22-110 Bijlage 1. Concept Programmabegroting 2023 en meerjarenraming 2024 - 2026
Tekst van het document
Programmabegroting 2023
Colofon Uitgever: gemeente Middelburg Versie november 2022 Redactie: gemeente Middelburg Eindredactie: gemeente Middelburg Fotografie: gemeente Middelburg Vormgeving: gemeente Middelburg Productie: gemeente Middelburg
Inhoudsopgave 4 Inleiding
153 Balans per 31 december 155 Overzicht reserves en voorzieningen
12 Programma's
157 Berekende EMU-saldo
12 Bestuur en Ondersteuning 158 Overige 27 Veiligheid
159 Vervangingsinvesteringen
35 Verkeer, vervoer en waterstaat
160 Incidentele baten en lasten
43 Economie
163 Structurele toevoeging en onttrekking aan de reserves
47 Onderwijs 52 Sport, cultuur en recreatie 60 Sociaal Domein 66 Wat mag het kosten? 69 Volksgezondheid en milieu 81 Volkshuisvesting, leefomgeving en stedelijke vernieuwing 88 Paragrafen 89 Weerstandsvermogen en Risicobeheersing 100 Lokale lasten 108 Onderhoud kapitaalgoederen 118 Financiering 121 Bedrijfsvoering 128 Verbonden partijen 141 Grondbeleid 147 Begroting 148 Overzicht baten en lasten 151 Toelichting financiële positie
3
Inleiding Voor u ligt het eerste begrotingsvoorstel 2023 van het
investeren in deze vier grote opgaven, benoemd door alle politieke
Middelburgse college dat in mei 2022 aantrad. Het voorstel omvat
partijen in de gemeenteraad: het sociaal domein, de woonopgave,
ook een doorkijk naar de jaren 2024-2026.
participatie en de energietransitie en klimaatadaptatie.
Het door de raadsfracties van GroenLinks/PvdA, LPM, D66 en
Zo stelt het college voor om meer geld vrij te maken voor
ChristenUnie gepresenteerde coalitieprogramma kreeg als titel
bestaanszekerheid. Het gaat om een bedrag dat afloopt van
mee 'Een frisse wind'. De startpositie van het college kan - in
€ 1 miljoen in 2023 tot € 300.000 in 2026. Bij elkaar opgeteld
financieel opzicht althans - rekenen op een flinke wind in de rug.
gaat het om een bedrag van € 2,4 miljoen. Het aflopende karakter
Dit is vooral te danken aan een structureel hogere uitkering uit
is gebaseerd op de urgentie die nu vooral wordt gevoeld rondom
het Gemeentefonds die de gemeente Middelburg de komende
de sterk oplopende energieprijzen. Het college hoopt en verwacht
jaren tegemoet kan zien. Ook hebben de maatregelen uit het
dat deze urgentie door ontwikkelingen om ons heen en
Financieel Herstelplan 2020-2024 ervoor gezorgd dat eerdere
maatregelen van de Rijksoverheid later in deze bestuursperiode
tekorten zijn weggewerkt en dat er weer sprake is van duurzaam
zal afnemen.
en reëel begrotingsevenwicht. Een nieuwe ontwikkeling is een toenemende instroom van Wij staan voor een grote verbouwing in Middelburg. Denk aan de
asielzoekers en Oekraïense ontheemden. Ook Middelburg draagt
woningbouwopgave en de energietransitie. Het energiezuiniger
zijn steentje bij aan hun opvang. Wij zetten onder meer een eigen
maken van onze bebouwde omgeving is met de sterk oplopende
projectorganisatie op, om de opvang structureel goed te kunnen
energieprijzen vanwege de oorlog in Oekraïne wellicht zelfs
begeleiden. Dat doen wij nu met eigen geld, met de verwachting
actueler dan ooit tevoren. Dat geldt ook voor de opgave rondom
dat het Rijk hierin uiteindelijk zijn verantwoordelijkheid neemt. Ook
de klimaatadaptatie. De wateroverlast die onze gemeente trof in
voor goede integratie van statushouders maken wij extra geld vrij.
september 2022 onderstreept de urgentie. De huidige energieprijzen hebben ook laten zien dat de overheid een
Wensen zoals de aanleg van de rondweg rond Arnemuiden, het
belangrijke rol heeft om de bestaanszekerheid te garanderen voor
herstructureren van bedrijventerreinen en de realisatie van nieuwe
iedereen in de samenleving. Juist voor diegenen die, om welke
parkeerhubs rondom de binnenstad, zullen de komende jaren om
reden dan ook, daartoe zelf niet helemaal in staat zijn.
grote investeringen vragen. Voor veel van deze investeringen zullen we als gemeente de samenwerking zoeken met bijvoorbeeld
Wij investeren dan ook fors in het sociale domein. Naast
Provincie Zeeland. Ook kijken we nadrukkelijk naar mogelijkheden
bovenstaande reserveren wij geld voor preventie, kwaliteit, het
om andere geldstromen aan te trekken, bijvoorbeeld via subsidies
toegankelijker maken van zorg voor inwoners met een hulpvraag
van de Europese Unie of geld van het Rijk via de nog te sluiten
en voor het verkorten van wachtlijsten. Bijzondere aandacht is er
Woondeal. De ervaring leert dat andere partners best geld willen
voor ondersteuning van jeugd, ook in samenwerking met het
verstrekken, maar dat zij dat alleen doen via de zogenoemde
onderwijs. Onze vierde bijzondere opgave is het goed organiseren
cofinanciering. Dat houdt in dat gemeenten in zo’n geval ook direct
van betrokkenheid van inwoners bij hun leefomgeving en bij de
een bepaald bedrag op tafel moeten leggen.
gemeente: participatie. Een zeer belangrijke uitdaging, mede gezien het opkomstpercentage bij de laatste verkiezingen, de
Het gaat daarbij al snel om grote bedragen. Denk daarbij aan
nieuwe Omgevingswet, initiatieven van inwoners, het draagvlak
een paar miljoen voor de realisatie van een binnenstedelijke
van besluiten en het bereiken van ‘het stille midden’.
woonlocatie bijvoorbeeld. Dat soort bedragen heeft de gemeente Middelburg niet op de plank liggen. Daardoor bestaat het risico
Dankzij de sterk verbeterde financiële positie kan de gemeente
dat wanneer zo’n opgave zich voordoet, de financiële middelen
Middelburg deze opgaven daadwerkelijk oppakken de komende
voor cofinanciering simpelweg ontbreken.
jaren. Dat zal alleen niet vanzelf gaan. Daarom stelt het college de gemeenteraad in de programmabegroting voor vooral te
4
Programmabegroting 2023 | Inleiding
Daarom stelt het college voor structureel geld opzij te zetten voor
De gemeente dient te beschikken over een structureel sluitende
een eigen Middelburgs Investeringsfonds. In de
begroting. Dat is een wettelijke verplichting. De begroting is dan
meerjarenbegroting wordt rekening gehouden met een bedrag aan
materieel en reëel in evenwicht. Middelburg voldoet aan deze
structurele kapitaallasten van € 500.000 in 2023 oplopend tot
verplichting. Kijkend naar het financieel beeld zien we in alle jaren
€ 2 miljoen in 2026. Met dit geld kan een investeringsbedrag ter
een (fors) positief saldo. Naast deze positieve saldi, is er ook
waarde van circa € 45 miljoen worden aangetrokken. Dit geld is
sprake van een robuuste weerstandspositie. De prognose van
bedoeld om de grote opgaven te kunnen oppakken zoals die in
de weerstandsratio ontwikkelt zich bijzonder gunstig.
de Middelburgse Omgevingsvisie 2050 worden benoemd. Opstellen van de begroting 2023 en meerjarenraming Over de exacte invulling en wijze van besturen van het Middelburgs
2024 - 2026
Investeringsfonds volgt in de loop van 2023 een voorstel richting
In het voorjaar heeft het college uw raad er van in kennis gesteld
de raad. Dat hiervoor in de gemeentelijke begroting structureel
dat er geen aparte Kadernota aangeboden zou worden. Daarmee
geld moet worden vrijgemaakt, is nu al duidelijk.
is het keuze- en afwegingsproces rond de invulling van de financiële ruimte verschoven naar de voorbereidingen rond het
De sterk oplopende inflatie en de voortdurende oorlog in Oekraïne
opstellen van de begroting voor de periode 2023-2026.
maken dat veel zaken nu veel minder zeker zijn dan wellicht in voorgaande jaren het geval was. Dat is de reden dat het college
Vlak voor het zomerreces heeft het college, in de raadsconsultatie
terughoudend is met het bestemmen van alle toekomstige
van 6 juli 2022, de raad mondeling geïnformeerd over de
middelen uit het Gemeentefonds. Voor de jaren 2024 en 2025 ziet
uitkomsten van de meicirculaire. Daarbij is tevens een prognose
u daarom dat nog veel eenmalig geld beschikbaar is vanwege
gegeven van de financiële ruimte voor de komende jaren.
onzekerheden. Dat is een bewuste keuze. Door nu niet alle vrije ruimte op voorhand in te vullen, houden we ruimte om eventuele
Na de raadsconsultatie is het college gestart met de voorbereiding
tegenvallers op te vangen. Daarnaast kan het college niet alles
voor de begroting zoals die nu wordt aangeboden. Daarin doen wij
tegelijk oppakken. Afgelopen jaren is er (fors) geld overgehouden
voorstellen voor invulling van de financiële ruimte voor de
omdat we onvoldoende uitvoeringskracht hadden. Na jaren
komende jaren. De raadsbreed gedeelde opgaven ‘wonen’,
bezuinigen moet worden geïnvesteerd om de ambities te kunnen
‘energietransitie en klimaatadaptatie’, ‘sociaal domein’ en
verwezenlijken.
‘burgerparticipatie’ en de andere doelstellingen uit het
Financiële positie
onderdeel, waarbij er ook aandacht is voor andere wenselijke en
Het financiële beeld is de afgelopen periode sterk verbeterd. Deze
noodzakelijke ontwikkelingen. Zo geven wij onder meer invulling
kentering is in de vorige raads- en collegeperiode in gang gezet
aan het geamendeerde raadsbesluit van 30 september 2020
met vaststelling en realisatie van de besluiten uit het Financieel
(Financieel Herstelplan 2020-2024), uitvoering aan het
Herstelplan 2020-2024. Daarnaast laat de algemene uitkering
Strategisch Huisvestingsplan Onderwijs en de verduurzaming van
voor de jaren tot en met 2025 een sterke groei zien. Dit zorgt voor
de gemeentelijke panden. Ook stellen wij voor de gemeentelijke
een goede startpositie voor de begroting voor 2023 en volgende
organisatie op onderdelen uit te breiden om, ondanks de
jaren. Weliswaar is er sprake van een aantal risico’s en
toegenomen werkdruk, de gemeentelijke taken te kunnen blijven
onzekerheden, maar daar houdt ons college rekening mee door
uitvoeren met de inzet en kwaliteit die de inwoners van Middelburg
niet jaarlijks de volledige financiële ruimte in te vullen. Op die
van de gemeente mogen verwachten.
coalitieakkoord “Een frisse wind”, vormen daarvan een belangrijk
manier blijft er ruimte over om bijv. de gevolgen van hogere inflatie op te vangen. Daarmee kiezen wij voor een voorzichtig financieel
Onze voorstellen leiden tot het volgende financieel beeld voor de
beleid.
komende jaren:
5
Programmabegroting 2023 | Inleiding
(bedragen x € 1.000) Saldi volgens de vastgestelde begroting 2022-2025
Begroting 2023
Begroting 2024
Begroting 2025
Begroting 2026
220
335
227
144
1.256
551
953
1.262
Mutaties: Mutaties Autonome ontwikkelingen1 Dividend GBE Aqua
0
0
497
595
811
811
811
811
8.077
14.374
18.708
11.582
-982
-2.032
-3.045
-3.783
Saldo
9.382
14.039
18.151
10.611
Invulling van financiële ruimte/keuzes nieuw beleid 2023 - 2026
-6.797
-7.420
-7.213
-9.833
-206
-387
-65
-443
2.379
6.232
10.873
335
Lasten
-191.759
-196.174
-198.102
-203.041
Baten
194.138
202.406
208.975
203.376
Saldo
2.379
6.232
10.873
335
2
Schrappen stelpost structurele risico's3 Gevolgen Meicirculaire gemeentefonds:
4
Hogere lasten door hogere inflatiepercentage (meicirculaire 2022)
5
Mutaties begroting bestaand beleid Saldo (na invulling)
1 Aanpassingen ramingen aan de verwachte inflatie, actualisatie rente, effecten uit jaarrekening/bestuursrapportages, septembercirculaire etc . 2 Dividend wordt tot en met 2024 toegevoegd aan de algemene reserve (Financieel Herstelplan 2020-2024). Vanaf 2025 kan dit als reguliere inkomst voor de begroting worden meegenomen 3 Deze stelpost was in de begroting opgenomen voor het opvangen van risico’s voortkomend uit de herverdeling gemeentefonds. Nu deze herverdeling is doorgevoerd en voor Middelburg positief uitpakt, kan deze stelpost vervallen. 4 Een hogere algemene uitkering als gevolg van herverdeling van het gemeentefonds, een groei van de algemene uitkering doordat het Rijk meer uitgeeft, het schrappen van de opschalingskorting en overige mutaties 5 De stijging van de algemene uitkering is mede het gevolg van oplopende inflatie. Het is verstandig om hiermee in de uitgavenraming in de gemeentebegroting ook met een hogere inflatieontwikkeling rekening te houden
Invulling van financiële ruimte/keuzes nieuw beleid 2023 -
Verderop in deze begroting ziet u dat bij de programma’s een
2026
specificatie en toelichting van de nieuwe posten is opgenomen.
In onderstaande tabel ziet u hoe de inzet van de beschikbare middelen verdeeld is over de programma’s van de begroting. (bedragen x € 1.000)
Begroting 2023
Begroting 2024
Begroting 2025
Begroting 2026
0 Bestuur en ondersteuning
-796
-1.199
-1.212
-1.183
1 Veiligheid
-30
-30
-30
-30
2 Verkeer, vervoer en waterstaat
-329
-281
-191
-166
3 Economie
-10
-110
-10
-10
4 Onderwijs
-47
-403
-216
-2.540
5 Sport, cultuur en recreatie
-955
-1.017
-1.035
-1.035
-3.450
-2.700
-2.340
-2.190
Invulling van financiële ruimte/keuzes nieuw beleid 2023 - 2026
6 Sociaal domein 7 Volksgezondheid en milieu
-105
-105
-105
-105
8 Volkshuisvesting, RO en sted vern
-1.075
-1.575
-2.075
-2.575
Saldo
-6.797
-7.420
-7.213
-9.833
Een aantal onderdelen wordt hieronder nader toegelicht.
6
Programmabegroting 2023 | Inleiding
Raadsbesluit 30 september 2020 (Financieel herstelplan
Het Rijk erkent de financiële problematiek rond de kosten
2020-2024)
Jeugdzorg. Daarom heeft het Rijk ook voor 2023 een incidentele
Op 30 september 2020 heeft de raad het Financieel Herstelplan
extra bijdrage toegezegd. Daarnaast gaat het kabinet met
2020-2024 geamendeerd vastgesteld. Onderdeel (punt 9) van dit
gemeenten en andere relevante partijen verder in gesprek over
amendement was om "indien er extra middelen beschikbaar
de Hervormingsagenda Jeugd. Deze agenda moet bestaan uit
komen deze aan te wenden voor het realiseren van lastenverlaging
een set van maatregelen en een financieel kader waarmee een
voor onze inwoners in de vorm van achtereenvolgens:
structureel houdbaarder jeugdstelsel wordt gerealiseerd. Bij het
– Niet toepassen van indexatie van de OZB-belasting en/of verlaging van de OZB-belasting; – Toepassing van inflatiecorrectie op subsidies;
afsluiten van de Hervormingsagenda neemt het kabinet ook een besluit over de extra middelen die voor 2024 en verder aan de gemeenten beschikbaar gesteld worden.
– Sociaal domein" In afwachting van een definitief besluit over de hoogte van de extra Indexatie van de OZB-belasting
bijdrage, stellen wij voor om de voor 2023 te ontvangen eenmalige
We stellen voor de tarieven OZB voor 2023 niet te indexeren en
middelen in te zetten om de resterende taakstelling Jeugd tot
hierin de nullijn te hanteren.
medio 2025 in te vullen. Verder hebben Rijk, VNG en Provinciale
Inflatiecorrectie op subsidies
begrotingsjaren 2024 en verder wel een stelpost mogen opnemen
We stellen voor om vanaf 2023 wel weer een inflatiecorrectie
voor de mogelijke structurele verhoging van de rijksbijdrage. Ons
(2,95%) voor subsidies op te nemen. Hiermee geven wij uitvoering
college vertrouwt erop dat het Rijk ook voor de lange termijn
toezichthouders afgesproken dat de gemeenten voor de
aan genoemd raadsbesluit en worden de maatschappelijke
structurele middelen zal toekennen en gezamenlijk met de
organisaties enigszins tegemoet gekomen aan de gestegen
gemeenten de hervorming van de Jeugdzorg in zal zetten. Daarom
kostenontwikkeling.
vindt ons college het verantwoord om de nog resterende taakstelling Jeugd te laten vervallen. Er blijft een geringe kans dat
Sociaal domein (actieplan en resterende taakstelling
het Rijk niet of onvoldoende met extra geld over de brug zal
Jeugd)
komen. Op dat moment beraadt ons college zich hoe dit
De derde component van het raadsbesluit van 30 september
concernbreed (dus niet enkel binnen het Sociale Domein) opgelost
betreft het Sociaal Domein. In het raadsbesluit is echter niet verder
kan worden en zullen wij indien nodig een voorstel doen.
aangegeven welke aanpassingen uw raad daarbij voor ogen had. Ons college wil met het Sociaal Domein inzetten op preventie,
Inflatiecorrectie en overige belastingen en tarieven
toegankelijker Middelburg, menselijke maat en vertrouwen in de
De sterk opgelopen inflatie is bijna dagelijks reden voor berichten
inwoners. Hiervoor komen extra middelen beschikbaar. We
in het nieuws. Vooral de stijging van de prijzen van energie is een
beschouwen het actieplan Sociaal Domein als afgerond waarbij we
tot nu toe onbekend fenomeen. Ook de uitgaven van de gemeente
de voortgang weer via de reguliere rapportage momenten aan
staat door de inflatieontwikkeling onder druk, met hetzelfde
de raad terugkoppelen. Inhoudelijk verwijzen wij u naar hetgeen
budget kan minder worden gedaan. Wij houden in de budgetten
hierover in het programma Sociaal Domein is opgenomen.
rekening met een stijging van de kosten. Daarbij hanteren we de prognoses zoals die zijn gepubliceerd door het Centraal
Een belangrijk onderdeel van het Financieel Herstelplan
Planbureau. Volgens die prognose moet rekening gehouden
2020-2024 is het Actieplan Sociaal Domein met als financiële
worden met een kostenstijging van gemiddeld 2,95%.
doelstelling het verschil tussen de uitgaven Sociaal Domein en de voor die taak ontvangen rijksbijdrage met een bedrag van
Op een aantal specifieke uitgavenbudgetten houden we rekening
€ 7 miljoen terug te dringen. Het realiseren van die doelstelling is
met een hoger inflatiecijfer, bijv. voor energie 65% en voor
voor de onderdelen WMO en taken Orionis volgens planning
brandstof 8% in 2023 en 6% in 2024).
verlopen. Door verschillende oorzaken lukt het niet de kosten Jeugdzorg te verlagen. Voor dat onderdeel resteert een financiële taakstelling van ca. € 1,9 miljoen.
7
Programmabegroting 2023 | Inleiding
Eenmalige overschotten
wettelijk minimumloon en de AOW. De uitkering die gemeenten uit
Zoals blijkt uit bovenstaande tabel vertoont de begroting jaarlijks
het gemeentefonds ontvangen gaat hand in hand met de uitgaven
een positief saldo. Het college stelt u voor om deze
van het Rijk. Als het Rijk meer uitgeeft, ontvangen gemeenten ook
begrotingsruimte op voorhand onbenut te laten en heeft daarvoor
meer. Daarnaast zit er in de meicirculaire ook een compensatie
een aantal argumenten. Voor de korte termijn wijzen wij op de
voor de inflatie. Gebaseerd op de inflatiecijfers uit het voorjaar van
gevolgen van de inflatieontwikkeling en het risico van nog verder
2022 ontvangen we op deze wijze extra middelen uit het
stijgende rente. Verder staan we in de toekomst nog voor grote
gemeentefonds, middelen die ons in staat stellen de
opgaven die voortkomen uit de Omgevingsvisie, de Woonvisie,
uitgavenramingen in onze begroting aan te passen aan de hogere
de Energietransitie en de Klimaatadaptatie. Weliswaar zetten wij
inflatieverwachting voor 2023.
voor het realiseren van deze opgaven in op een Investeringsfonds, maar omdat de omvang en benodigde financiële inzet vanuit de
Ook na 2025 blijft het beeld positief, maar wel aanzienlijk minder.
gemeente nog onduidelijk is, moet mogelijk een beroep gedaan
Vanaf 2026 is er voor gemeenten sprake van een financiële
worden op aanvullende middelen.
achteruitgang omdat de algemene uitkering uit het gemeentefonds drastisch terugvalt. Waar de algemene uitkering
Reserveren € 7,5 miljoen restauratie stadhuis
normaal gesproken jaar op jaar groeit, is deze voor 2026 en
Zoals bekend wordt momenteel onderzoek gedaan naar de staat
verder vastgeklikt op een vast bedrag. Hierdoor vallen de jaar-op-
van onderhoud van de stadhuisgevel en de noodzaak tot
jaarontwikkelingen weg en valt de algemene uitkering die we vanaf
restauratie. Een plan daarvoor is in voorbereiding. Op dit moment
2026 van het Rijk ontvangen met bijna € 7 miljoen terug. Ondanks
is nog onduidelijk welke kosten restauratie met zich mee zal
deze terugval, blijven er nog voldoende middelen beschikbaar om
brengen. Wel is de verwachting dat dit een substantieel bedrag zal
de opgaven uit het coalitieakkoord structureel uit te voeren. Het is
zijn. In afwachting van een plan van aanpak en de mogelijke
mogelijk gebleken een structureel sluitende begroting aan te
toekenning van monumentensubsidie, stellen wij uw raad voor om
bieden.
binnen de algemene reserve een bedrag van € 7,5 miljoen te reserveren voor de investering t.b.v. de restauratie stadhuisgevel.
Het is de bedoeling dat er vanaf 2026 een nieuwe financieringssystematiek komt voor de gemeenten, maar hoe dat
Ontwikkeling financiële kengetallen
vorm gaat krijgen is nog niet duidelijk.
In het BBV worden nog meerdere kengetallen voorgeschreven om op te nemen in de begroting om een zo volledig mogelijk beeld te
In de aanloop naar de nieuwe systematiek is in de
geven van de financiële positie van de gemeente. De financiële
septembercirculaire 2022 opgenomen dat gemeenten voor 2026
kengetallen laten in vergelijking met enkele jaren geleden een sterk
eenmalig bijna één miljard extra krijgen. Voor Middelburg betreft
verbeterd beeld zien. Wel moeten deze financiële kengetallen altijd
dat ongeveer € 2,7 miljoen. Dit bedrag en de andere effecten van
in samenhang worden bezien. Voor een overzicht en verdere uitleg
de septembercirculaire zijn nog niet in de begroting verwerkt.
van de kengetallen wordt verwezen naar de paragraaf weerstandsvermogen
Ontwikkeling woonlasten Tot de woonlasten rekenen wij:
Algemene uitkering
– De afvalstoffenheffing
Meer dan de helft van de inkomsten van de gemeente komen van
De tarieven Afvalstoffenheffing bestaan uit een vast en variabel
het Rijk via specifieke uitkeringen en de algemene uitkering uit
tarief. Het vaste tarief daalt in 2023, de variabele tarieven
het gemeentefonds. Drie keer per jaar actualiseert het Rijk de
blijven gehandhaafd op het niveau van 2022.
gemeentefondsuitkeringen die we ontvangen en communiceert dit
– De onroerendezaakbelastingen
via zogeheten circulaires. De in mei 2022 ontvangen circulaire is
Zoals beschreven worden de tarieven
verwerkt in deze begroting. Uit die circulaire volgde een hoger dan
Onroerendezaakbelastingen voor 2023 niet verhoogd. Het
verwacht positief beeld voor de jaren 2023 tot en met 2025. Dit
effect van de stijging van de totale WOZ-waarde wordt
heeft twee hoofdoorzaken. Het Rijk trok meer geld uit voor
gecompenseerd door een verlaging van de tarieven. Daarmee
Defensie vanwege de oorlog in Oekraïne en verhoogde het
8
Programmabegroting 2023 | Inleiding
blijft de belastingdruk voor een woning met gemiddelde
Afsluiting
waardeontwikkeling gelijk.
Afgelopen jaren heeft de gemeente veel creativiteit ingezet om
– De rioolheffing
met beperkte middelen haar wettelijke taken uit te voeren. Nu de
Wij stellen voor alleen de rioolheffing voor 2023 te verhogen
herijking van het gemeentefonds gunstig uitgepakt voor
en wel met 3,95%. Dit is overeenkomstig het door de
Middelburg en het Financieel Herstelplan leidt tot het beoogde
gemeenteraad vastgestelde Stedelijk Waterprogramma
resultaat, krijgen we weer financiële slagkracht om in te zetten ten bate van onze inwoners, organisaties en bedrijven. Ons college
Gemiddeld is er voor zowel een huiseigenaar als een huurder
kijkt er naar uit om samen met uw raad hier met veel enthousiasme
sprake van een lichte daling van de woonlasten. In individuele
aan te werken.
gevallen kan dat echter anders zijn. Bijvoorbeeld doordat de waardeontwikkeling van een pand afwijkt van het gemiddelde of
Namens het college van burgemeester en wethouders,
dat er een wijziging optreedt in de aanbiedfrequentie van afvalcontainer of het gebruik van een ondergrondse container.
Rutger Schonis
Een overzicht van de tarieven van alle heffingen, alsmede een
wethouder Financiën Gemeente Middelburg
grafische voorstelling van de woonlasten is terug te vinden in de paragraaf Lokale lasten.
9
Programmabegroting 2023 | Inleiding
Leeswijzer Begroting In deze begroting zijn de beleidskeuzes vertaald in concrete prestaties in 2023 en verder per programma. Om deze prestaties te kunnen leveren, stelt de gemeenteraad budget ter beschikking. De programmabegroting geeft daarmee antwoord op de vragen: – Wat wil de gemeente bereiken? – Wat gaat de gemeente daarvoor doen? – Wat mag dat kosten? In verband met de voorziene invoering van de Omgevingswet met ingang van 2023 is de benaming van het programma 'Volkshuisvesting, ruimtelijke ordening en stedelijke vernieuwing' aangepast naar 'Volkshuisvesting, leefomgeving en stedelijke vernieuwing' Speerpunten In de programma's wordt onder het hoofdstuk ‘wat gaan we daarvoor doen’ ingegaan op een aantal specifieke onderwerpern, waaronder de zogenaamde speerpunten. Speerpunten zijn door de raad gekozen activiteiten, waaraan extra aandacht besteed wordt. Er is overigens een grote diversiteit aan type speerpunten en daarom zijn de speerpunten niet direct financieel vertaald in de begroting. Strategische projecten Onder de projecten die in deze begroting benoemd worden bevinden zich ook een aantal strategische projecten.
Dit zijn projecten die de volgende drie kenmerken hebben: – Het project heeft een hoge politieke importantie; – Het project kent een hoog (politiek en/of financieel) risicoprofiel en vraagt om meer dan normale aandacht vanuit de politiek en vanuit control perspectief; – Het project wordt via de vastgestelde projectstructuur (met politiek en ambtelijk opdrachtgeverschap) duidelijk herkenbaar aangestuurd. De strategische projecten staan in de programma’s vermeld waar ze thematisch toe behoren. Op dit moment is sprake van twee strategische projecten: de Omgevingswet en Klimaat en Energie.
10
Programmabegroting 2023 | Inleiding
Indeling begroting De programmabegroting bestaat uit een beleidsbegroting bestaande uit programma's en paragrafen en een financiële begroting met een aantal bijlagen. Programma's De begroting is onderverdeeld in negen programma’s. Per programma wordt weergegeven: – Een inleidende tekst: waar draait het om in het programma. – Een beleidskader: vastgestelde gemeentelijke beleidsnota's. – Wat willen we bereiken? Het beoogde maatschappelijke effect: wat de gemeente nastreeft. – De doelstellingen van het programma: welke doelen kiest de gemeente om het effect te realiseren. – Wat gaan we daarvoor doen? De doelstellingen worden uitgewerkt in de activiteiten die het komend jaar ingezet worden, nieuw zijn of politiek relevant. – Invulling van financiële ruimte/keuzes nieuw beleid 2023 2026: uitwerking van de punten uit het coalitieakkoord en ntwikkeling op de verschillende beleidsterreinen. – Beleidsindicatoren, deze zijn wettelijk verplicht en maken de begroting inzichtelijker door een aantal indicatoren in de tijd te volgen en de gemeente te spiegelen aan landelijke ontwikkelingen op deze onderdelen. – Wat mag het kosten? De baten en lasten van het programma. Paragrafen Iin de paragrafen wordt een nadere toelichting gegeven op zeven specifieke onderwerpen.
Financiële begroting De financiële begroting bestaat uit: – het overzicht van baten en lasten met een toelichting – de uiteenzetting van de financiële positie met een toelichting. Overig Ten slotte zijn drie bijlagen opgenomen in de begroting: – Overzicht van de vervangingsinvesteringen met daarin opgenomen de door de gemeenteraad goed te keuren kredietaanvragen voor vervangingsinvesteringen – Overzicht van de incidentele baten en lasten per programma – Overzicht van de structurele toevoegingen en onttrekkingen aan reserves
11
Programma's Bestuur en Ondersteuning
samenwerkingsvormen binnen wijken en dorpen en bij alle onderwerpen van de toekomstige Omgevingswet. Raad en college kijken kritisch naar onze bestuurscultuur. Ontwikkelingen in regio,
De gemeente stelt de burger centraal. Dit doen we door steeds
rijk en provincie vragen om steeds nieuwe vormen van
onze dienstverlening te controleren en te verbeteren. We
samenwerking. Samenwerking moet de kwaliteit en efficiëntie van
betrekken inwoners bij plannen en besluiten en geven ruimte voor
het gemeentebestuur ten goede komen en daarmee de
initiatieven (burgerparticipatie). Ook zoeken we samenwerking met
dienstverlening aan onze inwoners verbeteren. Onze
andere overheden en partijen in de regio.
dienstverlening past zich aan deze en andere ontwikkelingen, waarvan digitalisering een heel belangrijke is, steeds aan.
Dit vraagt om blijvende investering, want de wereld om ons heen verandert. Participatie vindt plaats bij allerlei projecten,
Beleidskader Vastgestelde gemeentelijke beleidsnota's: – Kwaliteitsatlas 2030 – Communicatiebeleidsplan 2019 – Visie op dienstverlening 2017-2020 – ‘Participeren: Doen en leren!’ 2017
12
– Participatieverordening 2021 – Notitie verbonden partijen 2016
Programmabegroting 2023 | Programma's
Wat willen we bereiken?
In Middelburg leggen we de lat hoog op het gebied van participatie.
Maatschappelijk effect
onze plannen. Daarbij gaan wij ook op zoek naar het 'stille midden',
We vinden het belangrijk dat inwoners op tijd worden betrokken bij
Het vergroten van de betrokkenheid bij de gemeente en het
inwoners die ook iets vinden, maar minder snel van zich laten
vertrouwen in het bestuur.
horen. Daarnaast vinden wij het belangrijk dat (groepen van) inwoners ruimte - en soms zelfs hulp - krijgen bij eigen initiatieven
Doelstellingen
om hun leefomgeving mooier te maken. Een belangrijk gegeven is
1. Het verrijken van plannen door inwoners en andere betrokkenen
dat deze kanteling niet alleen vanuit de overheid wordt gestuurd.
in een vroeg stadium te informeren en te betrekken:
Ook vanuit de samenleving komt deze op gang. Steeds vaker
burgerparticipatie.
kloppen inwoners aan bij de overheid met een initiatief. Daarbij
2. Ruimte geven aan en stimuleren van initiatieven in de
wordt van de gemeente gevraagd om actief mee te denken naar
samenleving die een bijdrage leveren aan onze
mogelijkheden om hun initiatief te realiseren. Wellihct zelfs buiten
maatschappelijke opgaven: overheidsparticipatie.
de gebaande paden. Denk daarbij aan financiële middelen,
3. Betrokkenheid van bewoners bij hun leefomgeving, gemeentelijke besluitvorming en maatschappelijke opgaven. 4. Een sterke sociale basis en gemeenschapszin in buurten /
ruimtelijke en wettelijke kaders. Dit vraagt om een overheidsorganisatie die daarop inspeelt en maatschappelijke initiatieven stimuleert en faciliteert.
wijken en dorpen. 5. Het verbeteren van de dienstverlening aan burgers, bedrijven en instellingen, gemeten aan de tevredenheid van de gebruiker. 6. Het vergroten van het vertrouwen bij de burgers in de
Wijkgericht werken Het wijkgericht werken staat breed in de belangstelling. De wijk of buurt wordt in het hele land herondekt als schaal om opgaven in
gemeente. Burgers moeten erop kunnen vertrouwen dat de
samenhang op te pakken. In Middelburg zien we dit terug in de
gemeente efficiënt en effectief omgaat met de financiën en dat
versterking van de sociale basis als essentieel onderdeel van de
de middelen op een rechtmatige manier worden ingezet.
transformatie van het sociaal domein.
7. Samenwerken ten behoeve van lokale en regionale uitdagingen en bijdragen aan de Zeeuwse opgaven.
Wat gaan we daarvoor doen?
Deze tendens vraagt om een doorontwikkeling van wijkgericht werken in Middelburg: integraal samenwerken met het doel de kansen en opgaven in een gebied samen met organisaties en bewoners op te pakken. Investeren in een integrale wijkaanpak
Bestuurscultuur
geeft bewoners meer kracht voor het omzien naar elkaar en met
College en raad willen samen een nieuwe weg inslaan op het
elkaar bouwen aan een plezierige woonomgeving. Daarnaast
gebied van bestuurscultuur. Luisteren naar anderen, samen
kunnen we burgerkracht benutten om onze grote
zoeken en in keuzes duidelijk maken waarom we doen wat we
maatschappelijke opgaven samen te realiseren.
doen. Dit is onze inzet in het contact met inwoners en met elkaar. In het komende jaar zetten wij daarom onder meer de proef voort
Proeftuin integrale wijkaanpak
met het voortijdig informeren over het collegestandpunt met
In 2022 en 2023 geven wij al lerende in de praktijk richting aan
betrekking tot aangeleverde moties en amendementen.
het wijkgericht werken. In een integrale proeftuin gaan we samen met onze inwoners bouwen aan de wijk of het dorp. De proeftuin
Wijkgericht werken en participatie
bestaat uit een toegewijd team met een koppeling tussen het
Binnen de gemeente Middelburg onderschieden we elf wijken en
fysieke en het sociale domein. We gaan concreet aan de slag met
dorpen, ieder met een eigen identiteit. De meeste wijken en
het opstellen van wijkanalyses en vertalen deze naar integrale
dorpen hebben een eigen wijkteam, dat gekoppeld is aan een
wijkaanpakken en wijkvisies. Daarbij hebben we aandacht voor
wijkwethouder en een wijkmanager die werkt bij de gemeente. Bij
de rol van de wijkteams en dorpsverenigingen. We zien dit alles
actuele ontwikkelingen betrekken we de wijkteams actief. Speelt
als opmaat naar de wijkdemocratie van de toekomst.
er iets in een wijk, dan meldt het wijkteam dit gemakkelijk bij de wijkmanager of wijkwethouder en vice versa.
13
Programmabegroting 2023 | Programma's
Wijknetwerken Onze dorpen en wijken zijn gebundeld in zes wijknetwerken. Elk netwerk bestaat uit een clustering van wijken of dorpskernen, te weten:
Een wijknetwerk is een samenwerking tussen gemeente, partners
staat de leefbaarheid onder druk. Waar mogelijk brengen we meer
en inwoners in de wijk. De wijknetwerken worden breed
diversiteit aan in de woningvoorraad, bijvoorbeeld bij sloop/
samengesteld met professionele partners zoals huisarts/POH,
nieuwbouwprojecten. In de prestatieafspraken met de
wijkverpleging, wijkpolitie, scholen, consultatiebureau,
woningcorporaties wordt aandacht besteed aan de bijdrage die
kinderopvang, woningcorporaties, geloofsgemeenschappen,
de woonruimteverdeling en het wijkbeheer kunnen leveren aan
welzijn en (school)maatschappelijk werk. Daarnaast zitten in het
de leefbaarheid.
netwerk betrokken inwoners, wijkteams en partijen (bijv. een ondernemersvereniging) die de wijk goed kennen. De
In de leefbaarometer (zie programma Volkshuisvesting) scoort
samenstelling van het wijknetwerk vraagt maatwerk. Deze is niet
Middelburg als gemeente gelukkig goed. De scores zijn op vijf
in iedere wijk hetzelfde. In een wijknetwerk is er mogelijkheid
elementen gebaseerd: woningen, bewoners, voorzieningen,
verdieping te hanteren op wijk- of dorpsniveau.
veiligheid en fysieke omgeving. Op wijkniveau zijn er grote verschillen. De inspanningen ten behoeve van de leefbaarheid in
Leefbaar, veilig en met perspectief
wijken zien we in het sociaal domein ook terug (zie programma
Rode draad in die integrale wijkaanpak is vroegsignalering en
Sociaal Domein). Binnen het sociaal beleid wordt een sociaal team
preventie: de problemen vóór zijn. Wij zullen daarvoor enerzijds
ingericht, ter bevordering van de bereikbaarheid en de
samen met inwoners investeren in de woonbaarheid, leefbaarheid
toegankelijkheid van zorg en ondersteuning en met
en veiligheid in de wijk. Bewoners kunnen elkaar anderzijds ook
laagdrempelige informatie en advies voor inwoners.
heel goed onderling steunen. Wij willen hen de mogelijkheid bieden om die steunstructuur te vormen en vast te houden. Voorzieningen
Mijn buurtje
waar men elkaar kan treffen en organisaties die adequate
Begin 2023 rollen we het online community platform Mijnbuurtje
ondersteuning kunnen bieden zijn daarbij noodzakelijk. Het zijn
uit. Dit platform is een verzamelplek om nieuwe verbindingen te
plaatsen voor lief en leed en voor het bieden van perspectief.
leggen met en tussen inwoners, professionals en de gemeente.
Voorbeelden van activiteiten ten behoeve van de leefbaarheid zijn
Een aanpak waarmee zichtbaar is wat er aanwezig is en wat in
Nederlandse les in de wijk, het voorkomen van schulden, de
de wijk gebeurt. Als mensen elkaar weten te vinden en weten welke
aanpak van schaarste en het stimuleren en faciliteren van nieuwe
mogelijkheden er zijn gaan ze samen dingen ondernemen. Zo
vormen van wonen en wooninitiatieven. Investeren in ontmoeten
ontstaan er sterke gemeenschappen, waarin inwoners
en samen doen geeft bewoners meer kracht voor het omzien naar
verantwoordelijkheid nemen voor elkaar en voor hun omgeving.
elkaar en met elkaar bouwen aan een plezierige woonomgeving.
Het modulaire platform biedt alle informatie op één plek. Met één
Kruisbestuiving leefbaarheid met woonbeleid en sociaal
alles in hun buurt of community. Mijnbuurtje onderscheidt zich van
beleid
andere platforms door de inzet van de ‘buurtverbinders’ aanpak.
Leefbaarheid hangt onder andere samen met de woningvoorraad
De buurtverbinders gaan fysiek in de wijk op zoek naar de kracht
in een buurt of wijk. Door concentraties van kwetsbare inwoners
en capaciteiten van mensen in de lokale gemeenschap. Ze laten
ingang en werkwijze vinden inwoners en organisaties elkaar en
14
Programmabegroting 2023 | Programma's
zien wat er in de buurt gebeurt, welke nieuwe initiatieven er zijn en
moeten hebben over de kaders waarbinnen we het samenspel
welke kansen zich voordoen. Zij werken aan sterke
spelen. In onze nieuwe participatie- en inspraakverordening (2021)
gemeenschappen en informele netwerken. De buurtverbinders
hebben we deze afspraak en andere afspraken vastgelegd. En
beheren ook het online platform waarmee mensen, bedrijven en
het heeft onze structurele aandacht.
organisaties elkaar makkelijk vinden. Zij stimuleren mensen om mee te doen en zijn actief in de buurt aanwezig. Met de
Door aan de voorkant helderheid te scheppen, managen we
‘buurtverbinders’ aanpak ontstaat er een combinatie van een
verwachtingen bij onze inwoners en andere belanghebbenden. Bij
online en een offline community.
complexe projecten, waar tegengestelde belangen zijn, is het bevoegd gezag aan de voorkant duidelijk over de kaders van
Op dit moment beheert de gemeente Middelburg de site
participatie. De nieuwe gemeenteraad is in 2022 getraind door
‘middelburgers.nl’. Deze voldoet niet aan de verwachtingen. We
Berenschot (“Van het laatste naar het eerste woord!”). Bij grotere
willen de naam ‘Middelburgers.nl’ behouden maar de website zelf
en complexere projecten werken we met startgesprekken, waarin
geheel vervangen. Hiervoor gaan we gebruik maken van de tool
we voor de start van een participatieproces duidelijkheid scheppen
‘Mijn Buurtje.nl’. Mijn buurtje biedt ook een participatiemodule aan.
over de kaders. Dat participatie heeft plaats gevonden betekent
Hier maken we vooralsnog geen gebruik van. We zijn in Middelburg
niet dat niets meer kan noch dat er geen tegenstanders meer zijn.
niet zo lang geleden gestart met een participatietool van Citizenlab
Het motto is: Wie wil, kan meedenken. We zetten verschillende
onder de naam doemee.middelburgers.nl. Dit participatieplatform
participatiemethoden in. Inbreng wegen we zorgvuldig af en
functioneert naar tevredenheid en is daarom nog niet wijzigen. We
gemaakte keuzes leggen we goed uit. Vaak helpt dat mee om
kijken of we beide tools (mijn buurtje en doemee.middelburgers.nl)
het uiteindelijke besluit toch te accepteren. Daarnaast staat nog
op termijn kunnen samenvoegen.
altijd de officiële inspraakprocedure open voor degene die het daar niet mee eens zijn. Om deze afspraken goed te borgen bij
Participatie - Gedeelde opgave
ambtenaren die ermee te maken krijgen, krijgt een grote groep
Participatie vindt plaats bij allerlei projecten,
medewerkers daarin in 2022 en 2023 training.
samenwerkingsvormen binnen wijken en dorpen en bij alle onderwerpen van de toekomstige Omgevingswet.
Dorps- en wijkdemocratie van de toekomst
Burgerparticipatie wordt in beginsel toegepast wanneer het te
De laatste jaren zien we dat wijkteams door de hoge leeftijd van
verwachten is dat belanghebbenden in hun belangen geraakt
de leden kwetsbaarder worden of zelfs stoppen. Ook zien we dat
kunnen worden naar aanleiding van beleid, plannen, projecten of
het voor sommige wijkteams lastig is om de
programma’s. Dit is vastgelegd in onze participatie- en
‘achterbanraadpleging’ te organiseren. De wijkteams zijn en blijven
inspraakverordening.
een belangrijk aanspreekpunt, maar niet het enige aanspreekpunt. We gaan op zoek naar andere, aanvullende manieren van onze
Het grote belang van participatie wordt breed in de gemeenteraad
dorps- en wijkdemocratie, onder meer met pilots. In de
gedeeld. Goede vormen van participatie zijn dan ook onderdeel
participatie- en inspraakverordening is dit hoofdstuk nog open. In
van de gedeelde opgaven waarvoor college en raad zich zien
2022 en 2023 geven we hier samen invulling aan.
gesteld. Steeds komt naar voren dat ten behoeve van verwachtingen de kaders van een nieuw traject van tevoren goed
Denk bijvoorbeeld aan een pilot met (mini) burgerberaden bij
moeten worden vastgelegd. De huidige wijkteams en de daaraan
thema’s als klimaatadaptatie en de energietransitie. In de
verbonden inspraak wil het gemeentebestuur verbeteren,
begroting maken we daarvoor structureel € 50.000,- vrij om pilots
bijvoorbeeld met pilots met wijkdemocratie en inspraak.
ook daadwerkelijk uit te kunnen voeren. Verder gaan we
Participeren: doen en leren!
bevoegdheden en budgetten wensen en hoe we dat samen vorm
De afgelopen jaren hebben we flink wat geparticipeerd. De ene
kunnen geven op een manier die Middelburg past. Wat voor de ene
keer succesvoller dan de andere keer. Hier hebben we samen veel
wijk werkt, werkt niet vanzelfsprekend voor de andere wijk. Dat is
- en versneld - van geleerd. Eén van de belangrijkste leerlessen is
én blijft maatwerk. De ene wijk is draagkrachtiger dan de andere.
dat we vóór de start van een participatietraject duidelijkheid
Dat verliezen we niet uit het oog. Jongerenparticipatie krijgt een
onderzoeken in hoeverre inwoners meer zeggenschap,
15
Programmabegroting 2023 | Programma's
prominentere plek. Veel zaken we nu over beslissen, zijn van
worden het gedragen oplossingen. Samen denken, samen
invloed op hun toekomst. Doemee.middelburgers.nl blijft een
beslissen om uiteindelijk samen te doen. De wijkmanagers weten
belangrijk instrument in onze participatieaanpak.
wat er speelt in de wijken en verbinden kansrijke initiatieven aan
Het betrekken van inwoners draagt bij aan het creëren van
het loket waar maatschappelijke initiatieven binnen komen. Indien
betrokken inwoners. Op die manier bouwen we aan het versterken
nodig jagen de wijkmanagers deze initiatieven intern aan en voeren
van de sociale basis in onze wijken en dorpen. De komende
zij in beginsel de regie op dit proces. We zetten in op meer
decennia staan we voor grote opgaven. Denk aan de
communicatie over onze opgaven en communiceren actief over
energietransitie, klimaatadaptatie, biodiversiteit en de opgaven op
lopende projecten en successen. In 2023 komen we met een
het gebied van wonen en samenleven. Opgaven die we niet alleen
voorstel voor een participatiefonds, al dan niet gekoppeld aan
kunnen oplossen. Door samen met inwoners en andere
onze wijkbudgetten.
de betreffende (beleids)medewerkers. Wijkgericht werken is ook
belanghebbenden na te denken over kansrijke oplossingen, Prestatie Trainingen democratisch vakmanschap (ambtenaren + bestuur) Doorontwikkeling doemee.middelburgers.nl Uitrol Mijnbuurtje Pilots wijkanalyse, wijkaanpak, wijkvisie Onderzoek dorps- en wijkdemocratie van de toekomst Loket maatschappelijke initiatieven Kansen en mogelijkheden voor participatiefonds Handreiking participatie voor initiatiefnemers
Omgevingswet
leefomgeving. Bij inwoners en intitiatiefnemers zal dit in het begin
De invoering van de Omgevingswet is uitgesteld tot 1 januari
vragen oproepen, die Middelburg servicegericht zal behandelen.
2023. In november 2022 wordt bekend of dat de definitieve datum wordt. Middelburg zal op 1 januari 2023 klaar zijn met de
Dienstverlening
voorbereidingen als de wet wordt ingevoerd. In 2022 wordt een
In 2023 wordt de huidige Visie op dienstverlening geëvalueerd en
legesverordening vastgesteld en de softwareprogramma’s worden
de uitkomsten daarvan dienen als input voor een nieuwe Visie op
nog verder gevuld met lokale gegevens, maar ze zijn
dienstverlening. Daarnaast gaan we door met de implementatie
implementatie-gereed. De geldende bestemmingsplannen worden
van de Wet modernisering elektronisch bestuurlijk verkeer
van rechtswege een omgevingsplan. Ondertussen wordt gewerkt
(WMEBV), stellen we een kanalenstrategie op en vernieuwen we
aan omzetting van regelgeving in de taal en de geest van het
onze bezoekersbeloften. Eén van de pijlers van de Visie op
nieuwe Omgevingsplan. Daarvoor is het fijn dat de contouren van
dienstverlening is dat de bezoeker centraal staat. Om te zorgen
de Omgevingsvisie duidelijk worden.
dat mensen zich welkom en geholpen voelen, willen we de inrichting van de publiekshal zo aanpassen dat 'welkom’ de
Halverwege 2023 zal de Omgevingsvisie door de raad worden
kernboodschap wordt. In 2023 maken we hiervoor plannen en
vastgesteld. Daarna zal de visie worden uitgewerkt op enkele
bereiden we deze herinrichting voor.
thema’s, bijv. erfgoed, toerisme, mobiliteitshubs. Ook wordt hij uitgewerkt in een wijk- of dorpsvisie per wijk/dorp.
Meten waardering dienstverlening Balie
In 2023 verwachten wij met name werk aan de omschakeling naar
In 2023 blijven we doorlopend de tevredenheid van onze inwoners
de nieuwe aanvragen en het toepassen van de nieuwe wet. De
aan de balie meten. In de centrale hal staat een zuil waar
Omgevingswet stimuleert de overheid om tijdig extra aandacht
bezoekers van een balie worden gevraagd het baliecontact te
aan participatie te besteden bij vraagstukken over de fysieke
beoordelen. Dit geeft directe feedback op onze dienstverlening aan de balies.
16
Programmabegroting 2023 | Programma's
Website
bezoekers. Indien een bezoeker dit wenst kan hij contactgegevens
Net als bij de balies meten we in 2023 doorlopend de tevredenheid
achterlaten.
van de bezoekers van onze website. De bezoekers van de pagina’s over producten (informatie of aanvragen) hebben de mogelijkheid
Telefonie
om feedback te geven over de inhoud van de pagina. Met deze
In 2023 meten we ook tevredenheid op het kanaal telefonie. Dit
wijze van meten krijgen we informatie over de ervaring van de
moet feedback op onze telefonische dienstverlening opleveren.
Prestatie Waardering dienstverlening aan de balie en telefoon is goed Informatie op website is vindbaar, duidelijk en geeft antwoord op de vragen van burgers
Samenwerken
inzichten van de werkgroep Verbonden partijen van de VZG gaan
Met samenwerking willen wij de kwaliteit en efficiëntie van het
wij aan de slag. Zie ook onze paragraaf Verbonden partijen.
gemeentebestuur verbeteren. Dat komt de dienstverlening aan onze inwoners ten goede. Wij blijven daarom de samenwerking
Economische structuurversterking
zoeken op Walcheren en in Zeeland en proberen dat op steeds
De Zeeuwse overheden werken binnen de Economic Board
meer beleidsterreinen.
Zeeland met het bedrijfsleven en de kennisinstellingen aan de versterking van de regionale economie. De focus ligt hierbij op
Samenwerken zetten we voort op bepaalde taken, zoals
energietransitie, watervraagstukken en voedselproductie.
personeelszaken belastingen en archeologie. We willen daarnaast
Specifieke aandacht wordt momenteel gegeven aan de
meer aandacht besteden aan de samenwerking met andere
noodzakelijke voorwaarden om deze versterking mogelijk te
overheden als provincie, OZO, Z4 en vertegenwoordiging in
maken namelijk de aanwezigheid van voldoende arbeidskrachten
regionale en landelijke besturen. En aan samenwerking in de regio,
en de beschikbaarheid van huisvesting en adequate
bijvoorbeeld met de andere Walcherse gemeenten en Schouwen-
voorzieningen. De focus is gericht op het verbeteren van de Brede
Duiveland, zoals voor de regiovisie. Middelburg wil hierbij een
welvaart in de regio en de versterking van het MKB. Het kabinet
voorbeeldrol spelen: wij zijn voorstander van krachten bundelen,
ondersteunt deze ontwikkelingen met extra financiële middelen via
dragen dat uit en nemen initiatief. Voor de komende periode
de zogenaamde regiodeals. Ook voor 2023 dienen we een
maken wij dan ook een ‘Agenda samenwerking’.
aanvraag voor zo'n deal in. De regio heeft via het programma “Wind in de Zeilen” geld ontvangen voor de economische
Met betrekking tot Gemeenschappelijke regelingen is er door de
versterking van de regio onder meer door de realisatie van een
Zeeuwse gemeenten in VZG-verband gekeken naar de aansturing
Delta Kenniscentrum in samenwerking met HZ en UCR.
hiervan en de mogelijkheden van verbetering daarin. Met de
17
Programmabegroting 2023 | Programma's
OZO en de VZG
Tussen de Vereniging van Zeeuwse Gemeenten (VZG) en het OZO
Periodiek vindt afstemming tussen de Zeeuwse overheden plaats
vindt afstemming plaats over onderwerpen. Vanuit de VZG vindt
in OZO (Overleg Zeeuwse Overheden) verband waarbij actuele en
regelmatig terugkoppeling plaats van de besprekingen in de
strategische vraagstukken rondom bepaalde thema's worden
verschillende commissies van de VNG. Bestuurders vanuit
besproken. Op verzoek van Provincie Zeeland werkt Middelburg
Middelburg nemen namens Zeeland deel aan de verschillende
samen met Veere, Vlissingen en Schouwen-Duiveland aan een
landelijke VNG commissies.
regiovisie. Het is de bedoeling dat de verschillende regiovisies samen met de provinciale economische uitvoeringsagenda eind
Z4
2022 worden samengevoegd tot een Zeeuwse Strategische
De vier stedelijke gemeenten (Goes, Terneuzen, Vlissingen en
agenda die vervolgens gekoppeld gaat worden aan de Zeeuwse
Middelburg) en de provincie Zeeland hebben regelmatig overleg
lobbyagenda.
op basis van een werkagenda. In dat overleg komen de volgende onderwerpen aan de orde:
Vanuit het OZO vindt de verbinding en aansturing plaats van de
1. Profilering stedelijk gebied
Zeeuwse lobbyisten in Den Haag en Brussel. Verwacht wordt dat
2. Mobiliteit en bereikbaarheid
in 2023 in de lobby vanuit de regio aandacht gevraagd blijft
3. Arbeidsmarkt en onderwijs
worden voor de herverdeling van het gemeentefonds en de financiële tekorten in het sociaal domein.
Vanuit de Z4 vindt regelmatig afstemming met de andere Zeeuwse overheden plaats via het OZO.
18
Programmabegroting 2023 | Programma's
Invulling van financiële ruimte/keuzes nieuw beleid 2023-2026 Nr.
Begroting
Begroting
Begroting
Begroting
2023
2024
2025
2026
1 Agenda Samenwerking voor vier jaar
0
-50
0
0
2 Intensivering communicatie gemeenteraad
-5
-5
-5
-5
3 Monitoren berichten op sociale media
-9
-8
-8
-8
4 Content management systeem (cms) ten behoeve van de website
0
0
0
-22
5 Toegankelijkheid websites en apps voor mensen met visuele of lichamelijke
0
0
-38
0
Invulling van financiële ruimte/keuzes nieuw beleid 2023 - 2026
beperking 6 Communicatie met beelden
-10
-10
-10
-10
7 Digitale versnelling
-115
-125
-150
-150
8 Experimenten (pilots) participatie
-50
-50
-50
-50
9 Formatie SBW (Taxateur/ Gegevensbeheer/Juridisch
-172
-82
-82
-82
10 Formatie - Bijdrage deelnemende gemeenten SBW
120
57
57
57
11 Formatie Juridisch adviseur
-80
-80
-80
-80
12 Formatie meer inzet op Samenwerking, Bestuurscultuur, Externe
-90
-90
-90
-90
-120
-120
-120
-120
0
-19
-19
-19
15 Software voor het werken onder architectuur (anonimiseren)
0
-5
-5
-5
16 Stimuleren deelname wijkteams en gebruik woonservicezones
-15
0
0
0
17 Verbeteren arbeidsmarktpositie gemeente Middelburg
-200
-250
-250
-75
0
-5
-5
-5
19 Vervangen audiovisuele middelen raadzaal
0
-46
-46
-46
20 Voorbereiding / planvorming centrale hal
-50
0
0
0
21 Project voorbereiding restauratie stadshuis
-75
0
0
0
22 Dekking voorbereiding restauratie stadshuis (algemene reserve)
75
0
0
0
gerichtheid, Mensenrechten, Hoger onderwijs. 13 Formatie Wijkgericht werken en Participatie 14 Noodzakelijke aanpassingen stadskantoor toegangscontrole
18 Verbouwing t.b.v. spreekruimten en vergaderruimten 1e verdieping
23 Verduurzaming 2022 - 2030 (maatschappelijk) vastgoed
0
-310
-310
-472
-796
-1.199
-1.212
-1.183
1. Agenda Samenwerking voor vier jaar
bij. Te denken valt aan: bekendheid geven aan de raad, de
Met samenwerking willen wij de kwaliteit en efficiëntie van het
raadsleden en de vergaderingen, online meer inzicht geven in
gemeentebestuur en daarmee de dienstverlening aan onze
het werk van de raad en de raadsleden en meer mogelijkheden
inwoners verbeteren. Middelburg wil een voorbeeldrol spelen bij
voor ontmoeting realiseren. In het raadsinformatiesysteem is
samenwerking. Wij zijn voorstander van krachten bundelen,
onlangs een politiek portaal opgenomen, waar bijvoorbeeld
dragen dat uit en nemen initiatief. Voor de komende vier jaar
persoonlijke profielen en stemgedrag te bekijken zijn. Overige
maken wij daarom een ‘Agenda samenwerking’.
keuzes voor inzet van middelen moet de pas opgestarte raad nog maken. Hiervoor wordt een raadscommunicatieplan opgesteld.
2. Intensivering communicatie gemeenteraad In het huidige tijdsgewricht is het extra belangrijk dat de
3. Monitoren berichten op sociale media
samenleving en de volksvertegenwoordigers elkaar weten we
De berichten (over Middelburg) die op sociale media verschijnen
vinden. Raadscommunicatie draagt hier voor een groot deel aan
monitoren wij. Enerzijds om te zien hoe er over Middelburg bericht
19
Programmabegroting 2023 | Programma's
wordt. Anderzijds om te kunnen reageren op berichten die via
samenleving, anderzijds wettelijke verplichtingen of
sociale media gestuurd worden. Wij gebruiken nu Obi4wan. Er zijn
ontwikkelingen waarin wij als organisatie mee moeten gaan. In
vandaag de dag gebruiksvriendelijkere tools. De tool wordt
het kader van Digitale versnelling is een programma vastgesteld.
gebruikt door Communicatie en Publiekszaken (TIP). De
Met een programmatische aanpak geven we richting aan de
verbetering zit hem in het goed kunnen archiveren van dergelijke
digitale ontwikkelingen. Projecten binnen dit programma focussen
berichten en kunnen koppelen aan ons zaaksysteem in verband
op digitale dienstverlening, datagedreven werken, de digitale
met de archiefwet etc. Op dat gebied zitten we in een forse,
(samen)werkplek, digitaal bewustzijn en digitale vaardigheden van
wettelijke verandering. Waardoor de wens voor een nieuwe tool
de medewerker en de randvoorwaarden die digitalisering op een
groot is. De andere tools zijn ook beter in het vooruit kunnen
goede manier mogelijk maken.
inplannen van berichten op sociale media. En met de komst van onze adviseur online communicatie en participatie gaan we zelf
8. Experimenten (pilots) participatie
ook een sprong voorwaarts maken in het gebruik van onze sociale
De ambitie van actieve oriëntatie op pilots en experimenten met
media. Dus ook vanuit die kant is het wenselijk om een tool te
nieuwe vormen van participatie is onderdeel van de formatie-
hebben die fijn en goed werkt.
aanvraag van 14. Dit budget wil de gemeente jaarlijks reserveren voor de bekostiging van deze pilots, zoals de uitvoering van een
4. Content management systeem (cms) ten behoeve van
burgerberaad en het experimenteren met andere vormen van
de website
participatie en zeggenschap bij projecten in wijken en dorpen.
We hebben in 2020 een nieuw cms voor onze website en die van de gemeentelijke belastingen aangeschaft. Die overeenkomst is
9. Formatie SBW (Taxateur/ Gegevensbeheer/Juridisch)
voor een periode van 5 jaar afgesloten. Dus in 2025 moet een
Het is nodig te investeren in het gegevensbeheer van de
nieuwe aanbesteding plaatsvinden. Zodat we begin 2026 een
basisregistraties. De Waarderingskamer heeft in zijn periodieke
nieuwe cms hebben. Of de overeenkomst met de huidige
rapportage extra aandacht gevraagd voor de actualiteit en
leverancier verlengen.
kwaliteit van onze data. Vooral ten aanzien van de bedrijven, vanwege het ontbreken van een aansluiting op het Nederlands
5. Toegankelijkheid websites en apps voor mensen met
Handels Register. De Landelijke Voorziening WOZ (LV-WOZ) zelf
visuele of lichamelijke beperking
vergt van ons meer structureel onderhoud om de eigen
Als overheid zijn we verplicht om alle websites en apps die we in
administratie en de LV-WOZ duurzaam synchroon te laten lopen.
de lucht hebben toegankelijk te laten zijn voor mensen met een
Dit is ook een wettelijke verplichting richting afnemers zoals het
visuele of lichamelijke beperking. Eens per 3 jaar moeten die
Waterschap en de Belastingdienst, welke reeds met klachten
getoetst worden. Daar zijn kosten aan verbonden. Die zijn nu niet
komen omdat er afwijkingen zijn. In 2022 is daarom éénmalig
altijd voorzien. Daarom deze aanvraag zodat we daar wel middelen
€ 30.000 ter beschikking gesteld voor de verbetering van de
voor beschikbaar hebben.
actualiteit van onze data, het schonen van historische data en het realiseren van de aansluiting op de NHR. Daarnaast wordt de
6. Communicatie met beelden
formatie vanaf 2023 uitgebreid met 1,00 fte Vakspecialist V om
Communiceren met beeld is ook een element uit het
alle koppelingen met de NHR, BRP, LV-WOZ en de BAG en de uitval
communicatiebeleidsplan. Denk aan fotografie, vormgeving,
die hierdoor ontstaat continu tijdig te kunnen verwerken.
infographics, illustraties en film. Omdat het maken van deze middelen allemaal specifieke specialismen zijn, willen we dat
10. Formatiebijdrage deelnemende gemeenten SBW
professioneel kunnen laten doen. En daar zijn deze financiële
Gedeeltelijke dekking van 9. door bijdrage deelnemende
middelen voor nodig.
gemeenten.
7. Digitale versnelling
11. Formatie Juridisch adviseur
De gemeente Middelburg wil graag gebruik maken van de digitale
Met de opbouw van TIM ontbreekt juridische capaciteit op het
mogelijkheden om haar dienstverlening en bedrijfsvoering te
gebied van het sociaal domein. Gezien het duurzame karakter van
optimaliseren. Enerzijds zijn dit wensen uit de organisatie en
de benodigde inzet is het verstandig dit structureel intern te
20
Programmabegroting 2023 | Programma's
beleggen. De jurist wordt tevens ingezet op het verdere terrein van
14. Noodzakelijke aanpassingen stadskantoor
Samenleving, zoals op het gebied van subsisdieverstrekking.
toegangscontrole De toegangscontrole van het stadskantoor dateert uit de bouw in
12. Formatie meer inzet op Samenwerking,
2004. Inmiddels zijn losse onderdelen voor dit systeem niet meer
bestuurscultuur, externe gerichtheid, mensenrechten,
verkrijgbaar. Daarmee lopen we risico, vooral wanneer een
hoger onderwijs.
onderdeel defect raakt, dat niet (snel genoeg) vervangen kan
Het herstel van vertrouwen in de lokale democratie en het lokaal
worden. Verder zijn de wensen en mogelijkheden voor een
bestuur vraagt aandacht. Er zijn nieuwe ambities geformuleerd op
toekomstbestendige toegangscontrole sterk veranderd ten
het gebied van de bestuurscultuur. Dat geldt ook voor
opzichte van het huidige systeem. Denk bijvoorbeeld aan toegang
samenwerking, in brede zin zijn meer ambities geformuleerd.
met een telefoon/app, zonder tag/pasje, en personenregistratie.
Landelijke en regionale strategische ontwikkelingen sluiten hierbij
De gemeente gaat daarom haar toegangscontrole aanpassen.
aan. Het Overleg Zeeuwse Overheden (OZO) als
Daarbij wordt beveiliging door camera`s meegenomen als
samenwerkingsplatform vraagt bijzondere aandacht evenals de
onderdeel van het toegangscontrolesysteem.
VZG, de VNG, de Regiovisie, de lobbyagenda en de Z4. Het college zet bovendien extra in op cultuur en Middelburg profileert zich als
15. Software voor het werken onder architectuur
mensenrechtenstad. In dit kader tekenen zich nieuwe
In het kader van het programma digitalisering gaat de gemeente
ontwikkelingen af zoals een nationaal kennisplatform
meer werken onder digitale architectuur. Het applicatielandschap
slavernijverleden. Voorts is extra formatie nodig voor lopende en
en de bestaande informatiearchitectuur moeten eerst worden
nieuwe dossiers waarbij gedacht moet worden aan het hoger
beschreven, een verbeterde doelarchitectuur moet worden
onderwijs (UCR, HZ en Scalda) die voor Middelburg van wezenlijke
gemaakt en vervolgens kan met verbeterde digitale architectuur
betekenis zijn.
gaan worden gewerkt. Hiervoor moet een architectuurtool worden aangeschaft, die vanaf 2024 structurele kosten met zich
13. Formatie Wijkgericht werken en Participatie
meebrengt.
Het wijkgericht werken neemt een belangrijke plaats in, in het Middelburgs beleid. Met de beëindiging van de opdracht uit de
16. Stimuleren deelname wijkteams en gebruik
afgelopen vier jaar in het kader van de versterking participatie, zijn
woonservicezones
de daaruit voortvloeiende taken en werkzaamheden
Grand cafés bij woon-zorgcentra willen wij weer de buurtfunctie
ondergebracht binnen het cluster Wijkgericht werken. De huidige
geven waarvoor ze oorspronkelijk waren bedoeld. Wij gaan waar
formatie is sec gebaseerd op de taken van de wijkmanagers,
nodig het welzijn in woonservicezones versterken of nieuw leven
terwijl ook acties nodig zijn voor de (systematische)
in blazen. Daarom leggen wij contact en stemmen af met de
doorontwikkeling van participatie en specifieke activiteiten. Denk
beheerders. Het onderling ontmoeten van inwoners willen wij
daarbij aan democratische versterking in de vorm van dorps- en
bevorderen, bijvoorbeeld door in deze centra evenementen te
wijkdemocratie en het mobiliseren van burgerkracht in onze wijken
laten organiseren. Ook willen wij deelname aan wijkteams
en dorpen. In de participatie- en inspraakverordening zijn hierover
aantrekkelijker maken. Dit betreft een eenmalig
afspraken vastgelegd. Ook het loket voor initiatieven vanuit de
stimuleringsbudget ten behoeve van deze beide onderdelen van
samenleving is bij wijkgericht werken ondergebracht. Daarnaast
leefbare en betrokken wijken.
ligt bij wijkgericht werken de opdracht landelijke ontwikkelingen te volgen en indien wenselijk te vertalen naar de Middelburgse