22-115 Bijlage 1. Middelburg middelpunt op woningmarkt

ANALYSE BETAALBAARHEID WONINGEN MIDDELBURG •

• •

De koopwoningvoorraad van Middelburg is gemiddeld iets duur(der) ten opzichte van de woningvoorraad van Walcheren. In vergelijking met de rest van Nederland is de koopwoningvoorraad goedkoper. Zo had eind 2019 circa 30% van de koopwoningen in de gemeente Middelburg een WOZwaarde lager dan € 170.000. Op Walcheren ligt dit aandeel op 33% maar in heel Nederland ligt dit op slechts 10%. Uitgesplitst naar wijken zien we dat met name in de wijken Dauwendaele, Nieuw- en Sint Joosland en Nieuw Middelburg relatief veel woningen met een WOZ-waarde tot € 170.000 staan. We zien dat in de afgelopen jaren ook de koopwoningvoorraad van Middelburg duurder is geworden. Waar in 2015 nog bijna 45% van de koopwoningvoorraad een WOZ-waarde tot € 170.000 had, is dit in 2021 nog maar 22%. Dit leidt tot minder mogelijkheden voor huishoudens met een laag- en middeninkomen op de koopwoningmarkt.

Woonvisie gemeente Middelburg 21.231

22

5 Aantrekkelijke en inclusieve nieuwbouw Het aantal huishoudens in Middelburg groeit. De woonwensen van huishoudens veranderen constant en sterk. Nieuwbouw is nodig om de verwachte huishoudensgroei in Middelburg en de regio in de komende jaren op te kunnen vangen. Ook een kwaliteitsimpuls in de woningvoorraad is gewenst en op enkele plekken zelfs noodzakelijk. We spannen ons nu maximaal in om voor de lange termijn gewenste kwantiteit en kwaliteit te kunnen bieden. Keuzes van nu zijn namelijk van groot belang voor de toekomst: door nu de juiste keuzes te maken kunnen we op middellange tot lange termijn de woningmarkt succesvol en passend bedienen. Complementair bouwen draagt bij aan gezonde mix in de voorraad en bevolking en maakt Middelburg toekomstbestendig. We willen nieuwbouw die 100% raak is: producten op locaties die de woningvoorraad versterken. Beleidskeuzes die we maken met betrekking tot dit hoofdstuk In onderstaande tabel geven we een overzicht van de beleidskeuzes die we maken. Deze beleidskeuzes komen voort uit onze visie op de woningmarkt. In de paragrafen hierna lichten we deze keuze verder toe. Visie Inzet op nieuwbouw die 100% raak is

Vernieuwende woonconcepten met toegevoegde waarde voor Middelburg

Beleidskeuzes Op hoofdlijnen is de invulling van het nieuwbouwprogramma duidelijk. We zetten in op een adaptief woningbouwprogramma en daarmee samenhangend een uitvoerig monitorsysteem om zo met de woningbouw in te kunnen spelen op de meest actuele trends en ontwikkelingen. Dit doen we aan de hand van de verkoop van (nieuwbouw)woning. Welke doelgroepen kopen de woningen en waar komen de kopers vandaan? We maken een goede afweging voor iedere wijk bij nieuwbouwinitiatieven. We houden hierbij rekening met de huidige voorraad in die wijk. Uitgangspunt is dat we inzetten op levendige wijken met een mix aan woningen (in zowel prijsklasse, leeftijd en gebruik). We kijken goed wat er in een wijk nodig is en sturen zo veel mogelijk op het woningbouwprogramma dat zich middels een initiatief aandient. We verkennen of we beleggers kunnen verleiden meer te gaan beleggen in middenhuurwoningen in het niet-daeb segment, in combinatie met het verkennen van een grotere rol in dit segment voor corporaties, nu de markttoets voor hen tijdelijk is afgeschaft en ze mogelijk meer vrije toewijzingsruimte krijgen. Over concrete aantallen en locaties maken we prestatieafspraken. We ondersteunen ontwikkelaars bij het toevoegen van meer en passende woningen voor ouderen aan de voorraad, mits op geschikte locaties. We nemen hierin een faciliterende rol in.

Zo verwijzen we ontwikkelaars waar passend naar de RVO rijksregelingen en verkennen we mogelijkheden om te sturen in kwalitatief goede woningbouwplannen, waaronder woonvormen voor ouderen zoals hofjes. De zogenoemde ‘knarrenhofjes’ zijn voor Middelburg interessant. Uitdaging is daarbij om de juiste partijen te vinden en bij elkaar te brengen. Er loopt nu in Middelburg een pilot met Tiny Houses. We moeten van deze pilot leren (en de evaluatie hiervan). Dit geeft inzichten in toekomstige kansen, belemmeringen en aandachtspunten voor (andere) vernieuwende woonconcepten.

23

Woonvisie gemeente Middelburg 21.231

5.1 Complementaire nieuwbouw op juiste locaties Nieuwbouw is nodig om de verwachte huishoudensgroei in Middelburg én op regioniveau de komende tien jaar op te kunnen vangen. Ook een kwaliteitsimpuls in de woningvoorraad is gewenst en op enkele plekken zelfs noodzakelijk. Complementair bouwen, draagt bij aan gezonde mix in de voorraad en bevolking en maakt Middelburg toekomstbestendig. We spannen ons nu maximaal in om voor de lange termijn gewenste kwantiteit en kwaliteit te kunnen bieden. Keuzes van nu zijn namelijk van groot belang voor de toekomst. Door nu de juiste keuzes te maken kunnen we op middellange tot lange termijn de Middelburgse en Walcherse woningmarkt succesvol en passend bedienen. We willen nieuwbouw die 100% raak is: producten op locaties die de woningvoorraad versterken. De trend van de afgelopen jaren is dat het aantal huishoudens sterker stijgt dan het aantal inwoners. Het inwoneraantal is in de afgelopen tien jaar gegroeid met circa 2%, terwijl het aantal huishoudens in deze periode groeide met zo’n 5%. Dit betekent dat het gemiddeld aantal personen per huishouden is afgenomen en er sprake is van huishoudensverdunning. Deze trend van steeds meer kleine huishoudens hangt vooral samen met de stijging van het aantal eenpersoonshuishoudens (+930). Het gaat vooral om oudere alleenstaanden en een toename van singles in alle andere leeftijdscategorieën.

Een deel van de bestaande woningvoorraad is of wordt ongeschikt voor de groeiende groep alleenstaanden c.q. kleine huishoudens. Dit omdat veel woningen niet levensloopbestendig zijn of dat de locatie minder geschikt is. Ook zijn woningen soms te groot (woonoppervlak), en zijn daarmee moeilijker betaalbaar of te ouderhouden alleenstaanden, kleine huishoudens en/of ouderen. Figuur 9: Huishoudensontwikkeling naar samenstelling in Middelburg, 2011-2021

100% +0,6% (+40)

80% 60%

+1,2% (+80)

40% 20%

+10,9% (+930)

0% 2011

2012

Eenpersoons

2013

2014

2015

2016

2017

Meerpersoons zonder kinderen

2018

2019

2020

2021

Meerpersoons met kinderen

Bron: CBS (2021), cijfers 2011-2021. Bewerking Stec Groep (2022). Afgerond op decimalen. Tussen haakjes absolute verandering, afgerond op vijftallen.

Voor de komende 10 jaar wordt op basis van Zeeland-prognoses een huishoudensgroei van ruim 2.000 huishoudens verwacht. Dit ligt mede door een sterkere (verwachte) instroom van migratie iets hoger dan eerder onderzoek voor gemeente Middelburg (Rigo, 2020). Hier werd een huishoudensgroei over 10 jaar van +1.740 huishoudens verwacht. Met nieuwbouw willen we complementair woningen toevoegen om in de verwachte behoefte te kunnen voorzien. Dit betekent voor Middelburg nieuwbouwen gericht op doorstroming met oog voor een passende en gemixte woningvoorraad in de wijken van Middelburg.

Woonvisie gemeente Middelburg 21.231

24

Adaptieve programmering voor passende woningbouw De kwalitatieve opgaven doet zich nu en in toenemende mate voor in het segment appartementen en nultredenwoningen. Dit door de eerder genoemde vergrijzing en de kleiner wordende huishoudens. Het grootste deel van de woningvoorraad staat er op dit moment al. Nieuwbouw betreft maar een beperkt deel van de totale opgave op de woningmarkt. De overwegend grondgebonden woningen voor gezinnen, zijn niet altijd geschikt (te maken) voor de toenemende groep oudere en/kleine huishoudens. Complementair toevoegen aan de voorraad gaat daarom steeds vaker om toevoegen van die woningtypen waar in de bestaande voorraad nog weinig aanbod is. We programmeren onze woningbouwplannen daarom zo veel mogelijk adaptief. Zo zijn we flexibel en weerbaar in diverse scenario’s. Door waar mogelijk adaptief te programmeren en te werken met scenario’s (zie ook hoofdstuk 2) is het mogelijk flexibel te blijven, mee te bewegen met ontwikkelingen en in te spelen op kansen. Tegelijkertijd liggen al veel woningbouwplannen vast in bestemmingsplannen waardoor het adaptieve vermogen en sturingsruimte beperkt wordt.

ANALYSE WONINGBEHOEFTE MIDDELBURG • • -

-

Middelburg groeit de komende tien jaar door. Het aantal huishoudens groeit tot 2032 met 2.050. Naar verwachting ontstaat er een theoretisch overschot aan reguliere grondgebonden koopwoningen. Dit heeft twee hoofdredenen: Middelburg zal de komende jaren naar verwachting sterk vergrijzen. Vanuit ouderen bestaat vaker de wens om hun reguliere grondgebonden koopwoning in te wisselen voor een nultredenwoning. Dit kan zowel een grondgebonden woning als een appartement zijn. Hierdoor komen veel grondgebonden woningen in de bestaande voorraad ‘vrij’. Hiernaast zien we dat ook in Middelburg de betaalbaarheid van de koopwoningvoorraad sterk onder druk staat. Hierdoor is een groot deel van deze voorraad niet meer bereikbaar voor huishoudens met een laag- of midden inkomen. Zij schakelen (al dan niet tijdelijk) over op een ander type woning. Hierdoor blijft er behoefte bestaan aan reguliere grondgebonden huurwoningen.

5.2 Voldoende voorzieningen en aandacht voor de omgeving Bij het ontwikkelen van woningen gaat het niet alleen om de woningen zelf. Minstens zo belangrijk zijn voorzieningen en de omgeving waarin de woningen gerealiseerd worden. Bij het maken van plannen voor woningbouw zal meteen rekening worden gehouden met de doelgroep die de woningen na realisatie zal betrekken. De gebiedsinrichting zal hierop worden afgestemd. We willen hiermee nog beter aansluiten bij de (omgevings)wensen van de doelgroep die de nieuwbouwwoningen naar verwachting zal betrekken. Tegelijkertijd geven we een positieve impuls aan het verblijfsklimaat en duurzaamheidsambities zoals in de volgende paragraaf beschreven. Beheersbaarheid van de financiën van het sociaal domein blijven bij dit alles een belangrijke rol spelen.

5.3 Naar duurzame nieuwbouw Conform wetgeving is nieuwbouw altijd (bijna) energieneutraal en aardgasvrij. Daarnaast gebeurt de bouw van woningen bij voorkeur zoveel mogelijk circulair. Dit houdt onder andere in dat er gebruik wordt gemaakt van duurzame, hergebruikte of her te gebruiken en demontabele en/of gestandaardiseerde materialen met een materialenpaspoort. We maken hierover waar mogelijk afspraken met ontwikkelaars bij nieuwbouw. Aanvullend zien we nieuwbouw met oog voor klimaatadaptatie als kans voor groene woonmilieus en daarmee samenhangend het terugbrengen van het ‘leven naar de straat’. Hiermee wordt onder andere de sociale cohesie in de wijk versterkt en ontstaat er een prettiger leef-en verblijfsklimaat. Daarbij worden door diverse vormen van groen natuurlijke afwaterings- en verkoelingsmechanismen gecreëerd. Zeker in de wat dichter bebouwde gebieden in Middelburg zijn dit belangrijke aspecten om rekening mee te houden bij woningbouw.

Woonvisie gemeente Middelburg 21.231

25

Verduurzaming is op het gebied van energie niet alleen een steeds scherper wordende eis, maar het biedt ook kansen voor het verbeteren van de uitstraling van woningen en diversiteit van de buurt. Hierbij kan gedacht worden aan het vergroenen van tuinen en de openbare ruimte en het aanbrengen van verticaal groen op plekken waar dat mogelijk is.

5.4 Vernieuwende woonconcepten met toegevoegde waarde voor Middelburg Middelburg staat open voor vernieuwende en innovatieve woonvormen als tiny-housing, friendswoningen, woongemeenschappen in allerlei vormen, woon-werkwoningen, erfdelen, flexibel wonen, collectief particulier opdrachtgeverschap, et cetera. Ook is er aandacht voor onderscheidende architectuur om de eenzijdigheid tegen te gaan. Deze woonvormen kunnen zowel in de bestaande voorraad worden ingepast, als in toekomstige nieuwbouw. Waar relevant en gewenst kan in de bestaande voorraad worden meegewerkt aan splitsing of samenvoeging. Hierbij denken we met name aan herbestemming van bestaande panden (zoals kantoren, grote winkelruimten of boerderijen in het buitengebied). In eerste instantie zal hier op kleine schaal op worden ingezet. We zijn ons er als gemeente van bewust dat dit maatwerk is en we laten meewegen dat ongewenste neveneffecten van splitsingen of samenvoegen moeten worden voorkomen (denk aan effecten op parkeerdruk). Het kan dus niet altijd.

Woonvisie gemeente Middelburg 21.231

26

6 Wonen zorg en welzijn Onder de bevolking van Middelburg is sprake van dubbele vergrijzing en een toenemende zorgvraag vanuit andere zorgbehoevenden. Dit leidt tot steeds meer vraag naar zorgwoningen en woningen met een bepaalde zorgcomponent. Het is voor Middelburg van belang dat er voldoende woningen in dit segment zijn. Tegelijkertijd is het voor de leefbaarheid van belang dat deze woningen ook op de juiste plekken gevestigd zijn. Daarnaast moet dit type woningen ook nog eens financieel haalbaar zijn. Beleidskeuzes die we maken met betrekking tot dit hoofdstuk In onderstaande tabel geven we een overzicht van de beleidskeuzes die we maken. Deze beleidskeuzes komen voort uit onze visie op de woningmarkt. In de paragrafen hierna lichten we deze keuze verder toe. Visie Geschikt leven en wonen voor ouderen en zorgbehoevenden

Beleidskeuzes Het aanpassen van bestaande woningen (verder blijven) faciliteren en (financieel) stimuleren. Dit betekent dat we voornamelijk voorzien in het aanbieden en delen van kennis en verwijzen naar bestaande regelgeving en (voornamelijk externe) subsidiemogelijkheden als de SvN-stimuleringslening. Wel kijken we, zoals beschreven, per casus wat passend is. We blijven de Blijverslening aanbieden. De Blijverslening bedraagt minimaal € 2.500 en maximaal € 25.000. We verkennen (en evalueren) wat de mogelijkheden (zoals de blijverslening inzetten voor en doorstroomcoach) en belemmeringen (zoals inzet van het WMO-budget i.p.v. de Blijverslening) zijn die met deze lening gepaard gaan We zetten primair in op de nieuwbouw van nultredenwoningen in clusters, op locaties nabij zorgvoorzieningen en dagelijkse voorzieningen. We hebben daarnaast aandacht voor het begeleiding van oudere huishoudens bij het maken van keuzes en bij de eventuele verhuizing zelf (verhuiscoach). Verhuizen is een grote stap en we willen deze drempel zo laag mogelijk maken. Corporaties bieden deze hulp nu soms al aan. We verkennen hoe we dit ook voor particuliere huishoudens kunnen aanbieden. We stellen een aparte woonzorgvisie op. Hier is door de raad al budget voor vrijgemaakt.

6.1 Wonen, zorg en welzijn gaan hand in hand Aantal zorgbehoevenden groeit de komende jaren door Onder de bevolking van Middelburg is sprake van dubbele vergrijzing. Steeds meer mensen worden oud in hun eigen woning. Het landelijk beleid is gericht op langer in een eigen woning wonen en intramurale zorgvoorzieningen zijn afgebouwd. Dat leidt voor veel huishoudens tot andere wensen en eisen aan de woning en aan de toegankelijkheid van voorzieningen in de omgeving. Zeker wanneer ouderen een (grote) zorgbehoefte krijgen stelt dat eisen aan de woning die vaak niet in de huidige woning gerealiseerd kunnen worden. Ook voor andere mensen met een zorgbehoefte (verstandelijk gehandicapten, de GGZdoelgroep, uitstroom beschermd wonen, maatschappelijke opvang, vrouwen opvang, etc.) geldt dat ze een inclusief onderdeel uitmaken van de Middelburgse samenleving (zie ook het programma ‘Weer thuis!’ met als doel mensen uit de maatschappelijke opvang of beschermd wonen te laten doorstromen naar een zelfstandige woning met voldoende begeleiding). De meeste zorgbehoevenden (3.600) wonen in de reguliere woningmarkt. Ook zij hebben woonwensen die een gevarieerd woonaanbod vragen. Daarnaast vraagt hun zorgbehoefte wat van de woning en woonomgeving. In 2022 gaat het daarnaast om circa 845 intramurale

Woonvisie gemeente Middelburg 21.231

27

(woonachtig in een ‘instelling’). De prognose van ABF-research laat een toename van circa 75 intramurale en 720 extramurale zorgbehoevenden in de komende tien jaar zien. We merken hierbij op dat de intramurale zorgbehoefte aanvullend is op de reguliere woningbehoefte, terwijl extramurale zorgbehoevenden zelfstandige huishoudens vormen, die overlappen met de reguliere woningbehoefte.

6.2 Geschikt leven en wonen voor ouderen en zorgbehoevenden Voor de meeste ouderen en zorgbehoevenden geldt dat zij in een gewone woning kunnen (blijven) wonen en niet hoeven te verhuizen naar een specifieke woonvoorziening. ‘Langer thuis’ kunnen blijven wonen betekent voor veel ouderen wel tijdig verhuizen naar een geschikte woning en woonomgeving. De huidige generatie ouderen woont vaker in grondgebonden koopwoningen die minder geschikt zijn wanneer ze fysieke beperkingen krijgen. Dit geldt ook bijvoorbeeld voor appartementencomplexen met slechte toegankelijkheid zoals het ontbreken van een lift. Waar mogelijk en nodig stimuleren we ouderen door te stromen naar geschikte woningen waar ook beter zorg geleverd kan worden. Veel ouderen kunnen of willen desondanks niet verhuizen. Dat betekent dat aanpassingsbehoefte van de woning en woonomgeving voor een groot deel ontstaan daar waar de ouderen nu wonen: dit doet zich steeds vaker voor in de koopsector. Door het opwaarderen van woningen (bijvoorbeeld aan de hand van de blijverslening), zoals het aanbrengen van een traplift of een badkamer op de benedenverdieping, neemt de voorraad die geschikt is voor bewoning door ouderen en zorgvragers toe. Daarnaast kunnen verouderde appartementencomplexen worden aangepast, zodat zij levensloopbestendig en geschikt voor het leveren van zorg worden.

Denk ook aan concepten als ‘kangoeroewoningen’, of modulaire woningen waarmee meerdere generaties tijdelijk of permanent samenleven in een eigen woning waardoor er een mantelzorgconcept wordt gerealiseerd. Voor ouderen is het belangrijk dat de omgeving toegankelijk is voor mensen met fysieke beperkingen en er voorzieningen (huisarts, supermarkt, apotheek) op korte afstand zijn. Daarnaast zijn er ontmoetingsmogelijkheden in de wijk nodig. Dit geldt ook voor andere kwetsbare doelgroepen. Gemeente Middelburg biedt woonservicezones voor ouderen en gehandicapten aan, in een doorsnee woonomgeving. De zogeheten woonservicezone is een wijk of een kern met allerlei typen woningen plus een of meerdere wooncomplexen met zorgwoningen. In dit wooncomplex wonen ouderen en/of gehandicapten die zorg nodig hebben, in ruime appartementen. Wonen, zorg, welzijn en diensten staan centraal in een woonservicezone. Door dit soort woonvormen en het aanbod van zorgdiensten kunnen mensen langer in hun vertrouwde omgeving blijven wonen en zo lang mogelijk maatschappelijk actief blijven.

6.3 Diversiteit en flexibiliteit in type woningen Het is belangrijk woningen toegankelijk te houden. Dit heeft betrekking op de woning zelf (levensloopbestendig), maar ook op de locatie: nabij voorzieningen of plekken om elkaar te ontmoeten, en de mogelijkheden om passende zorg aan te bieden in de nabijheid van de woning. Denk hierbij bijvoorbeeld aan geclusterde woonvormen, die aansluiten bij een brede diversiteit aan woonwensen en eisen van ouderen. Flexibel gebruik van woningen in verschillende zorgcategorieën is daarbij gewenst. Geen mens is hetzelfde en zowel ouderen als overige zorgbehoevenden hebben ieder hun eigen behoeften en wensen op het gebied van wonen en zorg. Het is voor mensen met GGZ-problematiek van belang dat er leefbare wijken zijn met diverse woonmogelijkheden, waarin het goed wonen is met elkaar. Op deze wijze dragen we bij aan het voorkomen van een opname en kunnen mensen waar dat mogelijk is eerder uitstromen naar een eigen woning, wat bijdraagt aan het herstel. Daarnaast gaat het ook om mensen die structureel in de eigen woning wonen, maar wel zorg nodig hebben. Ook voor andere kwetsbare inwoners (bijv. samenhangend met jeugdzorg, maatschappelijke opvang, slachtoffers van huiselijk geweld), is het essentieel een eigen

Woonvisie gemeente Middelburg 21.231

28

plek te hebben om te wonen en leven. Zij hebben ook vaak een acute woonbehoefte. Dit vraagt om voldoende geschikte woningen en een grote woondiversiteit. Wonen, zorg en welzijn gaan hand in hand. Bij woon-zorgcomplexen en geclusterd wonen zijn gedeelde voorzieningen, elkaar kunnen ontmoeten en het veiligheidsgevoel erg belangrijk om bijvoorbeeld eenzaamheid tegen te gaan. Door de verwachtte tekorten aan zorgpersoneel is het daarnaast belangrijk dat zorg efficiënt geleverd kan worden en inwoners elkaar kunnen helpen. Hier moet met de bouw en toewijzing van (een diverse groep van) zorgbehoevenden al rekening mee worden gehouden. Voor een gevarieerd samenhangend aanbod van wonen, zorg en welzijn is goede samenwerking nodig tussen gemeente, woningcorporaties en zorg- en welzijnsinstellingen. Ook voor het gezamenlijk vormgeven van de inclusieve samenleving is de samenwerking in de keten van groot belang. De gemeente heeft hierin een regierol. De Taskforce wonen en zorg is opgericht. Dit naar aanleiding van de verplichting vanuit BZK (VWS) aan gemeenten om een woon-zorgvisie te maken. Voor een klein deel van de zorgbehoevenden blijven intramurale zorgvoorzieningen nodig. Zij hebben 24 uur per dag toezicht en zorg nodig is. Het is belangrijk dat de gemeente de ontwikkeling van nieuwe intramurale voorzieningen faciliteert en een plek geeft in herontwikkelingsgebieden.

Daarbij is het belangrijk dat de gemeente open staat voor (kleinschalige) particuliere initiatieven op het gebied van wonen en zorg. Deze dragen bij aan een divers aanbod. Omdat verpleeghuizen of woon-zorgcomplexen veelal een laatste halte zijn waar mensen over het algemeen nog maar kort wonen zijn er voor meer mensen woningen nodig die levensloopbestendig zijn. Ook voor andere doelgroepen zijn intramurale voorzieningen alleen bedoeld als het echt niet anders kan. Specifieke woonzorgvormen, met een aantrekkingskracht op gemeenteniveau, kunnen in de kernen worden gerealiseerd. Het is daarbij vanuit efficiëntie-oogpunt belangrijk zorg te concentreren.

Woonvisie gemeente Middelburg 21.231

29

7 Goed wonen voor iedereen We vinden het hierbij belangrijk dat doelgroepen die nood hebben aan huisvesting ook uitzicht hebben op woningen. We hebben daarom specifiek aandacht voor bepaalde (kwetsbare) doelgroepen die een huisvestingsvraagstuk hebben. We vinden het van belang dat deze doelgroepen– al dan niet tijdelijk – een geschikte woning in onze gemeenten kunnen vinden. Beleidskeuzes die we maken met betrekking tot dit hoofdstuk In onderstaande tabel geven we een overzicht van de beleidskeuzes die we maken. Deze beleidskeuzes komen voort uit onze visie op de woningmarkt. In de paragrafen hierna lichten we deze keuze verder toe. Visie Voldoende plaats voor arbeidsmigranten

Beleidskeuzes Short-stay arbeidsmigranten huisvesten we zo veel mogelijk geclusterd nabij werklocaties. Hiervoor ligt de verantwoordelijkheid in eerste instantie bij de werkgevers. Belangrijk is om constant een balans te zoeken tussen kleinschaligheid en betaalbaarheid. Bij langduriger verblijf (vanaf vier maanden) is het wenselijk dat de arbeidsmigrant ook zelf de verantwoordelijkheid neemt en daarvoor terecht kan bij professionele aanbieders van woonruimte. De rol die de gemeente hier in kan nemen wordt verkend. Kijken naar instrumentarium dat niet duurzame huisvesting van arbeidsmigranten (kortdurend, in steeds wisselende samenstellingen) inde woonwijken tegengaat.

We voldoen aan de taakstelling omtrent statushouders

Vanuit de Zeeuwse Woonagenda werken we toe naar een flexibele schil van woonvormen waar we statushouders, mocht het nodig zijn, kunnen huisvesten. We sluiten hierbij aan op het Zeeuwsbrede PvA flexibilisering asielopvang. Bovendien huisvesten we in Middelburg –de door huidige omstandigheden rond asielopvang –extra opgave aan asielopvang. In de voorbije jaren is gebleken dat onze corporaties goed in staat zijn geweest te voldoen aan de taakstelling. We zetten de actuele gang van zaken voort in de toekomst. Naast genoemde specifieke doelgroepen liggen er ook woonopgaven voor specifieke doelgroepen zoals studenten en woonwagenbewoners (standplaatsen). Het beheer en de exploitatie van standplaatsen ligt bij (de externe partij) Nijbod. Met onze hoger onderwijsinstellingen maken we afspraken over het bieden van flexibele en kwalitatief hoogwaardige huisvesting voor hun studenten op de juiste locaties.

Overige bijzondere doelgroepen pakken we waar mogelijk in regionaal verband op

7.1 Voldoende plaats voor arbeidsmigranten Het is voor de economie op Walcheren belangrijk dat arbeidsmigranten hier (blijven) werken. Daarbij is het vanuit zowel economisch als sociaal oogpunt belangrijk dat huisvesting van deze groep goed geregeld is. Werkgevers en uitzendbureaus zijn primair verantwoordelijkheid voor de huisvesting van short-stay 11 arbeidsmigranten. Bij langduriger verblijf (vanaf vier maanden) is het wenselijk dat de arbeidsmigrant ook zelf de verantwoordelijkheid neemt en daarvoor terecht kan bij professionele aanbieders van woonruimte. We zetten de komende jaren in op het op beperkte schaal geclusterd huisvesten van short-stay arbeidsmigranten nabij werklocaties. Dit gebeurt onder begeleiding en in samenspraak met werkgevers, uitzendbureaus en omwonenden. Arbeidsmigranten die langer in Nederland willen blijven en een woning willen huren hebben uiteraard toegang tot de reguliere woningmarkt. De eerder beschreven flexibele schil van woningen zal hier een belangrijke rol in spelen. Belangrijk is te beseffen dat dit niet altijd eenvoudig tot stand komt. Kleinschalige opvang betekent vaak dat dit duur is en dat er weinig passende voorzieningen zijn. De uitdaging is om een juiste balans te vinden tussen kleinschaligheid en betaalbaarheid.

11 Onder short-stay arbeidsmigranten verstaan we arbeidsmigranten die voor maximaal 4 maanden achtereen op Walcheren woonachtig zijn.

Woonvisie gemeente Middelburg 21.231

30

We willen overlast in woonwijken voorkomen, daarom kijken we hoe we niet duurzame huisvesting in reguliere woningen kunnen voorkomen, bijvoorbeeld door de definitie van wonen c.q. huishouden in de bestemmingsplannen duidelijker te formuleren.

7.2 We voldoen aan de taakstelling omtrent statushouders De instroom van asielzoekers, en daaraan gekoppeld het aantal statushouders, laat zich lastig voorspellen. Oplaaiende conflicten, klimaatveranderingen of andere factoren kunnen leiden tot schommelingen en pieken in de vluchtelingenstromen. De instroom van vluchtelingen was bijvoorbeeld in de periode 20142016 relatief groot, als gevolg van de aanhoudende conflicten in het Midden-Oosten. Ook veranderingen in regelgeving, zowel in Nederland als elders, kunnen van invloed zijn op de instroom van vluchtelingen. Het opwerpen van juridische belemmeringen tegen immigratie, zoals de vluchtelingendeal met Turkije, leidde bijvoorbeeld tot een grote daling in migratiestromen. Migratiestromen laten zich dus lastig vooraf voorspellen. Situaties kunnen snel veranderen. Indicatief verwachten we op provincieniveau behoefte aan jaarlijks 190 tot 420 woningen voor de opvang van (overwegend jonge en alleenstaande) statushouders in flexwoningen, groepswoningen, studio’s en reguliere woningen. Maken we een regionale verdeling op basis van de taakstelling per regio, dan zien we dat op basis van de prognose circa 30% van de statushouders naar verwachting op Walcheren landt. Daarmee komt de behoefte uit op jaarlijks circa 57 tot 126 woningen voor statushouders.

Vanuit de Zeeuwse Woonagenda werken we toe naar een flexibele schil van woonvormen waar we statushouders, mocht het nodig zijn, kunnen huisvesten. De afgelopen jaren was de feitelijke opgave voor Middelburg circa vijftig woningen per jaar. Gezien de huidige omstandigheden rond asielopvang komt daarbij een nieuwe, tijdelijke opgave bij van nog eens circa vijftig plaatsingen per jaar. Bij huisvesting van statushouders houden we ons aan de afspraken zoals gemaakt met het Plan van Aanpak flexibilisering asielzoekers Zeeland. Om in Zeeland de opgaven het hoofd te kunnen bieden en kansen optimaal te kunnen benutten, dienen de Zeeuwse gemeenten gezamenlijk op te trekken op dit dossier. Daarom staan we samen voor een Zeeuws-brede aanpak voor de gesignaleerde opgaven en kansen. Vanuit het uitgangspunt dat elke gemeente bijdraagt aan dit dossier. Met als doel een voortvarende match van de kansrijke statushouder aan woning en werk in Zeeland, streven we naar regie op Zeeuwse schaal met flexibele concepten en maatwerk als middelen, ook vanuit het Rijk. Zo combineren we de opgaven en creëren we kansen voor de statushouder, de gemeenten en de samenleving. Naast genoemde specifieke doelgroepen liggen er ook woonopgaven voor specifieke doelgroepen zoals studenten en woonwagenbewoners (standplaatsen). Het beheer en de exploitatie van standplaatsen ligt bij (de externe partij) Nijbod.

Met onze hoger onderwijsinstellingen maken we afspraken over het bieden van flexibele en kwalitatief hoogwaardige huisvesting voor hun studenten op de juiste locaties.

Woonvisie gemeente Middelburg 21.231

31

Bijlage: Beleidskaders Europees en landelijk Herziene Woningwet Sinds 1 juli 2015 is de herziene Woningwet (en het daaronder liggende Besluit Toegelaten Instellingen Volkshuisvesting 2015) van kracht. Als gevolg hiervan verandert de rol van de gemeente. De gemeente krijgt in beginsel meer invloed op de werkzaamheden van de in Middelburg actieve woningcorporatie Zeeuwland. Er zijn nieuwe regels voor de positie en activiteiten van woningcorporaties. De Woningwet onderstreept het belang van het maken van een actuele Woonvisie waarin het volkshuisvestelijk beleid is opgenomen. Het vormt ook de basis voor de prestatieafspraken met de woningcorporaties. Denk hierbij aan afspraken over investeringen in sociale huur en middenhuur, nieuwbouw, bestaande voorraad, verdichten en verdunnen in de wijken, duurzaamheid, levensloopbestendigheid, betaalbaarheid, kwaliteit, kernvoorraad, uitponden, woonurgenten, kwetsbare doelgroepen, leefbaarheid, et cetera. Wet toeristische verhuur van woonruimte (wijziging Huisvestingswet) De wet biedt gemeenten per 1 januari 2021 de mogelijkheid om toeristische verhuur van woonruimte te reguleren en controleren. Zo kunnen gemeenten een registratieverplichting voor toeristische verhuurders in hun huisvestingsverordening opnemen en deze al dan niet koppelen aan een vergunningensysteem.

De registratieplicht moet handhaving beter mogelijk maken en met de meld- of vergunningplicht kunnen de negatieve neveneffecten van toeristische verhuur van woonruimte worden voorkomen of beperkt. In Middelburg is dit reeds vastgesteld door de raad. Passend toewijzen Als gevolg van de Woningwet moeten woningcorporaties hun vrijkomende sociale huurwoningen passend toewijzen. Dat wil zeggen dat 95% van de huishoudens met recht op huurtoeslag een woning krijgt toegewezen met een huur onder de aftoppingsgrens. Vanwege toetsing op inkomens kunnen veel doelgroepen niet meer in een sociale huurwoning terecht. Dit zijn veelal de (lage) middeninkomens. Door strengere leennormen vallen deze huishoudens soms tussen wal en schip. Ladder voor duurzame verstedelijking De Ladder voor duurzame verstedelijking is per 1 oktober 2012 opgenomen als motiveringseis in het Besluit ruimtelijke ordening (Bro) en in 2017 aangepast. Overheden moeten op grond van het Bro elke nieuwe stedelijke ontwikkeling motiveren aan de hand van de Ladder. Het instrument is ingericht voor een zorgvuldige afweging en transparantie bij alle ruimtelijke en infrastructurele besluiten. Hierdoor wordt de ruimte in kernen optimaal benut en draagt het er tegelijkertijd aan bij dat het toekomstige woningaanbod aansluit op de behoefte vanuit huishoudens.

Het is noodzakelijk om alle nieuwbouwplannen die nog niet in een geldend bestemmingsplan zitten ruimtelijk te onderbouwen en de kwantitatieve en kwalitatieve behoefte voor deze woningen aan te tonen vanuit de regionale woningmarkt. Het is belangrijk om het toewijzen van woningbouwprogramma’s op specifieke locaties transparant en in lijn van de Ladder af te wegen. De Woonvisie is hiervoor een goed instrument.

Woonvisie gemeente Middelburg 21.231

32

Parijs en Klimaatakkoord Op het vlak van duurzaamheid is de volgende wetgeving en regelgeving relevant: • Het Klimaatakkoord als onderdeel van het Nederlandse klimaatbeleid. Het is een overeenkomst tussen veel organisaties en bedrijven in Nederland om de opwarming van de aarde tegen te gaan. Het doel: de CO2-uitstoot in 2030 met 49% verminderen. • In de Transitievisie Warmte staan voorstellen over een energietransitie met een belangrijke pijler gericht op isoleren van de bestaande woningvoorraad. • Het interbestuurlijk programma (IBP) over energie biedt handvatten voor regio’s voor het opstellen van een regionale energiestrategie. Zeeland heeft deze energiestrategie in maart 2020 als eerste regio van Nederland vastgesteld. Ook in Middelburg is dit inmiddels vastgesteld. • Nationale kaders van klimaatadaptatie, zoals de Nationale Klimaatadaptatiestrategie (NAS). Omgevingswet vanaf 2023 (voorlopig) Hoewel de invoering van de Omgevingswet voor de fysieke leefomgeving (vooralsnog) is uitgesteld tot 1 januari 2023, kan de filosofie van deze wet nu al worden gevolgd om ruimte te bieden aan initiatieven. Deze wet bundelt regels voor projecten in de leefomgeving en maakt ze eenvoudiger. Ook ontstaat er meer samenhang tussen plannen en activiteiten.

Rijk, provincies, gemeenten en waterschappen kunnen zo beter beslissingen nemen over hoe de leefomgeving nog beter kan worden benut en beschermd. De Omgevingswet en de harmonisatieopgave bieden een unieke kans om het ruimtelijk beleid anders vorm te geven. We gaan hierin van korte termijn sectoraal denken naar lange termijn integraal denken en doen. Dit geeft ruimte voor het stimuleren van initiatieven uit de samenleving die goed passen bij ambities voor de fysieke leefomgeving, waaronder het meer divers maken van wonen in Middelburg. Het woonbeleid dat verwoord wordt in de Woonvisie, zal worden meegenomen bij het opstellen van de gemeentelijke omgevingsvisies. Wet opkoopbescherming Naar aanleiding van de wetswijziging die op 1 januari 2022 van kracht is gegaan, is het mogelijk voor gemeenten om wijken of gebieden aan te wijzen waar geen goedkope en middeldure woningen meer mogen worden aangekocht om vervolgens verhuurd te worden. Deze verordening geld voor ‘betaalbare woningen’. Gemeenten bepalen zelf de prijsgrens van ‘betaalbare woningen’ waarvoor deze opkoopbescherming geldt. Dit geldt zowel voor nieuwbouw als voor bestaande bouw. In veel gemeenten wordt voor de categorie ‘betaalbaar’ de NHG-grens gehanteerd maar in enkele gemeente ligt deze grens beduidend hoger omdat de gemiddelde WOZ-waarde van woningen velen malen hoger ligt.

Woonwagen- en standplaatsenbeleid Voor de gemeenten ligt er een opgave om het Beleidskader gemeentelijk woonwagen- en standplaatsenbeleid (opgesteld door de Rijksoverheid) uit te voeren. Gerechtelijke uitspraken van onder meer het Europees Hof voor de Rechten van de Mens die ten grondslag liggen aan het beleidskader hebben als kern: het beschermen van woonwagenbewoners tegen discriminatie, het waarborgen van hun mensenrechten en het bieden van rechtszekerheid en duidelijkheid. Concreet betekent dit dat de gemeente in het huisvestingsbeleid de opdracht van de Rijksoverheid heeft gekregen om: • Woonwagenbewoners in staat stellen in familieverband op een woonwagenlocatie te wonen • De behoefte aan standplaatsen helder in beeld houden • Toegelaten instellingen laten voorzien in huisvesting van woonwagenbewoners voor zover deze tot de doelgroep behoren • In overleg te treden met woonwagenbewoners om hun woningbehoefte in kaart te brengen • Een woningzoekende woonwagenbewoner met banden met de gemeente, binnen een redelijke termijn kans te bieden op een standplaats.

Woonvisie gemeente Middelburg 21.231

33

Provinciaal en regionaal Zeeuwse Omgevingsvisie 2021 De Zeeuwse Omgevingsvisie 2021 is het provinciaal beleidsplan voor de volle breedte van de fysieke leefomgeving. Het plan bevat beleid over economie, ruimte, mobiliteit, natuur, cultuur, water en milieu. Voor wonen wordt de Zeeuwse burger en zijn of haar woonwensen centraal gesteld. Er wordt gestreefd naar een woningvoorraad die qua omvang, locatie en type is afgestemd op de woonwensen van de Zeeuwse huishoudens. De hoofdopgave is te komen tot een toekomstbestendige en CO2-neutrale woningvoorraad die in kwaliteit en kwantiteit aansluit op de vraag. In de Zeeuwse Omgevingsvisie 2021 is het volgende hierover opgenomen: ‘De Zeeuwse gemeenten, woningcorporaties en de provincie werken aan een Zeeuwse Woonagenda, waarbinnen gezamenlijk wordt opgetrokken om de woningvoorraad toekomstbestendig te maken en te houden. De regiogelden van het Rijk worden ingezet voor het saneren of vervangen van woningen waar geen behoefte aan is, het stimuleren van verduurzaming van de woningvoorraad, het realiseren van een flexibele schil en de ondersteuning van gemeenten bij de realisatie van woningbouw die voorziet in een behoefte op de juiste plaats. Provincie en gemeenten stellen de kaders vast waarbinnen de afspraken worden uitgevoerd.

De aanpak biedt ook kansen voor de arbeidsmarkt (werkgelegenheid voor verduurzaming), cultuur (hergebruik monumentale en beeldbepalende panden), woonomgeving (hergebruik leegstaande panden en braakliggende percelen binnen dorpen en steden), gezondheid (verbeteren binnenklimaat) en circulaire economie (circulair bouwen). Daarnaast wordt de verduurzaming van de woningvoorraad versneld en wordt de woningmarkt actief beïnvloed’ Daarbij sluiten we op het gebied van duurzaamheid aan op de Klimaat adaptatiestrategie Zeeland (KasZ) en de Regionale Energiestrategie (RES). Zeeuwse Woonagenda De Zeeuwse Woonagenda is een gezamenlijke strategie van de Zeeuwse regio’s en provincie om de opgaven die in Zeeland spelen op gebied van ‘toekomstbestendig wonen’ aan te pakken. Er liggen in Zeeland namelijk forse opgaven in de bestaande voorraad die vragen om een nieuwe manier van denken en werken. Daarnaast gaat het om aanvullende nieuwbouw van de juiste woningen op de juiste locaties. Samenwerking op Zeeuws niveau is daarvoor cruciaal. Als stip op de horizon is er een gedeelde visie op wonen geformuleerd: “In 2040 hebben we in Zeeland een toekomstbestendige woningvoorraad die in kwaliteit en kwantiteit 100% aansluit bij de vraag”. Samen werken de Zeeuwse regio’s aan de gesignaleerde opgaven op de Zeeuwse woningmarkt vanuit een integrale aanpak.

Deze integrale aanpak noemen we ‘strategisch voorraadbeheer’. Dit betekent dat er oplossingen gezocht worden in de combinatie van nieuwbouw én de bestaande voorraad: samen bepalen zij immers de toekomstige woningvoorraad. Passend bij de integrale aanpak en aansluitend op de gedeelde visie, zijn er drie concrete ambities geformuleerd die dienen als richtpunt voor actie. Het gaat om: 1. Een toekomstbestendige woningvoorraad 2. Kwalitatief complementaire woningbouw 3. Innovatieve en flexibele woonvormen Vanuit de gedeelde visie en de drie ambities gaan de gemeenten, regio’s en provincie gericht aan het werk met concrete acties. In de Woonagenda zijn er zes actielijnen uitgewerkt.

Woonvisie gemeente Middelburg 21.231

34

Deze regio-overstijgende ambities (Vlissingen en Veere) bieden houvast voor de regionale Woonvisie van Walcheren en de gemeentelijke Woonvisie van Middelburg. Tegelijkertijd vragen zij om een concrete vertaling naar de situatie op Walcheren en de individuele gemeenten in de nieuwe kernthema’s voor de regionale en gemeentelijke Woonvisies.

Regionale woningmarktafspraken Walcheren 2016-2025 (wordt momenteel geactualiseerd) In het Omgevingsplan 2012-2018 van de provincie Zeeland is het beleidsinstrument regionale woningmarktafspraken geïntroduceerd. Deze regionale woningmarktafspraken worden in de tweede helft van 2022 herzien, waarbij ook de nog te sluiten woondeal tussen het rijk en de provincie een plek krijgt in deze afspraken. In deze woningmarktafspraken worden woningbouwplannen binnen de regio Walcheren op elkaar afgestemd zodat leegstand voorkomen wordt en de juiste woningen op de juiste locatie ontwikkeld worden. Bij elke ruimtelijke planprocedure is bovendien (o.a.) een verwijzing naar de regionale woningmarktafspraken een vereiste om een solide onderbouwing van de Ladder voor duurzame verstedelijking te krijgen. Klimaatadaptatiestrategie Het doel van de Klimaatadaptatiestrategie Zeeland (KasZ) is om in 2050 klimaatbestendig en waterrobuust ingericht te zijn. Klimaatadaptatie is een opgave voor de gehele Zeeuwse samenleving: inwoners, bedrijven en overheden. De KasZ beschrijft de Zeeuwse uitgangspunten en benoemt voor welke onderwerpen lokale uitgangspunten van toepassing zijn. In het bebouwde gebied moet de komende 30 jaar stevig worden geïnvesteerd om Zeeland klimaatbestendig in te richten.

Door aan te haken bij natuurlijke momenten zoals herstructurering en groot onderhoud blijven de kosten en inspanning overzichtelijk. Nieuwe ontwikkelingen worden altijd klimaatadaptief ontworpen en gerealiseerd. Ook worden meekoppelkansen, met onder andere de energietransitie, benut. In de strategie is onder andere aandacht voor overstromingsgevaar, vergroening van wijken (vanuit een klimaat én leefbaarheidsopgave), het klimaatadaptief bouwen van woningen en de relatie met woningbouwcorporaties.

Gemeentelijk Omgevingsvisie Middelburg 2050 Gemeente Middelburg werkt momenteel aan een Omgevingsvisie Middelburg 2050. Het thema “wonen” is een belangrijk thema voor de Omgevingsvisie. Het gaat over de verschillende vormen van wonen, van eengezinswoning tot woongemeenschap en woon-zorginstellingen, maar ook over mensen die hier vanwege werk of vakantie voor kortere tijd of in deeltijd willen wonen. En het gaat over de kwaliteit van de woning en de woonomgeving. Vanuit het thema ‘wonen’ is input geleverd voor de Omgevingsvisie. De in deze woonvisie benoemde thema’s, beleidslijnen en doelstellingen komen overeen met de ‘wooninput’ voor de Omgevingsvisie. Ten behoeve van de Omgevingsvisie zijn de volgende lijnen uitgezet (we citeren hieronder uit de notitie ‘Bouwstenen voor de Omgevingsvisie Middelburg 2050’: Middelburg krimpt demografisch niet Anno 2020 is het aantal huishoudens circa 23.250. Het aantal zal de komende twintig jaar naar

Woonvisie gemeente Middelburg 21.231

35

verwachting nog met circa 2.750 toenemen, waarvan 1.750 tot het jaar 2030 12. Naar verwachting zit de grootste toename bij de vijfenzestigplussers; dit zijn bestaande huishoudens. De komende tien jaar zullen veel gezinnen in de empty-nestfase belanden. Er worden echter ook jonge gezinnen gevormd; per saldo neemt het aantal gezinnen nog toe. Er is een lichte afname van huishoudens tot 23 jaar waar een deel van de studentenpopulatie onder zal vallen. Kortom: groei, vergroening en vergrijzing (bron: RIGO, 2020). Groei, vergroening en vergrijzing gaan hand in hand. De groei van het aantal gezinnen betekent dat tal van ‘kindervoorzieningen’ voldoende draagvlak blijven houden. De vergrijzing zorgt voor investeringsopgaven in zorgdiensten en levensloopbestendige woonvormen. De ontwikkeling van de inkomens is onzeker. Het aandeel van de primaire doelgroep (thans 22%) in het jaar 2030 varieert van 19% onder gunstige economische omstandigheden tot 23% in geval van een crisisscenario. In deze inkomensontwikkeling is ‘COVID-19’ niet meegenomen! (bron: RIGO, 2020). Meer behoefte aan koopwoningen De kwalitatieve invulling van de woningbehoefte en daarmee de opgave hangt af van het economische scenario. Een belangrijke onzekere factor is de koopkracht die van invloed is op de behoefte voor huur- en koopwoningen naar prijs.

Tot 2030 is bijna 80 procent van de opgave te vinden in de koop en 20 procent in de huur. Tussen 2030 en 2040 is de opgave volledig in de koop. Voor de corporatiehuur geldt dat er in het negatieve (economische) scenario een opgave overblijft, maar dat deze in het basisscenario lager ligt en in het positieve scenario krimpt. Hierbij bestaat de opgave vooral uit woningen met een prijs tot de eerste aftoppingsgrens. Uiteindelijk (2030-2040) slinkt de opgave aan corporatiewoningen in alle scenario’s. Wonen met zorg Zo’n 12% van de senioren (65-plussers) zoekt woon-zorgcombinaties (bron: RIGO, 2020). Niet-permanent wonen Het toerisme op Walcheren groeit. Dat uit zich in de vraag naar woningen om tijdelijk te verblijven, terwijl tegelijkertijd op basis van de Kustvisie nieuwbouw van recreatiewoningen aan banden wordt gelegd. In de gemeente Middelburg is een tweede woning toegestaan, maar toeristische verhuur van die woning niet. Het verhuren van kamers kan alleen in een B&B: de bewoner verhuurt een deel van zijn/haar eigen huis. Ondanks dat het niet is toegestaan, weten we dat ook verhuur van de hele woning (bijv. via Airbnb) voorkomt in Middelburg. Daarvoor wordt momenteel beleid opgesteld. Wanneer woningen slechts voor een gedeelte van het jaar bewoond worden, kan dat invloed hebben op de leefbaarheid, zeker als dit zich op bepaalde plekken concentreert.

Het tweede woningbezit kan kansen bieden voor woningen die anders minder goed in de markt liggen, maar er kan ook sprake zijn van een prijsopdrijvend effect, waardoor bepaalde woningen minder goed bereikbaar worden voor de primaire doelgroep. CO2-neutraal De grootste uitdaging in de komende 30 jaar zal zijn: hoe worden we als samenleving CO2-neutraal? Dat vraagt een enorme verandering van denken en gedrag. Voor de woningmarkt speelt de transitie naar aardgasloze woningen. In 2021 stelt de gemeente dan ook een Transitievisie warmte op 13. De energietransitie heeft nu al invloed op de vraag naar woningen, de woningen met lage energielabels zijn minder gewild. Binnenstad 12 13

NB: Deze cijfers zijn inmiddels verouderd. Zie de nieuwe prognoses in o.a. hoofdstuk 2 van deze woonvisie. NB: Deze is inmiddels vastgesteld: ‘Richting een aardgasvrij Middelburg. De transitievisie Warmte’, vastgesteld in december 2021

Woonvisie gemeente Middelburg 21.231

36

Er is een groeiende behoefte aan wonen in de binnenstad. Transitievisie warmte Middelburg wil in 2050 een energie- en klimaatneutrale gemeente zijn. Dat betekent dat er in de gemeente evenveel energie wordt opgewekt als gebruikt. En dat alles wat er in Middelburg gebeurt, hoe we wonen, werken en leven, vrijwel geen CO2-uitstoot heeft en niet bijdraagt aan klimaatverandering. In de Transitievisie warmte is beleid opgesteld om deze doelstellingen te behalen. Ingezet wordt op onder andere het besparen van energie door woningen beter te isoleren, ventileren en het gebruik van duurzame energiebronnen zoals zonnecollectoren, warmtenet en elektrische waterpompen. Nota grondbeleid Met de Nota grondbeleid wordt duidelijkheid verschaft over het grondbeleid dat de gemeente wenst te voeren. De Nota grondbeleid 2021 borduurt voort op de nota grondbeleid van 2016 en gaat uit van dezelfde hoofdlijnen. Deze hoofdlijnen gaan er van uit dat de gemeente niet inzet op actief grondbeleid. Mocht het bij een specifieke casus noodzakelijk zijn dan zal de gemeente dit beleid voeren. Verder wordt in de nota grondbeleid de verkoop van gronden omschreven en grondprijs(beleid) toegelicht. We tekenen hierbij aan dat het uitvoeren van deze woonvisie kan vragen om ander (of incidenteel ander) grondbeleid, bijvoorbeeld ter ondersteuning van of in samenhang met de inzet van bepaalde instrumenten.