2024–2033 zijn de bewoners/bedrijven betrokken, middels een enquête. De raadsleden konden deelnemen aan een informatiemarkt en een werksessie om de kaders te bepalen en om een voorkeur aan te geven welk keuzes/scenario voor het wegenbeheerplan nodig is. . De resultaten van de door inspectie, enquêtes, informatiemarkt en werksessie verkregen meningen van de inwoners, raadsleden en wijkvertegenwoordigers zijn hieronder beschreven. 7.2

Conclusies

Openbare ruimte als verblijfsgebied en visitekaartje Het belang van een goed ingerichte en onderhouden openbare ruimte en de daarbij behorende wegverhardingen wordt steeds meer onderkend of misschien wel herontdekt. Werden wegen voorheen vooral gezien als een voorziening voor mobiliteit, de laatste jaren is er steeds meer aandacht voor de leefbaarheid en het welbevinden van bewoners en gebruikers van de openbare ruimte. De wegverhardingen dragen bij aan het totale plaatje van Middelburg en zijn daarmee ook een visitekaartje voor bezoekers. Indirect is de openbare ruimte daarmee ook van groot belang voor de plaatselijke economie zeker in een historische en toeristische stad als Middelburg. Inclusieve samenleving en zelfstandig wonen Van even groot belang is de toenemende aandacht voor een inclusieve samenleving waarbij de openbare ruimte (voor een groot deel) toegankelijk wordt geacht voor alle gebruikers. De toenemende vergrijzing van de bevolking en de beleidsdoelstelling om langer zelfstandig te blijven wonen, versterken het belang van goed onderhouden wegverhardingen. Areaal en vervangingswaarde Het totale verhardingsareaal (oppervlak) bedraagt ongeveer 2.700.000 m2. Dit areaal is in de afgelopen beleidsperioden 2007–2023 toegenomen met ongeveer 393.300 m2 (28%). De totale vervangingswaarde van alle verhardingen in beheer bij de gemeente is ruim € 270 miljoen exclusief btw.

Kwaliteit wegverhardingen Met het uitvoeren van een weginspectie is inzicht verkregen in de actuele onderhoudstoestand van de verhardingen in beheer bij de gemeente. Geconcludeerd is dat het onderhoudsniveau van de asfaltverhardingen en van de elementenverhardingen zeer laag is (kwaliteit D) en niet voldoet aan de CROW norm en de eigen gehanteerde ambitie (C). Bij 18% van het areaal is de grens overschreden en is er ach-

Wegenbeheerplan Gemeente Middelburg 2024–2033

39

terstallig onderhoud ontstaan. De totale hoeveelheid achterstallig onderhoud is begroot op € 7,5 miljoen. Bewoners (via de enquête) geven vergelijkbare beoordelingen van de uit de inspectie verkregen resultaten. Onderhoudsbudgetten Kwaliteitsniveau De Gemeente Middelburg heeft vanaf 2024 jaarlijks € 3,1 miljoen,- beschikbaar voor het wegenonderhoud. Dit bedrag is voldoende om de wegverhardingen op het minimale verantwoorde kwaliteit C te kunnen beheren en onderhouden. Achterstallig onderhoud Om het kwaliteitsniveau C te bereiken moet het achterstallig onderhoud worden weggewerkt van 18% naar 10%. Hiervoor is € 3,1 miljoen benodigd. Deze kosten kunnen worden gehaald uit de voorziening reserve wegen. Er is voldoende dekking aanwezig. Vanwege de omvang en de manier van werken duurt het 6 tot 8 jaar om deze achterstand weg te werken. Ambitieniveau en scenario’s Voor de komende beleidsperiode moet een keuze worden gemaakt voor het gewenste ambitieniveau en het bijbehorende budget. Afhankelijk van de keuze worden de te hanteren uitgangspunten voor het wegbeheer en onderhoud bepaald. In hoofdstuk 6 zijn drie scenario’s beschreven hoe het beheer en onderhoud kan worden uitgevoerd, welke strategie kan worden gehanteerd en welke (on)mogelijkheden er daarbij zijn. Goed onderhoud gaat gepaard met aanzienlijke onderhoudskosten.

Voor de verschillende gebruiksfuncties (wegcategorieën, voet-, fietspaden en rijbanen) in de gemeente wordt één kwaliteitsniveau gehanteerd. Overige ontwikkelingen: verkeer, klimaatbestendig, duurzaamheid, circulariteit Het klimaat veranderd. We krijgen in de toekomst vaker te maken met wateroverlast en perioden met droogte en hitte. Het openbaar gebied zal hierin ook moeten veranderen. Door het klimaatbestendiger maken van de leefomgeving zorgen we ervoor dat er meer ruimte komt voor groen en minder stenen worden teruggebracht. We gaan integraal ontwerpen en bij het onderhouden en herinrichten houden we rekening met meerdere ontwerpfactoren (verkeersveiligheid, gebruik, verblijf, gezondheid, klimaat en natuur) om zo te streven naar minder verharding of bij niet of nauwelijks gebruik kan verharding zelfs worden opgeheven. Bestratingsmaterialen worden zoveel mogelijk hergebruikt als de technische staat dat toelaat. Hierdoor besparen we in het gebruik van grondstoffen, wat het milieu ten goede komt. Kapot en versleten materialen worden vervangen door duurzame (gebakken) nieuwe materialen. Participatie en werkwijze In Middelburg hebben we de lat hoog liggen op het gebied van participatie.

Het motto is ‘Participeren: doen en leren!’ Een van de belangrijkste leerpunten van afgelopen jaren is dat we aan de voorkant heldere kaders hebben over de participatie (beïnvloedingsruimte) en het proces. Voor de onderhoudsprojecten en het opstellen van de jaarlijkse onderhoudsplanning blijven we participeren en werken op de huidige manier.

Wegenbeheerplan Gemeente Middelburg 2024–2033

40